पार्वतीप्रार्थना—हिमवत्पार्श्वे भिक्षुरूपेण याचनम् | Pārvatī’s Request: Śiva to Seek Her in Beggar-Form at Himālaya’s Court

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग किं जातं तदनन्तरम् । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथय त्वं शिवायशः

Nārada thưa: “Bạch Phạm Thiên, bậc Tạo Hóa (Vidhā), đấng đại phúc—sau đó đã xảy ra điều gì? Con muốn được nghe trọn vẹn. Xin Ngài kể cho con, hỡi Śivāyaśas, vì đây là vinh quang của Đức Śiva.”

Verse 2

ब्रह्मोवाच । देवर्षे श्रूयतां सम्यक्कथयामि कथां मुदा । तां महापापसंहर्त्रीं शिवभक्तिविवर्द्धिनीम्

Phạm Thiên đáp: “Hỡi bậc thánh hiền cõi trời, hãy lắng nghe cho kỹ. Với niềm hoan hỷ, ta sẽ kể câu chuyện thiêng—câu chuyện diệt trừ cả đại tội và làm tăng trưởng lòng sùng kính Đức Śiva.”

Verse 3

पार्वती वचनं श्रुत्वा हरस्स परमात्मनः । दृष्ट्वानन्दकरं रूपं जहर्षातीव च द्विज

Hỡi Bà-la-môn, nghe lời của Pārvatī, Hara—Đấng Tự Ngã Tối Thượng—chiêm ngưỡng dung sắc ban hỷ lạc của nàng và tràn đầy hoan hỷ lớn lao.

Verse 4

प्रत्युवाच महा साध्वी स्वोपकण्ठस्थितं विभुम् । अतीव सुखिता देवी प्रीत्युत्फुल्लानना शिवा

Bấy giờ Nữ Thần đại hiền đức, vô cùng hoan lạc, dung nhan nở rộ vì tình yêu, liền đáp lời Đấng Toàn Khắp đang an tọa kề bên mình.

Verse 5

पार्वत्युवाच । त्वं नाथो मम देवेश त्वया किं विस्मृतम्पुरा । दक्षयज्ञविनाशं हि यदर्थं कृतवान्हठात्

Pārvatī thưa: “Ôi Devēśa, Ngài là chúa tể và đấng che chở của con. Điều gì từ thuở trước Ngài đã quên—vì mục đích nào Ngài bỗng nhiên khiến lễ tế của Dakṣa bị hủy diệt?”

Verse 6

स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनयां कार्य्यसिद्धये । देवानां देव देदेश तारकाप्ताऽसुखात्मनाम्

Ôi Chúa tể chư thiên, ôi bậc thống trị thiêng liêng: Ngài và con đã hiển hiện qua Menā để thành tựu mục đích của các devas—xóa tan khổ đau mà Tāraka đã gieo xuống cho họ.

Verse 7

यदि प्रसन्नो देवेश करोषि च कृपां यदि । पतिर्भव ममेशान मम वाक्यं कुरु प्रभो

“Ôi Chúa tể chư thiên, nếu Ngài hoan hỷ—nếu Ngài thật ban lòng từ mẫn—thì, ôi Īśāna, xin hãy làm phu quân của con. Bạch Đấng Chủ Tể, xin thành tựu lời thỉnh cầu này.”

Verse 8

पितुर्गेहे मया सम्यग्गम्यते त्वदनुजया । प्रसिद्धं क्रियतां तद्वै विशुद्धं परमं यशः

Với em gái của Ngài tháp tùng cùng con, con quả thật đang đến nhà phụ thân con một cách đúng đắn. Vậy xin cho việc ấy được công khai thừa nhận, để danh dự thanh tịnh và tối thượng được xác lập.

Verse 9

गन्तव्यं भवता नाथ हिमवत्पार्श्वतं प्रभो । याचस्व मां ततो भिक्षु भूत्वा लीलाविशारदः

Ôi Chúa tể, ôi Bậc Chủ—xin Ngài đến bên Himavān, hỡi Prabhu. Rồi, trong dáng dấp một vị khất sĩ, tinh thông cuộc hí lộng thần linh, hãy đến và cầu xin con (làm hôn phối).

Verse 10

तथा त्वया प्रकर्तव्यं लोके ख्यापयता यशः । पितुर्मे सफलं सर्वं कुरुष्वैवं गृहा मम्

Cũng vậy, Ngài hãy hành xử sao cho danh tiếng của Ngài được truyền rạng khắp thế gian. Xin làm cho mọi chí nguyện của phụ thân con kết trái viên thành, và theo cách ấy, xin nhận tay con trong lễ thành hôn.

Verse 11

ऋषिभिर्बोधितः प्रीत्या स्वबन्धुपरिवारितः । करिष्यति न संदेहस्तव वाक्यं पिता मम

“Phụ thân con—được các bậc hiền thánh (ṛṣi) ân cần khuyên dạy, lại có thân tộc vây quanh—ắt sẽ thực hiện lời Ngài; điều ấy không hề nghi ngờ.”

Verse 12

दक्षकन्या पुराहं वै पित्रा दत्ता यदा तव । यथोक्तविधिना तत्र विवाहो न कृतस्त्वया

Thuở trước, khi con còn là ái nữ của Dakṣa, lúc phụ thân đem con gả cho Ngài, Ngài đã không cử hành hôn lễ tại đó theo đúng nghi quỹ đã được truyền dạy.

Verse 13

न ग्रहाः पूजितास्तेन दक्षेण जनकेन मे । ग्रहाणां विषयस्तेन सच्छिद्रोयं महानभूत्

“Phụ thân con, Dakṣa, đã không phụng thờ các Graha (chư thần tinh tú). Vì sự lơ là ấy, ảnh hưởng của các Graha đã trở thành một tai ách lớn, đầy khiếm khuyết, giáng lên việc này (và lên chính con).”

Verse 14

तस्माद्यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि मे प्रभो । विवाहं त्वं महादेव देवानां कार्य्यसिद्धये

Vì thế, lạy Chúa tể của con, Ngài nên cử hành hôn lễ theo đúng nghi quỹ đã định. Ôi Mahādeva, xin hoàn thành lễ cưới này để viên mãn mục đích của chư thiên.

Verse 15

विवाहस्य यथा रीतिः कर्तव्या सा तथा धुवम् । जानातु हिमवान् सम्यक् कृतं पुत्र्या शुभं तपः

Hãy cử hành nghi lễ hôn phối đúng như phép tắc truyền thống—quả thật như vậy. Xin để Himavān hiểu rõ rằng ái nữ của ngài đã tu khổ hạnh (tapas) cát tường đến mức viên mãn.

Verse 16

ब्रह्मोवाच इत्येवं वचनं श्रुत्वा सुप्रसन्नस्सदाशिवः । प्रोवाच वचनं प्रीत्या गिरिजां प्रहसन्निव

Phạm Thiên nói: Nghe lời nàng như thế, Sadāśiva vô cùng hoan hỷ; với lòng thương mến—dường như mỉm cười—Ngài cất lời cùng Girijā (Pārvatī).

Verse 17

शिव उवाच । शृणु देवि महेशानि परमं वचनं मम । यथोचितं सुमाङ्गल्यमविकारि तथा कुरु

Śiva phán: “Hãy lắng nghe, hỡi Nữ Thần, bậc Đại Vương Hậu của Chúa Tể. Nghe lời dạy tối thượng của Ta: hãy cử hành nghi lễ cát tường đúng phép, vững bền, không chút dao động.”

Verse 18

ब्रह्मादिकानि भूतानि त्वनित्यानि वरानने । दृष्टं यत्सर्वमेतच्च नश्वरं विद्धि भामिनि

Hỡi người đẹp mặt, ngay cả các hữu thể như Phạm Thiên và những vị khác cũng vô thường. Hỡi giai nhân rạng ngời, hãy biết rằng tất cả những gì được thấy nơi đây—không sót một điều—đều hoại diệt.

Verse 19

एकोनेकत्वमापन्नो निर्गुणो हि गुणान्वितः । ज्योत्स्नया यो विभाति परज्योत्स्नान्वितोऽभवत्

Đấng vốn vô thuộc tính (nirguṇa) nhưng vì sự hiển lộ mà mang lấy thuộc tính (saguṇa); tuy là Một, Ngài hiện ra muôn mặt. Như vầng trăng tỏa sáng nhờ ánh trăng phản chiếu, Ngài xuất hiện như được kèm bởi một Ánh Sáng cao hơn, siêu việt.

Verse 20

स्वतन्त्रः परतन्त्रश्च त्वया देवि कृतो ह्यहम् । सर्वकर्त्री च प्रकृतिर्महामाया त्वमेव हि

Ôi Nữ Thần, bởi Ngài mà con được tạo thành vừa tự tại vừa lệ thuộc. Chính Ngài mà thôi là Prakṛti—năng lực làm nên muôn sự—là Đại Māyā.

Verse 21

मायामयं कृतमिदं च जगत्समग्रं सर्वात्मना हि विधृतं परया स्वबुद्ध्या । सवार्त्मभिस्सुकृतिभिः परमात्मभावैस्संसिक्तमात्मनि गणः परिवेष्टितश्च

Toàn thể vũ trụ này được tạo tác bằng Māyā, nhưng vẫn được Đấng Tối Thượng nâng giữ như Nội Ngã của muôn loài, bằng chính đại giác của Ngài. Và đoàn chúng sinh—những bậc có công đức, với nhận thức thấm đượm cảm thức về Paramātman—vẫn được bao bọc và an lập trong chính Nội Ngã ấy.

Verse 22

के ग्रहाः के ऋतुगणाः के वान्येपि त्वया ग्रहाः । किमुक्तं चाधुना देवि शिवार्थं वरवर्णिनि

“Những hành tinh (graha) ấy là gì, những nhóm mùa ấy là gì, và còn những ảnh hưởng nào khác nàng đã xét đến? Nay, ô Nữ Thần—đấng thân thể mỹ lệ—điều gì đã được tuyên thuyết vì lợi ích của Śiva?”

Verse 23

गुणकार्य्यप्रभेदेनावाभ्यां प्रादुर्भवः कृतः । भक्तहेतोर्जगत्यस्मिन्भक्तवत्सलभावतः

Do phân biệt các công năng phát sinh từ các guṇa, chúng ta—hai đấng—đã hiển lộ trong thế gian này. Sự hiển lộ ấy vì hàng tín đồ (bhakta); bởi trong vũ trụ này, bản tính chúng ta vốn dịu dàng thương mến những người sùng kính.

Verse 24

त्वं हि वै प्रकृतिस्सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी । व्यापारदक्षा सततं सगुणा निर्गुणापि च

Nàng quả thật là Prakṛti vi tế, cấu thành bởi rajas, sattva và tamas. Luôn khéo léo làm phát sinh mọi hoạt động, nàng vừa là hữu tướng (saguṇā) lại cũng siêu việt mọi tướng (nirguṇā).

Verse 25

सर्वेषामिह भूतानामहमात्मा सुमध्यमे । निर्विकारी निरीहश्च भक्तेच्छोपात्तविग्रहः

Hỡi người thắt lưng thon đẹp, Ta chính là Chân Ngã của muôn loài nơi đây. Ta bất biến, vô nhu cầu và không nương tựa; nhưng vì khát nguyện của người sùng kính, Ta nhận lấy một hình tướng để có thể đến gần và phụng thờ.

Verse 26

हिमालयं न गच्छेयं जनकं तव शैलजे । ततस्त्वां भिक्षुको भूत्वा न याचेयं कथंचन

Hỡi nàng sinh từ núi (Pārvatī), Ta sẽ không lên Hi-mã-lạp-sơn để đến gần phụ thân của nàng. Trái lại, dẫu Ta có thành kẻ hành khất, Ta cũng chẳng xin nàng bất cứ điều gì.

Verse 27

महागुणैर्गरिष्ठोपि महात्मापि गिरीन्द्रजे । देहीतिवचनात्सद्यः पुरुषो याति लाघवम्

Hỡi ái nữ của Chúa tể núi non, ngay cả bậc đại nhân—dẫu nặng đầy đức hạnh—cũng lập tức trở nên nhỏ bé khi thốt lên lời: “Xin hãy cho (ta).”

Verse 28

इत्थं ज्ञात्वा तु कल्याणि किमस्माकं वदस्यथ । कार्य्यं त्वदाज्ञया भद्रे यथेच्छसि तथा कुरु

“Hỡi người cát tường, đã hiểu như vậy rồi, nàng còn nói gì với chúng ta nữa? Hỡi bậc phúc lành, việc này phải được thi hành theo mệnh lệnh của nàng—nàng muốn thế nào, cứ làm đúng như thế.”

Verse 29

ब्रह्मोवाच । तेनोक्तापि महादेवी सा साध्वी कमलेक्षणा । जगाद शंकरं भक्त्या सुप्रणम्य पुनः पुनः

Brahmā nói: Dẫu được thưa như thế, Đại Nữ Thần—đức hạnh, mắt như hoa sen—vẫn chí thành thưa với Śaṅkara, cúi lạy cung kính hết lần này đến lần khác.

Verse 30

पार्वत्युवाच । त्वमात्मा प्रकृतिश्चाहं नात्र कार्य्या विचारणा । स्वतन्त्रौ भक्तवशगौ निर्गुणौ सगुणावपि

Pārvatī thưa: “Ngài là Đại Ngã tối thượng, còn con là Prakṛti—năng lực nguyên sơ. Về điều ấy chẳng cần bàn luận. Dẫu chúng ta tự tại, cả hai vẫn thuận theo lòng mộ tín của các bhakta; dẫu vượt ngoài mọi phẩm tính (nirguṇa), chúng ta cũng hiển lộ với phẩm tính (saguṇa).”

Verse 31

प्रयत्नेन त्वया शम्भो कार्यं वाक्यं मम प्रभो । याचस्व मां हिमगिरेस्सौभाग्यं देहि शङ्कर

Ô Śambhu, lạy Chúa của con—xin Ngài gắng hết lòng mà thành tựu lời thỉnh cầu của con. Hãy đến xin con nơi núi Himālaya; ô Śaṅkara, xin ban cho con phúc duyên được làm hiền phối của Ngài.

Verse 32

कृपां कुरु महेशान तव भक्तास्मि नित्यशः । तव पत्नी सदा नाथ ह्यहं जन्मनि जन्मनि

Ôi Maheśāna, xin rủ lòng từ mẫn. Con mãi là kẻ mộ tín của Ngài. Ôi Chúa tể, qua mọi đời mọi kiếp, con thật vẫn luôn là hiền thê của Ngài.

Verse 33

त्वं ब्रह्म परमात्मा हि निर्गुणः प्रकृतेः परः । निर्विकारी निरीहश्च स्वतन्त्रः परमेश्वरः

Ngài chính là Phạm Thiên (Brahman), là Đại Ngã Tối Thượng; vượt ngoài ba guṇa, siêu việt Prakṛti. Ngài bất biến, vô dục, tự tại độc lập, là Đấng Tối Thượng (Parameśvara).

Verse 34

तथापि सगुणोपीह भक्तोद्धारपरायणः । विहारी स्वात्मनिरतो नानालीलाविशारदः

Dẫu vậy, tại đây Ngài vẫn hiện thân trong dạng hữu tướng (saguṇa), một lòng chuyên chú cứu độ các tín đồ. Ngài vui chơi trong thần lạc (līlā), an trụ nơi Chân Ngã của chính mình, và tinh thông vô lượng līlā.

Verse 35

सर्वथा त्वामहं जाने महादेव महेश्वर । किमुक्तेन च सर्वज्ञ बहुना हि दयां कुरु

Con biết Ngài trong mọi phương diện là Mahādeva, Đại Chúa Tể, Maheśvara. Nói thêm để làm gì nữa, ô Đấng Toàn Tri? Xin Ngài thật sự ban lòng từ mẫn.

Verse 36

विस्तारय यशो लोके कृत्वा लीलां महाद्भुताम् । यत्सुगीय जना नाथांजसोत्तीर्णा भवाम्बुधेः

Lạy Chúa, xin mở rộng danh tiếng của Ngài trong thế gian bằng cách thực hiện một thần lạc tối diệu, kỳ vĩ. Nhờ ca tụng và hát lên thần lạc ấy, hỡi Đấng Hộ Trì, muôn người sẽ mau chóng vượt qua biển sinh tử luân hồi.

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा गिरिजा सुप्रणम्य पुनः पुनः । विरराम महेशानं नतस्कन्धा कृतांजलिः

Phạm Thiên nói: Nói xong như vậy, Girijā (Pārvatī) lại cúi lạy Maheśāna (Đức Śiva) hết lần này đến lần khác. Với vai cúi thấp trong khiêm cung và hai tay chắp lại theo ấn añjali, nàng im lặng, dừng lời.

Verse 38

इत्येवमुक्तस्स तया महात्मा महेश्वरो लोकविडम्बनाय । तथेति मत्त्वा प्रहसन्बभूव मुदान्वितः कर्तुमनास्तदेव

Được nàng thưa như vậy, bậc Đại Ngã là Maheśvara—muốn diễn bày một cuộc hí lộng để giáo hóa thế gian—liền chấp thuận: “Hãy như thế.” Ngài mỉm cười, lòng tràn hoan hỷ, và quyết ý thực hiện đúng điều ấy.

Verse 39

ततो ह्यन्तर्हितश्शम्भुर्बभूव सुप्रहर्षितः । कैलासं प्रययौ काल्या विरहाकृष्टमानसः

Bấy giờ Śambhu (Đức Śiva) liền ẩn thân, tràn đầy hoan hỷ lớn lao. Tâm Ngài bị kéo bởi nỗi ly biệt với Kālī (Pārvatī), nên lên đường về Kailāsa.

Verse 40

तत्र गत्वा महेशानो नन्द्यादिभ्यस्स ऊचिवान् । वृत्तान्तं सकलं तम्वै परमानन्दनिर्भरः

Đến nơi ấy, Đức Maheśāna liền nói với Nandī và các vị khác. Ngài—Đấng Tối Thượng—tràn đầy đại an lạc, thuật lại trọn vẹn mọi sự việc.

Verse 41

तेऽपि श्रुत्वा गणास्सर्वे भैरवाद्याश्च सर्वशः । बभूवुस्सुखिनोत्यन्तं विदधुः परमोत्सवम्

Nghe vậy, tất cả các Gaṇa, cùng Bhairava và các vị khác khắp mọi phía, đều vô cùng hoan hỷ. Họ bèn sắp đặt một đại lễ hội rực rỡ nhất.

Verse 42

सुमंगलं तत्र द्विज बभूवातीव नारद । सर्वेषां दुःखनाशोभूद्रुद्रः प्रापापि संमुदम्

Ôi Nārada, bậc brāhmaṇa cao quý, tại đó đã khởi lên điềm lành vô cùng. Mọi sầu khổ của tất cả đều tiêu tan, và Rudra cũng đạt được niềm hoan hỷ sâu xa.