प्रणवार्थ-शिवतत्त्व-निर्णयः (The Determination of Śiva as the Meaning of Praṇava)

Verse 1

श्रीब्रह्मण्य उवाच । साधुसाधु महाभाग वामदेव मुनीश्वर । त्वमतीव शिवे भक्तश्श्विज्ञानवतांवरः

Śrī Brahmaṇya nói: “Lành thay, lành thay, hỡi Vāmadeva đại phúc, bậc tôn chủ giữa các hiền triết. Ngài hết lòng sùng kính Śiva, và là bậc tối thượng trong những người có Chân trí về Śiva.”

Verse 2

त्वया त्वविदितं किंचिन्ना स्ति लोकेषु कुत्रचित् । तथापि तव वक्ष्यामि लोकानुग्रहकारिणः

Không có điều gì ở bất cứ cõi nào mà Ngài lại không biết. Tuy vậy, vì lợi ích của các thế gian, ta vẫn sẽ nói với Ngài về những điều đem lại ân phúc và nhiếp hộ muôn loài.

Verse 3

लोकेस्मिन्पशवस्सर्व्वे नानाशास्त्रविमोहिताः । वञ्चिताः परमेशस्य माययातिविचित्रया

Trong thế gian này, mọi paśu—những linh hồn mang thân—bị mê hoặc bởi vô số giáo thuyết sai khác, và vì Māyā kỳ diệu khôn lường của Parameśvara (Śiva) mà lạc vào đường lầm.

Verse 4

न जानति परं साक्षात्प्रणवार्थम्महेश्वरम् । सगुणन्निर्गुणं ब्रह्म त्रिदेवजनकम्परम्

Người ấy không thật biết Đấng Tối Thượng—chính Mahādeva, Mahēśvara—Đấng trực tiếp là ý nghĩa của Praṇava (Oṁ): Brahman siêu việt, vừa hữu tướng vừa vô tướng, Thực tại tối cao, và là Cha (nguồn sinh) của Tam Thần.

Verse 5

दक्षिणम्बाहुमुद्धृत्य शपथम्प्रब्रवीमि ते । सत्यं सत्यं पुनस्सत्यं सत्यं सत्यं पुनः पुनः

Giơ cánh tay phải lên, ta tuyên thệ với ngươi: thật vậy—thật vậy—lại thật nữa; thật, thật, hết lần này đến lần khác.

Verse 6

प्रणवार्थश्शिवः साक्षात्प्राधान्येन प्रकीर्त्तितः । श्रुतिषु स्मृतिशास्त्रेषु पुराणेष्वागमेषु च

Ý nghĩa của Praṇava (Oṁ) chính là Śiva; điều ấy được tuyên xưng là tối thượng và trọng yếu trong các Śruti, trong các Smṛti-śāstra, trong các Purāṇa và trong các Āgama.

Verse 7

यतो वाचो निवर्त्तन्ते अप्राप्य मनसा सह । आनन्दं यस्य वे विद्वान्न बिभेति कुतश्च न

Thực tại ấy, nơi lời nói cùng với tâm trí đều quay về vì không thể chạm tới: bậc trí giả, người biết được Phúc Lạc ấy, chẳng sợ hãi bất cứ điều gì.

Verse 8

यस्माज्जगदिदं सर्वं विधिविष्ण्विन्द्रपूर्वकम् । सह भूतेन्द्रियग्रामैः प्रथमं सम्प्रसूयते

Từ Đấng ấy mà toàn thể vũ trụ này trước hết tuôn hiện—cùng với các nhóm đại chủng và các căn—với Brahmā (Đấng an bài), Viṣṇu và Indra đi trước.

Verse 9

न सम्प्रसूयते यो वै कुतश्चन कदाचन । यस्मिन्न भासते विद्युन्न न सूर्यो न चन्द्रमाः

Đấng Tối Thượng (Śiva) là Đấng không bao giờ sinh ra, không từ đâu đến, không vào bất cứ thời nào; nơi Ngài, chẳng có tia chớp chiếu sáng, chẳng có mặt trời, chẳng có mặt trăng—vượt ngoài mọi ánh sáng hữu tạo và vượt ngoài mọi sự trở thành.

Verse 10

यस्य भासो विभातीदञ्जगत्सर्वं समन्ततः । सर्व्वैश्वर्य्येण सम्पन्नो नाम्ना सर्व्वेश्वरस्स्वयम्

Nhờ hào quang của Ngài mà toàn thể vũ trụ này rực sáng khắp mọi phương; Ngài đầy đủ mọi quyền năng tối thượng, tự được xưng danh là Sarveśvara—Chúa Tể của muôn loài.

Verse 11

यो वै मुमुक्षुभिर्ध्येयः शम्भुराकाशमध्यगः । सर्वव्यापी प्रकाशात्मा भासरूपो हि चिन्मयः

Śambhu, Đấng ngự giữa hư không, chính là Đấng mà người cầu giải thoát phải quán niệm. Ngài trùm khắp, tự tánh là ánh sáng của tri giác; thật vậy, hình tướng Ngài là quang minh, vì Ngài là bản thể của Tịnh Thức.

Verse 12

इति श्रीशिवमहापुराणे षष्ठ्यां कैलाससंहितायां संन्यासविधिवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ sáu, phần Kailāsa-saṃhitā, chương mười hai—mang tên “Mô tả nghi thức Saṃnyāsa (Xuất ly)”—đến đây kết thúc.

Verse 13

तदीयन्त्रिविधंरूपं स्थूलं सूक्ष्मं परन्ततः । ध्येयं मुमुक्षुभिर्नित्यं क्रमतो योगिभिर्मुने

Hỡi bậc hiền triết, thực tại của Ngài có ba dạng—thô, tế và rốt ráo siêu việt. Vì vậy, người cầu giải thoát hãy luôn thiền quán điều ấy; các du-gi hành trì tuần tự theo đúng thứ lớp.

Verse 14

निष्कलस्सर्व्वदेवानामादिदेवस्सनातनः । ज्ञानक्रियास्वभावो यः पर मात्मेति गीयते

Ngài là Đấng Niṣkala, không phân phần, là Thần linh nguyên thủy và vĩnh cửu của muôn chư thiên. Đấng có tự tánh là tri thức giác ngộ (jñāna) và thần lực hành dụng (kriyā) được ca tụng là Paramātmā, Đại Ngã tối thượng.

Verse 15

तस्य देवाधिदेवस्य मूर्त्तिस्साक्षात्सदाशिवः । पञ्चमंत्रतनुर्देवः कलापञ्चकविग्रहः

Hình tướng hiển lộ của Đấng Thần trên các thần ấy chính là Sadāśiva hiện tiền—Đấng có thân thể cấu thành bởi năm thánh chú, và có hình thể là năm kalā thiêng liêng (năng lực/phần).

Verse 16

शुद्धस्फटिकसंकाशः प्रसन्नः शीतलद्युतिः । पंचवक्त्रो दशभुजस्त्रिपंचनयनः प्रभुः

Đức Chúa hiện ra như pha lê thanh tịnh—an nhiên, với hào quang mát lành, dịu êm. Ngài là Đấng Tối Thượng, năm mặt, mười tay, và đủ mười lăm mắt.

Verse 17

ईशानमुकुटोपेतः पुरुषास्यः पुरातनः । अघोरहृदयो वामदेवगुह्यप्रदेशवान्

Ngài đội vương miện của Īśāna; dung nhan là dung nhan của Puruṣa nguyên thủy. Tâm Ngài là Aghora, và phần kín nhiệm là Vāmadeva—như vậy hình tướng thiêng liêng của Chúa được truyền dạy qua những tương ứng thần thánh ấy.

Verse 18

सद्यपादश्च तन्मूर्त्तिः साक्षात्सकलनिष्कलः । सर्व्वज्ञत्वादिषट्शक्तिषडंगीकृतविग्रहः

Chính Thể ấy được gọi là Sadyapāda—Đấng hiển lộ trực tiếp vừa hữu tướng vừa vô tướng. Thân tướng của Ngài được cấu thành bởi sáu năng lực bắt đầu từ toàn tri, và được hợp nhất với sáu chi phần của sự biểu hiện thần linh.

Verse 19

शब्दादिशक्तिस्फुरितहृत्पंकजविराजितः । स्वशक्त्या वामभागे तु मनोन्मन्या विभूषितः

Ngài rực sáng với đóa sen nơi tim, được đánh thức và chói ngời bởi các năng lực khởi từ Âm thanh (Śabda). Và ở bên trái, Ngài được trang nghiêm bởi chính Śakti của mình—Manonmanī, Đấng vượt ngoài tâm—tỏ bày rằng Pati không hề lìa khỏi Quyền Năng thần thánh của Ngài.

Verse 20

मन्त्रादिषड्विधार्थानामर्थोपन्याससार्गतः । समष्टिव्यष्टिभावार्थं वक्ष्यामि प्रणवात्मकम्

Dựa trên tinh yếu của các ý nghĩa được trình bày về sáu phạm trù bắt đầu từ mantra, nay tôi sẽ giảng về Pranava (Oṁ), âm thể mang trọn ý nghĩa của cả tổng thể vũ trụ và cá thể riêng biệt.

Verse 21

उपदेशक्रमो ह्यादौ वक्तव्यश्श्रूयतामयम् । चातुर्व्वर्ण्यं हि लोकेस्मिन्प्रसिद्धम्मानुषे मुने

Trước hết, cần nói rõ trình tự giáo huấn—hãy lắng nghe nay. Vì trong cõi người này, hỡi bậc hiền triết, trật tự bốn varṇa đã được xác lập rộng rãi.

Verse 22

त्रैवर्णिकानामेवात्र श्रुत्याचारसमन्वयः । शुश्रूषामात्रसारा हि शूद्राः श्रुतिबहिष्कृताः

Ở đây, sự hòa hợp giữa Śruti (mặc khải Veda) và Ācāra (tập tục hành trì) chỉ thuộc về ba giai cấp “hai lần sinh”. Còn Śūdra, do bị loại khỏi việc học Veda, nên lấy sự phụng sự, hầu cận tận tâm làm bổn phận chính.

Verse 23

त्रैवर्णिकानां सर्व्वेषां स्वस्वाश्रमरतात्मनाम् । श्रुतिस्मृत्युदितो धर्मोऽनुष्ठेयो नापरः क्वचित्

Đối với mọi bậc “hai lần sinh” thuộc ba varṇa, chuyên tâm nơi āśrama của mình, chỉ có dharma được dạy trong Śruti và Smṛti là điều phải thực hành—không bao giờ theo điều nào khác, vào bất cứ lúc nào.

Verse 24

श्रुतिस्मृत्युदितं कर्म्म कुर्व्व न्सिद्धिमवाप्स्यति । इत्युक्तम्परमेशेन वेदमार्गप्रदर्शिना

“Ai thực hành các hành nghiệp được dạy trong Śruti và Smṛti sẽ đạt thành tựu tâm linh.” Đó là lời Parameśa (Đức Śiva), bậc chỉ bày con đường Veda, đã tuyên thuyết.

Verse 25

वर्णाश्रमाचारपुण्यैरभ्यर्च्य परमेश्वरम् । तत्सायुज्यं गतास्सर्वे बहवो मुनिसत्तमाः

Nhờ phụng thờ Đấng Tối Thượng Parameśvara bằng các bổn phận công đức của varṇa và āśrama, nhiều bậc đại hiền thánh đều đạt sāyujya—sự hợp nhất trong cận kề với Ngài.

Verse 26

ब्रह्मचर्येण मुनयो देवा यज्ञक्रियाध्वना । पितरः प्रजया तृप्ता इति हि श्रुतिरब्रवीत्

Quả thật, Śruti tuyên dạy: các bậc hiền triết được viên mãn nhờ brahmacarya (hạnh thanh tịnh, tiết chế); chư thiên được thỏa mãn bởi con đường nghi lễ tế tự; và các Pitṛ (tổ tiên) được an vui nhờ con cháu. Như vậy, mỗi bậc được nuôi dưỡng bằng phương tiện thích hợp của mình—nhưng mọi bổn phận ấy rốt ráo đạt sự viên thành cao hơn khi được dâng bằng bhakti lên Đức Śiva, bậc Pati tối thượng, Đấng ban giải thoát vượt ngoài mọi ràng buộc.

Verse 27

एवं ऋणत्रयान्मुक्तो वानप्रस्थाश्रमं गतः । शीतोष्णसुखदुःखादिसहिष्णुर्विजितेन्द्रियः

Như vậy, sau khi thoát khỏi ba món nợ, người ấy bước vào giai đoạn vānaprastha. Chịu đựng nóng lạnh, vui buồn và các điều tương tự, người trở nên tự chế, các căn được điều phục.

Verse 28

तपस्वी विजिताहारो यमाय योगम भ्यसेत् । यथा दृढतरा बुद्धिरविचाल्या भवेत्तथा

Vị khổ hạnh đã chế ngự việc ăn uống, hãy tu tập yoga vì yama (tự chế, kỷ luật), để trí tuệ ngày càng vững chắc và không dao động.

Verse 29

एवं क्रमेण शुद्धात्मा सर्व्वकर्म्माणि विन्यसेत् । सन्यस्य सर्व्वकर्म्माणि ज्ञानपूजापरो भवेत्

Như vậy, từng bước một, khi tự ngã đã được thanh tịnh, hãy đặt xuống mọi hành động. Đã xả bỏ mọi hành động rồi, hãy chuyên tâm vào “lễ bái bằng trí tuệ”: quán niệm bền vững về Śiva, Đấng Chủ Tể (Pati), như Thực Tại giải thoát.

Verse 30

सा हि साक्षाच्छिवैक्येन जीवन्मुक्तिफलप्रदा । सर्व्वोत्तमा हि विज्ञेया निर्विकारा यतात्म नाम्

Vì tri kiến ấy trực tiếp ban quả “giải thoát khi còn sống” nhờ sự đồng nhất tức thời với Śiva. Đối với người đã điều phục và tự chế, đó phải được biết là giáo pháp tối thượng: bất biến, không biến đổi.

Verse 31

तत्प्रकारमहं वक्ष्ये लोकानुग्रहकाम्यया । तव स्तेहान्महाप्राज्ञ सावधानतया शृणु

Nay ta sẽ giảng bày phương pháp ấy, với ước nguyện đem lợi lạc cho muôn loài. Vì thương mến ngươi, hỡi bậc đại trí, hãy lắng nghe với trọn vẹn sự chú tâm.

Verse 32

सर्व्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञं वेदांतज्ञानपारगम् । आचार्य्यमुपगच्छेत्स यतिर्म्मतिमतां वरम्

Vị sa-môn trí tuệ ấy nên đến nương tựa một bậc ācārya chân chính—bậc tối thắng trong hàng người biết phân biệt—người thấu triệt chân tủy nghĩa lý của mọi śāstra và đã viên mãn vượt qua trong tri kiến Vedānta.

Verse 33

तत्समीपमुपव्रज्य यथाविधि विचक्षणः । दीर्घदण्डप्रणामाद्यैस्तोषयेद्यत्नतस्सुधीः

Đến gần Ngài, người có phân biệt và trí tuệ nên theo đúng nghi thức mà chuyên cần làm đẹp lòng Ngài, bắt đầu bằng lễ phủ phục daṇḍavat-praṇāma (nằm dài như cây gậy) cùng các hình thức cung kính phụng thờ khác.

Verse 34

यो गुरु्स्स शिवः प्रोक्तो यश्शिवस्स गुरुस्स्मृतः । इति निश्चित्य मनसा स्वविचारन्निवेदयेत्

Đấng được tuyên xưng là Guru chính là Śiva; và Śiva cũng được tưởng niệm là Guru. Khi đã xác quyết điều ấy trong tâm, hành giả nên khiêm cung trình bày lên vị Guru ấy sự quán chiếu và phân biệt nội tâm của chính mình.

Verse 35

लब्धानुज्ञस्तु गुरुणा द्वादशाहं पयोव्रती । शुक्लपक्षे चतुर्थ्यां वा दशम्यां वा विधानतः

Sau khi được thầy (guru) cho phép, hành giả nên giữ “hạnh nguyện sữa” trong mười hai ngày, thực hành đúng nghi thức—vào ngày trăng thứ tư hoặc ngày thứ mười của nửa tháng sáng (bạch phần).

Verse 36

प्रातः स्नात्वा विशुद्धात्मा कृतनित्य क्रियस्सुधीः । गुरुमाहूय विधिना नांदीश्राद्धं समारभेत्

Tắm gội lúc rạng đông, khiến nội tâm thanh tịnh; bậc trí—sau khi hoàn tất các nghi thức bắt buộc hằng ngày—nên theo đúng phép tắc thỉnh mời vị guru, rồi khởi sự nghi lễ Nāndī-śrāddha.

Verse 37

विश्वेदेवाः सत्यवसुसंज्ञावंतः प्रकीर्त्तिताः । देवश्राद्धे ब्रह्मविष्णु महेशाः कथितास्त्रयः

Các Viśvedevas được tuyên xưng là những vị mang danh hiệu “Satyavasus”. Và trong nghi lễ Deva-śrāddha, ba vị được nêu đích danh: Brahmā, Viṣṇu và Maheśa (Śiva).

Verse 38

ऋषिश्राद्धे तु सम्प्रोक्ता देवक्षेत्रमनुष्यजाः । देवश्राद्धे तु वसुरुद्रादित्यास्सम्प्रकीर्त्तिताः

Trong śrāddha dâng cho các ṛṣi, các vị thọ nhận được tuyên định là: hàng chư thiên, những người sinh từ dòng dõi thánh (kṣetra), và loài người. Còn trong śrāddha dâng cho chư thiên, các Vasus, Rudras và Ādityas được tuyên xưng đích danh là những vị thọ nhận.

Verse 39

चत्वारो मानुषश्राद्धे सनकाद्या मुनीश्वराः । भूतश्राद्धे पंच महाभूतानि च ततः परम्

Trong lễ śrāddha dâng cho tổ tiên loài người, cần quán niệm bốn bậc thánh hiền bắt đầu từ Sanaka làm người thọ nhận. Còn trong bhūta-śrāddha, tiếp theo là dâng cúng đến năm đại yếu tố (ngũ đại).

Verse 40

चक्षुरादीन्द्रियग्रामो भूतग्रामश्चतुर्विधः । पितृश्राद्धे पिता तस्य पिता तस्य पिता त्रयः

Tập hợp các căn bắt đầu từ mắt, cùng với quần loại hữu tình được phân thành bốn—tất cả đều cần hiểu gắn với nghi lễ śrāddha dâng Pitṛ. Trong Pitṛ-śrāddha, “người cha” có ba bậc: cha, ông nội và cụ nội.

Verse 41

मातृश्राद्धे मातृपितामह्यौ च प्रपितामही । आत्मश्राद्धे तु चत्वार आत्मा पितृपितामहौ

Trong lễ śrāddha làm cho mẹ, cũng nên cúng tế cho bà ngoại và cụ ngoại (bên mẹ). Còn trong lễ śrāddha làm cho chính mình, thì có bốn đối tượng thọ hưởng: chính mình, cha mình và ông nội (theo dòng cúng tế đã định).

Verse 42

प्रपितामहनामा च सपत्नीकाः प्रकीर्त्तिताः । मातामहात्मकश्राद्धे त्रयो मातामहादयः

Cũng vậy, các cụ tổ (bậc ông cố) phải được xướng danh, cùng với các phu nhân của các ngài. Và trong lễ śrāddha theo dòng mẹ, ba vị bắt đầu từ ông ngoại phải được thỉnh mời và tôn kính cúng dường.

Verse 43

प्रतिश्राद्धं ब्राह्मणानां युग्मं कृत्वोपकल्पितान् । आहूय पादौ प्रक्षाल्य स्वयमाचम्य यत्नतः

Trong mỗi lần cử hành śrāddha, người ấy nên sắp đặt các Brāhmaṇa đã được chuẩn bị, theo từng đôi. Sau khi thỉnh mời họ, hãy rửa chân cho họ; rồi chính mình cẩn trọng làm ācamana, và tiếp tục nghi lễ với sự chuyên tâm.

Verse 44

समस्तसंपत्समवाप्तिहेतवः समुत्थितापत्कुलधूमकेतवः । अपारसंसारसमुद्रसेतवः पुनन्तु मां ब्राह्मणपादरेणवः

Nguyện bụi dưới bàn chân các Bà-la-môn thanh tẩy con—bụi ấy là nhân duyên đạt mọi phúc lộc, là cờ khói bốc lên báo hiệu diệt trừ đoàn tai ách, và là cây cầu vượt qua biển luân hồi vô biên.

Verse 45

आपद्धनध्वान्तसहस्रभानवः समीहिता र्थार्पणकामधेनवः । समस्ततीर्थांबुपवित्रमूर्त्तयो रक्षंतु मां ब्राह्मणपादपांसवः

Nguyện bụi dưới bàn chân các Bà-la-môn che chở con—bụi ấy rực sáng như ngàn mặt trời, xua tan bóng tối của bất hạnh; như bò thần Kāmadhenu ban cho mọi điều mong cầu; và tự thân thanh tịnh như đã được tắm gội bằng nước của mọi thánh địa hành hương.

Verse 46

इति जप्त्वा नमस्कृत्य साष्टांगं भुवि दण्डवत् । स्थित्वा तु प्राङ्मुखः शम्भोः पादाब्जयुगलं स्मरन्

Đọc tụng thần chú như thế xong, người ấy đảnh lễ cung kính và phủ phục sát đất theo lối sाष्टांग (như cây gậy). Rồi đứng quay mặt về phương Đông, tưởng niệm và thiền quán đôi chân sen của Śambhu—Đức Śiva.

Verse 47

सपवित्रकरश्शुद्ध उपवीती दृढासनः । प्राणायामत्रयं कुर्य्या च्छ्रुत्वातिथ्यादिकं पुनः

Với đôi tay được thanh tịnh nhờ pavitra, thân tâm trong sạch, đeo thánh tuyến (upavīta) và ngồi vững trên tọa cụ, người ấy nên thực hành prāṇāyāma ba lần. Rồi lại lắng nghe và lưu tâm các bổn phận bắt đầu từ việc tiếp đãi khách, sau đó mới tiến hành tiếp.

Verse 48

मत्संन्यासांगभूतं यद्विश्वेदेवादिकं तथा । श्राद्धमष्टविधं मातामहगतं पार्वणेन वै

Hơn nữa, trong các chi phần của pháp tu xuất ly của Ta có gồm những lễ cúng dường khởi đầu từ việc dâng lên các Viśvedevas. Cũng vậy, śrāddha tám loại—đặc biệt là lễ dành cho ngoại tổ—cùng với nghi thức pārvana.

Verse 49

विधानेन करिष्यामि युष्मदाज्ञापुरस्सरम् । एवं विधाय संकल्पं दर्भानुत्तरतस्त्यजेत्

“Con sẽ thực hiện đúng theo nghi thức đã định, lấy mệnh lệnh của chư vị làm đầu.” Lập saṅkalpa như vậy xong, người ấy nên rải (ném) cỏ kuśa/darbha về phía Bắc.

Verse 50

उपस्पृश्याप उत्थाय वरणक्रममारभेत् । पवित्रपाणिः संस्पृश्य पाणी ब्राह्मणयोर्वदेत्

Sau khi nhấp nước để thanh tịnh rồi đứng dậy, người ấy nên bắt đầu đúng trình tự nghi thức thỉnh mời và tôn kính các vị chủ lễ. Với bàn tay đã được làm thanh tịnh theo nghi lễ, và sau khi chạm vào một cách cung kính, người ấy nên thưa với đôi tay của hai vị Bà-la-môn, thỉnh cầu các ngài tham dự nghi lễ.

Verse 51

विश्वेदेवार्थ इत्यादि भवद्भ्यां क्षण इत्यपि

“Bắt đầu bằng lời ‘vì lợi ích của các Viśvedevā’, và cả cụm ‘dù chỉ trong khoảnh khắc’—những lời ấy đã được hai vị nói ra.”

Verse 52

प्रसादनीय इत्यन्तं सर्व्व त्रैवं विधिक्रमः । एवं समाप्य वरणं मण्डलानि प्रकल्पयेत्

Như vậy, toàn bộ trình tự nghi lễ theo Veda được thiết lập, khởi từ các hành vi làm phát sinh ân sủng thiêng liêng và kết thúc ở điều gọi là “prasādanīya”. Hoàn tất nghi thức bao bọc (varaṇa) như thế rồi, tiếp đó hãy sắp đặt và chuẩn bị các maṇḍala (đồ hình nghi lễ) linh thiêng.

Verse 53

उदगारभ्य दश च कृत्वाभ्यर्चनमक्षतैः । तेषु क्रमेण संस्थाप्य ब्राह्मणान्पादयोः पुनः

Bắt đầu từ phương Bắc, hãy cúng bái mười (vị trí) bằng gạo nguyên hạt (akṣata). Rồi sắp đặt chúng theo đúng thứ tự, và lại an tọa các Brāhmaṇa nơi (những) bàn chân ấy một lần nữa.

Verse 54

विश्वेदेवादिनामानि ससंवबोधनमुच्चरेत् । इदं वः पाद्यमिति सकुशपुष्पाक्षतोदकैः

Người ấy nên xướng danh các thần bắt đầu từ Viśvedevā, kèm lời thỉnh mời đúng nghi; rồi dâng nước và nói: “Đây là nước rửa chân (pādya) cho chư vị,” với nước có kèm cỏ kuśa, hoa và gạo akṣata (hạt không vỡ).

Verse 55

पाद्यं दत्त्वा स्वयमपि क्षालितांघ्रिरुदङ्मुखः । आचम्य युग्मक्लृप्तांस्तानासनेषूपवेश्य च

Sau khi dâng nước rửa chân (pādya), chính người ấy cũng rửa chân mình, quay mặt về phương bắc. Rồi làm ācamana (nghi thức nhấp nước thanh tịnh), và an vị các vị ấy trên những chỗ ngồi đã chuẩn bị, sắp thành từng đôi.

Verse 56

विश्वेदेवस्वरूपस्य ब्राह्मणस्येदमासनम् । इति दर्भासनं दत्त्वा दर्भपाणिस्स्वयं स्थितः

“Chỗ ngồi này dành cho vị Bà-la-môn, người hiện thân cho hình hài của các vị Viśvedeva.” Nói rồi, người dâng lên một chiếc tòa làm từ cỏ darbha linh thiêng; sau đó, tay cầm cỏ darbha, chính người đứng chờ sẵn sàng.

Verse 57

अस्मिन्नान्दीमुखश्राद्धे विश्वेदेवार्थ इत्यपि । भवद्भ्यां क्षण इत्युक्त्वा क्रियतामिति संवदेत्

Trong lễ Nāndīmukha-śrāddha này, dù có nói: “Việc này dâng cho các Viśvedevas”, vẫn nên thưa với hai vị được thỉnh rằng: “Xin đợi trong chốc lát”, rồi nói: “Xin cho nghi lễ được cử hành”, để dẫn nghi thức tiến hành.

Verse 58

प्राप्नुतामिति सम्प्रोच्य भवन्ताविति संवदेत् । वदेतां प्राप्नुयावेति तौ च ब्राह्मणपुंगवौ

Sau khi cung kính thưa: “Nguyện hai ngài được thọ nhận (phước ấy)”, liền xưng gọi: “hai bậc tôn quý”. Và hai vị Brāhmaṇa ưu tú ấy nên đáp: “Nguyện chúng tôi được thọ nhận (phước ấy)”.

Verse 59

संपूर्णमस्तु संकल्पसिद्धिरस्त्विति तान्प्रति । भवन्तोऽनुगृह्णंत्विति प्रार्थयेद्द्विजपुंगवान्

Bậc ưu tú trong hàng nhị sinh nên thưa với họ: “Nguyện mọi sự được viên mãn; nguyện saṅkalpa (lời phát nguyện) của các ngài thành tựu. Kính xin các bậc tôn quý ban ân gia hộ.”

Verse 60

ततश्शुद्धकदल्यादिपात्रेषु क्षालितेषु च । अन्नादिभोज्यद्रव्याणि दत्त्वा दर्भैः पृथक्पृथक्

Rồi sau đó, trong những vật đựng sạch như mâm bằng lá chuối đã được rửa kỹ, hãy đặt các phẩm vật dùng để thọ thực—cơm và các món khác—và dùng cỏ darbha phân chia từng phần riêng biệt.

Verse 61

परिस्तीर्य्य स्वयं तत्र परिषिच्योदकेन च । हस्ताभ्यामवलंब्याथ पात्रं प्रत्येकमादरात्

Tại đó, tự thân hành giả nên bày biện nghi thức, rồi rảy nước thanh tịnh. Sau đó, dùng cả hai tay cung kính nâng giữ từng pháp khí, từng chiếc một, với lòng tôn kính cẩn trọng.

Verse 62

पृथिवी ते पात्रमित्यादि कृत्वा तत्र व्यवस्थितान् । देवादींश्च चतुर्थ्यन्ताननूद्याक्षतसंयुतान्

Sau khi cử hành nghi thức mở đầu bằng câu chú: “Đất là pháp khí của các Ngài”, ngay tại đó hành giả thỉnh mời chư Thiên v.v., xưng gọi theo cách dâng hiến (cách dữ), và dâng kèm akṣata—những hạt gạo nguyên vẹn.

Verse 63

उदग्गृहीत्वा स्वाहेति देवार्थेऽन्नं यजेत्पुनः । न ममेति वदेदन्ते सर्वत्रायं विधिक्रमः

Nâng phẩm vật lên với lòng cung kính và xướng “svāhā”, hành giả lại cúng dâng thức ăn vì chư Thiên. Cuối cùng nên nói: “không phải của tôi.” Trình tự nghi lễ này là pháp thức được quy định ở khắp mọi nơi.

Verse 64

यत्पादपद्मस्मरणाद्यस्य नामजपादपि । न्यूनं कर्म भवेत्पूर्णन्तं वन्दे साम्बमीश्वरम्

Con xin đảnh lễ Đức Īśvara—Śiva hiệp nhất cùng Umā—nhờ tưởng niệm liên hoa nơi thánh túc của Ngài, và chỉ cần trì tụng Danh hiệu của Ngài, mọi công hạnh hay sự thờ phụng còn thiếu sót đều được viên mãn.

Verse 65

इति जप्त्वा ततो ब्रूयान्मया कृत मिदं पुनः । नान्दीमुखश्राद्धमिति यथोक्तं च वदेत्ततः

Tụng niệm như vậy xong, rồi hành giả nên nói: “Việc này lại do con đã thực hiện.” Sau đó, đúng như nghi định, hãy tuyên bố đây là lễ Nāndīmukha-śrāddha.

Verse 66

अस्विति ब्रूतेति च तान्प्रसाद्य द्विजपुंगवान् । विसृज्य स्वकरस्थोदं प्रणम्य भुवि दण्डवत्

Nói: “Xin được như vậy,” người ấy làm hài lòng các vị Bà-la-môn tối thượng. Rồi buông nước đang giữ trong tay, người ấy phủ phục sát đất theo nghi thức daṇḍavat.

Verse 67

उत्थाय च ततो ब्रूयादमृतम्भवतु द्विजान् । प्रार्थयेच्च परं प्रीत्या कृतांजलिरुदारधीः

Rồi đứng dậy, bậc tâm hồn cao thượng nên nói với các vị nhị sinh: “Nguyện điều này trở thành cam lộ—một phúc lành—cho quý ngài.” Chắp tay cung kính, người ấy nên chí thành, đầy hoan hỷ mà khẩn cầu Đấng Tối Thượng.

Verse 68

श्रीरुद्रं चमकं सूक्तं पौरुषं च यथाविधि । चित्ते सदाशिवन्ध्यात्वा जपेद्ब्रह्माणि पञ्च च

Người ấy nên theo đúng nghi thức mà tụng Thánh ca Śrī Rudra, phần Camaka và Pauruṣa Sūkta; rồi quán niệm Sadāśiva trong tâm, và cũng trì tụng năm Brahma-mantra.

Verse 69

भोजनान्ते रुद्रसूक्तं क्षमा पय्य द्विजान्मुनः । तन्मन्त्रेण ततो दद्यादुत्तरापोशणं पुरः

Khi bữa ăn kết thúc, vị hiền triết nên kính cẩn xin lỗi các vị nhị sinh rồi tụng Rudra-sūkta. Sau đó, dùng chính thần chú ấy, vị ấy dâng phần ācamana kết thúc—nhấp nước thanh tịnh—trước mặt các ngài.

Verse 70

प्रक्षालितांघ्रिराचम्य पिण्डस्थानं व्रजेत्ततः । आसीनः प्राङ्मुखो मौनी प्राणायामत्रयं चरेत्

Sau khi rửa chân và làm lễ ācāmana, hãy đến nơi đã định để dâng lễ piṇḍa. Ngồi tại đó, quay mặt về hướng Đông, giữ im lặng, và thực hành prāṇāyāma ba lần (tam trùng).

Verse 71

नान्दीमुखोक्तश्राद्धांगं करिष्ये पिण्डदानकम् । इति संकल्प्य दक्षादिसमारभ्योदकान्ति कम्

Khởi nguyện rằng: “Ta sẽ cúng piṇḍa như một chi phần của lễ śrāddha do Nandīmukha truyền dạy,” rồi người ấy bắt đầu nghi lễ—khởi từ Dakṣa và các vị khác—và tiến hành cho đến phần rưới nước kết thúc.

Verse 72

नव रेखाः समालिख्य प्रागग्रान्द्वादश क्रमात् । संस्तीर्य्य दर्भान्दक्षादिदेवादिस्थानपञ्चकम्

Vẽ ngay ngắn chín đường, rồi theo thứ tự vạch mười hai phần, để các đầu hướng về phương Đông; kế đó trải cỏ darbha và sắp đặt năm chỗ ngồi thiêng, khởi từ Dakṣa và các vị thần khác.

Verse 73

तूष्णीं दद्यात्साक्षतोदं त्रिषु स्थानेषु च क्रमात् । स्थानेष्वन्येषु मातृषु मार्ज्जयन्तास्ततः परम्

Trong thinh lặng, hãy dâng chính nước ấy, theo đúng thứ tự, tại ba chỗ đã định. Sau đó, ở các chỗ khác thuộc về các Mẫu thần (Mātṛ), hãy tiếp tục lau rửa và tẩy sạch.

Verse 74

अत्रेति पितरः पश्चात्साक्षतोदं समर्च्य च । दद्यात्ततः क्रमेणैव देवादिस्थानपञ्चके

Rồi, xướng “atretī” (lời thỉnh mời các Pitṛ), hãy trực tiếp phụng thờ các Pitṛ; sau đó, theo đúng thứ tự, hãy dâng cúng tại năm chỗ ngồi thiêng bắt đầu từ các vị thần.

Verse 75

तत्तद्देवादिनामानि चतुर्थ्यन्तान्युदीर्य्य च । पिण्डत्रयं ततो दद्यात्प्रत्येकं स्थानपञ्चके

Xướng danh các vị thần và các bậc khác theo cách cách (dative), rồi nên dâng ba nắm cơm cúng (piṇḍa), đặt từng nắm một tại mỗi trong năm nơi đã được ấn định.

Verse 76

स्वगृह्योक्तेन मार्गेण दद्यात्पिण्डान्पृथक्पृथक् । दद्यादिदं साक्षतं च पितृसाङ्गुण्यहेतवे

Theo nghi thức được dạy trong truyền thống Gṛhya của chính mình, hãy dâng các piṇḍa (viên cơm cúng) riêng rẽ, từng viên một. Lại nên dâng lễ này cùng với akṣata (hạt ngũ cốc còn nguyên), để tăng trưởng phúc lành cát tường và công đức cho các Pitṛ (tổ tiên).

Verse 77

ध्यायेत्सदाशिवं देवं हृदयाम्भोजमध्यतः । तत्पादपद्मस्मरणादिति श्लोकं पठन्पुनः

Hãy quán niệm Đức Sadāśiva ngay giữa đóa sen của trái tim; rồi, tưởng nhớ đôi chân sen của Ngài, hãy tụng lại bài kệ này hết lần này đến lần khác.

Verse 78

नमस्कृत्य ब्राह्मणेभ्यो दक्षिणां च स्वश क्तितः । दत्त्वा क्षमापय्य च तान्विसृज्य च ततः क्रमात्

Sau khi đảnh lễ các brāhmaṇa và dâng dakṣiṇā (lễ tạ) tùy theo khả năng của mình, hãy cầu xin các vị tha thứ; rồi kính cẩn tiễn các vị, và sau đó tiến hành tiếp theo đúng thứ tự.

Verse 79

पिण्डानुत्सृज्य गोग्रासं दद्यान्नोचेज्जले क्षिपेत् । पुण्याहवाचनं त्वां भुंजीत स्वजनैस्सह

Sau khi dâng các viên cơm cúng (piṇḍa), nên bố thí một miếng ăn cho bò; nếu không thể, hãy thả xuống nước. Rồi, sau nghi thức chú nguyện thanh tịnh cát tường (puṇyāha-vācana), người ấy nên thọ thực cùng thân quyến của mình.

Verse 80

अन्येद्युः प्रातरुत्थाय कृतनित्यक्रियस्सुधीः । उपोष्य क्षौरकर्मादि कक्षोपस्थविवर्जितम्

Sang ngày hôm sau, người tín đồ trí tuệ nên dậy sớm, hoàn tất các nghi thức thanh tịnh hằng ngày và giữ chay. Người ấy cũng nên tránh cạo tóc và các việc chải chuốt tương tự, đồng thời tiết chế những khoái lạc liên quan đến vùng nách và bộ phận sinh dục—giữ thân nghiêm cẩn như một phần của lời nguyện phụng thờ Đức Śiva.

Verse 81

केशश्मश्रुनखानेव कर्म्मावधि विसृज्य च । समाष्टकेशान्विधिवत्कारयित्वा विधानतः

Trong suốt thời gian hành trì thánh lễ, người ấy cũng nên kiêng không cắt tóc, râu và móng. Rồi theo đúng quy tắc đã định, hãy cho tóc được sắp xếp và tỉa gọn một cách hợp pháp, đúng nghi thức.

Verse 82

स्नात्वा धौतपटश्शुद्धो द्विराचम्याथ वाग्यतः । भस्म संधार्य्य विधिना कृत्वा पुण्याहवाचनम्

Sau khi tắm gội, mặc y phục sạch đã giặt và trở nên thanh tịnh, người ấy nên làm ācamana hai lần và giữ gìn lời nói. Rồi theo đúng pháp, hãy bôi bhasma (tro thánh) và cử hành nghi thức cầu cát tường (puṇyāha-vācana).

Verse 83

तेन संप्रोक्ष्य संप्राप्य शुद्धदेहस्वभावतः । होमद्रव्यार्थमाचार्य्य दक्षिणार्थं विहाय च

Được rảy nước thánh ấy theo nghi lễ và nhờ đó đạt trạng thái thanh tịnh tự nhiên của thân thể, rồi phải dành riêng vật dụng cho lễ hỏa cúng (homa); và, ô bậc đạo sư, cũng nên dâng phần dakṣiṇā làm lễ tạ cho vị chủ tế.

Verse 84

द्रव्यजातं महेशाय द्विजेभ्यश्च विशेषतः । भक्तेभ्यश्च प्रदायाथ शिवाय गुरुरूपिणे

Rồi, đem các vật phẩm đã sắm sửa mà cúng dường vì Maheśa—đặc biệt dâng cho các bậc nhị sinh (Bà-la-môn) và cả những người sùng tín; và hãy bố thí vì Śiva, Đấng ngự trong hình tướng của bậc Guru.

Verse 85

वस्त्रादि दक्षिणां दत्त्वा प्रणम्य भुवि दण्डवत् । दोरकौपीनवसनं दण्डाच्च क्षालितम्भुवि

Sau khi dâng dakṣiṇā như vải vóc và các lễ vật khác, người ấy phải phủ phục sát đất như cây gậy (đại lễ bái). Rồi ngay trên mặt đất, hãy rửa sạch cây gậy và y phục giản dị của người xuất gia—như dây buộc tay (dora), khố (kaupīna) và áo quần—để gìn giữ sự thanh tịnh và kỷ luật của lời nguyện trong lòng sùng kính Śiva.

Verse 86

आदाय होमद्रव्याणि समिधादीनि च क्रमात् । समुद्रतीरे नद्यां वा पर्व्वते वा शिवालये

Sau khi lần lượt mang theo các vật phẩm cúng lửa—khởi đầu bằng những que củi thiêng (samidh)—hãy thực hiện lễ hỏa cúng nơi bờ biển, hoặc bên sông, hoặc trên núi, hoặc trong đền thờ Śiva.

Verse 87

अरण्ये चापी गोष्ठे वा विचार्य्य स्थानमुत्तमम् । स्थित्वाचम्य ततः पूर्व्वं कृत्वा मानसमञ्जरीम्

Dù ở trong rừng hay thậm chí nơi chuồng bò, hãy suy xét kỹ để chọn chỗ thích hợp nhất. Đứng tại đó, trước hết hãy làm ācamana (nghi thức nhấp nước tịnh hóa), rồi sắp đặt ‘lễ cúng trong tâm’—một vòng hoa dâng lễ được kết thành trong ý niệm.

Verse 88

ब्राह्ममोंकारसहितं नमो ब्रह्मण इत्यपि । जपित्वा त्रिस्ततो ब्रूयादग्निमीऌए पुरोहितम्

Sau khi tụng ba lần Brahma-mantra cùng âm tiết thiêng Oṁ—tức “Namo Brahmaṇe” (Kính lễ Brahman)—bấy giờ hãy đọc lời khấn mở đầu của Ṛgveda: “Agnim īḷe purohitam” (Con ca ngợi Agni, vị tư tế thần linh).

Verse 89

अथ महाव्रतमिति अग्निर्वै देवा नामतः । तथैतस्य समाम्नायमिषेत्वोर्ज्जे त्वा वेति तत्

Tiếp theo, nghi lễ gọi là “Mahāvrata” thật ra chính là Agni, được chư thiên biết đến bằng danh xưng ấy. Và bài tụng truyền thống cho nghi lễ này là: “iṣe tvā, ūrje tvā”—‘vì dưỡng nuôi con thỉnh mời Ngài; vì sức lực con thỉnh mời Ngài.’

Verse 90

अग्न आयाहि वीतये शन्नो देवीरभिष्टये । पश्चात्प्रोच्य मयरसतजभनलगैः सह

“Hỡi Agni, xin ngự đến cho nghi lễ dâng cúng; nguyện các quyền năng thần linh ban điều cát tường cho mục nguyện thân yêu của chúng con.” Tụng xong lời ấy, người ấy lại tiếp tục các câu xướng theo pháp, cùng những âm tiết phụ trợ, nhờ vậy hoàn tất việc thờ phụng đúng thứ tự.

Verse 91

सम्मितं च ततः पञ्चसंवत्सरमयं ततः । समाम्नायस्समाम्नातः अथ शिक्षां वदेत्पुनः । प्रवक्ष्यामीत्युदीर्याथ वृद्धिरादैच्च सम्वदेत्

Sau đó, kỷ luật tụng đọc phải được giữ gìn đúng mực trong thời hạn năm năm. Khi thánh truyền khẩu samāmnāya đã được thọ nhận và bảo tồn trọn vẹn, lại nên giảng dạy Śikṣā (ngữ âm và phép phát âm chuẩn). Xướng lên: “Nay ta sẽ thuyết giảng”, rồi trình bày về vṛddhi (tăng cường nguyên âm) cùng các nhị nguyên âm ai, au nữa.

Verse 92

अथातो धर्मजिज्ञासेत्युच्चार्य पुनरंजसा । अथातो ब्रह्मजिज्ञासा वेदादीनपि संजपेत्

Rồi, phát âm rõ ràng câu: “Nay, vì thế, hãy khảo cứu về Dharma”, ông lại lập tức tụng: “Nay, vì thế, là sự khảo cứu về Brahman”; và cũng nên trì tụng lại các Veda cùng những thánh điển khác.

Verse 93

ब्रह्माणमिन्द्रं सूर्य्यञ्च सोमं चैव प्रजापतिम् । आत्मानमन्तरात्मानं ज्ञानात्मानमतः परम्

Ngài chính là Brahmā, Indra, Mặt Trời và Soma, lại cũng là Prajāpati. Ngài là Ngã, là Nội Ngã, là Ngã như Tri thức thanh tịnh; và vượt lên trên tất cả những điều ấy, Ngài là Đấng Tối Thượng siêu việt.

Verse 94

परमात्मानमपि च प्रणवाद्यं नमोंतकम् । चतुर्थ्यन्तं जपित्वाऽथ सक्तुमुष्टिं प्रगृह्य च

Rồi, sau khi tụng niệm thần chú thiêng bắt đầu bằng “Oṃ” và kết thúc bằng “namaḥ” ở cách tặng (dative)—dâng lên cả Đấng Tự Ngã Tối Thượng—người ấy hãy tiếp đó nắm trong tay một nắm bột lúa mạch (saktu).

Verse 95

प्राश्याथ प्रणवेनैव द्विराचम्याथ संस्पृशेत् । नाभिं मन्त्रान्वक्ष्यमाणन्प्रणवाद्यान्नमोन्तकान्

Rồi, sau khi nhấp nước với Praṇava “Oṃ” và làm ācamana hai lần, người ấy hãy chạm vào rốn, áp dụng các thần chú sẽ được nói ra—bắt đầu bằng Praṇava và kết thúc bằng “namaḥ.”

Verse 96

आत्मानमन्तरात्मानं ज्ञानात्मानं पुरं पुनः । आत्मानं च समुच्चार्य प्रजापतिमतः परम्

Hết lần này đến lần khác, người ấy nên xưng tụng (và quán niệm) về Ngã—Nội Ngã, Ngã của trí tuệ thuần tịnh—và theo chính cách ấy, tuyên xưng Ngã là Thực tại tối thượng, vượt lên cả phạm vi của Prajāpati (trật tự vũ trụ của Brahmā).

Verse 97

स्वाहांतान्प्रजपेत्पश्चात्पयोदधिघृतं पृथक् । त्रिवारं प्रणवेनैव प्राश्याचम्य द्विधा पुनः

Sau đó, người ấy nên trì tụng các thần chú kết thúc bằng “svāhā”. Kế đến, riêng rẽ dùng sữa, sữa chua và bơ tinh khiết (ghṛta), mỗi thứ nhấp ba lần trong khi xướng Praṇava “Oṃ”. Nhấp xong, lại thực hành ācamana thêm—hai lần nữa.

Verse 98

प्रागास्य उपविश्याथ दृढचित्तः स्थिरासनः । यथोक्तविधिना सम्यक्प्राणायामत्रयञ्चरेत्

Rồi, quay mặt về hướng Đông, người ấy nên ngồi xuống với tâm kiên định trong tư thế vững chắc, và đúng như pháp đã dạy, thực hành prāṇāyāma ba lần một cách trang nghiêm, đúng phép.