Shloka 64

प्रणवार्थ-शिवतत्त्व-निर्णयः

The Determination of Śiva as the Meaning of Praṇava

Devanagari script

यत्पादपद्मस्मरणाद्यस्य नामजपादपि । न्यूनं कर्म भवेत्पूर्णन्तं वन्दे साम्बमीश्वरम्

Transliteration

yatpādapadmasmaraṇādyasya nāmajapādapi | nyūnaṃ karma bhavetpūrṇantaṃ vande sāmbamīśvaram

Translation

Con xin đảnh lễ Đức Īśvara—Śiva hiệp nhất cùng Umā—nhờ tưởng niệm liên hoa nơi thánh túc của Ngài, và chỉ cần trì tụng Danh hiệu của Ngài, mọi công hạnh hay sự thờ phụng còn thiếu sót đều được viên mãn.

Word by Word

• यत्: whose/of whom
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सम्बन्धे ‘यस्य’ अर्थे (relative)

• पाद-पद्म-स्मरणात्: from remembering the lotus-feet
• पाद-पद्म-स्मरणात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: pāda (प्रातिपदिक) + padma (प्रातिपदिक) + smaraṇa (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पादपद्मस्य स्मरणम्), नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/हेतु), एकवचन

• अस्य: of this (Lord)
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: idam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• नाम-जपात्: from chanting the name
• नाम-जपात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: nāma (प्रातिपदिक) + japa (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (नाम्नः जपः), पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/हेतु), एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय, अप्यर्थ (even/also)

• न्यूनम्: deficient/incomplete
• न्यूनम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: nyūna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्म-विशेषण (predicate adjective)

• कर्म: ritual act/deed
• कर्म: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: karman (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• भवेत्: may become
• भवेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √bhū (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• पूर्णम्: complete
• पूर्णम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: pūrṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘कर्म’ इत्यस्य विधेय-विशेषण

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• वन्दे: I bow to
• वन्दे: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vand (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद

• साम्बम्: Sāmba (Śiva with Umā)
• साम्बम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: sāmba (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘उमा-सहित’ (epithet)

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: īśvara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; साम्बम् इत्यस्य समानाधिकरण (apposition)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Jyotirlinga Context

Significance: Nāma-japa and pāda-smaraṇa are presented as completing deficient rites; pilgrimage is interiorized as remembrance of the Lord’s feet.

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Umā

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse teaches that devotion (bhakti) to Pati—through pāda-smaraṇa (remembering Shiva’s feet) and nāma-japa—has the power to perfect what is lacking in one’s ritual or discipline, because grace completes human effort.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

It affirms Saguna worship: Shiva as Īśvara “with Umā” (Sāmba) is approached through accessible practices like remembrance and name-recitation, which support and even compensate for incomplete external observances such as Linga-pūjā when performed with sincere devotion.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice nāma-japa of Shiva (classically the Pañcākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya”) and pāda-smaraṇa—steady contemplation of Shiva’s lotus-feet—as a daily sādhanā, especially when one cannot perform full ritual procedures.