Rig Veda 3.49.2: Mandala 3, Sukta 49, Mantra 2

Sukta 3.49

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यं नु नकिः पृतनासु स्वराजं द्विता तरति नृतमं हरिष्ठाम् । इनतमः सत्वभिर्यो ह शूषैः पृथुज्रया अमिनादायुर्दस्योः ॥

Recitation with translationRig Veda 3.49.2

Transliteration

yáṃ nu nákiḥ pṛ́tanāsu svārā́jaṃ dvitā́ tárati nṛ́tamaṃ haríṣṭhām | inátamaḥ sátvabhir yó ha śū́ṣaiḥ pṛthujráyā aminā́d ā́yur dásyoḥ ||

Translation

Trong các trận chiến, không ai vượt qua Ngài: bậc tự trị như vua, bậc tối thượng giữa loài người, ngự trên những tuấn mã màu vàng nâu. Bậc thúc đẩy mạnh nhất bằng các quyền năng; với sức xung kích dữ dội và đà tiến công rộng lớn, Ngài đã làm suy giảm sinh lực của Dasyu.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नु: now/indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• नकिः: no one
• नकिः: कर्तृ (निषेध-कर्ता) / विषय
• Type: Indeclinable
• Root: नकिस् (निपात/सर्वनाम-प्रयोग)

• पृतनासु: in battles
• पृतनासु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पृतना (स्त्री)

• स्वराजम्: self-ruling, sovereign
• स्वराजम्: कर्म (यम्-विशेषण) / कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्वराज् (प्रातिपदिक; ‘स्व-राज्’)

• द्विता: in two ways; twice; again
• द्विता: —
• Type: Indeclinable
• Root: द्विता (अव्यय) < द्वि

• तरति: crosses, overcomes
• तरति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तॄ (तरणे)

• नृतमम्: most manly, best of men
• नृतमम्: कर्म (यम्-विशेषण) / कर्म
• Type: Adjective
• Root: नृतम (प्रातिपदिक; नृ + तम)

• हरिष्ठाम्: the best bay/steed; the most golden/greenish (one)
• हरिष्ठाम्: कर्म (तरति—किं?)
• Type: Noun/Adjective
• Root: हरिष्ठा (स्त्री; ‘हरि-स्थ’/‘हरि-ष्ठा’ प्रकार)

• इनतमः: most powerful/impetuous
• इनतमः: कर्तृ (यो …) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: इनतम (प्रातिपदिक; इन + तम)

• सत्वभिः: with strengths, with powers
• सत्वभिः: करण
• Type: Noun
• Root: सत्व (नपुं) / सत्वन् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• शूषैः: with mights, with fierce powers
• शूषैः: करण
• Type: Noun
• Root: शूष (नपुं)

• पृथुज्रया: with broad/strong speed; with wide-rushing force
• पृथुज्रया: करण (अमिनात्—केन?)
• Type: Adjective
• Root: पृथुज्रय (प्रातिपदिक; ‘पृथु’+‘ज्रय’)

• अमिनात्: he damaged, he diminished
• अमिनात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मि (हिंसायाम्/क्षये) उपसर्ग: आ-

• आयुः: life, lifespan
• आयुः: कर्म
• Type: Noun
• Root: आयुस् (नपुं)

• दस्योः: of the Dasyu (enemy)
• दस्योः: सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दस्यु (पुं)