Adhyaya 86

Verse 1

कुंजल उवाच । तस्यास्तु चेष्टितं वत्स दिव्या देव्या वदाम्यहम् । पूर्वजन्मकृतं सर्वं तन्मे निगदतः शृणु

Kuṃjala nói: “Hỡi con yêu, ta sẽ kể về hạnh hạnh của vị Nữ Thần thiêng liêng ấy. Khi ta thuật lại mọi nghiệp hạnh nàng đã làm trong tiền kiếp, con hãy lắng nghe.”

Verse 2

अस्ति वाराणसी पुण्या नगरी पापनाशिनी । तस्यामास्ते महाप्राज्ञः सुवीरो नाम नामतः

Có thành Vārāṇasī linh thiêng, nơi diệt trừ tội lỗi. Trong thành ấy có một bậc đại trí, nổi danh với tên Suvīra, cư ngụ.

Verse 3

वैश्यजात्यां समुत्पन्नो धनधान्यसमाकुलः । तस्य भार्या महाप्राज्ञ चित्रा नाम सुविश्रुता

Ông sinh trong giai cấp Vaiśya, giàu có và lương thực dồi dào. Vợ ông là bậc đại trí, danh tiếng vang xa, tên là Citrā.

Verse 4

कुलाचारं परित्यज्य अनाचारेण वर्तते । न मन्यते हि भर्तारं स्वैरवृत्त्या प्रवर्तते

Nàng bỏ lề thói gia tộc mà sống theo điều phi lễ. Nàng chẳng kính trọng phu quân, chỉ hành xử theo ý riêng buông thả của mình.

Verse 5

धर्मपुण्यविहीना तु पापमेव समाचरेत् । भर्तारं कुत्सते नित्यं नित्यं च कलहप्रिया

Kẻ thiếu vắng dharma và công đức thì chỉ nghiêng về tội nghiệp. Người ấy luôn miệt thị phu quân và mãi ưa chuộng sự bất hòa, tranh cãi.

Verse 6

नित्यं परगृहे वासो भ्रमते सा गृहे गृहे । परच्छिद्रं समापश्येत्सदा दुष्टा च प्राणिषु

Nàng luôn ở nhờ nhà người, lang thang hết nhà này sang nhà khác; lúc nào cũng rình tìm lỗi của kẻ khác, và thường mang lòng ác ý đối với mọi loài hữu tình.

Verse 7

साधुनिंदापरा दुष्टा सदा हास्यकरा च सा । अनाचारां महापापां ज्ञात्वा वीरेण निंदिता

Nàng độc ác, chuyên bôi nhọ người hiền, và luôn là nguồn cười chê. Biết nàng vô hạnh và mang tội lớn, vị anh hùng đã quở trách, lên án nàng.

Verse 8

स तां त्यक्त्वा महाप्राज्ञ उपयेमे महामतिः । अन्य वैश्यस्य वै कन्यां तया सह प्रवर्तते

Bỏ nàng lại, người đàn ông vô cùng minh triết và trí tuệ ấy cưới con gái của một thương gia khác, rồi cùng nàng ấy tiếp tục cuộc sống.

Verse 9

धर्माचारेण पुण्यात्मा सत्यधर्ममतिः सदा । निरस्ता तेन सा चित्रा प्रचंडा भ्रमते महीम्

Nhờ hạnh hạnh theo dharma, người có công đức ấy—luôn chuyên tâm nơi satya và dharma—đã xua đuổi nàng; vì thế Chitrā kỳ dị mà dữ dằn ấy lang thang khắp mặt đất.

Verse 10

दुष्टानां संगतिं प्राप्ता नराणां पापिनां सदा । दूतीकर्म चकाराथ सा तेषां पापनिश्चया

Rơi vào bè bạn của những kẻ ác và tội lỗi, nàng—quyết chí trong đường tội—bèn bắt đầu làm kẻ môi giới, sứ giả đưa tin cho họ.

Verse 11

गृहभंगं चकाराथ साधूनां पापकारिणी । साध्वीं नारीं समाहूय पापवाक्यैः सुलोभयेत्

Bấy giờ người đàn bà tội lỗi ấy bắt đầu phá tan gia thất của những bậc hiền thiện; gọi một người phụ nữ trinh khiết đến, nàng dùng lời ác mà dụ dỗ mê hoặc.

Verse 12

धर्मभंगं चकाराथ वाक्यैः प्रत्ययकारकैः । साधूनां सा स्त्रियं चित्रा अन्यस्मै प्रतिपादयेत्

Rồi bằng những lời lẽ thuyết phục khiến người ta tin cậy, nàng gây nên sự đổ vỡ của dharma; và người đàn bà kỳ lạ ấy, Citra, đã trao vợ của bậc hiền thiện cho kẻ khác.

Verse 13

एवं गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात् । संग्रामं सा महादुष्टाऽकारयत्पतिपुत्रकैः

Như thế, do quyết tâm phạm tội của Citra, một trăm gia thất bị tan nát; và người đàn bà cực ác ấy còn khiến chồng và các con trai gây chiến, mở ra trận mạc.

Verse 14

मनांसि चालयेत्पापा पुरुषाणां स्त्रियः प्रति । अकारयच्च संग्रामं यमग्रामविवर्धनम्

Người đàn bà tội lỗi ấy làm lòng dạ đàn ông dao động hướng về những phụ nữ khác; lại còn gây nên chiến tranh—khiến cõi Yama, vương quốc của tử thần, thêm rộng lớn.

Verse 15

एवं गृहशतं भंक्त्वा पश्चात्सा निधनं गता । शासिता यमराजेन बहुदंडैः सुनंदन

Như vậy, sau khi phá tan một trăm gia thất, về sau nàng gặp cái chết. Rồi, hỡi con yêu dấu, nàng bị Yamarāja trừng phạt bằng nhiều hình phạt.

Verse 16

अभोजयत्सुनरकान्रौरवांस्तरणेः सुतः । पाचिता रौरवे चित्रा चित्राः पीडाः प्रदर्शिताः

Con của Taraṇa (Thần Mặt Trời) khiến họ phải nếm trải các địa ngục kinh hoàng mang tên Raurava. Trong Raurava họ bị thiêu đốt, và muôn vàn cực hình ghê rợn, đáng sợ được phô bày ra.

Verse 17

यादृशं क्रियते कर्म तादृशं परिभुज्यते । तया गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात्

Làm nghiệp thế nào thì thọ quả thế ấy. Vì Citra quyết chí hướng về tội lỗi, nên bởi nàng mà một trăm gia thất đã bị tan nát.

Verse 18

तत्तत्कर्मविपाकोऽयं तया भुक्तो द्विजोत्तम । यस्माद्गृहशतं भग्नं तस्माद्दुःखं प्रभुंजति

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, đây chính là quả chín của nghiệp ấy mà nàng đã thọ: vì đã làm tan hoang một trăm mái nhà, nên nay nàng phải chịu khổ đau.

Verse 19

विवाहसमये प्राप्ते दैवं च पाकतां गतम् । प्राप्ते विवाहसमये भर्ता मृत्युं प्रयाति च

Khi thời điểm hôn phối đến, số mệnh cũng đã chín muồi; và đúng lúc kỳ hôn lễ tới, người chồng quả thật đi vào cõi chết.

Verse 20

यथा गृहशतं भग्नं तथा वरशतं मृतम् । स्वयंवरे तदा वत्स विवाहे चैकविंशतिः

Như một trăm mái nhà đã bị đập tan, thì cũng vậy, một trăm người cầu hôn đã bị giết. Khi ấy trong lễ svayaṃvara, hỡi con yêu, và cả trong hôn lễ nữa—đã có hai mươi mốt (cái chết).

Verse 21

दिव्या देव्या मया ख्यातं यथा मे पृच्छितं त्वया । एतत्ते सर्वमाख्यातं तस्याः पूर्वविचेष्टितम्

Ôi Thánh Nữ thần linh, đúng như điều nàng đã hỏi ta, ta đã giảng giải y như vậy. Tất cả những điều ấy ta đã thuật lại trọn vẹn cho nàng—những việc làm và hạnh kiểm thuở trước của nàng ấy.

Verse 22

उज्ज्वल उवाच । दिव्या देव्यास्त्वया ख्यातं यत्पूर्वं पूर्वचेष्टितम् । तथा पापं कृतं घोरं गृहभंगाख्यमेव च

Ujjvala nói: “Ôi Nữ thần linh thiêng, nàng đã kể cho ta biết những điều đã làm thuở trước—những hành vi xưa kia của nàng. Và cũng đã nói về tội lỗi ghê gớm đã gây ra, gọi là ‘gṛhabhaṅga’, tức sự phá vỡ một gia thất.”

Verse 23

प्लक्षद्वीपस्य भूपस्य दिवोदासस्य वै सुता । केन पुण्यप्रभावेण तया प्राप्तं महाकुलम्

Nàng quả thật là ái nữ của Divodāsa, vị vua của Plakṣadvīpa. Nhờ sức mạnh của công đức nào mà nàng đạt được dòng dõi cao quý và vĩ đại đến thế?

Verse 24

एतन्मे संशयं तात तदेतत्प्रब्रवीतु मे । एवं पापसमाचारा कथं जाता नृपात्मजा

Đó là điều nghi hoặc của ta, thưa bậc tôn trưởng; xin hãy nói rõ cho ta. Vì sao một công chúa, ái nữ của vua, lại có hạnh kiểm tội lỗi như thế?

Verse 25

कुंजल उवाच । चित्रायाश्चेष्टितं पुण्यं तत्सर्वं प्रवदाम्यहम् । श्रूयतामुज्ज्वल सुत चित्रया यत्कृतं पुरा

Kuṃjala nói: Ta sẽ thuật lại đầy đủ những công hạnh phước thiện của Citrā. Hãy lắng nghe, hỡi con trai của Ujjvala, những điều Citrā đã làm trong thuở xưa.

Verse 26

भ्रममाणो महाप्राज्ञः कश्चित्सिद्धः समागतः । कुचैलो वस्त्रहीनश्च संन्यासी स च दंडधृक्

Đang lang du hành, một vị Siddha đã thành tựu, đại trí, bỗng đến. Ngài mặc áo rách, gần như vô y; là bậc xuất gia và tay cầm trượng daṇḍa.

Verse 27

कौपीनेन समायुक्तः पाणिपात्रो दिगंबरः । गृहद्वारं समाश्रित्य चित्रायाः परिसंश्रितः

Ngài chỉ khoác mỗi chiếc khố (kaupīna), lấy đôi tay làm bát khất thực, trong dáng dấp digambara; nương nơi cửa nhà và đứng kề bên Citrā.

Verse 28

स मौनी सर्वमुंडस्तु विजितात्मा जितेंद्रियः । निराहारो जिताहारः सर्वतत्त्वार्थदर्शकः

Ngài là bậc maunī, lặng lời, đầu cạo sạch; tự thắng mình, chế ngự các căn. Ngài sống nirāhāra, điều phục trong ẩm thực, và thấu thấy ý nghĩa của mọi tattva.

Verse 29

दूराध्वानपरिश्रांत आतपाकुलमानसः । श्रमेण खिद्यमानश्च तृषाक्रांतः सुपुत्रक

Ngài kiệt sức vì đường xa, tâm não nề bởi nắng gắt; mệt mỏi đau nhức vì lao nhọc, và bị cơn khát lấn át, hỡi hiền tử.

Verse 30

चित्रा द्वारं समाश्रित्य च्छायामाश्रित्य संस्थितः । तया दृष्टो महात्मा स चित्रया श्रमपीडितः

Nương nơi cửa nhà của Citrā và đứng trong bóng mát, vị mahātmā ấy được Citrā trông thấy—mệt mỏi, khổ vì lao nhọc.

Verse 31

सेवां चक्रे च चित्रा सा तस्यैव सुमहात्मनः । पादप्रक्षालनं कृत्वा दत्वा आसनमुत्तमम्

Chitrā phụng sự bậc đại hồn ấy; sau khi rửa chân cho ngài, nàng kính dâng một chỗ ngồi tối thượng.

Verse 32

आस्यतामासने तात सुखेनापि सुकोमले । क्षुधापनोदनार्थं हि भुज्यतामन्नमुत्तमम्

Hỡi người thân yêu, xin an tọa trên chỗ ngồi mềm mại, êm ái này; và để xua tan cơn đói, xin thọ dùng món ăn thượng hảo này.

Verse 33

स्वेच्छया परितुष्टश्च शीतलं सलिलं पिब । एवमुक्त्वा तथा कृत्वा देववत्पूज्य तं सुत

“Xin uống nước mát tùy ý để được thỏa lòng.” Nói vậy rồi nàng làm đúng như thế, và—hỡi con—kính thờ ngài như thờ một vị thần.

Verse 34

अंगसंवाहनं कृत्वा नाशितश्रम एव च । तयोक्तो हि महात्मा स भुक्त्वा पीत्वा द्विजोत्तम

Sau khi được xoa bóp tay chân khiến mỏi mệt hoàn toàn tiêu tan, theo lời thỉnh cầu của họ, bậc đại hồn ấy—hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh—đã thọ thực và uống nước.

Verse 35

एवं संतोषितः सिद्धस्तया तत्त्वार्थदर्शकः । संतुष्टः सर्वधर्मात्मा किंचित्कालं स्थिरोभवत्

Được nàng làm cho thỏa mãn như vậy, vị hiền triết đã thành tựu—bậc soi tỏ nghĩa chân thật của thực tại—trở nên mãn nguyện, trọn vẹn trong mọi nẻo chánh pháp, và an trụ vững vàng một thời gian.

Verse 36

स्वेच्छया स गतो विप्रो महायोगी यथागतम् । गते तस्मिन्महाभागे सिद्धे चैव महात्मनि

Vị Bà-la-môn ấy—một đại du-già—tự ý ra đi, như lúc đã đến. Khi bậc đại phúc, bậc thành tựu, đại linh hồn ấy đã khuất bóng…

Verse 37

सा चित्रा मरणं प्राप्ता स्वकर्मवशमागता । शासिता धर्मराजेन महादंडैः सुदुःखदैः

Nàng Citrā gặp cái chết, bị thúc bách bởi chính nghiệp của mình; và bị Dharmarāja trừng phạt bằng những đại hình phạt nghiêm khắc, gây khổ đau cùng cực.

Verse 38

सा चित्रा नरकं प्राप्ता वेदना व्रातदायकम् । भुंक्ते दुःखं महाराज सा वै युगसहस्रकम्

Người nữ ấy, Citrā, rơi vào địa ngục—nơi muôn vàn thống khổ bị giáng xuống. Ôi đại vương, nàng chịu khổ trọn một ngàn yuga.

Verse 39

भोगांते तु पुनर्जन्म संप्राप्तं मानुषस्य च । पूर्वं संपूजितः सिद्धस्तया पुण्यवतां वरः

Nhưng khi sự thọ hưởng quả nghiệp đã mãn, con người lại đạt tái sinh. Và bậc thành tựu mà nàng từng cung kính thờ phụng đúng pháp, đã trở thành bậc tối thắng trong hàng người có phước.

Verse 40

तस्य कर्मविपाकोयं प्राप्ता पुण्यवतां कुले । क्षत्रियाणां महाराज्ञो दिवोदासस्य वै गृहे

Đây là quả chín của nghiệp ấy: người ấy sinh vào dòng tộc có phước—hỡi đại vương—chính là trong gia thất của đại vương Kṣatriya Divodāsa.

Verse 41

दिव्यादेवी च तन्नाम जातं तस्या नरोत्तम । सा हि दत्तवती चान्नं पानं पुण्यं महात्मने

Hỡi bậc nam tử tối thượng, danh nàng được xưng là “Divyādevī”. Vì nàng đã dâng bố thí thức ăn và nước uống—những lễ vật công đức—cho bậc đại tâm.

Verse 42

तस्य दानस्य सा भुंक्ते महत्पुण्यफलोदयम् । पिबते शीतलं तोयं मिष्टान्नं च भुनक्ति वै

Nhờ việc bố thí ấy, nàng hưởng sự hiển lộ của quả phúc lớn lao; nàng uống nước mát và quả thật dùng món ăn ngọt lành.

Verse 43

दिव्यान्भोगान्प्रभुंजाना वर्तते पितृमंदिरे । सिद्धस्यास्य प्रभावाच्च राजकन्या व्यजायत

Đang hưởng thụ lạc thú cõi trời, nàng an trú nơi gia thất tổ tiên; và nhờ oai lực của bậc thành tựu ấy, một công chúa hoàng gia đã ra đời.

Verse 44

पापकर्मप्रभावाच्च गृहभंगान्महीपते । विधवात्वं भुंजते सा दिव्यादेवी सुपुत्रक

Hỡi bậc quân vương, do ảnh hưởng của nghiệp ác và sự tan vỡ gia thất, người nữ rạng ngời ấy—dẫu mang tính thiêng—vẫn phải chịu cảnh goá bụa, hỡi hiền tử.

Verse 45

एतत्ते सर्वमाख्यातं दिव्यादेव्या विचेष्टितम् । अन्यत्किन्ते प्रवक्ष्यामि यत्त्वं पृच्छसि मामिह

Tất cả điều ấy ta đã thuật cho ngươi—những hành trạng kỳ diệu của Divyādevī. Nay ngươi còn hỏi ta điều gì nữa ở đây, để ta nói tiếp?

Verse 46

उज्ज्वल उवाच । कथं सा मुच्यते शोकान्महादुःखाद्वदस्व मे । सास्याच्च कीदृशी बाला महादुःखेन पीडिता

Ujjvala thưa: “Xin nói cho ta—nàng làm sao được giải thoát khỏi sầu muộn và đại khổ? Và thiếu nữ ấy là người thế nào, bị nỗi bi thương mênh mông giày vò?”

Verse 47

तत्सुखं कीदृशं तस्माद्विपाकश्च भविष्यति । एतन्मे संशयं तात सांप्रतं छेत्तुमर्हसि

Hạnh phúc ấy là hạnh phúc thế nào, và vipāka—quả chín muồi—sẽ phát sinh ra sao? Hỡi người thân yêu, nay xin hãy dứt trừ mối nghi của ta.

Verse 48

कथं सा लभते मोक्षं तंचोपायं वदस्व मे । एकाकिनी महाभागा महारण्ये प्ररोदिति

Nàng đạt được mokṣa bằng cách nào? Xin cũng nói cho ta phương tiện (upāya) để đến đó. Bậc hiền nữ ấy, một mình, đang khóc than giữa đại lâm.

Verse 49

विष्णुरुवाच । पुत्रवाक्यं महच्छ्रुत्वा क्षणमेकं विचिंत्य सः । प्रत्युवाच महाप्राज्ञः कुंजलः पुत्रकं प्रति

Viṣṇu phán: Nghe những lời hệ trọng của con trai, ông suy ngẫm trong chốc lát; rồi Kuñjala, bậc đại trí, đáp lời con mình.

Verse 50

शृणु वत्स महाभाग सत्यमेतद्वदाम्यहम् । पापयोनिं तु संप्राप्य पूर्वकर्मसमुद्भवाम्

Hãy nghe đây, hỡi con yêu, bậc hữu phúc; ta sẽ nói điều chân thật. Khi đã thọ sinh nơi “thai tội lỗi”, phát sinh từ nghiệp xưa, (chúng sinh phải chịu quả báo tương ưng).

Verse 51

तिर्यक्त्वेन च मे ज्ञानं नष्टं संप्रति पुत्रक । अस्य वृक्षस्य संगाच्च प्रयतस्य महात्मनः

Hỡi con yêu, do rơi vào thân phận súc sinh nên nay tri kiến của ta đã mất; lại vì giao hội với cây này—vốn thuộc về bậc Đại Hồn tu trì—mà tri kiến ấy cũng tiêu tan.

Verse 52

रेवायाश्च प्रसादेन विष्णोश्चैव प्रसादतः । येन सा लभते ज्ञानं मोक्षस्थानं निवर्तते

Nhờ ân phúc của Revā và cũng nhờ ân sủng của Viṣṇu, nàng đạt được tri kiến ấy, nhờ đó người ta quay lui khỏi cả ý niệm về một ‘chốn’ cố định của giải thoát (mokṣa).

Verse 53

उपदेशं प्रवक्ष्यामि मोक्षमार्गमनुत्तमम् । यास्यते कल्मषान्मुक्ता यथा हेम हुताशनात्

Ta sẽ truyền dạy con đường giải thoát vô thượng; nhờ đó người ta được giải khỏi mọi cấu uế, như vàng được lửa luyện mà trở nên tinh khiết.

Verse 54

शुद्धं च जायते वत्स संगाद्वह्नेः स्वरूपवत् । हरेर्ध्यानान्महाप्राज्ञ शीघ्रं तस्य महात्मनः

Này con, người ấy trở nên thanh tịnh, như vật gì chạm vào lửa thì mang dáng lửa. Hỡi bậc đại trí, nhờ thiền niệm về Hari, vị Đại Hồn ấy được thanh tịnh rất mau.

Verse 55

जपहोमव्रतात्पापं नाशं याति हि पापिनाम् । मदं त्यजेद्यथा नागो भयात्सिंहस्य सर्वदा

Nhờ japa (trì tụng), homa (cúng tế lửa) và các vrata (giới nguyện), tội lỗi của kẻ tội nhân cũng chắc chắn tiêu diệt; như voi vì sợ sư tử mà luôn bỏ lòng kiêu mạn.

Verse 56

नामोच्चारेण कृष्णस्य तत्प्रयाति हि किल्बिषम् । तेजसा वैनतेयस्य विषहीना इवोरगाः

Chỉ cần xưng tụng Danh Thánh của Śrī Kṛṣṇa, tội lỗi quả thật liền rời xa; như ánh quang của Vainateya (Garuḍa) khiến loài rắn dường như trở nên không còn nọc độc.

Verse 57

ब्रह्महत्यादिकाः पापाः प्रलयं यांति नान्यथा । नामोच्चारेण तस्यापि चक्रपाणेः प्रयांति ते

Những tội như brahmahatyā và các tội khác đều bị tiêu diệt đến tận cùng—không còn cách nào khác; chỉ nhờ xưng tụng Danh của Đấng Cakrapāṇi (Viṣṇu), chúng liền đi đến chỗ đoạn diệt.

Verse 58

यदा नामशतं पुण्यमघराशिविनाशनम् । सा जपेत स्थिरा भूत्वा कामक्रोधविवर्जिता

Mỗi khi nàng trì tụng trăm Thánh Danh đầy công đức, có năng lực tiêu trừ từng đống tội lỗi, nàng nên tụng niệm vững chãi, lìa dục vọng và sân hận.

Verse 59

सर्वेंद्रियाणि संयम्य आत्मज्ञानेन गोपयेत् । तस्य ध्यानप्रविष्टा सा एकभूता समाहिता

Sau khi chế ngự mọi căn, hãy gìn giữ chúng bằng trí biết về tự ngã; rồi trạng thái ấy đi vào thiền định, trở nên nhất tâm và hoàn toàn định tĩnh.

Verse 60

सा जपेत्परमं ज्ञानं तदा मोक्षं प्रयाति च । तन्मनास्तत्पदे लीना योगयुक्ता यदा भवेत्

Nàng trì tụng trí tuệ tối thượng, liền đạt giải thoát (mokṣa); khi tâm nàng an trụ nơi “Đó”, hòa tan trong cảnh giới ấy, nàng trở thành người hợp nhất trong Yoga.

Verse 61

उज्ज्वल उवाच । वद तात परं ज्ञानं परमं मम सांप्रतम् । पश्चाद्ध्यान व्रतं पुण्यं नाम्नां शतमिहैव च

Ujjvala thưa: “Bạch phụ thân kính yêu, xin nói cho con ngay bây giờ về trí tuệ tối thượng. Rồi sau đó, xin dạy thêm giới nguyện thiền định thanh tịnh, và ngay tại đây cũng xin tụng đủ một trăm Thánh Danh.”

Verse 62

कुंजल उवाच । परं ज्ञानं प्रवक्ष्यामि यन्न दृष्टं तु केनचित् । श्रूयतां पुत्र कैवल्यं केवलं मलवर्जितम्

Kuṃjala nói: “Ta sẽ tuyên thuyết trí tuệ tối thượng, điều chưa từng ai thấy. Hỡi con, hãy lắng nghe: đó là Kaivalya—sự đơn nhất thuần tịnh—hoàn toàn lìa mọi cấu uế.”

Verse 63

सूत उवाच । यथा दीपो निवातस्थो निश्चलो वायुवर्जितः । प्रज्वलन्नाशयेत्सर्वमंधकारं महामते

Sūta nói: “Như ngọn đèn đặt nơi không gió—vững vàng, không bị lay bởi luồng gió—khi cháy rực sáng, hỡi bậc đại trí, liền xua tan mọi bóng tối.”

Verse 64

तद्वद्दोषविहीनात्मा भवत्येव निराश्रयः । निराशो निर्मलो वत्स न मित्रं न रिपुः कदा

Cũng vậy, người có tự tánh không lỗi lầm thì thật sự trở thành kẻ không nương tựa. Hỡi con, khi không còn hy vọng và mong cầu, lại thanh tịnh, người ấy chẳng bao giờ xem ai là bạn hay thù.

Verse 65

न शोको न च हर्षश्च न लोभो न च मत्सरः । एको विषादहर्षैश्च सुखदुःखैर्विमुच्यते

Không còn sầu cũng không còn vui, không tham cũng không ganh; bậc Nhất (an trụ trong cô tịch nội tâm) được giải thoát khỏi u uất và hân hoan, khỏi lạc và khổ.

Verse 66

विषयैश्चापि सर्वैश्च इंद्रियाणि स संहरेत् । तदा स केवलो जातः केवलत्वं प्रजायते

Hành giả nên thu nhiếp các căn, rút khỏi mọi cảnh trần. Khi ấy người ấy trở nên ‘độc nhất’ (an trú trong Tự Ngã); từ đó phát sinh trạng thái độc nhất—tự tại tuyệt đối.

Verse 67

अग्निकर्मप्रसंगेन दीपस्तैलं प्रशोषयेत् । वर्त्याधारेण राजेंद्र निःसंगो वायुवर्जितः

Tâu Đại vương, khi lửa được vận dụng, ngọn đèn làm dầu cạn khô. Nương tựa chỉ nơi tim đèn, nó vẫn vô nhiễm, không vướng mắc và không bị gió chi phối.

Verse 68

कज्जलं वमते पश्चात्तैलस्यापि महामते । कृष्णासौ दृश्यते रेखा दीपस्याग्रे महामते

Sau đó, hỡi bậc đại trí, ngọn đèn nhả ra muội đen; thậm chí từ dầu cũng vậy. Một vệt đen hiện thấy nơi đầu ngọn đèn, hỡi bậc đại trí.

Verse 69

स्वयमाकृष्यते तैलं तेजसा निर्मलो भवेत् । कायवर्तिस्थितस्तद्वत्कर्मतैलं प्रशोषयेत्

Dầu tự nó được hút lên; nhờ sức nóng mà trở nên thanh tịnh. Cũng vậy, khi thân làm tim đèn, hãy làm cho dầu nghiệp được tiêu cạn.

Verse 70

विषयान्कज्जलीकृत्य प्रत्यक्षं संप्रदर्शयेत् । जनयेन्निर्मलोभूत्वा स्वयमेव प्रकाशयेत्

Khi đã biến các cảnh trần thành như muội đen (không đáng kể), hãy làm cho Chân lý hiển lộ trực tiếp. Trở nên vô cấu, hãy đánh thức nó—và nó sẽ tự chiếu sáng.

Verse 71

क्रोधादिभिः क्लेशसंज्ञैर्वायुभिः परिवर्जितः । निःस्पृहो निश्चलो भूत्वा तेजसा स्वयमुज्ज्वलेत्

Lìa các luồng gió của khổ não như sân hận v.v., hãy trở nên vô dục và bất động; rồi nhờ quang minh nội tại của chính mình, tự thân bừng sáng.

Verse 72

त्रैलोक्यं पश्यते सर्वं स्वस्थानस्थः स्वतेजसा । केवलज्ञानरूपोऽयं मया ते परिकीर्तितः

An trụ nơi bản vị của mình, nhờ quang lực tự thân mà thấy trọn cả tam giới. Bậc ấy—tự tánh chỉ là trí tuệ thuần tịnh—ta đã nói với ông như vậy.

Verse 73

ध्यानं तस्य प्रवक्ष्यामि द्विविधं तस्य चक्रिणः । केवलज्ञानरूपेण दृश्यते ज्ञानचक्षुषा

Ta sẽ giảng về thiền quán của Đấng cầm Luân ấy; thiền ấy có hai loại. Bằng tuệ nhãn, Ngài chỉ được thấy như chính thể của trí tuệ thuần tịnh mà thôi.

Verse 74

योगयुक्ता महात्मानः परमार्थपरायणाः । यं पश्यंति विनिद्रास्तु यत्तपः सर्वदर्शकम्

Các bậc đại hồn, thuần thục trong yoga và nương tựa chân lý tối thượng, luôn tỉnh thức mà chiêm kiến Ngài—nhờ khổ hạnh ban cho tuệ kiến thấy khắp mọi điều.

Verse 75

हस्तपादविहीनं च सर्वत्र परिगच्छति । सर्वं गृह्णाति त्रैलोक्यं स्थावरं जंगमं सुत

Dẫu không tay không chân, Ngài vẫn đi khắp mọi nơi; hỡi con, Ngài thâu nhiếp trọn tam giới—cả loài bất động lẫn loài hữu động.

Verse 76

नासामुखविहीनस्तु घ्राति जक्षिति पुत्रक । अकर्णः शृणुते सर्वं सर्वसाक्षी जगत्पतिः

Hỡi con, dù không có mũi và miệng, Ngài vẫn ngửi và thọ thực. Dù không có tai, Ngài vẫn nghe hết thảy—Đấng Chúa Tể thế gian, bậc Chứng Tri toàn tri.

Verse 77

अरूपो रूपसंबद्धः पंचवर्गवशंगतः । सर्वलोकस्य यः प्राणः पूजितः स चराचरैः

Dẫu vô tướng, Ngài vẫn liên hệ với tướng; như bị chi phối bởi năm nhóm. Đấng là sinh khí của mọi cõi được muôn loài—động và bất động—đều tôn thờ.

Verse 78

अजिह्वो वदते सर्वं वेदशास्त्रानुगं सुत । अत्वचः स्पर्शनं चापि सर्वेषामेव जायते

Hỡi con, dẫu không có lưỡi, Ngài vẫn nói trọn mọi điều đúng theo Veda và śāstra; và dẫu không có da, vẫn cảm nhận được xúc chạm—điều ấy quả thật xảy ra nơi hết thảy.

Verse 79

सदानंदो विरक्तात्मा एकरूपो निराश्रयः । निर्जरो निर्ममो न्यायी सगुणो निर्ममोमलः

Ngài hằng an lạc, tâm lìa nhiễm trước, một thể không đổi, không nương tựa gì. Bất lão, vô chấp thủ, công chính; đầy đủ thiện đức và thanh tịnh, không tì vết.

Verse 80

अवश्यः सर्ववश्यात्मा सर्वदः सर्ववित्तमः । तस्य धाता न चैवास्ति स वै सर्वमयो विभुः

Ngài không thể cưỡng lại, là Chân Ngã nội tại khiến muôn loài quy phục; là Đấng ban phát mọi điều và bậc Tri Giả tối thượng. Ngài không có đấng tạo tác; chính Ngài là Vibhū trùm khắp, mọi sự đều là tự thể của Ngài.

Verse 81

एवं सर्वमयं ध्यानं पश्यते यो महात्मनः । स याति परमं स्थानममूर्तममृतोपमम्

Hỡi bậc Đại Hồn, ai quán thấy thiền định này là khắp cùng mọi nơi, người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng—vô tướng và tựa như bất tử (amṛta).

Verse 82

द्वितीयं तु प्रवक्ष्यामि अस्य ध्यानं महात्मनः । मूर्ताकारं तु साकारं निराकारं निरामयम्

Nay ta sẽ tuyên nói pháp thiền thứ hai của bậc Đại Hồn ấy: Ngài hiện bày có hình tướng, có dáng vẻ thấy được; nhưng cũng là hữu tướng mà vô tướng, và hoàn toàn lìa mọi khổ bệnh.

Verse 83

ब्रह्माण्डं सर्वमतुलं वासितं यस्य वासना । स तस्माद्वासुदेवेति उच्यते मम नंदन

Đấng mà vāsanā—bản thể thấm khắp—lan tràn và như ướp hương toàn thể vũ trụ vô song, vì thế được gọi là Vāsudeva, hỡi con của ta.

Verse 84

वर्षमाणस्य मेघस्य यद्वर्णं तस्य तद्भवेत् । सूर्यतेजःप्रतीकाशं चतुर्बाहुं सुरेश्वरम्

Mây đang đổ mưa mang sắc nào, Ngài liền hiện sắc ấy; rực rỡ như quang huy mặt trời, bốn tay, là Chúa tể chư thiên.

Verse 85

दक्षिणे शोभते शंखो हेमरत्नविभूषितः । सूर्यबिंबसमाकारं चक्रं पद्मप्रतिष्ठितम्

Bên phải rạng ngời ốc tù và (śaṅkha) trang sức vàng và châu báu; lại có bánh xe (cakra) hình như quầng mặt trời, an đặt trên hoa sen.

Verse 86

कौमोदकी गदा तस्य महासुरविनाशिनी । वामे च शोभते वत्स हस्ते तस्य महात्मनः

Trong tay trái của bậc Đại Tâm ấy, chùy Kaumodakī—kẻ diệt trừ các đại a-tu-la—rực sáng, hỡi con yêu dấu.

Verse 87

महापद्मं सुगंधाढ्यं तस्य दक्षिणहस्तगम् । शोभमानः सदैवास्ते सायुधः कमलाप्रियः

Trong tay phải, Ngài cầm đóa sen lớn ngát hương; Đấng yêu hoa sen luôn an trụ rực rỡ, đầy đủ thần khí và vũ khí thiêng.

Verse 88

कंबुग्रीवं वृत्तमास्यं पद्मपत्रनिभेक्षणम् । राजमानं हृषीकेशं दशनै रत्नसन्निभैः

Cổ như vỏ ốc, mặt tròn, mắt tựa cánh sen—Hṛṣīkeśa rạng ngời, răng Ngài như những viên bảo ngọc.

Verse 89

गुडाकेशाः सन्ति यस्य अधरो विद्रुमाकृतिः । शोभते पुंडरीकाक्षः किरीटेनापि पुत्रक

Tóc Ngài đen óng, môi dưới sắc như san hô—Đấng Puṇḍarīkākṣa vẫn rạng ngời ngay cả khi đội vương miện, hỡi con yêu.

Verse 90

विशालेनापि रूपेण केशवस्तु सुवर्चसा । कौस्तुभेनांकितेनैव राजमानो जनार्दनः

Dẫu thân tướng rộng lớn, Keśava vẫn rực rỡ với quang huy thù thắng; Janārdana chói ngời, được điểm dấu bởi bảo châu Kaustubha.

Verse 91

सूर्यतेजः प्रतीकाश कुंडलाभ्यां प्रभाति च । श्रीवत्सांकेन पुण्येन सर्वदा राजते हरिः

Đức Hari luôn rực sáng như hào quang mặt trời; lấp lánh bởi đôi khuyên tai, và mãi mãi huy hoàng nhờ dấu thánh Śrīvatsa trên ngực Ngài.

Verse 92

केयूरकंकणैर्हारैर्मौक्तिकैरृक्षसन्निभैः । वपुषा भ्राजमानस्तु विजयो जयतां वरः

Được trang sức bằng vòng tay, lắc tay, chuỗi ngọc và châu báu như ngọc trai rực sáng tựa sao trời; “Chiến Thắng” với thân tướng huy hoàng, đứng đầu giữa muôn bậc khải hoàn.

Verse 93

भ्राजते सोपि गोविंदो हेमवर्णेन वाससा । मुद्रिकारत्नयुक्ताभिरंगुलीभिर्विराजते

Đức Govinda ấy cũng tỏa sáng, khoác y phục sắc vàng; và càng rực rỡ bởi những ngón tay đeo nhẫn nạm châu báu.

Verse 94

सर्वायुधैः सुसंपूर्णैर्दिव्यैराभरणैर्हरिः । वैनतेयसमारूढो लोककर्ता जगत्पतिः

Đức Hari—đầy đủ mọi khí giới và trang nghiêm bằng bảo sức thiên giới—ngự trên Vainateya (Garuḍa), Đấng tạo tác các cõi và là Chúa tể vũ trụ.

Verse 95

एवंतं ध्यायते नित्यमनन्यमनसा नरः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

Người nào hằng ngày thiền niệm về Ngài với tâm không hai, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và đi đến cõi Viṣṇu (Viṣṇuloka).

Verse 96

एतत्ते सर्वमाख्यातं ध्यानमेव जगत्पतेः । व्रतं चैव प्रवक्ष्यामि सर्वपापनिवारणम्

Hỡi Đấng Chúa Tể của vũ trụ, ta đã giảng bày trọn vẹn về phép thiền quán (dhyāna) hướng về Ngài. Nay ta sẽ nói thêm về pháp nguyện (vrata) có năng lực trừ diệt mọi tội lỗi.