Adhyaya 30

Verse 1

अपन का बा | ऑफ क्राछ एकत्रिशो< ध्याय: रात्रिमें कौरवोंकी मन्त्रणा, धृतराष्ट्रके द्वारा दैवकी प्रबलताका प्रतिपादन, संजयद्ारा धृतराष्ट्रपर दोषारोप तथा कर्ण और दुर्योधनकी बातचीत धृतराष्ट उवाच स्वेनच्छन्देन न: सर्वानवधीद्‌ व्यक्तमर्जुन: । न हास्य समरे मुच्येदन्‍्तको5प्याततायिन:,धृतराष्ट्रने कहा--संजय! निश्चय ही अर्जुनने अपनी इच्छासे हमारे सब सैनिकोंका वध किया। समरांगणमें यदि वे शस्त्र उठा लें तो यमराज भी उनके हाथसे जीवित नहीं छूट सकता

Dhṛtarāṣṭra nói: “Sañjaya, rõ ràng Arjuna, hoàn toàn theo ý chí của mình, đã giết sạch quân ta. Trên chiến địa, một khi chàng cầm vũ khí, thì ngay cả Thần Chết—dẫu là kẻ xâm hại tàn bạo—cũng không thể thoát sống khỏi tay chàng.”

Verse 2

पार्थश्लैको5हरद्‌ भद्रामेक श्चाग्निमतर्पयत्‌ । एकश्नेमां महीं जित्वा चक्रे बलिभूतो नूपान्‌,अर्जुनने अकेले ही सुभद्राका अपहरण किया, अकेले ही खाण्डव वनमें अग्निदेवको तृप्त किया और अकेले ही इस पृथ्वीको जीतकर सम्पूर्ण नरेशोंको कर देनेवाला बना दिया

Dhṛtarāṣṭra nói: “Chỉ một mình Arjuna đã đoạt lấy Subhadrā cao quý; chỉ một mình chàng làm Agni thỏa lòng trong rừng Khāṇḍava; và cũng chỉ một mình chàng, sau khi chinh phục cõi đất này, đã khiến các vua chúa phải nộp cống.”

Verse 3

एको निवातकवचानहनद्‌ दिव्यकार्मुक: । एक: किरातरूपेण स्थितं शर्वमयोधयत्‌,उन्होंने दिव्य धनुष धारण करके अकेले ही निवातकवचोंका संहार कर डाला और किरातरूप धारण करके खड़े हुए महादेवजीके साथ भी अकेले ही युद्ध किया

Dhṛtarāṣṭra nói: “Một mình chàng, mang cây cung thiên giới, đã diệt bọn Nivātakavaca; và cũng một mình chàng, khoác hình dạng Kirāta, đã giao chiến với Śarva (Śiva) đang đứng trước mặt.”

Verse 4

एको ह्ा[रक्षद्‌ भरतानेको भवमतोषयत्‌ | तेनैकेन जिता: सर्वे महीपा हुग्रतेजसा,अर्जुनने अकेले ही घोषयात्राके समय दुर्योधन आदि भरतवंशियोंकी रक्षा की, अकेले ही अपने पराक्रमसे महादेवजीको संतुष्ट किया और उन उग्रतेजस्वी वीरने अकेले ही (विराटनगरमें) कौरव-दलके समस्त भूमिपालोंको पराजित किया था

Dhṛtarāṣṭra nói: “Chỉ một mình chàng đã che chở nhà Bharata; chỉ một mình chàng làm Bhava (Śiva) hài lòng. Bởi một chiến binh rực lửa ấy, mọi vua chúa đều bị đánh bại.”

Verse 5

नते निन्द्या: प्रशस्यास्ते यत्ते चक्रुर्ब्रवीहि तत्‌ ततो दुर्योधन: सूत पश्चात्‌ किमकरोत्‌ तदा,इसलिये वे हमारे पक्षके सैनिक या नरेश निन्दनीय नहीं हैं, प्रशंसाके ही पात्र हैं। उन्होंने जो कुछ किया हो, बताओ। सूत! सेनाके शिविरमें लौट आनेके पश्चात्‌ उस समय दुर्योधनने क्या किया?

Dhṛtarāṣṭra nói: “Vì thế, những người ấy—dù là quân sĩ hay chư vương phe ta—không đáng bị chê trách; họ đáng được tán dương. Hãy nói cho ta biết họ đã làm gì. Rồi sau đó, hỡi Sūta, khi Duryodhana trở về doanh trại, lúc ấy hắn đã làm gì?”

Verse 6

संजय उवाच हतप्रहतविध्वस्ता विवर्मायुधवाहना: । दीनस्वरा दूयमाना मानिन: शत्रुनिर्जिता:

Sañjaya nói: Bị đánh gục, bị dập vùi và tan nát—bị tước giáp, mất vũ khí và chiến mã—những chiến sĩ từng kiêu hãnh nay cất tiếng yếu ớt, lòng bị đau đớn thiêu đốt, đứng đó trong cảnh bại trận trước quân thù.

Verse 7

संजय बोले--राजन्‌! कौरव-सैनिक बाणोंसे घायल, छिन्न-भिन्न अवयवोंसे युक्त और अपने वाहनोंसे भ्रष्ट हो गये थे। उनके कवच, आयुध और वाहन नष्ट हो गये थे। उनके स्वरोंमें दीनता थी। शत्रुओंसे पराजित होनेके कारण वे स्वाभिमानी कौरव मन-ही-मन बहुत दुःख पा रहे थे ।। शिबिरस्था: पुनर्मन्त्रं मन्त्रयन्ति सम कौरवा: । भग्नदंष्टा हतविषा: पादाक्रान्ता इवोरगा:,शिविरमें आनेपर वे कौरव पुनः गुप्त मन्त्रणा करने लगे। उस समय उनकी दशा पैरसे कुचले गये उन सर्पोके समान हो रही थी, जिनके दाँत तोड़ दिये और विष नष्ट कर दिये गये हों

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, quân Kaurava bị tên bắn trọng thương, thân thể rách nát, lại rơi khỏi chiến mã. Giáp trụ, vũ khí và chiến xa của họ đều bị phá hủy; giọng nói nhuốm vẻ thảm đạm. Bị kẻ thù đánh bại, những Kaurava vốn kiêu hãnh ấy âm thầm chịu nỗi đau dữ dội. Khi trở về doanh trại, họ lại kín đáo bàn mưu—như rắn bị bẻ nanh, bị rút hết nọc, nay còn bị giẫm nát dưới chân.

Verse 8

तानब्रवीत्‌ ततः कर्ण: क्रुद्धः सर्प इव श्वसन्‌ | करं करेण निष्पीड्य प्रेक्षमाणस्तवात्मजम्‌,उस समय क्रोधमें भरकर फुफकारते हुए सर्पके समान कर्णने हाथ-से-हाथ दबाकर आपके पुत्रकी ओर देखते हुए उन कौरव वीरोंसे इस प्रकार कहा--

Bấy giờ Karṇa bừng bừng phẫn nộ, khò khè như rắn, siết chặt hai bàn tay, mắt dán vào hoàng tử của ngài, rồi nói với các dũng sĩ Kaurava như sau—

Verse 9

यत्तो दृढश्न दक्षश्व धृतिमानर्जुनस्तदा । सम्बोधयति चाप्येनं यथाकालमधोक्षज:,“अर्जुन सावधान, दृढ़, चतुर और धैर्यवान्‌ हैं। साथ ही उन्हें समय-समयपर श्रीकृष्ण भी कर्तव्यका ज्ञान कराते रहते हैं

Sañjaya nói: “Khi ấy Arjuna tỉnh táo, kiên định, thiện nghệ và quả quyết; lại có Đấng Adhokṣaja (Śrī Kṛṣṇa) đúng lúc khích lệ và chỉ dạy, nhắc chàng nhớ bổn phận của mình.”

Verse 10

सहसास्त्रविसर्गेण वयं तेनाद्य वज्चिता: । श्वस्त्वहं तस्य संकल्पं सर्व हन्‍ता महीपते,“इसीलिये उन्होंने सहसा अस्त्रोंका प्रयोग करके आज हमें ठग लिया है; परंतु भूपाल! कल मैं उनके सारे मनसूबेको नष्ट कर दूँगा”

Sañjaya nói: “Bằng một loạt vũ khí phóng ra bất ngờ, hôm nay hắn đã đánh lừa chúng ta. Nhưng tâu Đại vương, ngày mai ta sẽ phá tan mọi mưu đồ của hắn.”

Verse 11

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सोडनुजज्ञे नृपोत्तमान्‌ तेडनुज्ञाता नृपा: सर्वे स्वानि वेश्मानि भेजिरे,कर्णके ऐसा कहनेपर दुर्योधनने “तथास्तु” कहकर समस्त श्रेष्ठ राजाओंको विश्रामके लिये जानेकी आज्ञा दी। आज्ञा पाकर वे सब नरेश अपने-अपने शिविरोंमें चले गये

Được thưa như vậy, Duryodhana đáp: “Đúng thế,” rồi cho phép các bậc vương giả hàng đầu lui về nghỉ ngơi. Nhận lệnh, tất cả các vua đều rút về doanh trại của mình.

Verse 12

सुखोषितास्तां रजनीं हृष्टा युद्धाय निर्ययु: । तेडपश्यन्‌ विदहितं व्यूहं धर्मराजेन दुर्जयम्‌

Sañjaya thưa: Trải qua đêm ấy trong an ổn, sáng ra lòng hân hoan, họ kéo quân ra trận. Rồi họ trông thấy trận thế do Dharmarāja bày đặt—một đội hình khó bề phá vỡ.

Verse 13

अथ प्रतीपकर्तरिं प्रवीरं परवीरहा

Sañjaya thưa: Rồi vị dũng tướng hùng mạnh—kẻ diệt các dũng sĩ của địch—tiến lên đối mặt kẻ đứng làm đối thủ, quyết ý ngăn chặn và khuất phục hắn.

Verse 14

सस्मार वृषभस्कन्ध॑ कर्ण दुर्योधनस्तदा । तदनन्तर शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले दुर्योधनने शत्रुओंके विरुद्ध व्यूह-रचनामें समर्थ और वृषभके समान पुष्ट कंधोंवाले प्रमुख वीर कर्णका स्मरण किया ।। १३ $ ।। पुरंदरसमं युद्धे मरुदूगणसमं बले

Sañjaya thưa: Khi ấy Duryodhana nhớ đến Karṇa, người có bờ vai nở nang rắn chắc như bò mộng. Rồi, với ý định tiêu diệt các dũng sĩ của địch, Duryodhana gọi đến trong tâm vị chiến binh bậc nhất ấy—Karṇa, bậc thạo bày trận chống quân thù, vai mạnh như bò mộng. Trong chiến địa, chàng như Purandara (Indra); về sức lực, như đoàn Marut.

Verse 15

सर्वेषां चैव सैन्यानां कर्णमेवागमन्मन: । सूतपुत्रं महेष्वासं बन्धुमात्ययिकेष्विव

Sañjaya thưa: Tâm trí của toàn quân đều chỉ hướng về Karṇa—về người con của kẻ đánh xe, bậc đại cung thủ—như trong cơn nguy khốn tột cùng, người ta bản năng nghĩ đến một thân quyến đáng tin cậy.

Verse 16

जैसे प्राण-संकटकालमें लोग अपने बन्धुजनोंका स्मरण करते हैं, उसी प्रकार समस्त सेनाओंमेंसे केवल महाधनुर्धर सूतपुत्र कर्णकी ओर ही उसका मन गया ।। धृतराष्ट्र रवाच ततो दुर्योधन: सूत पश्चात्‌ किमकरोत्तदा | यद्वोडइगमन्मनो मन्दा: कर्ण वैकर्तनं प्रति

Sañjaya thưa: Cũng như trong phút nguy nan đến tính mạng, người ta nhớ đến quyến thuộc của mình, thì giữa muôn quân ấy, tâm trí chàng chỉ hướng về Karṇa—con của người đánh xe, bậc đại cung thủ. Dhṛtarāṣṭra hỏi: Rồi sau đó, hỡi Sañjaya, Duryodhana đã làm gì, khi tâm trí hắn—bối rối và dao động—đã hướng về Karṇa Vaikartana như thế?

Verse 17

कृते<वहारे सैन्यानां प्रवृत्ते च रणे पुन:,संजय! सेनाको शिविरकी ओर लौटानेके बाद जब रात बीती और प्रातःकाल पुनः संग्राम आरम्भ हुआ, उस समय वैकर्तन कर्णने वहाँ किस प्रकार युद्ध किया तथा समस्त पाण्डवोंने सूतपुत्र कर्णके साथ किस प्रकार युद्ध आरम्भ किया?

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương Dhṛtarāṣṭra, sau khi các đạo quân đã rút lui trở về doanh trại, đêm đã qua và lúc bình minh trận chiến lại mở ra—Vaikartana Karṇa đã giao chiến nơi ấy ra sao, và toàn thể các Pāṇḍava đã bắt đầu cuộc chiến với Karṇa, con của người đánh xe, bằng cách nào?”

Verse 18

कथं वैकर्तन: कर्णस्तत्रायुध्यत संजय । कथं च पाण्डवा: सर्वे युयुधुस्तत्र सूतजम्‌,संजय! सेनाको शिविरकी ओर लौटानेके बाद जब रात बीती और प्रातःकाल पुनः संग्राम आरम्भ हुआ, उस समय वैकर्तन कर्णने वहाँ किस प्रकार युद्ध किया तथा समस्त पाण्डवोंने सूतपुत्र कर्णके साथ किस प्रकार युद्ध आरम्भ किया?

Sañjaya thưa: “Xin hãy kể cho ta, hỡi Sañjaya: Vaikartana Karṇa đã chiến đấu nơi ấy như thế nào? Và tất cả các Pāṇḍava đã giao chiến tại đó với Karṇa, con của người đánh xe, ra sao?”

Verse 19

कर्णो होको महाबाहुर्हन्यात्‌ पार्थान्‌ ससूंजयान्‌ । कर्णस्य भुजयोर्वीर्य शक्रविष्णुसमं युधि,“अकेला महाबाहु कर्ण सूंजयोंसहित समस्त कुन्तीपुत्रोंको मार सकता है। युद्धमें कर्णका बाहुबल इन्द्र और विष्णुके समान है। उसके अस्त्र-शस्त्र भयंकर हैं तथा उस महामनस्वी वीरका पराक्रम भी अद्भुत है।' यह सब सोचकर राजा दुर्योधन संग्राममें कर्णका सहारा ले मतवाला हो उठा था

Sañjaya thưa: “Chỉ một mình Karṇa, bậc dũng sĩ tay mạnh, cũng có thể giết các con của Pṛthā, dù họ có cả Sūñjaya ở cùng. Trong chiến trận, sức mạnh đôi tay của Karṇa sánh ngang Indra và Viṣṇu.” Nghĩ vậy, vua Duryodhana say men tự phụ nơi chiến địa, lấy Karṇa làm chỗ dựa chính.

Verse 20

तस्य शस्त्राणि घोराणि विक्रमश्न महात्मन: । कर्णमश्रित्य संग्रामे मत्तो दुर्योधनो नृप:,“अकेला महाबाहु कर्ण सूंजयोंसहित समस्त कुन्तीपुत्रोंको मार सकता है। युद्धमें कर्णका बाहुबल इन्द्र और विष्णुके समान है। उसके अस्त्र-शस्त्र भयंकर हैं तथा उस महामनस्वी वीरका पराक्रम भी अद्भुत है।' यह सब सोचकर राजा दुर्योधन संग्राममें कर्णका सहारा ले मतवाला हो उठा था

Sañjaya thưa: Nghĩ đến những vũ khí ghê gớm của Karṇa và uy lực kỳ diệu của bậc dũng sĩ đại tâm ấy, vua Duryodhana nương tựa Karṇa làm chỗ dựa chính trong chiến trận, rồi say men tự tin.

Verse 21

दुर्योधनं ततो दृष्टवा पाण्डवेन भुशार्दितम्‌ । पराक्रान्तान्‌ पाण्डुसुतान्‌ दृष्टयवा चापि महारथ:,किंतु उस समय पाण्दुपुत्र युधिष्ठिरद्वारा दुर्योधनको अत्यन्त पीड़ित होते और पाण्डुपुत्रोंको पराक्रम प्रकट करते देखकर भी महारथी कर्णने क्या किया?

Sañjaya nói: Khi ấy, thấy Duryodhana bị một Pāṇḍava làm cho khổ sở nặng nề, lại thấy các con của Pāṇḍu phô bày dũng lực nơi chiến địa, đại chiến xa dũng tướng Karṇa liền ứng xử trước tình thế—hành động kế tiếp của ông nảy sinh từ lòng trung thành với phe mình, giữa sức ép của dharma và chiến tranh.

Verse 22

कर्णमाश्रित्य संग्रामे मन्‍्दो दुर्योधन: पुनः । जेतुमुत्सहते पार्थान्‌ सपुत्रान सहकेशवान्‌,मूर्ख दुर्योधन संग्राममें कर्णका आश्रय लेकर पुनः पुत्रोसहित कुलीकुमारों और श्रीकृष्णको जीतनेके लिये उत्साहित हुआ था

Sañjaya nói: Giữa chiến trận, Duryodhana kẻ ngu muội, lại nương tựa vào Karṇa, bỗng hăm hở muốn khuất phục các Pāṇḍava—cùng các con của họ—thậm chí cả Keśava (Kṛṣṇa). Câu kệ nêu rõ rằng sự tự phụ và sự lệ thuộc mù quáng vào sức mạnh binh đao có thể che lấp sự sáng suốt và phán đoán theo dharma trong chiến tranh.

Verse 23

अहो बत महद्‌ दु:खं यत्र पाण्डुसुतान्‌ रणे । नातरद्‌ रभस: कर्णो दैवं नूनं परायणम्‌,अहो! यह महान्‌ दुःखकी बात है कि वेगशाली वीर कर्ण भी रणभूमिमें पाण्डवोंसे पार न पा सका। अवश्य दैव ही सबका परम आश्रय है

Sañjaya nói: “Than ôi—nỗi sầu lớn biết bao: nơi chiến địa, ngay cả Karṇa, vị anh hùng bốc lửa, cũng không thể phá vỡ hàng ngũ các con của Pāṇḍu. Hẳn nhiên, daiva (định mệnh) mới là chỗ nương tựa cuối cùng và quyền lực quyết định của muôn loài.”

Verse 24

अहो द्यूतस्य निष्ठेयं घोरा सम्प्रति वर्तते । अहो तीव्राणि दु:ःखानि दुर्योधनकृतान्यहम्‌

Sañjaya nói: “Than ôi, kết cục ghê rợn của ván cờ bạc nay đang hiện ra. Than ôi, những khổ đau dữ dội do chính Duryodhana gây nên—giờ đây chúng ta phải gánh chịu.”

Verse 25

सौबलं च तदा तात नीतिमानिति मन्यते

Sañjaya nói: “Và khi ấy, thưa ngài, hắn còn xem Saubala là người giỏi mưu lược, biết đường chính sách.”

Verse 26

यदेवं वर्तमानेषु महायुद्धेषु संजय,स्त्रीमध्यमिव गाहन्ते दैवं तु बलवत्तरम्‌ । संजय! इस प्रकार वर्तमान महान्‌ युद्धोंमें जो मैं प्रतेदिन ही अपने कुछ पुत्रोंको मारा गया और कुछको पराजित हुआ सुनता आ रहा हूँ, इससे मुझे यह विश्वास हो गया है कि समरांगणमें कोई भी ऐसा वीर नहीं है जो पाण्डवोंको रोक सके। जैसे लोग स्त्रियोंके बीचमें निर्भय प्रवेश कर जाते हैं, उसी प्रकार पाण्डव मेरी सेनामें बेखटके घुस जाते हैं। अवश्य इस विषयमें दैव ही अत्यन्त प्रबल है

Sañjaya nói: “Khi những trận đại chiến như thế đang diễn ra, hỡi Sañjaya, họ lao vào quân trận của ta không chút sợ hãi, như đàn ông bước vào giữa đám phụ nữ; quả thật, định mệnh mới là sức mạnh lớn hơn. Từ điều ta nghe mỗi ngày—một số con trai ta bị giết, số khác bị đánh tan—ta đã đi đến niềm tin rằng trên chiến địa không có dũng sĩ nào có thể thực sự ngăn được các Pāṇḍava. Họ xông thẳng vào quân ta không hề do dự; trong việc này, số mệnh quả là áp đảo.”

Verse 27

अश्रौषं निहतान्‌ पुत्रान्‌ नित्यमेव विनिर्जितान्‌ | न पाण्डवानां समरे कक्षिदस्ति निवारक:

Sañjaya nói: “Ta nghe rằng con trai chúng ta bị giết—hết lần này đến lần khác, liên tiếp bị khuất phục. Trong chiến trận không có ai có thể ngăn được các Pāṇḍava hay cản bước họ.”

Verse 28

संजय उवाच राजन पूर्वनिमित्तानि धर्मिष्ठानि विचिन्तय,संजयने कहा--राजन्‌! पूर्वकालमें आपने जो चद्यूतक्रीडा आदि धर्मसंगत कारण उपस्थित किये थे, उन्हें याद तो कीजिये। जो मनुष्य बीती हुई बातके लिये पीछे चिन्ता करता है, उसका वह कार्य तो सिद्ध होता नहीं, केवल चिन्ता करनेसे वह स्वयं नष्ट हो जाता है

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, xin hãy suy ngẫm những nguyên do thuở trước—những lập luận mà bệ hạ từng nêu ra là hợp với dharma. Người cứ mãi âu lo về điều đã qua thì không thể làm cho việc ấy thành lại (hay đổi lại); bởi sự dằn vặt ấy, chính người chỉ tự hủy hoại mình.”

Verse 29

अतिकान्तं हि यत्‌ कार्य पश्चाच्चिन्तयते नर: । तच्चास्य न भवेत्‌ कार्य चिन्तया च विनश्यति,संजयने कहा--राजन्‌! पूर्वकालमें आपने जो चद्यूतक्रीडा आदि धर्मसंगत कारण उपस्थित किये थे, उन्हें याद तो कीजिये। जो मनुष्य बीती हुई बातके लिये पीछे चिन्ता करता है, उसका वह कार्य तो सिद्ध होता नहीं, केवल चिन्ता करनेसे वह स्वयं नष्ट हो जाता है

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, việc đã qua rồi mà con người còn ngồi dằn vặt về sau, thì việc ấy không thể được làm lại (hay đảo ngược) chỉ bằng nỗi lo; trái lại, bởi sự ưu phiền ấy, chính người tự chuốc lấy suy vong. Hãy nhớ những lời biện giải thuở trước và đừng để hối hận về điều không thể đổi thay làm hao mòn bệ hạ.”

Verse 30

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत कर्णपर्वमें प्रथम दिनका युद्धविषयक तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,तदिदं तव कार्य तु दूरप्राप्त॑ विजानता । न कृतं यत्‌ त्वया पूर्व प्राप्ताप्राप्त्विचारणम्‌ पाण्डवोंके राज्यके अपहरणरूपी इस कार्यमें सफलता मिलनी आपके लिये दूरकी बात थी। यह जानते हुए भी आपने पहले इस बातका विचार नहीं किया कि यह उचित है या अनुचित

Sañjaya nói: “Việc bệ hạ theo đuổi—dẫu biết rằng thành công là điều xa vời khó với tới—vẫn được tiến hành mà không hề cân nhắc trước điều nên làm và điều không nên làm. Trong chuyện chiếm đoạt vương quốc của các Pāṇḍava, bệ hạ đã không suy xét từ đầu về lẽ phải hay trái của hành vi ấy, dù đã biết kết cục khó lòng thành tựu.”

Verse 31

उक्तो5सि बहुधा राजन्‌ मा युध्यस्वेति पापडवै: । गृह्नीषे न च तनन्‍्मोहाद्‌ वचनं च विशाम्पते,राजन! पाण्डवोंने तो आपसे बारंबार कहा था कि “आप युद्ध न छेड़िये।” किन्तु प्रजानाथ! आपने मोहवश उनकी बात नहीं मानी इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि कर्णदुर्योधनसंवादे एकत्रिंशो5ध्याय:

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, các Pāṇḍava đã nhiều lần thưa rằng: ‘Xin chớ khơi chiến.’ Nhưng, bậc chúa của muôn dân, vì mê lầm mà ngài đã không tiếp nhận lời khuyên ấy.”

Verse 32

त्वया पापानि घोराणि समाचीर्णानि पाण्डुषु । त्वत्कृते वर्तते घोर: पार्थिवानां जनक्षय:,आपने पाण्डवोंपर भयंकर अत्याचार किये हैं। आपके ही कारण राजाओंद्वारा यह घोर नरसंहार हो रहा है

Sañjaya nói: “Ngài đã gây nên những tội lỗi ghê gớm đối với các Pāṇḍava. Chính vì ngài mà cuộc tàn sát khủng khiếp—sự diệt vong của các vua chúa cùng dân chúng—đang diễn ra.”

Verse 33

तत्त्विदानीमतिक्रान्तं मा शुचो भरतर्षभ | शृणु सर्व यथावृत्तं घोरं वैशसमुच्यते,भरतश्रेष्ठ। वह बात तो अब बीत गयी। उसके लिये शोक न करें। युद्धका सारा वृत्तान्त यथावत्‌ रूपसे सुनें। मैं उस भयंकर विनाशका वर्णन करता हूँ

Sañjaya nói: “Việc ấy nay đã qua rồi; xin đừng sầu muộn, hỡi bậc trượng phu của dòng Bharata. Hãy nghe trọn vẹn mọi điều đúng như đã xảy ra. Ta sẽ thuật lại cuộc tàn sát và đổ nát ghê gớm ấy.”

Verse 34

प्रभातायां रजन्यां तु कर्णो राजानमभ्ययात्‌ । समेत्य च महाबाहुर्दुर्योधनमथाब्रवीत्‌,जब रात बीती और प्रात:ःकाल हो गया, तब महाबाहु कर्ण राजा दुर्योधनके पास आया और उससे मिलकर इस प्रकार बोला

Khi đêm đã qua và bình minh vừa rạng, Karṇa—bậc dũng sĩ tay mạnh—đến gặp vua Duryodhana. Gặp rồi, chàng cất lời với Duryodhana như sau.

Verse 35

कर्ण उवाच अद्य राजन्‌ समेष्यामि पाण्डवेन यशस्विना । निहनिष्यामि तं वीरं स वा मां निहनिष्यति,कर्णने कहा--राजन्‌! आज मैं यशस्वी पाण्डुपुत्र अर्जुनके साथ संग्राम करूँगा। या तो मैं ही उस वीरको मार डालूँगा या वही मेरा वध कर डालेगा

Karṇa nói: “Tâu Đại vương, hôm nay thần sẽ giao chiến với vị Pāṇḍava lẫy lừng (Arjuna). Hoặc thần sẽ hạ sát dũng sĩ ấy, hoặc chính dũng sĩ ấy sẽ giết thần.”

Verse 36

बहुत्वान्मम कार्याणां तथा पार्थस्य भारत । नाभूत्‌ समागमो राजन्‌ मम चैवार्जुनस्य च,भरतवंशी नरेश! मेरे तथा अर्जुनके सामने बहुत-से कार्य आते गये; इसीलिये अबतक मेरा और उनका द्वैरथ युद्ध न हो सका

Hỡi dòng dõi Bhārata! Vì bao việc cấp bách cứ dồn dập đến với ta, và với Pārtha (Arjuna) cũng vậy, nên cho đến nay, tâu Đại vương, ta và Arjuna vẫn chưa có dịp giáp mặt trong một trận quyết đấu xe chiến trực diện.

Verse 37

इदं तु मे यथाप्राज्ञं शृणु वाक्यं विशाम्पते । अनिहत्य रणे पार्थ नाहमेष्यामि भारत,प्रजानाथ! भरतनन्दन! मैं अपनी बुद्धिके अनुसार निश्चय करके यह जो बात कह रहा हूँ, उसे ध्यान देकर सुनो। आज मैं रणभूमिमें अर्जुनका वध किये बिना नहीं लौटूँगा

Karna nói: “Hỡi bậc chúa của muôn dân, xin hãy lắng nghe lời ta nói theo sự phán đoán tốt nhất của mình. Hỡi Bhārata, nếu ta chưa hạ sát Pārtha (Arjuna) giữa chiến địa, ta sẽ không trở về.”

Verse 38

हतप्रवीरे सैन्येडस्मिन्‌ मयि चावस्थिते युधि । अभियास्यति मां पार्थ: शक्रशक्तिविनाकृतम्‌,हमारी इस सेनाके प्रमुख वीर मारे गये हैं। अतः मैं युद्धमें जब इस सेनाके भीतर खड़ा होऊँगा, उस समय अर्जुन मुझे इन्द्रकी दी हुई शक्तिसे वंचित जानकर अवश्य मुझपर आक्रमण करेंगे

Khi các dũng tướng chủ chốt của quân ta đã ngã xuống, còn ta vẫn đứng vững trong chiến trận giữa đạo quân này, Pārtha (Arjuna) ắt sẽ xông đến đánh ta, vì biết rằng ta đã không còn “Shakti” do Indra ban nữa.

Verse 39

तत: श्रेयस्करं यच्च तन्निबोध जनेश्वर । आयुधानां च मे वीर्य दिव्यानामर्जुनस्य च,जनेश्वर! अब जो यहाँ हितकर बात है, उसे सुनिये। मेरे तथा अर्जुनके पास भी दिव्यास्त्रोंका समान बल है

Vậy nên, hỡi bậc chúa của loài người, xin hãy hiểu điều gì là lợi ích hơn cả. Về các thần khí, sức mạnh trong tay ta và sức mạnh trong tay Arjuna là ngang nhau.

Verse 40

कायस्य महतो भेदे लाघवे दूरपातने । सौष्ठवे चास्त्रपाते च सव्यसाची न मत्सम:,हाथी आदिके विशाल शरीरका भेदन करने, शीघ्रतापूर्वक अस्त्र चलाने, दूरका लक्ष्य वेधने, सुन्दर रीतिसे युद्ध करने तथा दिव्यास्त्रोंके प्रयोगमें भी सव्यसाची अर्जुन मेरे समान नहीं हैं

Karna nói: “Trong việc xuyên phá thân thể to lớn, trong sự mau lẹ, trong việc đánh trúng mục tiêu từ xa, trong vẻ đẹp của thế giao tranh, và trong việc phóng cùng vận dụng các loại phi tiễn—Savyasācin Arjuna không thể sánh với ta.”

Verse 41

प्राणे शौर्येडथ विज्ञाने विक्रमे चापि भारत । निमित्तज्ञानयोगे च सव्यसाची न मत्सम:,भारत! शारीरिक बल, शौर्य, अस्त्रविज्ञान, पराक्रम तथा शत्रुओंपर विजय पानेके उपायको दूँढ़ निकालनेमें भी सव्यसाची अर्जुन मेरी समानता नहीं कर सकते

Karna nói: “Hỡi Bhārata, về sinh lực và sức chịu đựng, về dũng khí, về tinh thông binh khí và tri thức, về uy lực chiến trận—và cả về tuệ giác kỷ luật giúp nhận ra phương cách khuất phục kẻ thù—Savyasācī Arjuna cũng không thể sánh ngang ta.”

Verse 42

सर्वायुधमहामात्रं विजयं नाम तद्धनुः । इन्द्रार्थ प्रियकामेन निर्मित विश्वकर्मणा,मेरे धनुषका नाम विजय है। यह समस्त आयुधोंमें श्रेष्ठ है। इसे इन्द्रका प्रिय चाहनेवाले विश्वकर्माने उन्हींके लिये बनाया था

Karna nói: “Cung này mang danh Vijaya. Nó đứng đầu trong mọi binh khí. Viśvakarman đã rèn tác nó cho Indra, vì muốn làm đẹp lòng ngài.”

Verse 43

येन दैत्यगणान्‌ राजज्जितवान्‌ वै शतक्रतुः । यस्य घोषेण दैत्यानां व्यामुहान्त दिशो दश,राजन! इन्द्रने जिसके द्वारा दैत्योंको जीता था, जिसकी टंकारसे दैत्योंको दसों दिशाओंके पहचाननेमें भ्रम हो जाता था, उसी अपने परम प्रिय दिव्य धनुषको इन्द्रने परशुरामजीको दिया था और परशुरामजीने वह दिव्य उत्तम धनुष मुझे दे दिया है

Karna nói: “Tâu Đại vương, chính với cây cung này Indra—kẻ diệt thù—đã đánh bại các đạo quân Daitya; và bởi tiếng dây cung vang như sấm, bọn Daitya rối loạn đến nỗi không còn phân biệt nổi mười phương. Cây cung thần tối ái ấy, Indra từng ban cho Paraśurāma; và nay Paraśurāma đã trao lại cho ta cây cung thần tuyệt hảo ấy.”

Verse 44

तद्‌ भार्गवाय प्रायच्छच्छक्र: परमसम्मतम्‌ । तद्‌ दिव्यं भार्गवो महा[मददादू धनुरुत्तमम्‌,राजन! इन्द्रने जिसके द्वारा दैत्योंको जीता था, जिसकी टंकारसे दैत्योंको दसों दिशाओंके पहचाननेमें भ्रम हो जाता था, उसी अपने परम प्रिय दिव्य धनुषको इन्द्रने परशुरामजीको दिया था और परशुरामजीने वह दिव्य उत्तम धनुष मुझे दे दिया है

Karna nói: “Indra, đấng cầm bánh xe, coi cây cung ấy là chí bảo nên đã ban cho Bhārgava (Paraśurāma). Và Bhārgava đại hồn, lại trao cho ta cây cung tối thượng ấy.”

Verse 45

तेन योत्स्ये महाबाहुमर्जुनं जयतां वरम्‌ । यथेन्द्र: समरे सर्वान्‌ दैतेयान्‌ वै समागतान्‌,उसी धनुषके द्वारा मैं विजयी वीरोंमें श्रेष्ठ महाबाहु अर्जुनके साथ युद्ध करूँगा। ठीक वैसे ही जैसे समरांगणमें आये हुए समस्त दैत्योंके साथ इन्द्रने युद्ध किया था

Karna nói: “Với cây cung ấy, ta sẽ giao chiến cùng Arjuna đại lực—bậc tối thượng trong hàng dũng sĩ chiến thắng—như Indra đã từng xông trận đối đầu toàn thể Daitya tụ hội nơi chiến địa.”

Verse 46

धनुर्घोरें रामदत्तं गाण्डीवात्‌ तद्‌ विशिष्यते । त्रिस्सप्तकृत्व: पृथिवी धनुषा येन निर्जिता,परशुरामजीका दिया हुआ वह घोर धनुष गाण्डीवसे श्रेष्ठ है। यह वही धनुष है, जिसके द्वारा परशुरामजीने पृथ्वीपर इक्कीस बार विजय पायी थी

Karna nói: “Cây cung đáng sợ này, do Rama (Paraśurāma) ban cho, còn vượt cả Gāṇḍīva. Chính cây cung ấy mà Paraśurāma đã chinh phục cõi đất này hai mươi mốt lần.”

Verse 47

धनुषो हास्य कर्माणि दिव्यानि प्राह भार्गव: । तद्‌ रामो हाददान्महां तेन योत्स्यामि पाण्डवम्‌,स्वयं भूगुनन्दन परशुरामने ही मुझे उस धनुषके दिव्य कर्म बताये हैं और उसे उन्होंने मुझे अर्पित कर दिया है; उसी धनुषके द्वारा मैं पाण्डुकुमार अर्जुनके साथ युद्ध करूँगा

Karna nói: “Bhṛgava (Paraśurāma) đã giảng cho ta những công năng thần diệu của cây cung này, rồi chính Rama đã trao nó cho ta. Bằng cây cung ấy, ta sẽ giao chiến với Arjuna, con của Pandu.”

Verse 48

अद्य दुर्योधनाहं त्वां नन्दयिष्ये सबान्धवम्‌ | निहत्य समरे वीरमर्जुनं जयतां वरम्‌,दुर्योधन! आज मैं समरभूमिमें विजयी पुरुषोंमें श्रेष्ठ वीर अर्जुनका वध करके बन्धु- बान्धवोंसहित तुम्हें आनन्दित करूँगा

Karna nói: “Hỡi Duryodhana, hôm nay ta sẽ làm ngươi vui mừng cùng toàn thể thân tộc. Khi hạ sát trên chiến địa dũng sĩ Arjuna—bậc nhất trong hàng người chiến thắng—ta sẽ đem niềm hoan hỷ đến cho ngươi.”

Verse 49

सपर्वतवनद्वीपा हतवीरा ससागरा | पुत्रपौत्रप्रतिष्ठा ते भविष्यत्यद्य पार्थिव,भूपाल! आज उस वीरके मारे जानेपर पर्वत, वन, द्वीप और समुद्रोंसहित यह सारी पृथ्वी तुम्हारे पुत्र-पौत्रोंकी परम्परामें प्रतिष्ठित हो जायगी

Karna nói: “Hỡi bậc quân vương, khi dũng sĩ ấy bị giết, toàn cõi đất này—cùng núi non, rừng thẳm, hải đảo và biển cả bao quanh—nay vắng bóng anh hùng, sẽ từ hôm nay được củng cố vững bền trong dòng dõi của ngài, làm cơ nghiệp truyền cho con cháu.”

Verse 50

नाशक्यं विद्यते मेडद्य त्वत्प्रियार्थ विशेषत: । सम्यग्धर्मानुरक्तस्य सिद्धिरात्मवतो यथा,जैसे उत्तम धर्ममें अनुरक्त हुए मनस्वी पुरुषके लिये सिद्धि दुर्लभ नहीं है, उसी प्रकार आज विशेषतः तुम्हारा प्रिय करनेके हेतु मेरे लिये कुछ भी असम्भव नहीं है

Karna nói: “Với ta hôm nay, nhất là để làm điều khiến ngươi vừa lòng, không gì là không thể. Như người tự chủ, gắn bó với chính pháp thì thành tựu chẳng khó, cũng vậy, khi để hoàn thành ý ngươi, chẳng việc nào vượt quá sức ta.”

Verse 51

न हि मां समरे सोदुं संशक्तोडग्निं तरुर्यथा । अवश्यं तु मया वाच्यं येन हीनो5स्मि फाल्गुनात्‌,जैसे वृक्ष अग्निका आक्रमण नहीं सह सकता, उसी प्रकार अर्जुनमें ऐसी शक्ति नहीं है कि मेरा वेग सह सकें; परंतु जिस बातमें मैं अर्जुनसे कम हूँ, वह भी मुझे अवश्य ही बता देना उचित है

Như cây không thể chịu nổi sự công kích của lửa, Arjuna cũng không đủ sức chịu nổi thế xung kích của ta nơi chiến địa. Tuy vậy, điều gì khiến ta kém Phalguna (Arjuna) thì cũng phải nói cho ta biết rõ.

Verse 52

ज्या तस्य धनुषो दिव्या तथाक्षय्ये महेषुधी । सारथिस्तस्य गोविन्दो मम तादृड्ध न विद्यते,उनके धनुषकी प्रत्यंचा दिव्य है। उनके पास दो बड़े-बड़े दिव्य तरकस हैं, जो कभी खाली नहीं होते तथा उनके सारथि श्रीकृष्ण हैं, ये सब मेरे पास वैसे नहीं हैं

Dây cung của chàng là thần diệu. Chàng có hai ống tên lớn, thần thánh, mũi tên không bao giờ cạn. Và người đánh xe của chàng chính là Govinda (Śrī Kṛṣṇa). Những lợi thế như thế, phía ta không có.

Verse 53

तस्य दिव्यं धनु: श्रेष्ठ गाण्डीवमजितं युधि । विजयं च महद्दिव्यं ममापि धनुरुत्तमम्‌,यदि उनके पास युद्धमें अजेय, श्रेष्ठ, दिव्य गाण्डीव धनुष है तो मेरे पास भी विजय नामक महान्‌ दिव्य एवं उत्तम धनुष मौजूद है

Chàng có cây cung tối thượng, thần diệu—Gāṇḍīva—bất khả chiến bại trong chiến trận. Nhưng ta cũng có một cây cung lớn, thần thánh, mang tên Vijaya, một vũ khí ưu việt trong tay ta.

Verse 54

तत्राहमधिक: पार्थाद्‌ धनुषा तेन पार्थिव । येन चाप्यधिको वीर: पाण्डवस्तन्निबोध मे,राजन! धनुषकी दृष्टिसे तो मैं ही अर्जुनसे बढ़ा-चढ़ा हूँ; परंतु वीर पाण्डुकुमार अर्जुन जिसके कारण मुझसे बढ़ जाते हैं, वह भी सुन लो

Tâu đại vương, xét về cung thuật, ta vượt Partha (Arjuna). Nhưng xin hãy nghe ta nói: vì cớ gì người anh hùng con của Pandu ấy lại trở nên hơn ta.

Verse 55

रश्मिग्राहश्व दाशार्ह: सर्वलोकनमस्कृत: । अन्निदत्तश्न वै दिव्यो रथ: काज्चनभूषण:,सर्वलोकवन्दित, दशाहईकुलनन्दन श्रीकृष्ण उनके घोड़ोंकी रास सँभालते हैं। वीर! उनके पास अग्निका दिया हुआ सुवर्णभूषित दिव्य रथ है, जिसे किसी प्रकार नष्ट नहीं किया जा सकता। उनके घोड़े भी मनके समान वेगशाली हैं। उनका तेजस्वी ध्वज दिव्य है, जिसके ऊपर सबको आश्चर्यमें डालनेवाला वानर बैठा रहता है

Dāśārha (Śrī Kṛṣṇa), đấng được muôn cõi tôn kính, cầm dây cương ngựa cho chàng. Và chiến xa của Arjuna là chiến xa thần diệu do Agni ban tặng, trang sức vàng ròng—một cỗ xe phi thường khó lòng hủy diệt. Ngựa của chàng nhanh như ý nghĩ; còn kỳ phướn rực rỡ của chàng cũng là thần kỳ, trên đỉnh có một vượn thần ngự tọa khiến mọi người kinh ngạc.

Verse 56

अच्छेद्य: सर्वतो वीर वाजिनश्न मनोजवा: । ध्वजश्न दिव्यो द्युतिमान्‌ वानरो विस्मयंकर:,सर्वलोकवन्दित, दशाहईकुलनन्दन श्रीकृष्ण उनके घोड़ोंकी रास सँभालते हैं। वीर! उनके पास अग्निका दिया हुआ सुवर्णभूषित दिव्य रथ है, जिसे किसी प्रकार नष्ट नहीं किया जा सकता। उनके घोड़े भी मनके समान वेगशाली हैं। उनका तेजस्वी ध्वज दिव्य है, जिसके ऊपर सबको आश्चर्यमें डालनेवाला वानर बैठा रहता है

Karna nói: “Hỡi dũng sĩ, chiến xa của người ấy bất khả xâm phạm bốn phía—không vũ khí nào có thể hủy diệt. Ngựa của người ấy nhanh như ý nghĩ. Kỳ hiệu rực sáng, linh thiêng; trên đó có con khỉ kỳ diệu khiến muôn người kinh ngạc.”

Verse 57

कृष्णश्र स्रष्टा जगतो रथं तमभिरक्षति । एतैद्रैव्यैरहं हीनो योद्धुमिच्छामि पाण्डवम्‌,श्रीकृष्ण जगतके स्रष्टा हैं। वे अर्जुनके उस रथकी रक्षा करते हैं। इन्हीं वस्तुओंसे हीन होकर मैं पाण्डुपुत्र अर्जुनसे युद्धकी इच्छा रखता हूँ

Karna nói: “Kṛṣṇa, đấng tạo dựng và định đoạt thế gian, đang che chở cho chiến xa ấy (của Arjuna). Dẫu thiếu những trợ lực thần linh như vậy, ta vẫn muốn giao chiến với người Pāṇḍava.”

Verse 58

अयं तु सदृश: शौरे: शल्य: समितिशोभन: । सारथ्यं यदि मे कुर्याद्‌ ध्रुवस्ते विजयो भवेत्‌,अवश्य ही ये युद्धमें शोभा पानेवाले राजा शल्य श्रीकृष्णके समान हैं, यदि ये मेरे सारथिका कार्य कर सकें तो तुम्हारी विजय निश्चित है

Karna nói: “Shalya này—rạng rỡ giữa trận tiền—sánh được với Śauri (Kṛṣṇa). Nếu ông ấy chịu làm người đánh xe cho ta, thì chiến thắng của các ngươi ắt sẽ chắc chắn.”

Verse 59

तस्य मे सारथि: शल्यो भवत्वसुकर: परै: । नाराचान्‌ गार्ध्रपत्रांक्ष शकटानि वहन्तु मे,शत्रुओंसे सुगमतापूर्वक जीते न जा सकनेवाले राजा शल्य मेरे सारथि हो जायेँ और बहुत-से छकड़े मेरे पास गीधकी पाँखोंसे युक्त नाराच पहुँचाते रहें

Karna nói: “Hãy để Shalya làm người đánh xe cho ta—kẻ mà quân thù không dễ khuất phục. Và hãy để nhiều xe chở liên tục mang đến cho ta những mũi nārāca, cán gắn lông kền kền, để ta có thể dồn ép trận chiến mà không bị ngăn trở trước kẻ địch.”

Verse 60

रथाश्न मुख्या राजेन्द्र युक्ता वाजिभिरुत्तमै: । अयान्तु पश्चात्‌ सततं मामेव भरतर्षभ,राजेन्द्र! भरतश्रेष्ठ! उत्तम घोड़ोंसे जुते हुए अच्छे-अच्छे रथ सदा मेरे पीछे चलते रहें

Karna nói: “Tâu đại vương, hỡi bậc trượng phu của dòng Bharata, xin cho những chiến xa tinh nhuệ nhất, thắng ngựa thượng hạng, luôn tiến theo sau riêng ta.”

Verse 61

एवमभ्यधिक: पार्थाद्‌ भविष्यामि गुणैरहम्‌ । शल्यो<प्यधिक: कृष्णादर्जुनादपि चाप्यहम्‌,ऐसी व्यवस्था होनेपर मैं गुणोंमें पार्थसे बढ़ जाऊँगा। शल्य भी श्रीकृष्णसे बड़े-चढ़े हैं और मैं भी अर्जुनसे श्रेष्ठ हूँ न हि मे समरे शक्ता: समुद्यातुं सुरसुरा: । किमु पाण्डुसुता राजन्‌ रणे मानुषयोनय:

Karna nói: “Nếu mọi việc được sắp đặt như thế, ta sẽ vượt Partha (Arjuna) về phẩm chất và tài năng. Ngay cả Shalya cũng cao hơn Krishna, và ta cũng trội hơn Arjuna. Trên chiến địa, cả chư thiên lẫn a-tu-la cũng không đủ sức đứng lên chống lại ta—huống chi, ôi đại vương, các con của Pandu chỉ là kẻ sinh làm người?”

Verse 62

यथाश्वह्गदयं वेद दाशार्ह: परवीरहा । तथा शल्यो विजानीते हयज्ञानं महारथ:,शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले दशार्हवंशी श्रीकृष्ण अश्वविद्याके रहस्यको जिस प्रकार जानते हैं, उसी प्रकार महारथी शल्य भी अश्वविज्ञानके विशेषज्ञ हैं

Karna nói: “Như Dāśārha (Śrī Krishna), kẻ diệt các dũng sĩ địch, hiểu thấu bí quyết thuật cưỡi và điều khiển ngựa, thì đại xa thủ Shalya cũng am tường khoa học về ngựa như vậy.”

Verse 63

बाहुवीयें समो नास्ति मद्रराजस्य कश्चन । तथान्त्रे मत्समो नास्ति कश्रिदेव धनुर्धर:,बाहुबलमें मद्रराज शल्यकी समानता करनेवाला दूसरा कोई नहीं है। उसी प्रकार अस्त्रविद्यामें मेरे समान कोई भी धनुर्धर नहीं है

Karna nói: “Về sức mạnh đôi tay, không ai sánh bằng vua xứ Madra là Shalya. Nhưng về tinh thông binh khí và khoa học vũ khí phóng, không cung thủ nào sánh được với ta.”

Verse 64

तथा शल्यसमो नास्ति हयज्ञाने हि कश्षन । सो5यमभ्यधिक: कृष्णाद्‌ भविष्यति रथो मम,अश्वविज्ञानमें भी शल्यके समान कोई नहीं है। शल्यके सारथि होनेपर मेरा यह रथ अर्जुनके रथसे बढ़ जायगा

Karna nói: “Trong tri thức về ngựa, không ai sánh bằng Shalya. Khi Shalya làm xa phu cho ta, cỗ chiến xa này của ta sẽ vượt cả chiến xa của Arjuna, dù được Krishna điều khiển.”

Verse 65

एवं कृते रथस्थो5हं गुणैरभ्यधिको<र्जुनात्‌ । भवे युधि जयेयं च फाल्गुनं कुरुसत्तम

Karna nói: “Nếu làm được như vậy, ta—đứng trên chiến xa—sẽ vượt Arjuna về dũng lực và phẩm chất, và trong trận chiến ta sẽ đánh bại Phālguna (Arjuna). Ôi bậc ưu tú nhất trong dòng Kuru, xin hãy khiến việc này thành tựu.”

Verse 66

एतत्‌ कृतं महाराज त्वयेच्छामि परंतप

Karna nói: “Việc ấy đã được làm xong, hỡi Đại vương; ta mong điều đó từ ngài, hỡi kẻ thiêu đốt quân thù.”

Verse 67

एवं कृते कृतं साहां सर्वकामैर्भविष्यति,ऐसा करनेपर मेरी सम्पूर्ण इच्छाओंके अनुसार सहायता सम्पन्न हो जायगी। भारत! उस समय मैं संग्राममें जो कुछ करूँगा, उसे तुम स्वयं देख लोगे। युद्धस्थलमें आये हुए समस्त पाण्डवोंको निश्चय ही मैं सब प्रकारसे जीत लूँगा

Karna nói: “Nếu việc ấy được làm, ta sẽ được nâng đỡ trọn vẹn đúng theo mọi ý nguyện của ta. Hỡi Bhārata, khi ấy những gì ta làm trong chiến trận, ngươi sẽ tận mắt chứng kiến. Trên chiến địa, ta nhất định sẽ khuất phục tất cả các Pāṇḍava nào dám ra đối mặt, bằng mọi cách.”

Verse 68

ततो द्रक्ष्यसि संग्रामे यत्‌ करिष्यामि भारत । सर्वथा पाण्डवान्‌ संख्ये विजेष्ये वै समागतान्‌,ऐसा करनेपर मेरी सम्पूर्ण इच्छाओंके अनुसार सहायता सम्पन्न हो जायगी। भारत! उस समय मैं संग्राममें जो कुछ करूँगा, उसे तुम स्वयं देख लोगे। युद्धस्थलमें आये हुए समस्त पाण्डवोंको निश्चय ही मैं सब प्रकारसे जीत लूँगा

“Rồi đây, hỡi Bhārata, ngươi sẽ thấy trong chiến trận ta sẽ làm gì. Trong cuộc giao tranh binh khí, ta nhất định sẽ đánh bại, bằng mọi cách, các Pāṇḍava đã bước ra chiến địa.”

Verse 69

राजन! समरांगणमें देवता और असुर भी मेरा सामना नहीं कर सकते, फिर मनुष्य- योनिमें उत्पन्न हुए पाण्डव तो कर ही कैसे सकते हैं

Karna nói: “Tâu Đại vương, trên chiến trường, ngay cả chư thiên và loài a-tu-la cũng không thể đứng vững trước ta. Vậy thì làm sao các Pāṇḍava—sinh trong thân phận con người—có thể làm được?”

Verse 70

संजय उवाच एवमुक्तस्तव सुतः कर्णेनाहवशोभिना । सम्पूज्य सम्प्रह्ृष्टात्मा ततो राधेयमब्रवीत्‌,संजय कहते हैं--राजन! युद्धमें शोभा पानेवाले कर्णके ऐसा कहनेपर आपके पुत्र दुर्योधनका मन प्रसन्न हो गया। फिर उसने राधापुत्र कर्णका पूर्णतः सम्मान करके उससे कहा

Sanjaya thưa: “Tâu Đại vương, khi Karna—người làm rạng rỡ chiến trường—nói như vậy, lòng của con trai ngài, Duryodhana, liền hân hoan. Rồi hắn kính trọng tôn vinh Rādheya (Karna) một cách trọn vẹn và nói với chàng.”

Verse 71

दुर्योधन उवाच एवमेतत्‌ करिष्यामि यथा त्वं कर्ण मन्यसे । सोपासज्ा रथा: साथ्वा: स्वनुयास्यन्ति संयुगे,दुर्योधन बोला--कर्ण! जैसा तुम ठीक समझते हो उसीके अनुसार यह सारा कार्य मैं करूँगा। युद्धस्थलमें अनेक तरकसोंसे भरे हुए बहुत-से अश्वयुक्त रथ तुम्हारे पीछे-पीछे जायँगे

Duryodhana nói: “Được. Này Karṇa, ta sẽ làm đúng như điều ngươi cho là thích đáng. Giữa cơn chiến trận, những chiến xa kéo ngựa—đầy đủ lương nhu và lực lượng yểm trợ—sẽ theo sát phía sau ngươi.”

Verse 72

नाराचान्‌ गार्ध्रपत्रांक्ष शकटानि वहन्तु ते । अनुयास्याम कर्ण त्वां वयं सर्वे च पार्थिवा:,कई छकड़े तुम्हारे पास गीधकी पाँखोंसे युक्त नाराच पहुँचाया करेंगे। कर्ण! हमलोग तथा समस्त भूपालगण तुम्हारे पीछे-पीछे चलेंगे

Duryodhana nói: “Hãy để xe chở đến cho ngươi những mũi tên nārāca, cán gắn lông kền kền. Này Karṇa, chính chúng ta—cùng toàn thể các vua chúa—sẽ tiến quân theo sau ngươi.”

Verse 73

संजय उवाच एवमुकक्‍्त्वा महाराज तव पुत्र: प्रतापवान्‌ | अभिगम्याब्रवीद्‌ राजा मद्रराजमिदं वच:,संजय कहते हैं--महाराज! ऐसा कहकर आपके प्रतापी पुत्र राजा दुर्योधनने मद्रराज शल्यके पास जाकर इस प्रकार कहा--

Sañjaya thưa: “Tâu đại vương, nói xong như vậy, vương tử dũng mãnh của ngài—vua Duryodhana—đến gần Shalya, chúa xứ Madra, và nói những lời này.”

Verse 126

प्रयत्नात्‌ कुरुमुख्येन बृहस्पत्युशनोमते । वहाँ रातभर सुखसे रहे। फिर प्रसन्नतापूर्वक युद्धके लिये निकले। निकलकर उन्होंने देखा कि कुरुवंशके श्रेष्ठ पुरुष धर्मराज युधिष्छिरने बृहस्पति और शुक्राचार्यके मतके अनुसार प्रयत्नपूर्वक अपनी सेनाका दुर्जय व्यूह बना रखा है

Sañjaya thưa: “Với sự dụng công cẩn trọng, bậc kiệt xuất trong dòng Kuru đã bày một trận đồ đáng sợ theo những lời chỉ giáo về binh pháp gắn với Bṛhaspati và Uśanas (Śukrācārya). Họ trải qua đêm ấy trong yên ổn, rồi hân hoan xuất trận; và khi ra ngoài, họ thấy Dharmarāja Yudhiṣṭhira cũng đã dốc sức sắp đặt quân mình thành một trận thế khó bề phá vỡ, đúng theo những khuôn phép ấy.”

Verse 143

कार्तवीर्यसमं वीर्यें कर्ण राज्ञोडगमन्मन: । कर्ण युद्धमें इन्द्रके समान पराक्रमी, मरुदगणोंके समान बलवान तथा कार्तवीर्य अर्जुनके समान शक्तिशाली था। राजा दुर्योधनका मन उसीकी ओर गया

Sañjaya thưa: “Thấy uy lực của Karṇa—mạnh ngang Kārtavīrya, xông pha như Indra giữa chiến địa, và cường tráng như đoàn Marut—tâm trí vua Duryodhana liền hướng về chàng, đặt trọn hy vọng và chỗ nương tựa nơi Karṇa như trụ cột của cuộc chiến.”

Verse 166

अप्यपश्यत राधेयं शीतार्ता इव भास्करम्‌ | धृतराष्ट्रने पूछा--सूत! तत्पश्चात्‌ दुर्योधनने क्या किया। मूर्खो! तुमलोगोंका मन जो वैकर्तन कर्णकी ओर गया था, उसका क्या कारण है। जैसे शीतसे पीड़ित हुए प्राणी सूर्यकी ओर देखते हैं, क्या उसी प्रकार तुमलोग भी राधापुत्र कर्णकी ओर देखते थे?

Sañjaya nói: “Các ngươi có nhìn về phía Rādheya (Karna) như muôn loài bị giá lạnh hành hạ nhìn về phía mặt trời chăng?” Câu ấy nhấn mạnh rằng trong cơn nguy biến của chiến trận, niềm hy vọng và sự chú mục của phe Kaurava đã dồn cả vào Karna như vào một nguồn an ủi và sức mạnh duy nhất—vừa bộc lộ sự lệ thuộc vào một dũng tướng, vừa phơi ra nỗi căng thẳng đạo lý khi tìm chỗ nương tựa nơi uy lực võ công hơn là nơi dharma (chánh pháp).

Verse 243

सोढा घोराणि बहुश: शल्यभूतानि संजय । अहो! द्यूतक्रीडाका यह घोर परिणाम इस समय प्रकट हुआ है। संजय! आश्चर्य है कि मैंने दुर्योधनके कारण बहुत-से तीव्र एवं भयंकर दुःख, जो काँटोंके समान कसक रहे हैं, सहन किये हैं

Sañjaya nói: “Ta đã chịu đựng, hết lần này đến lần khác, bao nỗi khổ ghê gớm—những cơn đau như gai nhọn cắm sâu trong lòng. Than ôi, hậu quả khủng khiếp của cuộc cờ bạc ấy nay đã lộ ra ngay lúc này. Sañjaya, thật lạ lùng thay: vì Duryodhana mà ta đã gánh vô số sầu não sắc nhọn và đáng sợ, châm chích như muôn mũi gai.”

Verse 256

कर्णश्न॒ रभसो नित्यं राजा त॑ चाप्यनुव्रत: । तात! दुर्योधन उन दिनों शकुनिको बड़ा नीतिज्ञ मानता था तथा वेगशाली वीर कर्ण भी नीतिज्ञ है, ऐसा समझकर राजा दुर्योधन उसका भी भक्त बना रहा

Sañjaya nói: Karna vốn luôn bốc đồng và mau lẹ trong hành động, và nhà vua (Duryodhana) vẫn một lòng gắn bó theo về phía chàng. Hỡi người thân yêu, thuở ấy Duryodhana xem Shakuni là bậc tinh thông mưu lược chính trị; lại cho rằng dũng sĩ Karna, mạnh mẽ như bão táp, cũng là kẻ am tường kế sách, nên nhà vua cũng trở thành người ủng hộ trung thành của Karna.

Verse 273

स्त्रीमध्यमिव गाहन्ते दैवं तु बलवत्तरम्‌ । संजय! इस प्रकार वर्तमान महान्‌ युद्धोंमें जो मैं प्रतेदिन ही अपने कुछ पुत्रोंको मारा गया और कुछको पराजित हुआ सुनता आ रहा हूँ, इससे मुझे यह विश्वास हो गया है कि समरांगणमें कोई भी ऐसा वीर नहीं है जो पाण्डवोंको रोक सके। जैसे लोग स्त्रियोंके बीचमें निर्भय प्रवेश कर जाते हैं, उसी प्रकार पाण्डव मेरी सेनामें बेखटके घुस जाते हैं। अवश्य इस विषयमें दैव ही अत्यन्त प्रबल है

Sañjaya nói: “Họ lao vào như thể xông giữa đám đàn bà; nhưng số mệnh mới là kẻ mạnh hơn. Sañjaya, ngày qua ngày nghe tin trong cuộc đại chiến này, con trai ta kẻ bị giết, kẻ bị đánh tan, ta đã tin chắc rằng trên chiến địa không có dũng sĩ nào thật sự ngăn nổi các Pāṇḍava. Như người ta ung dung bước vào giữa phụ nữ, các Pāṇḍava cũng ung dung xộc vào quân ta không chút do dự. Trong việc này, định mệnh quả là áp đảo.”

Verse 656

समुद्ातुं न शक्ष्यन्ति देवा अपि सवासवा: । ऐसी व्यवस्था कर लेनेपर जब मैं रथमें बैदूँगा, उस समय सभी गुणोंद्वारा अर्जुनसे बढ़ जाऊँगा। कुरुश्रेष्ठ! फिर तो मैं युद्धमें अर्जुनको अवश्य जीत लूँगा। इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता भी मेरा सामना नहीं कर सकेंगे

Karna nói: “Dẫu toàn thể chư thiên, kể cả Indra, cũng không thể chống nổi ta. Khi ta đã sắp đặt mọi điều và ngồi lên chiến xa, ta sẽ vượt Arjuna về mọi phẩm chất. Hỡi bậc ưu tú của dòng Kuru, trong chiến trận ta nhất định sẽ thắng Arjuna. Ngay cả đoàn chư thiên cùng Indra cũng không thể đối mặt với ta.”

Verse 663

क्रियतामेष कामो मे मा व: कालो>त्यगादयम्‌ | शत्रुओंको संताप देनेवाले महाराज! मैं चाहता हूँ कि आपके द्वारा यही व्यवस्था हो जाय। मेरा यह मनोरथ पूर्ण किया जाय। अब आपलोगोंका यह समय व्यर्थ नहीं बीतना चाहिये

Karna nói: “Xin hãy thực hiện điều ước này của ta. Chớ để thời khắc hiện tại trôi qua vô ích đối với các ngài. Hỡi bậc quân vương khiến kẻ thù phải thống khổ, ta mong ngài sắp đặt mọi việc đúng như thế và hoàn thành chí nguyện của ta.”