Adhyaya 59

Verse 1

ऑपनआ प्रात बछ। अं क्ााज षट्पज्चाशत्तमो< ध्याय: च्यवन ऋषिका भृगुवंशी और कुशिकवंशियोंके सम्बन्धका कारण बताकर तीर्थयात्राके लिये प्रस्थान व्यववन उवाच अवश्यं कथनीयं मे तवैतन्नरपुंगव । यदर्थ त्वाहमुच्छेत्तुं सम्प्राप्तो मनुजाधिप

Vyavāna nói: “Hỡi bậc ưu tú trong loài người, hỡi chúa tể nhân gian, ta nhất định phải nói cho ngươi biết điều này: mục đích vì sao ta đến đây—để nhổ bật ngươi tận gốc—quả phải được tuyên bày cho ngươi.”

Verse 2

भृगूणां क्षत्रिया याज्या नित्यमेतज्जनाधिप । ते च भेदं गमिष्यन्ति दैवयुक्तेन हेतुना

Hỡi bậc chúa tể loài người, các Kṣatriya xưa nay vẫn phải được các Bhrigu làm chủ tế—đó là lệ đã định. Nhưng rồi chính họ cũng sẽ đi đến chỗ rạn nứt và phân ly, do một nguyên nhân gắn liền với định mệnh.

Verse 3

क्षत्रियाश्व भूगून्‌ सर्वान्‌ वधिष्यन्ति नराधिप । आ गर्भादनुकृन्तन्तो दैवदण्डनिपीडिता:

Vyavavana nói: “Tâu đại vương, các Kṣatriya sẽ giết sạch mọi người thuộc dòng Bhṛgu. Bị sức ép của sự báo ứng thần linh dồn ép, họ sẽ chém giết không nương tay—kể cả từ trong bụng mẹ.”

Verse 4

जनेश्वर! क्षत्रियलोग सदासे ही भृगुवंशी ब्राह्मणोंके यजमान हैं; किंतु प्रारब्धवश आगे चलकर उनमें फूट हो जायगी। इसलिये वे दैवकी प्रेरणासे समस्त भृगुवंशियोंका संहार कर डालेंगे। नरेश्वर! वे दैवदण्डसे पीड़ित हो गर्भके बच्चेतकको काट डालेंगे ।।

Hỡi bậc chúa tể, các Kṣatriya quả là những yajamāna—những người bảo trợ tế lễ—của các Bà-la-môn thuộc dòng Bhṛgu; nhưng do sức mạnh của định mệnh, về sau giữa họ sẽ nảy sinh chia rẽ. Vì thế, bị thần lực thúc đẩy, họ sẽ tàn sát toàn thể dòng Bhṛgu. Tâu đại vương, bị cây gậy của số mệnh giáng xuống, họ sẽ chém giết cả những đứa trẻ còn trong bụng mẹ. Rồi trong dòng dõi chúng ta sẽ sinh ra một đứa trẻ đại uy lực tên là Ūrva, người làm hưng thịnh gotra Bhārgava; ánh sáng của nó sẽ không gì cưỡng nổi, như lửa và mặt trời.

Verse 5

स त्रैलोक्यविनाशाय कोपारग्नि जनयिष्यति । महीं सपर्वतवनां यः करिष्यति भस्मसात्‌

Vì sự hủy diệt của ba cõi, người ấy sẽ khơi dậy một ngọn lửa sinh từ cơn thịnh nộ. Ngọn lửa ấy sẽ thiêu rụi toàn cõi đất—cùng núi non và rừng thẳm—thành tro tàn.

Verse 6

कंचित्‌ काल तु वलह्लि च स एव शमयिष्यति । समुद्रे वडवावक्त्रे प्रक्षिप्प मुनिसत्तम:,कुछ कालके बाद मुनिश्रेष्ठ और्व ही उस अग्निको समुद्रमें स्थित हुई बड़वानलमें डालकर बुझा देंगे

Sau một thời gian, chính vị hiền triết ấy—bậc tối thượng trong hàng khổ hạnh—sẽ tự tay dập yên ngọn lửa, bằng cách ném nó vào ngọn “lửa miệng ngựa” (Vaḍavānala) dưới đáy biển.

Verse 7

पुत्रं तस्थ महाराज ऋचीकं भृगुनन्दनम्‌ । साक्षात्‌ कृत्स्नो धरनुर्वेद: समुपस्थास्यतेडनघ

Tâu Đại vương, sẽ có một người con—Ṛcīka, niềm rạng rỡ của dòng Bhṛgu. Đối với bậc vô tỳ vết ấy, toàn bộ khoa học cung thuật (Dhanurveda) sẽ tự hiện ra như có hình thể, đứng trước mặt để phụng sự—ngụ ý rằng sự tinh thông đến từ công đức bẩm sinh và hạnh kiểm kỷ luật, chứ không chỉ do lời dạy mà thành.

Verse 8

क्षत्रियाणामभावाय दैवयुक्तेन हेतुना । सतुतंप्रतिगृहौव पुत्रे संक्रामयिष्यति

Vyavavana nói: “Vì sự diệt vong của hàng Kṣatriya, do một nguyên do gắn liền với định mệnh, người ấy sẽ tiếp nhận khoa học cung thuật ấy và truyền lại cho con mình. Với nội tâm được thanh lọc bởi khổ hạnh, dưới sức thúc bách của số mệnh, ông sẽ dạy Dhanurveda cho người con hiển hách Jamadagni. Jamadagni, bậc tối thượng trong dòng Bhṛgu, sẽ mang giữ và bảo tồn tri thức ấy.”

Verse 9

जमदग्नौ महाभागे तपसा भावितात्मनि । स चापि भृगुशार्दूलस्तं वेदं धारयिष्यति

Vyāsa nói: “Khoa học thiêng liêng của cây cung sẽ được ký thác cho Jamadagni hiển hách—người có nội tâm được tôi luyện bởi khổ hạnh; và ‘mãnh hổ’ trong dòng Bhṛgu ấy sẽ gìn giữ, nâng đỡ Veda đó. Như vậy, do sức mạnh của định mệnh, tri thức về binh khí được truyền trao cho cuộc hủy diệt Kṣatriya sắp đến, dẫu nó được đặt vào tay một người đã thanh tịnh bởi tapas.”

Verse 10

कुलात्‌ तु तव धर्मात्मन्‌ कन्यां सोडथिगमिष्यति । उद्धावनार्थ भवतो वंशस्य नृपसत्तम,धर्मात्मन्‌! नृपश्रेष्ठी वे ऋचीक तुम्हारे कुलकी उन्नतिके लिये तुम्हारे वंशकी कन्याका पाणिग्रहण करेंगे

“Hỡi bậc sống theo dharma, từ dòng dõi của ngài sẽ có một thiếu nữ được gả cưới. Hỡi bậc tối thượng trong hàng vua chúa, chính vì sự nâng đỡ và hưng thịnh của gia tộc ngài mà hiền giả Ṛcīka sẽ cưới một cô gái từ nhà ngài.”

Verse 11

गाधे्दुहितरं प्राप्य पौत्रीं तव महातपा: । ब्राह्माणं क्षत्रधर्माणं पुत्रमुत्पादयिष्यति

Sau khi cưới con gái của Gādhi—cũng là cháu ngoại của ngài—đại khổ hạnh Ṛcīka sẽ sinh một người con: theo sinh ra là Bà-la-môn, nhưng mang phong thái và hạnh nghiệp của một Kṣatriya. Đoạn này gợi lên sự căng thẳng đạo lý giữa xuất thân (jāti/varṇa) và khuynh hướng, phẩm chất (dharma/saṁskāra), báo trước việc lời thỉnh cầu “chuyển dời tính kṣatriya” sẽ tác động đến dòng dõi qua nhiều đời.

Verse 12

क्षत्रियं विप्रकर्माणं बृहस्पतिमिवौजसा । विश्वामित्रं तव कुले गाधे: पुत्र सुधार्मिकम्‌

Trong dòng dõi của ngài đã sinh ra Viśvāmitra—con của Gādhi—người sống ngay chính, hạnh kiểm đoan nghiêm: tuy sinh ra là một Kṣatriya, nhưng lại thực hành công việc của một Brāhmaṇa, và về uy lực tâm linh thì tựa như Bṛhaspati vậy.

Verse 13

स्त्रियां तु कारणं तत्र परिवर्ते भविष्यत:

Nhưng trong cuộc đảo chuyển ấy, người phụ nữ sẽ là nguyên nhân quyết định—chính nàng sẽ trở thành yếu tố định đoạt khiến đường hướng đổi thay.

Verse 14

पितामहनियोगाद्‌ वै नान्यथैतद्‌ भविष्यति । ब्रह्माजीकी प्रेरणासे गाधिकी पत्नी और पुत्री--ये स्त्रियाँ इस महान्‌ परिवर्तनमें कारण बनेंगी, यह अवश्यम्भावी है। इसे कोई पलट नहीं सकता ।।

Theo mệnh lệnh của Đấng Tổ Phụ, việc này không thể xảy ra khác đi. Do sự thúc đẩy của Brahmā, vợ và con gái của Gādhikā—chính những người nữ ấy—sẽ trở thành khí cụ của cuộc đảo chuyển lớn lao này; đó là điều tất yếu, không ai có thể đảo ngược. Đến đời thứ ba, ngươi sẽ đạt địa vị của một brāhmaṇa.

Verse 15

भीष्म उवाच कुशिकस्तु मुनेर्वाक्यं च्यवनस्य महात्मन:

Bhīṣma nói: Tuy vậy, Kuśika đã tiếp nhận và làm theo lời của hiền giả Cyavana, vị khổ hạnh đại tâm ấy.

Verse 16

श्रुत्वा हृष्टो> भवद्‌ राजा वाक्यं चेदमुवाच ह । एवमस्त्विति धर्मात्मा तदा भरतसत्तम

Nghe vậy, nhà vua hoan hỷ rồi nói: “Hãy như thế.” Bấy giờ, bậc chí thiện, ưu tú nhất trong dòng Bharata, đã đáp lời như vậy, xác nhận lời khuyên trong tinh thần dharma.

Verse 17

भीष्मजी कहते हैं--भरतश्रेष्ठ! महात्मा च्यवन मुनिका यह वचन सुनकर धर्मात्मा राजा कुशिक बड़े प्रसन्न हुए और बोले, 'भगवन्‌! ऐसा ही हो” ।।

Bhīṣma nói: “Hỡi bậc ưu tú nhất trong dòng Bharata! Nghe lời của đại hiền giả Cyavana, vua Kuśika, bậc giữ gìn chính pháp, vô cùng hoan hỷ và thưa: ‘Bạch tôn giả, xin đúng như vậy.’ Rồi Cyavana, rực rỡ oai quang, lại thúc giục bậc chúa tể loài người hãy xin một ân huệ; và nhà vua liền nói với ngài như sau.”

Verse 18

बाढमेवं करिष्यामि काम त्वत्तो महामुने । ब्रह्मभूतं कुलं मे5स्तु धर्मे चास्य मनो भवेत्‌

“Vâng, con sẽ làm đúng như vậy. Nhưng bạch đại hiền giả, con xin một ân huệ từ ngài: xin cho dòng tộc của con trở nên thật sự mang phẩm chất Bà-la-môn, và tâm ý của dòng ấy luôn chuyên chú nơi dharma.”

Verse 19

एवमुक्तस्तथेत्येवं प्रत्युकत्वा च्यवनो मुनि: । अभ्यनुज्ञाय नृपतिं तीर्थयात्रां ययौ तदा,कुशिकके ऐसा कहनेपर च्यवन मुनि बोले “तथास्तु”। फिर वे राजासे विदा ले वहाँसे तत्काल तीर्थयात्राके लिये चले गये

Được thưa như vậy, hiền giả Cyavana đáp: “Tathāstu—hãy như thế.” Rồi ngài cho phép nhà vua cáo lui; và lập tức lên đường hành hương đến các thánh địa, theo đúng phép tắc và hạnh kiểm của bậc ẩn tu.

Verse 20

एतत्‌ ते कथितं सर्वमशेषेण मया नृप । भृगूणां कुशिकानां च अभिसम्बन्धकारणम्‌,नरेश्वर! इस प्रकार मैंने तुमसे भूगुवंशी और कुशिकवंशियोंके परस्पर सम्बन्धका सब कारण पूर्णरूपसे बताया है

Bhīṣma nói: “Tâu đại vương, nay ta đã kể cho ngài, không bỏ sót điều gì, toàn bộ câu chuyện về nguyên nhân của mối liên hệ qua lại giữa dòng Bhṛgu và dòng Kuśika. Vậy, hỡi bậc chúa tể loài người, lý do của sự gắn kết ấy đã được ta trình bày trọn vẹn.”

Verse 21

यथोक्तमृषिणा चापि तदा तदभवन्नूप । जन्म रामस्य च मुनेर्विश्वामित्रस्य चैव हि

Bhīṣma nói: “Tâu vua Yudhiṣṭhira, đúng như lời bậc hiền giả đã tiên báo, về sau mọi sự đã xảy ra như vậy: Rāma (Paraśurāma) sinh trong dòng Bhṛgu, còn hiền giả Viśvāmitra sinh trong dòng Kuśika. Lời của bậc thấy biết chân thật không sai, và trật tự của dharma mở bày qua những lần sinh ra đã được định sẵn.”

Verse 55

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें च्यवन और कुशिकका संवादविषयक पचपनवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, chương thứ năm mươi lăm của phần Dāna-dharma (Đạo lý về bố thí) thuộc Anuśāsana Parva trong Śrī Mahābhārata, nói về cuộc đối thoại giữa Cyavana và Kuśika, đã kết thúc.

Verse 56

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि च्यवनकुशिकसंवादे षट्पज्चाशत्तमो<ध्याय:

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva—đặc biệt trong phần Dāna-dharma—cuộc đối thoại giữa Cyavana và Kuśika kết thúc ở chương thứ năm mươi sáu.

Verse 126

तपसा महता युक्त प्रदास्यति महाद्युते । महान्‌ तेजस्वी नरेश! वे ऋचीक मुनि तुम्हारे कुलमें राजा गाधिको एक महान्‌ तपस्वी और परम धार्मिक पुत्र प्रदान करेंगे

Hỡi bậc quân vương rực rỡ! Nhờ đại khổ hạnh (tapas), hiền sĩ Ṛcīka sẽ ban cho vua Gādhi trong dòng tộc của ngài một người con—một bậc đại tu khổ hạnh, chí đức tối thượng—mang tên Viśvāmitra. Người ấy sẽ sáng chói như Bṛhaspati, và tuy là một kṣatriya, vẫn thực hành những công hạnh xứng bậc brāhmaṇa.

Verse 146

भविता त्वं च सम्बन्धी भूगूणां भावितात्मनाम्‌ | तुमसे तीसरी पीढ़ीमें तुम्हें ब्राह्मणत्व प्राप्त हो जायगा और तुम शुद्ध अन्तः:करणवाले भगुवंशियोंके सम्बन्धी होओगे

Ngươi sẽ trở thành thân thuộc của dòng Bhṛgu—những bậc có nội tâm thanh tịnh và được rèn luyện. Theo thời vận (dẫu qua nhiều đời), đến đời thứ ba tính từ ngươi, ngươi sẽ đạt địa vị brāhmaṇa, và dòng dõi ngươi sẽ kết mối thân tình với dòng Bhṛgu trong sạch ấy.