Adhyaya 22

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल १०५ श्लोक हैं) नल्लजा5 >> 7 जा विशो<ध्याय: अष्टावक्र और उत्तर दिशाका संवाद भीष्म उवाच अथ सा स्त्री तमुवाच बाढमेवं भवत्विति । तैलं दिव्यमुपादाय स्नानशाटीमुपानयत्‌

Bhīṣma nói: Bấy giờ người đàn bà ấy thưa với ông: “Vậy thì xin được như lời ngài.” Nói rồi, nàng lấy dầu linh diệu và mang đến tấm vải dùng khi tắm. Câu chuyện tiếp tục nâng giọng đạo lý của cuộc đối thoại: sự thuận theo mau mắn, lòng hiếu khách, và việc chuẩn bị cẩn trọng cho một hành vi tẩy tịnh—sự sạch sẽ bên ngoài làm chỗ nương cho kỷ luật nội tâm và dharma.

Verse 2

भीष्मजी कहते हैं--राजन्‌! ऋषिकी बात सुनकर उस स्त्रीने कहा--“बहुत अच्छा, ऐसा ही हो” यों कहकर वह दिव्य तेल और स्नानोपयोगी वस्त्र ले आयी ।।

Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, nghe lời vị ṛṣi, người đàn bà ấy đáp: ‘Rất tốt—xin đúng y như vậy.’ Nói rồi, nàng mang dầu linh diệu và y phục thích hợp cho việc tắm. Kế đó, được vị hiền triết đại tâm cho phép, nàng xoa dầu lên khắp các chi thể của ông.”

Verse 3

शनैश्वोत्सादितस्तत्र स्‍स्नानशालामुपागमत्‌ | भद्रासनं तततश्रित्रमृषिरन्वगमन्नवम्‌,फिर उसके उठानेपर वे धीरेसे वहाँ स्नानगृहमें गये। वहाँ ऋषिको एक विचित्र एवं नूतन चौकी प्राप्त हुई

Bhīṣma nói: Khi được đỡ dậy một cách nhẹ nhàng, ông chậm rãi đi đến nhà tắm. Tại đó, vị hiền triết được dành cho một chỗ ngồi đẹp—hình dáng lạ mắt mà mới tinh—đã được chuẩn bị cho ông, xứng với lễ tiếp đãi cung kính.

Verse 4

अथोपविष्टश्न यदा तस्मिन्‌ भद्रासने तदा । स्नापयामास शनकैस्तमृषिं सुखहस्तवत्‌,जब वे उस सुन्दर चौकीपर बैठ गये तब उस स्त्रीने धीरे-धीरे हाथोंके कोमल स्पर्शसे उन्हें नहलाया

Bhīṣma nói: Khi vị hiền sĩ đã an tọa trên chỗ ngồi cát tường ấy, người nữ liền tắm rửa cho ông một cách dịu dàng, từ tốn, bằng đôi tay có sự chạm mềm mại và êm ái—một sự phụng sự cẩn trọng, biểu lộ lòng tôn kính đối với bậc khổ hạnh và đúng theo pháp tiếp đãi khách quý.

Verse 5

दिव्यं च विधिवच्चक्रे सोपचारं मुनेस्तदा । स तेन सुसुखोष्णेन तस्या हस्तसुखेन च

Bhīṣma nói: Rồi nàng cử hành nghi lễ một cách huy hoàng và đúng theo phép tắc, dâng đủ mọi sự kính lễ đối với vị hiền sĩ. Và ông được an ủi bởi sự chăm sóc ấm áp vừa phải ấy, lại bởi cả sự dịu êm từ đôi tay nàng.

Verse 6

तत उत्थाय स मुनिस्तदा परमविस्मित:

Bhīṣma nói: Rồi vị hiền sĩ ấy đứng dậy, kinh ngạc tột cùng. Ngay sau đó, tràn ngập sửng sốt, ông ngồi bật dậy và thấy rằng ở phương đông, Thần Mặt Trời đã mọc trên bầu trời. Ông tự hỏi: “Đây là ảo tưởng của ta chăng, hay bình minh quả thật đã đến?”

Verse 7

पूर्वस्यां दिशि सूर्य च सो5पश्यदुदितं दिवि | तस्य बुद्धिरियं कि नु मोहस्तत्त्वमिदं भवेत्‌

Bhīṣma nói: Ông thấy mặt trời đã lên trên bầu trời ở phương đông. Trong tâm ông dấy lên nghi hoặc: “Đây là mê vọng hay là sự thật?” Rồi, bị chấn động bởi nỗi kinh ngạc, ông lại ngồi bật dậy nhìn kỹ: ở phương đông, Thần Mặt Trời quả đã hiện ra. Ông tự nhủ: “Ta đang lầm tưởng chăng, hay bình minh thật sự đã đến?”

Verse 8

अथोपास्य सहस्रांशुं कि करोमीत्युवाच ताम्‌ । सा चामृतरसप्रख्यं ऋषेरन्नमुपाहरत्‌

Bhīṣma nói: Sau khi thờ lạy Thần Mặt Trời ngàn tia, ông nói với nàng: “Giờ ta phải làm gì?” Bấy giờ người nữ đem đến trước mặt vị hiền sĩ món ăn ngọt lành, khoái khẩu như cam lộ—biểu thị sự phụng sự cung kính và phép tôn vinh vị khách thánh sau khi đã hoàn tất các nghi thức thường nhật.

Verse 9

तस्य स्वादुतयान्नस्य न प्रभूतं चकार सः । व्यगमच्चाप्यह:शेषं ततः संध्यागमत्‌ पुन:

Bhīṣma nói: Vì bị mê hoặc bởi vị ngon của món ăn ấy, người ấy không sao tự xem là đã đủ—không thể thốt lên: “Đủ rồi, xong rồi.” Chính trong sự buông mình ấy mà phần còn lại của ngày trôi tuột đi, và rồi hoàng hôn lại một lần nữa kéo đến.

Verse 10

अथ सा स्त्री भगवन्तं सुप्यतामित्यचोदयत्‌ । तत्र वै शयने दिव्ये तस्य तस्याश्ष कल्पिते

Bhīṣma nói: Rồi người đàn bà ấy thưa với vị hiền giả đáng tôn kính: “Giờ xin ngài nghỉ.” Ngay tại đó, hai giường đẹp đẽ được sắp đặt—một cho ngài và một cho nàng—tỏ rõ phép tiếp đãi và sự đúng mực khi đón bậc khách quý.

Verse 11

पृथक्‌ चैव तथा सुप्तौ सा स्त्री स च मुनिस्तदा । तथार्धात्रे सा स्त्री तु शयनं तदुपागमत्‌,उस समय वह स्त्री और मुनि दोनों अलग-अलग सो गये। जब आधी रात हुई तब वह स्त्री उठकर मुनिकी शय्यापर आ बैठी

Bhīṣma nói: Khi ấy người đàn bà và vị hiền giả đều nằm ngủ riêng. Đến nửa đêm, người đàn bà đứng dậy, tiến đến giường ấy và ngồi lên sàng của vị hiền giả—một hành động mở đầu cho phép thử về sự tiết chế, đúng mực và gìn giữ dharma.

Verse 12

अष्टावक्र उवाच न भठद्रे परदारेषु मनो मे सम्प्रसज्जति । उत्तिष्ठ भद्रे भद्रं ते स्वयं वै विरमस्व च

Aṣṭāvakra nói: “Hỡi phu nhân cao quý, tâm ta không vướng mắc nơi vợ của người khác. Cầu điều lành đến với nàng—hãy đứng dậy khỏi đây, và tự mình dứt bỏ hành vi tội lỗi này.”

Verse 13

भीष्य उवाच सा तदा तेन विप्रेण तथा तेन निवर्तिता । स्वतन्त्रास्मीत्युवाचर्षि न धर्मच्छलमस्ति ते

Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, khi vị brahmarṣi ấy can ngăn nàng như vậy, nàng đáp: ‘Thiếp được tự do lựa chọn. Vì thế, nếu ngài kết hợp cùng thiếp, thì về phía ngài sẽ không có sự lừa dối hay vi phạm dharma.’”

Verse 14

अष्टावक्र उवाच नास्ति स्वतन्त्रता स्त्रीणामस्वतन्त्रा हि योषित: । प्रजापतिमतं होतन्न स्त्री स्वातन्तद्रयमहति

Aṣṭāvakra nói: “Phụ nữ không có quyền tự chủ độc lập; quả thật, nữ giới được xem là kẻ nương thuộc. Theo quan điểm gán cho Prajāpati, người nữ không được coi là thích hợp để sống trong sự độc lập hoàn toàn.”

Verse 15

रूयुवाच बाधते मैथुन विप्र मम भक्ति च पश्य वै । अधर्म प्राप्स्यसे विप्र यन्मां त्वं नाभिनन्दसि

Người đàn bà nói: “Ôi bà-la-môn, dục vọng giao hoan đang dày vò ta; nhưng xin cũng đoái nhìn lòng sùng kính của ta đối với ngài. Ôi bậc tối thượng trong hàng bà-la-môn, nếu ngài không nhận và làm ta thỏa nguyện, ngài sẽ mắc tội.”

Verse 16

अद्टावक्र उवाच हरन्ति दोषजातानि नरं जात॑ यथेच्छकम्‌ | प्रभवामि सदा धृत्या भद्रे स्वशयनं व्रज

Aṣṭāvakra nói: “Hỡi phu nhân cao quý, mọi cụm tội lỗi và sai lầm đều chụp lấy kẻ đàn ông sống theo ý thích buông thả. Còn ta, nhờ sự kiên định và tự chế, luôn chế ngự được chính mình. Vậy nên, hãy trở về giường của nàng.”

Verse 17

रूयुवाच शिरसा प्रणमे विप्र प्रसादं कर्तुमहसि । भूमौ निपतमानाया: शरणं भव मेडनघ

Người đàn bà nói: “Ôi bậc vô cấu, bậc tối thượng trong hàng bà-la-môn, ta cúi đầu đảnh lễ. Ta đã ngã phục xuống đất trước mặt ngài—xin thương xót và cho ta nương tựa.”

Verse 18

यदि वा दोषजातं त्वं परदारेषु पश्यसि । आत्मानं स्पर्शयाम्यद्य पार्णिं गृह्ीष्व मे द्विज

Aṣṭāvakra nói: “Nếu ngài thấy có lỗi trong việc giao hợp với vợ của người khác, thì hôm nay ta xin tự hiến mình cho ngài—hãy nắm lấy tay ta làm lễ thành hôn, hỡi bà-la-môn song sinh (dvija).”

Verse 19

न दोषो भविता चैव सत्येनैतद्‌ ब्रवीम्यहम्‌ । स्वतन्त्रां मां विजानीहि यो<धर्म: सो<सस्‍्तु वै मयि । त्वय्यावेशितचित्ता च स्वतन्त्रास्मि भजस्व माम्‌

“Ngài sẽ không mang tội—tôi nói điều này bằng sự thật. Xin hãy biết rằng tôi hành động theo ý chí tự do của mình; nếu trong việc này có điều gì bất chính, thì lỗi ấy xin chỉ đổ lên một mình tôi. Tâm trí tôi hoàn toàn chìm trong ngài. Tôi độc lập trong sự lựa chọn này; vì thế, xin hãy nhận lấy tôi.”

Verse 20

सअद्टावक्र उवाच स्वतन्त्रा त्वं कथं भद्रे ब्रूहि कारणमत्र वै नास्ति त्रिलोके स्त्री काचिद्‌ या वै स्वातन्त्रयमहति

Aṣṭāvakra nói: “Thưa phu nhân cao quý, sao nàng lại có thể độc lập? Hãy nói rõ nguyên do ở đây. Bởi trong ba cõi, không có người nữ nào thật sự thích hợp để sống hoàn toàn tự chủ.”

Verse 21

पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने । पुत्राश्न॒ स्थाविरे काले नास्ति स्त्रीणां स्वतन्त्रता

Thuở ấu thơ, người nữ được cha che chở; khi thanh xuân, được chồng bảo hộ; và lúc tuổi già, được các con trai chăm nom. Vì vậy, theo lời định chuẩn của xã hội-dharma, phụ nữ được nói là không hành xử độc lập mà sống dưới sự giám hộ của những bậc bảo hộ trong gia đình.

Verse 22

रूयुवाच कौमार ब्रह्मचर्य मे कन्यैवास्मि न संशय: । पत्नीं कुरुष्व मां विप्र श्रद्धां विजहि मा मम

Rūyu nói: “Hạnh phạm hạnh (brahmacarya) của ta đã được giữ gìn từ thuở còn là thiếu nữ—không chút nghi ngờ. Hỡi bậc Bà-la-môn, xin hãy nhận ta làm vợ. Xin đừng đánh mất lòng tin nơi ta.”

Verse 23

स्‍त्री बोली--विप्रवर! मैं कुमारावस्थासे ही ब्रह्मचारिणी हूँ; अतः कन्या ही हूँ--इसमें संशय नहीं है। अब आप मुझे पत्नी बनाइये। मेरी श्रद्धाका नाश न कीजिये ।।

Người nữ nói: “Hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng, từ thuở còn là thiếu nữ ta đã sống trong phạm hạnh; vì thế ta quả thật là trinh nữ—không chút nghi ngờ. Nay xin hãy nhận ta làm vợ. Xin đừng làm tiêu tan niềm tin của ta.” Aṣṭāvakra đáp: “Tình trạng của ta thế nào thì của nàng cũng thế; của nàng thế nào thì của ta cũng vậy. Ta tự hỏi đây có phải là một cuộc thử thách do vị hiền triết hào hiệp kia bày ra, hay quả thật là một chướng ngại nhằm làm lệch con đường chính đáng.”

Verse 24

आश्चर्य परम हीदं कि नु श्रेयो हि मे भवेत्‌ । दिव्याभरणवत्त्रा हि कन्येयं मामुपस्थिता

Aṣṭāvakra nói: “Quả thật đây là một điều kỳ diệu tột bậc. Ta tự hỏi: từ việc này, điều lành nào sẽ đến với ta? Bởi thiếu nữ này—được trang sức bằng y phục và châu báu thần diệu—đã đến đứng trước mặt ta để hầu hạ.”

Verse 25

कि त्वस्था: परमं रूपं जीर्णमासीत्‌ कथ॑ं पुनः । कन्यारूपमिहाद्यैवं किमिवात्रोत्तरं भवेत्‌

Aṣṭāvakra nói: “Nhưng vì sao dung nhan tuyệt mỹ ấy trước kia lại trở nên hao mòn bởi tuổi tác? Và nay, tại đây, vì sao lại hiện ra trở lại trong hình hài một thiếu nữ? Trong tình thế như vậy, còn có thể đưa ra lời đáp nào được nữa?”

Verse 26

यथा पर शक्तिधुतेर्न व्युत्थास्ये कथंचन । न रोचते हि व्युत्थानं सत्येनासादयाम्यहम्‌

Chừng nào ta còn được nâng đỡ bởi sức mạnh nội tâm tối thượng và ý chí kiên định, ta sẽ không bị lay chuyển bởi bất cứ điều gì. Ta không tán thành việc rời bỏ chính pháp; vì thế, ta sẽ đạt được người vợ mà ta hướng đến chỉ bằng chân thật và những phương cách hợp pháp, đúng đạo.

Verse 56

व्यतीतां रजनीं कृत्स्नां नाजानात्‌ स महाव्रतः । उसने मुनिके लिये विधिपूर्वक सम्पूर्ण दिव्य सामग्री प्रस्तुत की। वे महाव्रतधारी मुनि उसके दिये हुए कुछ-कुछ गरम होनेके कारण सुखदायक जलसे नहाकर उसके हाथोंके सुखद स्पर्शसे सेवित होकर इतने आनन्दविभोर हो गये कि कब सारी रात बीत गयी? इसका उन्हें ज्ञान ही नहीं हुआ

Bhīṣma nói: “Vị hiền triết giữ đại nguyện ấy thậm chí không hay biết rằng cả đêm đã trôi qua. Được phụng sự đúng nghi lễ với mọi vật dụng tinh hảo cần thiết—được tắm bằng nước ấm dễ chịu và được chăm sóc bằng những động chạm êm dịu của chủ nhà—ngài chìm trong sự mãn nguyện đến nỗi thời gian lặng lẽ qua đi mà không hề hay.”