Adhyaya 41

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे चतुर्युगपरिमाणं नाम चत्वारिंशो ऽध्यायः इन्द्र उवाच पुनः ससर्ज भगवान् प्रभ्रष्टाः पूर्ववत्प्रजाः सहस्रयुगपर्यन्ते प्रभाते तु पितामहः

Như vậy, trong Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, phần Pūrvabhāga, chương thứ bốn mươi mang tên “Lượng đo của Bốn Yuga” được kết thúc. Indra thưa rằng: Vào buổi bình minh khi tròn một nghìn yuga, Đấng Tổ Phụ (Brahmā), bậc Thế Tôn, lại sáng tạo trở lại các loài đã sa rơi, dựng lập thế giới và chúng sinh y như trước.

Verse 2

एवं परार्धे विप्रेन्द्र द्विगुणे तु तथा गते तदा धराम्भसि व्याप्ता ह्य् आपो वह्नौ समीरणे

Như thế, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, khi khoảng thời gian tối cao ấy đã trôi qua và lại tăng gấp đôi, đất bị nước thấm tràn; rồi nước ấy được thu nhiếp vào lửa, và lửa vào gió—biểu lộ sự thu hồi có trật tự của các đại chủng, khi vũ trụ trở về với Chúa Tể Pati (Śiva) vượt ngoài mọi ràng buộc của hiển lộ.

Verse 3

वह्निः समीरणश्चैव व्योम्नि तन्मात्रसंयुतः इन्द्रियाणि दशैकं च तन्मात्राणि द्विजोत्तम

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, Lửa và Gió, cùng với Hư không được kết hợp với tinh chất vi tế của nó; lại thêm mười một căn (mười giác quan và ý) cùng các tanmātra—được liệt kê như vậy trong sự triển khai các tattva.

Verse 4

अहङ्कारमनुप्राप्य प्रलीनास्तत्क्षणादहो अभिमानस्तदा तत्र महान्तं व्याप्य वै क्षणात्

Khi đạt đến ahaṅkāra (nguyên lý ngã chấp), chúng liền tan nhập vào đó ngay tức khắc. Rồi ngay tại nơi ấy, abhimāna (cảm thức “ta” và “của ta”) mau chóng lan trùm Mahat (đại trí vũ trụ) chỉ trong một sát-na.

Verse 5

महानपि तथा व्यक्तं प्राप्य लीनो ऽभवद्द्विज अव्यक्तं स्वगुणैः सार्धं प्रलीनमभवद्भवे

Hỡi bậc lưỡng sinh, ngay cả nguyên lý Mahat khi đã đi vào cõi hiển lộ cũng lại trở về hòa tan; và cả Vô Hiển (Avyakta) cùng với các guṇa của chính nó cũng tan rã trọn vẹn trong Bhava (Śiva), Đấng Pati vượt ngoài mọi hiển lộ và tiêu dung.

Verse 6

ततः सृष्टिरभूत्तस्मात् पूर्ववत्पुरुषाच्छिवात् अथ सृष्टास्तदा तस्य मनसा तेन मानसाः

Từ Ngài—Śiva, Đấng là Purusha nguyên sơ—sự sáng tạo lại khởi lên như thuở trước. Khi ấy, do ý chí của Ngài và qua tâm thức của Ngài, các chúng sinh “mānasas” (sinh từ tâm) được sinh ra.

Verse 7

न व्यवर्धन्त लोके ऽस्मिन् प्रजाः कमलयोनिना वृद्ध्यर्थं भगवान्ब्रह्मा पुत्रैर्वै मानसैः सह

Trong thế gian này, muôn loài không sinh sôi. Vì vậy, Đức Brahmā, Đấng Sinh Từ Hoa Sen, mong cho tạo hóa tăng trưởng, đã tiến hành cùng với các người con mānasa (sinh từ tâm) của Ngài.

Verse 8

दुश्चरं विचचारेशं समुद्दिश्य तपः स्वयम् तुष्टस्तु तपसा तस्य भवो ज्ञात्वा स वाञ्छितम्

Tự mình thực hành khổ hạnh nghiêm khắc, Ngài làm tapas khó nhọc với tâm chuyên nhất hướng về Chúa Tể. Bhava (Śiva) hoan hỷ vì tapas ấy, thấu rõ điều Ngài mong cầu và sẵn lòng ban cho điều được xin.

Verse 9

ललाटमध्यं निर्भिद्य ब्रह्मणः पुरुषस्य तु पुत्रस्नेहमिति प्रोच्य स्त्रीपुंरूपो ऽभवत्तदा

Rồi Ngài xuyên thủng chính giữa trán của Brahmā, Đấng Nhân Thể Vũ Trụ, và tuyên rằng: “Đây gọi là putra-sneha, tình luyến ái đối với con.” Ngay khi ấy, năng lực ấy hiện ra thành hình vừa nữ vừa nam—biểu thị sợi trói (pāśa) của sự ràng buộc trong tạo hóa.

Verse 10

तस्य पुत्रो महादेवो ह्य् अर्धनारीश्वरो ऽभवत् ददाह भगवान्सर्वं ब्रह्माणं च जगद्गुरुम्

Từ Ngài ấy, Mahādeva quả thật được sinh ra—hiển lộ như Ardhanārīśvara, Đấng Chủ nửa Nữ. Đấng Bhagavān ấy thiêu đốt tất cả, đến cả Brahmā, bậc Thầy của thế gian, để phá tan ngã mạn của quyền năng tạo tác trước uy quyền tối thượng của Pati—Śiva.

Verse 11

अथार्धमात्रां कल्याणीम् आत्मनः परमेश्वरीम् बुभुजे योगमार्गेण वृद्ध्यर्थं जगतां शिवः

Rồi Śiva, vì sự tăng trưởng và hưng thịnh của các thế giới, đã hợp nhất—bằng con đường Yoga—với Đấng Tối Thượng Nữ Thần cát tường, chính là Tự Ngã của Ngài, năng lực vi tế gọi là “ardha-mātrā” (nửa lượng).

Verse 12

तस्यां हरिं च ब्रह्माणं ससर्ज परमेश्वरः विश्वेश्वरस्तु विश्वात्मा चास्त्रं पाशुपतं तथा

Trong trật tự vũ trụ ấy, Parameśvara—Chúa tể của vũ trụ và là Tự Ngã trong muôn loài—đã khai sinh Hari và Brahmā, đồng thời hiển lộ vũ khí Pāśupata, phương tiện tối thượng để chế ngự sự trói buộc.

Verse 13

तस्माद्ब्रह्मा महादेव्याश् चांशजश् च हरिस् तथा अण्डजः पद्मजश्चैव भवाङ्गभव एव च

Vì thế Brahmā xuất hiện; và cũng từ Mahādevī (Śakti). Hari (Viṣṇu) likewise hiện ra như một phần biểu lộ. Ngài còn được gọi là “sinh từ trứng vũ trụ” và “sinh từ hoa sen”—quả thật là đấng phát sinh từ chính thân thể của Bhava (Śiva).

Verse 14

एतत्ते कथितं सर्वम् इतिहासं पुरातनम् परार्धं ब्रह्मणो यावत् तावद्भूतिः समासतः

Như vậy, ta đã thuật lại trọn vẹn thánh sử cổ xưa này—tóm lược cho đến thời lượng “parārdha” của Brahmā—để nắm được cốt yếu tiến trình của bhūti, tức sự hiển lộ của hữu thể.

Verse 15

वैराग्यं ब्रह्मणो वक्ष्ये तमोद्भूतं समासतः नारायणो ऽपि भगवान् द्विधा कृत्वात्मनस्तनुम्

Ta sẽ nói vắn tắt về ly dục (vairāgya) của Phạm Thiên, phát sinh từ tính tối (tamas). Ngay cả Bhagavān Nārāyaṇa cũng chia thân mình làm hai, khiến sự triển khai vũ trụ tiếp tục vận hành.

Verse 16

ससर्ज सकलं तस्मात् स्वाङ्गादेव चराचरम् ततो ब्रह्माणमसृजद् ब्रह्मा रुद्रं पितामहः

Từ Ngài, quả thật toàn thể vũ trụ—hữu động và vô động—tuôn xuất từ chính thân Ngài. Rồi Ngài sinh ra Phạm Thiên; và Phạm Thiên, bậc Tổ Phụ (Pitāmaha), lại hiển lộ Rudra.

Verse 17

मुने कल्पान्तरे रुद्रो हरिं ब्रह्माणम् ईश्वरम् ततो ब्रह्माणमसृजन् मुने कल्पान्तरे हरिः

Hỡi hiền giả, trong một kiếp, Rudra—Đấng Tự Tại tối thượng—hiển lộ Hari như Phạm Thiên; và trong một kiếp khác, hỡi hiền giả, Hari lại sinh ra Phạm Thiên. Vì thế, các chức năng tạo hóa nối tiếp nhau, còn Thượng Chủ Pati vẫn là Đấng cai trị nội tại, vượt ngoài những kalpa biến đổi.

Verse 18

नारायणं पुनर्ब्रह्मा ब्रह्माणं च पुनर्भवः तदा विचार्य वै ब्रह्मा दुःखं संसार इत्यजः

Phạm Thiên lại quán niệm Nārāyaṇa, và Bhava (Śiva) lại quán niệm Phạm Thiên. Khi ấy Phạm Thiên, Đấng Vô Sinh (Aja), suy xét và kết luận: “Saṃsāra này quả thật là khổ”—một sợi dây pāśa trói buộc, thúc giục paśu (linh hồn) tìm về Pati, Śiva.

Verse 19

सर्गं विसृज्य चात्मानम् आत्मन्येव नियोज्य च संहृत्य प्राणसञ्चारं पाषाण इव निश्चलः

Buông bỏ sự tạo tác bên ngoài và an lập tự ngã trong Chân Ngã duy nhất, Ngài thu nhiếp sự vận hành của hơi thở sinh mệnh. Như một tảng đá, Ngài hoàn toàn bất động—hòa nhập vào tịch lặng của Pati, vượt ngoài những dây pāśa trói buộc paśu.

Verse 20

दशवर्षसहस्राणि समाधिस्थो ऽभवत्प्रभुः अधोमुखं तु यत्पद्मं हृदि संस्थं सुशोभनम्

Trong mười ngàn năm, Đấng Chúa tể an trụ trong tam‑muội. Trong tim có một đóa sen rực rỡ, hướng mặt xuống, ngự nơi ấy với vẻ đẹp chói sáng.

Verse 21

पूरितं पूरकेणैव प्रबुद्धं चाभवत्तदा तदूर्ध्ववक्त्रम् अभवत् कुम्भकेन निरोधितम्

Khi được làm đầy bởi hơi hít vào (pūraka), nó liền thức tỉnh. Và khi bị chế ngự bởi sự nín thở (kumbhaka), “mặt” của nó hướng lên trên.

Verse 22

तत्पद्मकर्णिकामध्ये स्थापयामास चेश्वरम् तदोमिति शिवं देवम् अर्धमात्रापरं परम्

Và ông an vị Đấng Tự Tại (Īśvara) ngay giữa nhụy sen ấy. Rồi, như âm tiết thiêng “Oṁ”, ông quán niệm Đức Śiva—Đấng Tối Thượng, siêu việt, vượt cả nửa‑lượng vi tế (ardha‑mātrā), là Thực Tại Tuyệt Đối.

Verse 23

मृणालतन्तुभागैकशतभागे व्यवस्थितम् यमी यमविशुद्धात्मा नियम्यैवं हृदीश्वरम्

Tự chế ngự mình, hành giả đã được thanh tịnh bởi yama nên điều phục như vậy và quán niệm Hṛdīśvara—Đấng ngự trong tim—như an trụ trong một khoảng vi tế bằng một phần trăm của một sợi tơ nơi cuống sen.

Verse 24

यमपुष्पादिभिः पूज्यं याज्यो ह्ययजदव्ययम् तस्य हृत्कमलस्थस्य नियोगाच्चांशजो विभुः

Được thờ phụng bằng yama‑puṣpa và các phẩm vật tương tự, Đấng thật sự xứng đáng cho tế lễ đã được tôn thờ—Đấng Bất Hoại. Và theo mệnh lệnh của Đấng ngự trong hoa sen của trái tim, Bậc Đại Năng trùm khắp đã hiển lộ như một phần thần tính (aṃśa).

Verse 25

ललाटमस्य निर्भिद्य प्रादुरासीत्पितामहात् लोहितो ऽभूत् स्वयं नीलः शिवस्य हृदयोद्भवः

Rạch mở trán của Đấng Tổ Phụ Nguyên Sơ (Phạm Thiên), Ngài liền hiển lộ. Tuy hiện sắc đỏ thắm, kỳ thực Ngài là Đấng Xanh Thẳm—sinh từ chính trái tim của Śiva.

Verse 26

वह्नेश्चैव तु संयोगात् प्रकृत्य पुरुषः प्रभुः नीलश् च लोहितश्चैव यतः कालाकृतिः पुमान्

Từ sự kết hợp với Lửa (Agni), Đấng Puruṣa Tối Thượng—hiệp nhất cùng Prakṛti—liền hiển lộ. Từ Ngài phát sinh hai phương diện xanh và đỏ; và từ Ngài cũng xuất hiện Đấng Nhân Thần có hình thể chính là Thời Gian (Kāla).

Verse 27

नीललोहित इत्युक्तस् तेन देवेन वै प्रभुः ब्रह्मणा भगवान्कालः प्रीतात्मा चाभवद्विभुः

Được vị thần Brahmā ấy xưng tụng là “Nīlalohita”, Đấng Chúa Tể trùm khắp—Bhagavān Kāla (Śiva), bậc Pati tối thượng—liền hoan hỷ trong lòng.

Verse 28

सुप्रीतमनसं देवं तुष्टाव च पितामहः नामाष्टकेन विश्वात्मा विश्वात्मानं महामुने

Hỡi đại hiền giả, bấy giờ Pitāmaha (Phạm Thiên), tâm ý vô cùng hoan hỷ, đã ca tụng vị Thần ấy—Đấng Tự Ngã Vũ Trụ—bằng tám danh hiệu. Đấng Viśvātmā trùm khắp đã tán dương chính Viśvātmā, bậc Pati tối thượng ngự trong toàn thể vũ trụ.

Verse 29

पितामह उवाच नमस्ते भगवन् रुद्र भास्करामिततेजसे नमो भवाय देवाय रसायाम्बुमयाय ते

Pitāmaha (Phạm Thiên) thưa rằng: Kính lễ Ngài, hỡi Bhagavān Rudra, Đấng có quang huy vô lượng như Mặt Trời. Kính lễ Bhava, bậc Thiên Chủ—Ngài hiện hữu như tinh chất (rasa) và như nguyên lý nước (ambu), thấm khắp và nâng đỡ mọi hiển lộ.

Verse 30

शर्वाय क्षितिरूपाय सदा सुरभिणे नमः ईशाय वायवे तुभ्यं संस्पर्शाय नमो नमः

Kính lễ Śarva, Đấng mang hình thể là Địa—luôn thơm lành, nuôi dưỡng sinh mệnh. Kính lễ, kính lễ mãi mãi Īśa, Đấng là Phong—ôi Chúa Tể, Ngài chính là nguyên lý của xúc chạm (sparśa).

Verse 31

पशूनां पतये चैव पावकायातितेजसे भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः

Kính lễ Ngài—Pati, Chúa Tể của mọi paśu (chúng sinh bị ràng buộc). Kính lễ Hỏa (Pāvaka) rực sáng vượt bậc. Kính lễ Đấng Uy Nghiêm đáng sợ (Bhīma). Kính lễ Đấng có hình thể là hư không bao la. Và kính lễ Ngài, chính là tinh túy của Âm thanh thuần nhất (śabda-mātra), thực tại vi tế được nắm bắt trong thần chú.

Verse 32

महादेवाय सोमाय अमृताय नमो ऽस्तु ते उग्राय यजमानाय नमस्ते कर्मयोगिने

Kính lễ Ngài, Mahādeva—Soma, chính là cam lộ bất tử (amṛta). Đảnh lễ Ngài, Đấng Mãnh Liệt (Ugra). Kính lễ Ngài, Yajamāna chân thật, Chúa Tể của tế lễ. Và kính lễ Ngài, bậc chủ của karma-yoga, kết nối hành động với thờ phụng và giải thoát.

Verse 33

यः पठेच्छृणुयाद्वापि पैतामहमिमं स्तवम् रुद्राय कथितं विप्राञ् श्रावयेद्वा समाहितः

Ai tụng đọc hoặc chỉ cần lắng nghe thánh tụng Paitāmaha này—được tuyên thuyết cho Rudra—và với tâm chuyên nhất khiến các Bà-la-môn cũng được nghe, người ấy trở thành kẻ xứng đáng thọ nhận công đức thiêng liêng của bài tụng.

Verse 34

अष्टमूर्तेस्तु सायुज्यं वर्षादेकादवाप्नुयात् एवं स्तुत्वा महादेवम् अवैक्षत पितामहः

Người ấy đạt được sāyujya—hợp nhất trọn vẹn—với Đấng Bát Thể (Aṣṭamūrti) trong vòng mười một năm. Tán dương Mahādeva như vậy xong, Pitāmaha (Brahmā) liền chiêm bái Ngài.

Verse 35

तदाष्टधा महादेवः समातिष्ठत्समन्ततः तदा प्रकाशते भानुः कृष्णवर्त्मा निशाकरः

Bấy giờ Mahādeva, Đấng Pati của muôn loài, hiện khắp mọi phương theo tám phương diện. Ngay lúc ấy, Mặt Trời rực sáng, và Mặt Trăng—mang lộ trình tối—cũng hiển lộ, như những điềm vũ trụ về quyền năng bao trùm của Ngài.

Verse 36

क्षितिर्वायुः पुमानंभः सुषिरं सर्वगं तथा तदाप्रभृति तं प्राहुर् अष्टमूर्तिरितीश्वरम्

Đất, gió, hữu tình (chúng sinh), nước, hư không, và điều thấm khắp mọi nơi—từ đó về sau, người ta xưng tụng Īśvara là “Aṣṭamūrti”, Đấng Pati hiển lộ chính như các thành phần của vũ trụ mà vẫn là bậc nội chủ tể của chúng.

Verse 37

अष्टमूर्तेः प्रसादेन विरञ्चिश्चासृजत्पुनः सृष्ट्वैतद् अखिलं ब्रह्मा पुनः कल्पान्तरे प्रभुः

Nhờ ân phúc của Đấng Tám Thể (Śiva trong danh Aṣṭamūrti), Virañci (Brahmā) lại khởi dựng tạo hóa. Sau khi tạo nên toàn thể vũ trụ này, đấng Brahmā ấy lại sáng tạo vào cuối mỗi kiếp (kalpa), theo những chu kỳ nối tiếp.

Verse 38

सहस्रयुगपर्यन्तं संसुप्ते च चराचरे प्रजाः स्रष्टुमनास् तेपे तत उग्रं तपो महत्

Khi suốt một ngàn yuga, toàn thể vũ trụ hữu động và vô động như chìm trong giấc ngủ, ông—khởi tâm muốn tạo ra muôn loài—bèn thực hành một đại khổ hạnh mãnh liệt, gom tụ năng lực để sáng tạo dưới Đấng Pati, bậc đánh thức tất cả.

Verse 39

तस्यैवं तप्यमानस्य न किंचित्समवर्तत ततो दीर्घेण कालेन दुःखात्क्रोधो व्यजायत

Khi ông tiếp tục khổ hạnh như thế, hoàn toàn không có kết quả nào hiển lộ. Rồi sau một thời gian dài, từ nỗi đau của sự bức bách, cơn giận bừng dậy trong lòng ông.

Verse 40

क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो भूताः प्रेतास्तदाभवन्

Khi Rudra bị cơn phẫn nộ chiếm giữ, những giọt lệ rơi từ đôi mắt Ngài; và chính từ các giọt lệ ấy, bấy giờ Bhūta và Preta liền sinh khởi.

Verse 41

सर्वांस्तानग्रजान्दृष्ट्वा भूतप्रेतनिशाचरान् अनिन्दत तदा देवो ब्रह्मात्मानम् अजो विभुः

Thấy tất cả những bậc sinh khởi trước ấy—Bhūta, Preta và các linh thể du hành trong đêm—Deva Brahmā, Đấng Vô Sinh và trùm khắp, liền tự quở trách mình, nhận ra lỗi của chính mình trong chuỗi hiển lộ.

Verse 42

जहौ प्राणांश् च भगवान् क्रोधाविष्टः प्रजापतिः ततः प्राणमयो रुद्रः प्रादुरासीत्प्रभोर्मुखात्

Bị cơn phẫn nộ lấn át, đấng Prajāpati khả kính đã phóng xuất các luồng sinh khí của mình; rồi từ miệng của Chúa Tể, Rudra—được cấu thành bởi chính prāṇa—hiển lộ: Pati, nguyên lý tối thượng, về sau giải thoát paśu (linh hồn bị trói) khỏi pāśa (xiềng buộc).

Verse 43

अर्धनारीश्वरो भूत्वा बालार्कसदृशद्युतिः तदैकादशधात्मानं प्रविभज्य व्यवस्थितः

Trở thành Ardhanārīśvara, rực sáng như mặt trời vừa mới mọc, Ngài liền phân chia chính Tự Ngã của mình thành mười một hình thái và an trụ vững vàng (như Pati) để điều hành công cuộc sáng tạo.

Verse 44

अर्धेनांशेन सर्वात्मा ससर्जासौ शिवामुमाम् सा चासृजत्तदा लक्ष्मीं दुर्गां श्रेष्ठां सरस्वतीम्

Với một nửa tinh yếu của chính mình, Đấng Toàn Ngã đã sinh ra Śivā—Umā. Và chính Nàng, bấy giờ, lại hiển lộ Lakṣmī, Durgā và Sarasvatī tối thượng.

Verse 45

वामां रौद्रीं महामायां वैष्णवीं वारिजेक्षणाम् कलां विकिरिणीं चैव कालीं कमलवासिनीम्

Con kính thỉnh Năng Lực Vāmā (Vāmā) hướng tả, Raudrī (Raudrī) là khí lực Rudra dữ dội, Mahāmāyā (Mahāmāyā) bậc Đại Huyễn, và Vaiṣṇavī (Vaiṣṇavī) năng lực Viṣṇu trùm khắp với đôi mắt như hoa sen; lại thỉnh Kalā (Kalā), phần quang lực rực sáng tỏa tia khắp mười phương, và Kālī (Kālī), Đấng ngự trong hoa sen. Những hình thái Śakti ấy phải được quán niệm là bất khả phân với Pati—Đức Śiva.

Verse 46

बलविकरिणीं देवीं बलप्रमथिनीं तथा सर्वभूतस्य दमनीं ससृजे च मनोन्मनीम्

Ngài hiển lộ Nữ Thần như Balavikariṇī (Balavikariṇī), Đấng biến chuyển sức lực; như Balapramathinī (Balapramathinī), Đấng nghiền nát thế lực đối nghịch; như Damanī (Damanī), Đấng chế phục mọi loài. Và Ngài cũng khai sinh Manonmanī (Manonmanī), Śakti siêu việt nâng tâm vượt khỏi mọi vận động thường tình.

Verse 47

तथान्या बहवः सृष्टास् तया नार्यः सहस्रशः रुद्रैश्चैव महादेवस् ताभिस्त्रिभुवनेश्वरः

Vì thế, nhiều hình thái khác nữa được tạo thành; do Nàng, phụ nữ được sinh ra hàng ngàn. Và Mahādeva—cùng với các Rudra—ở cùng và hành tác với họ, như Đấng Chủ Tể của ba cõi.

Verse 48

सर्वात्मनश् च तस्याग्रे ह्य् अतिष्ठत्परमेश्वरः मृतस्य तस्य देवस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

Và trước mặt Parameśvara—Đấng là Tự Ngã của muôn loài—Ngài đứng hiển hiện, trong khi vị deva Brahmā, bậc Parameṣṭhin, đang nằm chết.

Verse 49

घृणी ददौ पुनः प्राणान् ब्रह्मपुत्रो महेश्वरः ब्रह्मणः प्रददौ प्राणान् आत्मस्थांस्तु तदा प्रभुः

Bấy giờ Mahādeva—được gọi là con của Brahmā—vì lòng từ mẫn mà phục hồi hơi thở sinh mệnh lần nữa. Đấng Chúa Tể ban cho Brahmā các prāṇa (prāṇa) vốn an trụ trong chính Tự Ngã của Ngài, khiến sinh lực của Brahmā được tái lập.

Verse 50

प्रहृष्टो ऽभूत्ततो रुद्रः किंचित्प्रत्यागतासवम् अभ्यभाषत देवेशो ब्रह्माणं परमं वचः

Bấy giờ Rudra hoan hỷ; sau khi lấy lại đôi phần định tĩnh, Đấng Chúa tể chư Thiên đã nói với Brahmā lời tối thượng—lời chỉ dạy hé lộ chân lý cao nhất về Pati (Đấng Chủ Tể).

Verse 51

मा भैर्देव महाभाग विरिञ्च जगतां गुरो मयेह स्थापिताः प्राणास् तस्मादुत्तिष्ठ वै प्रभो

“Đừng sợ, hỡi Deva cao quý—hỡi Viriñci (Brahmā), bậc Thầy của muôn thế giới. Tại đây Ta đã phục lập sinh khí (prāṇa) cho ngươi; vì thế, hãy đứng dậy, hỡi Đấng Tôn.”

Verse 52

श्रुत्वा वचस्ततस्तस्य स्वप्नभूतं मनोगतम् पितामहः प्रसन्नात्मा नेत्रैः फुल्लाम्बुजप्रभैः

Nghe những lời ấy—tựa như mộng mà in sâu vào tâm—Pitāmaha (Brahmā) lòng trở nên an tịnh, nhìn với đôi mắt rạng ngời như sen nở tròn viên mãn.

Verse 53

ततः प्रत्यागतप्राणः समुदैक्षन् महेश्वरम् स उद्वीक्ष्य चिरं कालं स्निग्धगंभीरया गिरा

Rồi khi sinh khí trở lại, Ngài ngước nhìn và thấy Maheśvara. Sau khi chiêm ngưỡng Ngài thật lâu, Ngài cất lời bằng giọng dịu dàng mà thâm trầm.

Verse 54

उवाच भगवान् ब्रह्मा समुत्थाय कृताञ्जलिः भो भो वद महाभाग आनन्दयसि मे मनः

Đức Brahmā chí tôn đứng dậy, chắp tay cung kính và thưa: “Ôi bậc cao quý, xin hãy nói—xin hãy nói! Ngài làm tâm con tràn đầy hỷ lạc.”

Verse 55

को भवान् अष्टमूर्तिर् वै स्थित एकादशात्मकः इन्द्र उवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा व्याजहार महेश्वरः

Indra thưa: “Ngài là ai—đấng an trụ như Bát Hình (Aṣṭamūrti), lại hiện hữu như Tự Ngã mười một mặt?” Nghe lời ấy, Mahādeva (Maheśvara) liền đáp lại.

Verse 56

स्पृशन्कराभ्यां ब्रह्माणं सुखाभ्यां स सुरारिहा श्रीशङ्कर उवाच मां विद्धि परमात्मानम् एनां मायामजामिति

Chạm Brahmā bằng đôi tay cát tường, Śrī Śaṅkara—đấng diệt kẻ thù của chư thiên—phán: “Hãy biết Ta là Paramātman, Tự Ngã Tối Thượng; và hãy biết đây là Māyā, sức lực ajā—bất sinh.”

Verse 57

एते वै संस्थिता रुद्रास् त्वां रक्षितुमिहागताः ततः प्रणम्य तं ब्रह्मा देवदेवमुवाच ह

“Những Rudra này quả thật đang trấn giữ nơi đây; họ đã đến để hộ vệ cho ngươi.” Bấy giờ Brahmā cúi lạy Devadeva—Chúa tể của chư thiên—rồi thưa rằng.

Verse 58

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा भगवन्देवदेवेश दुःखैराकुलितो ह्यहम्

Chắp tay cung kính, với giọng nghẹn vì hoan hỷ, con thưa: “Ôi Bhagavan, ôi Devadeveśa—Chúa tể của các chúa tể chư thiên—quả thật con đang bị sầu khổ vây bủa và chấn động.”

Verse 59

संसारान्मोक्तुमीशान मामिहार्हसि शङ्कर ततः प्रहस्य भगवान् पितामहमुमापतिः

“Ôi Īśāna, ôi Śaṅkara—ngay nơi đây Ngài có thể giải thoát con khỏi saṃsāra.” Bấy giờ Umāpati, Đấng Chí Phúc, mỉm cười rồi nói với Pitāmaha (Brahmā).

Verse 60

तदा रुद्रैर्जगन्नाथस् तया चान्तर्दधे विभुः इन्द्र उवाच तस्माच्छिलाद लोकेषु दुर्लभो वै त्वयोनिजः

Bấy giờ, Đấng Chúa Tể của vũ trụ, Đấng bao trùm khắp mọi nơi, đã ẩn mất khỏi tầm mắt—cùng với các Rudra và với Nàng. Indra nói: “Vì thế, hỡi Śilāda, trong các cõi, người ‘không sinh từ bào thai’ quả thật là hiếm có.”

Verse 61

मृत्युहीनः पुमान्विद्धि समृत्युः पद्मजो ऽपि सः किंतु देवेश्वरो रुद्रः प्रसीदति यदीश्वरः

Hãy biết rằng Đấng Tối Thượng (Puruṣa) là Đấng không bị tử vong; ngay cả “Đấng sinh từ hoa sen” (Brahmā) cũng còn chịu sự chết. Nhưng khi Rudra—Chúa tể chư thiên, Đấng Chủ Tể (Pati)—ban lòng từ, Ngài ban ân sủng và sự siêu vượt khỏi tử sinh.

Verse 62

न दुर्लभो मृत्युहीनस् तव पुत्रो ह्ययोनिजः मया च विष्णुना चैव ब्रह्मणा च महात्मना

“Một người con không sinh từ bào thai, lại không chịu tử vong, đối với ông—không khó để được. Ân huệ ấy được ban bởi ta, và cũng bởi Viṣṇu cùng Brahmā, bậc đại tâm.”

Verse 63

अयोनिजं मृत्युहीनम् असमर्थं निवेदितुम् शैलादिरुवाच एवं व्याहृत्य विप्रेन्द्रम् अनुगृह्य च तं घृणी

Không thể diễn tả trọn vẹn về Đấng Không Sinh và Bất Tử, Śailādi đã nói như vậy; và sau khi nói thế, bậc từ mẫn ấy đã ban ân sủng cho vị brāhmaṇa tối thượng.

Verse 64

देवैर्वृतो ययौ देवः सितेनेभेन वै प्रभुः

Được chư thiên vây quanh, Đấng Chúa Tể tối thượng đã tiến bước, ngự trên một voi trắng.