Adhyaya 5

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे प्रथमे प्रक्रियापदे लोककल्पनं नाम चतुर्थो ऽध्यायः श्रीसूत उवाच आपो ऽग्रे सर्वगा आसन्नेनसिमन्पृथिवीतले / शान्तवातैः प्रलीने ऽस्मिन्न प्राज्ञायत किञ्चन

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần đầu do Vāyu thuyết, ở prakriyāpada thứ nhất, chương bốn mang tên ‘Lokakalpana’. Śrī Sūta nói: Thuở ban sơ, nước lan khắp mọi nơi; trên mặt đất không có ranh giới. Khi tất cả tan hòa trong làn gió lặng, thì chẳng thể nhận biết điều gì.

Verse 2

एकार्णवे तदा तस्मिन्नष्टे स्थावरजङ्गमे / विभुर्भवति स ब्रह्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्

Khi trong đại hải duy nhất ấy mọi loài bất động và hữu động đều tiêu vong, thì Phạm Thiên toàn năng hiện ra, có ngàn mắt và ngàn chân.

Verse 3

सहस्रशीर्षा पुरुषो रुक्मवर्णो ह्यतीन्द्रियः / ब्रह्म नारायणाख्यस्तु सुष्वाप सलिले तदा

Đấng Purusha ngàn đầu, sắc vàng rực, vượt ngoài giác quan—Phạm Thiên mang danh Nārāyaṇa—khi ấy an giấc trong nước.

Verse 4

सत्त्वोद्रेकान्निषिद्धस्तु शून्यं लोकमवैक्षत / इमं चोदाहरन्त्यत्रर् श्लोकं नारायणं प्रति

Do sức mạnh của sattva dâng trào, Ngài nhìn thấy thế gian trống rỗng; và tại đây người ta dẫn tụng bài kệ này hướng về Nārāyaṇa.

Verse 5

आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः / अयन तस्य ताःप्रोक्तास्तेन नारायणः स्मृतः

Nước được gọi là ‘Nārā’, và nước cũng được nói là con cháu của Nara; nước ấy là ‘ayana’ (nơi nương trú) của Ngài, nên Ngài được nhớ danh là Nārāyaṇa.

Verse 6

तुल्य युगसहस्रस्य वसन्कालमुपास्यतः / स्वर्णपत्रेप्रकुरुते ब्रह्मत्वादर्शकारणात्

Sau khi an trú và tu niệm suốt thời gian ngang một ngàn yuga, do nhân duyên chứng kiến Phạm tính, Ngài sắp đặt (sự sáng tạo) trên tấm lá vàng.

Verse 7

ब्रह्म तु सलिले तस्मिन्नवाग् भूत्वा तदा चरन् / निशायामिव खद्योतः प्रापृट्काले ततस्ततः

Khi ấy Phạm Thiên ở trong khối nước ấy, cúi xuống mà du hành; như đom đóm trong đêm chớp sáng đây đó, vào thời đại Pralaya Ngài cũng đi khắp nơi như vậy.

Verse 8

ततस्तु सलिले तस्मिन् विज्ञायान्तर्गते महत् / अनुमानादसंमूढो भूमेरद्धरणं प्रति

Rồi Ngài nhận biết trong khối nước ấy có Đại nguyên lý (Mahat) ẩn tàng; nhờ suy nghiệm không mê lầm, Phạm Thiên hướng đến việc nâng đất lên.

Verse 9

ओङ्काराषृतनुं त्वन्यां कल्पादिषु यथा पुरा / ततो महात्मा मनसा दिव्यरूपम चिन्तयत्

Như thuở xưa vào đầu các kiếp, Ngài từng nương nơi âm Oṁkāra mà thọ một thân khác; khi ấy bậc Đại Ngã liền dùng tâm tưởng đến một hình tướng thiêng liêng.

Verse 10

सलिले ऽवप्लुतां भूमिं दृष्ट्वा स समचिन्तयत् / किं तु रूपमहं कृत्वा सलिलादुद्धरे महीम्

Thấy đất bị ngập chìm trong nước, Ngài suy niệm: “Ta phải mang hình tướng nào để nâng trái đất này lên khỏi nước?”

Verse 11

जलक्रीडासमुचितं वाराहं रूपमस्मरत् / उदृश्यं सर्वभूतानां वाङ्मयं ब्रह्मसंज्ञितम्

Bấy giờ Ngài nhớ đến hình tướng Varāha thích hợp cho cuộc du hí trong nước—hình tướng hiện rõ trước muôn loài, mang bản tính của Lời (vāc), và được gọi là Brahman.

Verse 12

दशयोजनविस्तीर्णमायतंशतयोजनम् / नीलमेघप्रतीकाशं मेघस्तनितनिःस्वनम्

Rộng mười do-tuần, dài một trăm do-tuần; sáng như mây xanh, vang tiếng như sấm gầm của mây trời.

Verse 13

महापर्वतवर्ष्माणं श्वेततीक्ष्णोग्रदंष्ट्रिणाम् / विद्युदग्निप्रतिकाशमादित्यसमतेजसम्

Thân hình lớn như núi lớn, có nanh trắng sắc dữ; rực sáng như chớp và lửa, uy quang ngang mặt trời.

Verse 14

पीनवृत्तायतस्कन्धं विष्णुविक्रमगामि च / पीनोन्नतकटीदेशं वृषलक्षणपूजितम्

Vai nở dày, tròn và dài, bước đi như bước vi-krama của Vishnu; eo lưng đầy đặn, nhô cao, được tôn kính bởi tướng lành của Vṛṣa.

Verse 15

आस्थाय रूपमतुलं वाराहममितं हरिः / पृथिव्युद्धरणार्थाय प्रविवेश रसातलम्

Hari khoác lấy hình Varaha vô song, vô lượng, rồi đi vào Rasatala để cứu vớt và nâng đất lên.

Verse 16

दीक्षासमाप्तीष्टिदंष्ट्रःक्रतुदन्तो जुहूसुखः / अग्निजिह्वो दर्भरोमा ब्रह्मशीर्षो महातपाः

Nanh là lễ iṣṭi kết thúc dīkṣā, răng là các kratu, vui trong muỗng tế juhū; lưỡi là Agni, lông là cỏ darbha, đầu là Brahma—bậc đại khổ hạnh.

Verse 17

वेदस्कन्धो हविर्गन्धिर्हव्यकव्यादिवेगवान् / प्राग्वंशकायो द्युतिमान् नानादीक्षाभिरन्वितः

Ngài như thân cành của Veda, tỏa hương thơm của lễ phẩm havis, đầy uy lực của havyā–kavyā. Mang thân thể dòng tộc cổ xưa, rực sáng, được kết tụ bởi nhiều pháp thọ giới thiêng.

Verse 18

दक्षिणा त्दृदयो योगी श्रद्धासत्त्वमयो विभुः / उपाकर्मरुचिश्चैव प्रवर्ग्यावर्तभूषणः

Ngài là yogi có tâm kiên cố nhờ dakṣiṇā, bậc Đại Năng kết tinh từ śraddhā và sattva. Ngài ưa nghi lễ upākarman, và được trang nghiêm bởi vòng pravargya.

Verse 19

नानाछन्दोगतिपथो गुह्योपनिषदासनः / मायापत्नीसहायो वै गिरिशृङ्गमिवोच्छ्रयः

Ngài mang con đường vận hành của muôn thể chandas, lấy các Upaniṣad huyền mật làm tòa ngự. Có Māyā như hiền thê trợ lực, Ngài vươn cao như đỉnh núi.

Verse 20

अहोरात्रेक्षणाधरो वेदाङ्गश्रुतिभूषणः / आज्यगन्धः स्रुवस्तुण्डः सामघोषस्वनो महान्

Ngài lấy ngày đêm làm nền cho cái nhìn, được trang sức bởi Vedāṅga và Śruti. Tỏa hương bơ tế (ājya), có vòi như sruva, và vang tiếng lớn như tụng ca Sāma.

Verse 21

सत्यधर्ममयः श्रीमान् कर्मविक्रमसत्कृतः / प्रायश्चित्तनखो घोरः पशुजानुर्महामखः

Ngài là bậc cát tường, kết tinh từ chân thật và dharma, được tôn vinh bởi dũng lực trong nghiệp hành. Prāyaścitta như móng của Ngài, uy nghiêm đáng sợ; thú tế như đầu gối của Ngài—Ngài chính là mahāmākha, đại tế lễ.

Verse 22

उद्गातात्रो होमलिङ्गः फलबीजमहोषधीः / वाद्यन्तरात्मसत्रस्य नास्मिकासो मशोणितः

Tại đó, Udgātā chính là linh tướng của lễ hỏa tế; trái, hạt và dược thảo lớn là vật cúng. Trong đàn tế của nội ngã vang tiếng nhạc khí, và dịch từ mũi như máu muỗi.

Verse 23

भक्ता यज्ञवराहान्ताश्चापः संप्राविशत्पुनः / अग्निसंछादितां भूमिं समामिच्छन्प्रजापतिम्

Các tín đồ, sau khi đến tận cùng của Yajña-Varāha, lại bước vào nước; trên mặt đất bị lửa che phủ, họ tìm kiếm Prajāpati một cách đúng đắn.

Verse 24

उपगम्या जुहावैता मद्यश्चाद्यसमन्यसत् / मामुद्राश्च समुद्रेषु नादेयाश्च नदीषु च / पृथक् तास्तु समीकृत्य पृथिव्यां सो ऽचिनोद्गिरीन्

Đến gần, họ dâng các āhuti và đặt cả rượu lễ cùng thức ăn. ‘Mā-mudrā’ được đặt trong biển, ‘Nā-deyā’ trong sông; rồi tách riêng mà quy tụ lại, Ngài chất dựng các núi trên mặt đất.

Verse 25

प्राक्सर्गे दह्यमानास्तु तदा संवर्तकाग्निना / देनाग्निना विलीनास्ते पर्वता भुवि सर्वशः

Trong lần tạo dựng trước, các núi ấy khi đó bị thiêu bởi lửa Saṃvartaka; chính ngọn lửa ấy làm chúng tan chảy khắp mặt đất.

Verse 26

सत्यादेकार्णवे तस्मिन् वायुना यत्तु संहिताः / निषिक्ता यत्रयत्रासंस्तत्रतत्राचलो ऽभवत्

Trong đại hải duy nhất mang tên ‘Satya’, những gì được gió gom tụ, hễ đổ xuống nơi nào thì nơi ấy liền thành acala—ngọn núi bất động.

Verse 27

ततस्तेषु प्रकीर्णेषु लोकोदधिगिरींस्तथा / विश्वकर्मा विभजते कल्पादिषु पुनः पुनः

Khi mọi thứ đã tản mác, Viśvakarmā lại nhiều lần, vào đầu các kiếp, phân định các cõi, các biển và các núi.

Verse 28

ससमुद्रामिमां पृथ्वीं सप्तद्वीपां सपर्वताम् / भूराद्यांश्चतुरो लोकान्पुनःपुनरकल्पयत्

Ngài lại nhiều lần kiến lập: trái đất này cùng các biển, bảy châu (dvīpa) cùng núi non, và bốn cõi bắt đầu từ Bhūr.

Verse 29

लाकान्प्रकल्पयित्वा च प्रजासर्ग ससर्ज ह / ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवाम् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

Sau khi an lập các cõi, Ngài tạo ra prajā-sarga. Đức Brahmā tự sinh (Svayambhū) khởi ý muốn tạo nên muôn loài chúng sinh khác nhau.

Verse 30

ससर्ज सृष्टं तद्रूपं कल्पादिषु यथा पुरा / तस्याभिध्यायतः सर्गं तदा वै बुद्धिपूर्वकम्

Ngài lại tạo ra đúng hình thái ấy vào đầu các kiếp như thuở xưa. Khi quán niệm về sarga, Ngài khi ấy khởi lập bằng trí tuệ.

Verse 31

प्रधानसमकाले च प्रादुर्भूतस्तमो मयः / तमो मोहो महामोहस्तामिस्रो ह्यन्धसंज्ञितः

Cùng lúc với Pradhāna, yếu tố đầy tính tamas hiện khởi: Tamas, Moha, Mahāmoha, Tāmisra, và thứ được gọi là Andha.

Verse 32

अविद्या पञ्चपर्वैषा प्रादुर्भूता महात्मनः / पञ्चधावस्थितः सर्गो ध्यायत साभिमानिनः

Vô minh có năm nấc ấy phát khởi từ bậc Đại Ngã; sự tạo thành an lập năm cách—kẻ mang ngã mạn hãy quán niệm điều ấy.

Verse 33

सर्वतस्तमसा चैव बीजकुंभलतावृताः / बहिरन्तश्चाप्रकाशस्तथानिःसंज्ञ एव च

Họ bị bóng tối bao phủ khắp nơi, lại bị che bởi hạt giống, chum và dây leo; ngoài trong đều không ánh sáng, và hoàn toàn vô tri.

Verse 34

यस्मात्तेषां कृता बुद्धिर् दुःखानि करणानि च / तस्माच्च संवृतात्मानो नगा मुख्याः प्रकीर्तिताः

Vì đối với họ đã tạo ra buddhi, các khổ đau và những cơ quan giác quan; nên họ được xưng là ‘naga’ có tự ngã bị che kín, và thuộc hàng ‘mukhya’ (chính yếu).

Verse 35

मुख्यसर्गे तदोद्भूतं दृष्ट्वा ब्रह्मात्मसंभवः / अप्रती तमनाः सोथ तदोत्पत्तिममन्यत

Thấy điều vừa phát sinh trong cuộc tạo hóa chính yếu, Phạm Thiên sinh từ Đại Ngã không lấy làm thỏa; bấy giờ Ngài cho sự phát sinh ấy là không thích đáng.

Verse 36

तस्याभिध्यायतश्चान्यस्तिर्यक्स्रोतो ऽभ्यवर्तत / यस्मात्तिर्यग्विवर्त्तेत तिर्यकस्रोतस्ततः स्मृतः

Khi Ngài quán niệm, một cuộc tạo hóa khác gọi là Tiryak-srota liền khởi lên; vì nó biến chuyển theo chiều ngang, nên được ghi nhớ là Tiryak-srota.

Verse 37

तमोबहुत्वात्ते सर्वे ह्यज्ञानबहुलाः स्मृताः / उत्पाद्यग्राहिमश्चैव ते ऽज्ञाने ज्ञानमानिनः

Do tamas quá thịnh, họ đều được xem là đầy dẫy vô minh; họ tạo ra rồi bám chấp, và ngay trong vô minh lại tự cho mình là người có trí.

Verse 38

अहङ्कृता अहंमाना अष्टाविंशद्द्विधात्मिकाः / एकादशन्द्रियविधा नवधात्मादयस्तथा

Họ do ahamkāra tạo thành, đầy ngã mạn “ta”; mang bản tính nhị nguyên thành hai mươi tám loại; phân thành mười một căn, và chín loại ātman v.v. cũng như thế.

Verse 39

अष्टौ तु तारकाद्याश्च तेषां शक्तिवधाः स्मृताः / अन्तः प्रकाशास्ते सर्वे आवृताश्च बहिः पुनः

Có tám loại như Tāraka v.v., và các sai biệt về śakti của chúng được ghi trong smṛti; tất cả đều sáng rực bên trong, nhưng bên ngoài lại bị che phủ.

Verse 40

तिर्यक् स्रोतस उच्यन्ते वश्यात्मानस्त्रिसंज्ञकाः

Họ được gọi là tiryak-srotas; có tâm tính dễ bị chế ngự, và được định danh bằng tên “ba”.

Verse 41

तिर्यक् स्रोतस्तु सृष्ट्वा वै द्वितीयं विश्वमीश्वरः / अभिप्रायमथोद्भूतं दृष्ट्वा सर्गं तथाविधम्

Sau khi tạo ra tiryak-srotas, đấng Īśvara dựng nên vũ trụ thứ hai; rồi thấy cuộc sáng tạo phát sinh như thế cùng ý định của nó, Ngài tiếp tục tiến hành.

Verse 42

तस्याभिध्यायतो योन्त्यः सात्त्विकः समजायत / ऊर्द्धस्रोतस्तृतीयस्तु तद्वै चोर्द्धं व्यवस्थितम्

Khi Ngài quán niệm, một chủng loại mang tính sattva liền sinh khởi. Loại thứ ba gọi là Urdhvasrota, an trụ hướng thượng.

Verse 43

यस्मादूर्द्धं न्यवर्तन्त तदूर्द्धस्रोतसंज्ञकम् / ताः सुखं प्रीतिबहुला बहिरन्तश्च वावृताः

Vì họ hướng dòng chảy lên trên nên được gọi là Urdhvasrota. Họ an vui, chan chứa hỷ lạc, được bao bọc cả ngoài lẫn trong.

Verse 44

प्रकाशा बहिरन्तश्च ऊर्द्धस्रोतःप्रजाः स्मृताः / नवधातादयस्ते वै तुष्टात्मानो बुधाः स्मृताः

Chúng sinh Urdhvasrota được nhớ là rực sáng cả ngoài lẫn trong. Họ là Navadhata v.v., tâm mãn túc và bậc trí giả.

Verse 45

ऊर्द्धस्रोत स्तुतीयो यः स्मृतः सर्वः सदैविकः / ऊर्द्धस्रोतःसु सृष्टेषु देवेषु स तदा प्रभुः

Loại thứ ba được gọi là Urdhvasrota, hoàn toàn mang tính thần linh. Khi các thiên thần Urdhvasrota được tạo dựng, chính Ngài là Đấng Chủ Tể khi ấy.

Verse 46

प्रीतिमानभवद्ब्रह्मा ततो ऽन्यं नाभिमन्यत / सर्गमन्यं सिमृक्षुस्तं साधकं पुनरीश्वरः

Bấy giờ Brahma tràn đầy hoan hỷ và chẳng nghĩ đến điều nào khác. Rồi Đấng Isvara, muốn khởi một cuộc sáng tạo khác, lại thúc giục vị hành giả ấy.

Verse 47

तस्याभिध्यायतः सर्गं सत्याभिध्यायिनस्तदा / प्रादुर्बभौ भौतसर्गः सोर्वाक् स्रोतस्तु साधकः

Khi bậc quán niệm Chân lý quán tưởng về sự sáng tạo, bấy giờ sarga hữu chất hiện ra; đó là dòng chảy hướng thượng, gọi là ‘sādhaka’.

Verse 48

यस्मात्तेर्वाक्प्रवर्तन्ते ततोर्वाकूस्रोतसस्तु ते / ते च प्रकाशबहुलास्तमस्पृष्टरजोधिकाः

Vì họ vận hành theo hướng thượng, nên được gọi là ‘ūrdhvākū-srotas’; họ tràn đầy ánh sáng, không bị tamas chạm đến, và rajas trội hơn.

Verse 49

तस्मात्ते दुःखबहुला भूयोभूयश्च कारिमः / प्रकाशा बहिरन्तश्च मनुष्याः साधकाश्च ते

Vì thế họ nhiều khổ não và cứ lặp đi lặp lại việc tạo nghiệp; những con người ấy sáng rỡ cả ngoài lẫn trong, và cũng được gọi là ‘sādhaka’.

Verse 50

लक्षणैर्नारकाद्यैस्तैरष्टधा च व्यवस्थिताः / सिद्धात्मानो मनुष्यास्ते गन्धर्वैः सह धर्मिणः

Theo các tướng trạng như địa ngục v.v., họ được sắp đặt thành tám loại; những con người có tự ngã thành tựu (siddha) ấy, cùng với gandharva, đều giữ vững dharma.

Verse 51

पञ्चमो ऽनुग्रहः सर्गश्चतुर्द्धा स व्यवस्थितः / विपर्ययेण शक्त्या च सिद्ध मुख्यास्तथैव च

Sarga thứ năm, gọi là ‘anugraha-sarga’, được an lập thành bốn: viparyaya, śakti, siddhi, và mukhya (chủ yếu) cũng vậy.

Verse 52

निवृत्ता वर्तमानाश्च प्रजायन्ते पुनःपुनः / भूतादिकानां सत्त्वानां षष्ठः सर्गः स उच्यते

Những hữu tình đã lui tắt và đang hiện hữu lại sinh ra hết lần này đến lần khác; đó được gọi là cuộc sáng tạo thứ sáu của các loài bắt đầu từ các đại chủng (bhūta).

Verse 53

स्वादनाश्चाप्यशीलाश्च ज्ञेया भूतादिकाश्च ते / प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणस्तु सः

Những kẻ mang tính ‘svādana’ và ‘aśīla’ nên được biết là thuộc loại bhūta v.v.; cuộc sáng tạo đầu tiên của Mahat chính là sự sáng tạo của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 54

तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूत सर्गः स उच्यते / वैकारिकस्तृतीयस्तु चैद्रियः सर्ग उच्यते

Sự sáng tạo thứ hai là của các tanmātra, được gọi là bhūta-sarga; sự sáng tạo thứ ba là vaikārika, tức sarga của các căn (indriya).

Verse 55

इत्येत प्राकृताः सर्गा उत्पन्ना बुद्धिपूर्वकाः / मुख्यसर्गश्च तुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः

Như vậy các cuộc sáng tạo thuộc Prakṛti này phát sinh với buddhi đi trước; cuộc sáng tạo chính yếu thứ tư, trong đó các loài bất động (sthāvara) được nhớ là chủ yếu.

Verse 56

तिर्यक्स्रोतःससर्गस्तु तैर्यग्योन्यस्तु पञ्चमः / तथोर्द्धस्रोतसां सर्गः षष्ठो देवत उच्यते

Sự sáng tạo của tiryak-srotas, tức tairyag-yoni (loài sinh theo đường thú), là thứ năm; còn sự sáng tạo của ūrdhva-srotas là thứ sáu, được gọi là sự sáng tạo của chư thiên.

Verse 57

तत्रोर्द्धस्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः / अष्टमोनुग्रहः सर्गः सात्त्विकस्तामसश्च सः

Tại đó, sự sáng tạo thứ bảy của các loài ‘dòng chảy hướng thượng’ là loài người. Sự sáng tạo thứ tám là ‘ân huệ’ (anugraha), vừa mang tính sattva vừa mang tính tamas.

Verse 58

पञ्चैते वैकृताः सर्गाः प्राकृताद्यास्त्रयः स्मृताः / प्राकृतो वैकृतश्चैव कौमारो नवमः स्मृतः

Năm loại này là các sarga ‘vaikṛta’; còn ba loại bắt đầu từ ‘prākṛta’ được ghi nhớ là ‘prākṛta’. Prākṛta, vaikṛta và kaumāra—được truyền tụng như sarga thứ chín.

Verse 59

प्रकृता बुद्धिपूर्वास्तु त्रयः सर्गास्तु वैकृताः / दुद्धिबुर्वाः प्रवर्तेयुस्तद्वर्गा ब्राह्मणास्तु वै

Các sarga prākṛta có trước buddhi; còn ba sarga được gọi là vaikṛta. Chúng vận hành từ trước buddhi; và nhóm ấy quả thật thuộc hàng brāhmaṇa.

Verse 60

विस्तराच्च यथा सर्वे कीर्त्यमानं निबोधत / चतुर्द्धा च स्थितस्सो ऽपि सर्वभूतेषु कृत्स्नशः

Hãy hiểu rõ theo lời đang được tán dương và trình bày: Ngài hiện diện trọn vẹn trong mọi loài, an trụ thành bốn phương diện.

Verse 61

विपर्ययोण शत्त्या च बुद्ध्या सिद्ध्या तथैव च / स्थावरेषु विपर्यासस्तिर्यग्योनिषु शक्तितः

Ngài biểu hiện qua viparyaya, śakti, buddhi và siddhi. Trong loài bất động, Ngài hiện như viparyaya; trong các loài súc sinh (tiryaṅ-yoni), Ngài hiện như śakti.

Verse 62

सिद्धात्मानो मनुष्यास्तु पुष्टिर्देवेषु कृत्स्नशः / अथो ससर्ज वै ब्रह्मा मानसानात्मनः समान्

Những người có tự ngã đã thành tựu được sự nuôi dưỡng trọn vẹn giữa chư thiên; rồi Phạm Thiên tạo ra các con trai do ý sinh, đồng dạng với chính Ngài.

Verse 63

वैवर्त्येन तु ज्ञानेन निवृत्तास्ते महौ जसः / संबुद्ध्य चैव नामाथो अपवृत्तास्त्रयस्तु ते

Nhờ tri kiến biến chuyển, những bậc đại ojas ấy trở nên ly thoát; và khi giác ngộ về danh xưng, cả ba cũng rẽ sang con đường khác.

Verse 64

असृष्ट्वैव प्रजासर्गंप्रतिसर्गं ततस्ततः / ब्रह्मा तेषु व्यरक्तेषु ततो ऽन्यान्सा धकान्सृजन्

Chưa tạo ra prajā-sarga và prati-sarga, khi họ đã trở nên ly tham, Phạm Thiên liền tạo ra những bậc hành giả khác.

Verse 65

स्थानाभिमानिनो देवाः पुनर्ब्रह्मानुशासनम् / अभूतसृष्ट्यवस्था चे स्थानिनस्तान्निबोध मे

Các thần mang tự hào về vị trí của mình lại thuận theo huấn lệnh của Phạm Thiên; hãy nghe từ ta về các vị thần trụ vị trong thời kỳ sơ khai của tạo hóa.

Verse 66

आपो ऽग्निः पृथिवी वायुरन्तरिक्षो दिवं तथा / स्वर्गो दिशः समुद्राश्च नद्यश्चैव वनस्पतीन्

Nước, lửa, đất, gió, trung giới và bầu trời; cõi trời, các phương, biển cả, sông ngòi và thảo mộc cây cối.

Verse 67

औषधीनां तथात्मानो ह्यात्मनो वृक्षवीरुधाम् / लताः काष्ठाः कलाश्चैव मुहूर्ताः संधिरात्र्यहाः

Các loài thảo dược cũng có tự tánh ātman của mình; cây cối và dây leo cũng vậy. Dây leo, gỗ, các phần của thời gian (kalā), muhūrta, cùng thời khắc giao hội giữa đêm và ngày cũng là (những hình thái ấy).

Verse 68

अर्द्धमासाश्च मासाश्च अयनाब्दयुगानि च / स्थाने स्रोतःस्वभीमानाः स्थानाख्याश्चैव ते स्मृताः

Nửa tháng, tháng, ayana, năm và yuga—tất cả đều an trụ nơi vị trí của mình với bản tính lưu chuyển; vì thế chúng cũng được ghi nhớ bằng danh xưng ‘sthāna’.

Verse 69

स्थानात्मनः स सृष्ट्वा तु ततो ऽन्यान्स तदासृजत् / देवांश्चैव पितॄंश्चैव यौरिमा वर्द्धिताः प्रजाः

Ngài trước hết tạo ra bản thể ‘sthāna’ (các vị trí); rồi ngay khi ấy lại tạo ra những loài khác—chư Deva và các Pitṛ (tổ tiên), nhờ họ mà các loài hữu tình này được tăng trưởng.

Verse 70

भृग्वङ्गिरा मरीचिश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः / दक्षो ऽत्रिश्च वसिष्ठश्च सासृजन्नव मानसान्

Bhṛgu, Aṅgiras, Marīci, Pulastya, Pulaha, Kratu, Dakṣa, Atri và Vasiṣṭha—các ṛṣi ấy đã tạo ra chín vị con sinh từ ý (mānasa).

Verse 71

नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः / ब्रह्मा यथात्मकानां तु सर्वेषां ब्रह्मयोगिनाम्

Họ được gọi là ‘chín vị Brahmā’—trong Purāṇa điều này đã được xác quyết. Đối với mọi bậc brahmayogin có tự tánh là ātman, họ như Brahmā (khuôn mẫu nguyên sơ).

Verse 72

ततो ऽसृजत्पुनर्ब्रह्मा रुद्रं रोषत्मसंभवम् / संकल्पं चैव धर्म च सर्वेषामेव पर्वतौ

Bấy giờ Phạm Thiên lại tạo ra Rudra, đấng sinh từ bản thể của cơn phẫn nộ; và cũng hiển lộ Saṅkalpa cùng Dharma, nền tảng nâng đỡ muôn loài.

Verse 73

सो ऽसृजद्व्यवसायं तु ब्रह्मा भूतं सुखात्मकम् / संकल्पाच्चैव संकल्पो जज्ञे सो ऽव्यक्तयोनिनः

Chính Phạm Thiên đã tạo ra Vyavasāya, một thực thể mang bản tính an lạc; và từ Saṅkalpa lại sinh ra Saṅkalpa, lấy Vô Hiển (Avyakta) làm nguồn thai.

Verse 74

प्राणाद्दक्षो ऽसृजद्वाचं चक्षुर्भ्यां च मरीचिनम् / भृगुश्च हृदयाज्जज्ञे ऋषिः सलिलयोनिनः

Từ prāṇa, Dakṣa tạo ra Vāk (lời thiêng); từ đôi mắt tạo ra Marīci; và từ trái tim sinh ra hiền thánh Bhṛgu, người lấy nước làm nguồn thai.

Verse 75

शिरसश्चाङ्गिराश्चैव श्रोत्रादत्रिस्तथैव च / पुलस्त्यश्च तथोदानाद्व्यानात्तु पुलहस्तथा

Từ đầu sinh ra Aṅgiras, từ tai sinh ra Atri; cũng vậy, từ Udāna sinh Pulastya, và từ Vyāna sinh Pulaha.

Verse 76

समानतो वसिष्ठश्च ह्यपानान्निर्ममे क्रतुम् / इत्येते ब्रह्मणः श्रेष्ठाः पुत्रा वै द्वादश स्मृताः

Từ Samāna sinh ra Vasiṣṭha, và từ Apāna tạo thành Kratu; như vậy, các vị ấy được ghi nhớ là mười hai người con ưu thắng của Phạm Thiên.

Verse 77

धर्मादयः प्रथमजा विज्ञेया ब्रह्ममः स्मृताः / भृग्वादयस्तु ये सृष्टा न च ते ब्रह्मवादिनः

Dharma và các vị sinh ra trước hết được biết là những người con đáng tôn của Phạm Thiên; còn Bhrigu và các vị được tạo dựng thì không phải là những bậc thuyết giảng Phạm (Brahman).

Verse 78

गृहमेधिपुराणास्ते विज्ञेया ब्रह्मणः सुताः / द्वादशैते प्रसूयन्ते सह रूद्रेण च द्विजाः

Những vị được gọi là Gṛhamedhi-purāṇa nên được biết là con của Phạm Thiên; mười hai vị dvija này sinh khởi cùng với Rudra.

Verse 79

क्रतुः सनत्कुमारश्च द्वावेतावूर्द्धरेतसौ / पूर्वोत्पत्तौ पुरा ह्येतौ सर्वेषामपि पूर्वजौ

Kratu và Sanatkumāra—hai vị ấy là bậc ūrdhva-retas; trong cuộc sinh thành thuở xưa, chính họ là tiền tổ của muôn loài.

Verse 80

व्यतीतौ सप्तमे कल्पे पुराणौ लोकसाधकौ / विरजेते ऽत्र वै लोके तेजसाक्षिप्य चात्मनः

Khi kalpa thứ bảy đã trôi qua, hai bậc cổ xưa, những vị làm lợi ích cho thế gian, rực sáng trong cõi này khi phóng tỏa quang lực tự thân.

Verse 81

तापुभौ योगधर्माणावारोप्यात्मानमात्मना / प्रजाधर्मं च कामं च वर्तयेते महौजसौ

Hai bậc đại oai lực ấy nương theo pháp của Yoga, tự nâng mình bằng chính mình, và khiến cả prajā-dharma cùng kāma được vận hành.

Verse 82

यथोत्पन्नस्तथैवेह कुमार इति चोच्यते / ततः सनत्कुमारेति नाम तस्य प्रतिष्ठितम्

Ngài sinh ra thế nào thì ở đây cũng được gọi là “Kumāra” như vậy; do đó danh xưng của Ngài được xác lập là “Sanatkumāra”.

Verse 83

तेषां द्वादश ते वंशा दिव्या देवगाणान्विताः / क्रियावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिरलङ्कृताः

Mười hai dòng tộc của họ đều thiêng liêng, có các đoàn chư thiên đi cùng; siêng năng trong hạnh nghiệp, đông con cháu, và được các đại hiền thánh (maharṣi) tô điểm.

Verse 84

प्राणजांस्तु स दृष्ट्वा वै ब्रह्मा द्वादश सात्त्विकान् / ततो ऽसुरान्पितॄन्देवान्मनुष्यांश्चासृजत्प्रभुः

Thấy mười hai chúng sinh sattva sinh từ prāṇa ấy, đấng Brahmā liền tạo tiếp: asura, các pitṛ, chư deva và loài người.

Verse 85

मुखाद्देवानजनयत् पितॄंश्चैवाथ वक्षसः / प्रजननान्मनुष्यान्वै जघनान्निर्ममे ऽसुरान्

Từ miệng, Ngài sinh ra chư deva; từ ngực, sinh ra các pitṛ; từ cơ quan sinh sản, sinh ra loài người; và từ phần hạ thân, tạo thành các asura.

Verse 86

नक्तं सृजन्पुनर्ब्रह्मा ज्योत्स्नाया मानुषात्मनः / सुधायाश्च पितॄंश्चैव देवदेवः ससर्जह

Rồi đấng Brahmā, Thần của chư thần, khi lại tạo ra đêm tối, từ ánh trăng (jyotsnā) Ngài sinh ra những linh hồn mang tính người; và từ cam lộ (sudhā) Ngài cũng tạo ra các pitṛ.

Verse 87

मुख्यामुख्यान् मृजन्देवानसुरांश्च ततः पुनः / सनसश्च मनुष्यांश्च पितृवन्महतः पितॄन्

Rồi Ngài tạo ra các chư thiên bậc chính và phụ cùng các a-tu-la; lại nữa sinh ra chúng Sanasa, loài người và các Đại Tổ (Pitṛ) như bậc tổ tiên thiêng liêng.

Verse 88

विद्युतो ऽशनिमेघांश्च लोहितेन्द्रधनूंषि च / ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये

Ngài tạo ra chớp, sét và mây, cùng những cầu vồng đỏ thắm; và để yagna được viên thành, Ngài soạn lập các thánh tụng Ṛk, Yajus và Sāma.

Verse 89

उच्चावचानि भूतानि महसस्तस्य जज्ञिरे / ब्रह्मणस्तु प्रजासर्गं देवार्षिपितृमानवम्

Từ đại quang minh ấy, muôn loài hữu tình cao thấp khác nhau được sinh ra; và sự tạo tác của Phạm Thiên hiện bày thành chư thiên, hiền thánh (ṛṣi), tổ linh (pitṛ) và loài người.

Verse 90

पुनः सृजति भूतानि चराणि स्थावराणि च / यक्षान्पिशाचान् गन्धर्वान्सर्वशो ऽप्सरसस्तथा

Ngài lại tạo ra các loài hữu tình động và tĩnh; sinh ra Yakṣa, Piśāca, Gandharva và các Apsarā khắp mọi nơi.

Verse 91

नरकिन्नररक्षांसि वयः पशुमृगोरगान् / अव्ययं वा व्ययञ्चैव द्वयं स्थावरजङ्गमम्

Ngài tạo ra loài người, kinnara và rākṣasa; chim muông, gia súc, thú rừng và loài rắn; lại lập nên hai mặt của thế giới—bất hoại và hoại diệt—cả tĩnh lẫn động.

Verse 92

तेषां ते यान्ति कर्माणि प्राक् सृष्टानि स्वयंभुवा / तान्येव प्रतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः

Nghiệp của họ, vốn do Đấng Tự Sinh tạo lập từ trước, lại hướng về đúng quả báo ấy; chúng sinh được tạo ra hết lần này đến lần khác vẫn thọ nhận chính những nghiệp ấy mãi mãi.

Verse 93

हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मौं कृताकृते / तेषामेव पृथक् सूतमविभक्तं त्रयं विदुः

Trong các phân biệt: bạo hại và bất bạo hại, mềm dịu và tàn khốc, dharma và adharma, đã làm và chưa làm—các bậc trí biết nơi họ có ba ‘sūta’ riêng, nhưng vẫn không tách rời.

Verse 94

एतदेवं च नैवं च न चोभे नानुभे तथा / कर्म स्वविषयं प्राहुः सत्त्वस्थाः समदर्शिनः

Điều này vừa như vậy vừa không như vậy; không phải cả hai, cũng không phải không-cả-hai—là thế. Những bậc đồng kiến, an trụ trong sattva, nói rằng nghiệp trổ quả ngay trong phạm vi của chính nó.

Verse 95

नामात्मपञ्चभूतानां कृतानां च प्रपञ्चताम् / दिवशब्देन पञ्चैते निर्ममे समहेश्वरः

Để triển khai thế giới của danh, ngã (ātman) và năm đại đã được tạo tác, Đấng Maheshvara bình đẳng đã kiến lập cả năm điều ấy bằng âm ‘diva’.

Verse 96

आर्षाणि चैव नामानि याश्च देवेषु सृष्टयः / शर्वर्यां न प्रसूयन्ते पुनस्तेभ्योदधत्प्रभुः

Những danh xưng của các ṛṣi và các tạo hóa trong hàng chư thiên không sinh khởi vào ban đêm; Đấng Chủ Tể lại làm chúng hiển lộ trở lại từ chính nguồn ấy.

Verse 97

इत्येवं कारणाद्भूतो लोकसर्गः स्वयंभुवः / महदाद्या विशेषान्ता विकाराः प्राकृताः स्वयम्

Như vậy, từ nguyên nhân mà sự sáng tạo thế giới của Đấng Tự Sinh (Svayambhu) phát khởi. Các biến hóa từ Mahat cho đến tận viśeṣa đều tự nhiên thuộc về Prakṛti.

Verse 98

चन्द्रसूर्यप्रभो लोको ग्रहनक्षत्रमण्डितः / नदीभिश्च समुद्रैश्च पर्वतैश्च सहस्रशः

Thế giới này rực sáng bởi quang huy của trăng và mặt trời, được điểm trang bằng các hành tinh và tinh tú; lại đầy sông ngòi, biển cả và muôn ngàn núi non.

Verse 99

पुरैश्च विविधै रम्यैः स्फीतैर्जनपदैस्तथा / अस्मिन् ब्रह्मवने ऽव्यक्तो ब्रह्मा चरति सर्ववित्

Thế giới này có vô số thành quách mỹ lệ và các xứ sở phồn thịnh. Trong khu rừng thiêng của Brahma này, Brahma vô tướng, bậc toàn tri, du hành khắp nơi.

Verse 100

अव्यक्तबीजप्रभवस्तस्यैवानुग्रहे स्थितः / बुद्धिस्कन्धमयश्चैव इन्द्रियान्तरकोटरः

Người ấy phát sinh từ hạt giống vô hiển và an trụ trong ân huệ của chính Ngài. Buddhi là thân cây của người ấy, còn hang sâu bên trong các căn là khoang nội tại.

Verse 101

महाभूतप्रकाशश्च विशेषैः पत्रवांस्तु सः / धर्माधर्मसुपुष्पस्तु सुखदुःखफलोदयः

Nó rực sáng bởi sự hiển lộ của các đại nguyên tố (Mahābhūta) và có viśeṣa làm lá. Dharma và adharma là những đóa hoa đẹp; lạc và khổ là sự trổ sinh của quả.

Verse 102

आजीवः सर्वभूतानां ब्रह्मवृक्षः सनातनः / एतद्ब्रह्मवनं चैव ब्रह्मवृक्षस्य तस्य तत्

Nền sống của muôn loài là Cây Brahman vĩnh cửu; khu rừng Brahman này cũng chính là rừng của Cây Brahman ấy.

Verse 103

अव्यक्तं कारणं यत्र नित्यं सदसदात्मकम् / प्रधानं प्रकृतिंमायां चैवाहुस्तत्त्वचिन्तकाः

Nơi mà nguyên nhân thường hằng, mang bản tính vừa hữu vừa vô, tồn tại trong trạng thái vô hiển (avyakta), các bậc tư duy về tattva gọi đó là Pradhāna, Prakṛti và cũng là Māyā.

Verse 104

इत्येषो ऽनुग्रहःमर्गो ब्रह्मनैमित्तिकः स्मृतः / अबुद्धिपूर्वकाः सर्गा ब्रह्मणः प्राकृतास्त्रयः

Như vậy, con đường ân sủng này được ghi nhớ là Brahma-naimittika; còn ba cuộc sáng tạo mang tính prakṛta của Phạm Thiên xảy ra không do trí ý chủ động.

Verse 105

सुख्यादयस्तु षट् सर्गा वैकृता बुद्धिपूर्वकाः / वैकल्पात्संप्रवर्तन्ते ब्रह्मणस्तेभिमन्यवः

Còn sáu cuộc sáng tạo bắt đầu từ Sukhyā là loại vaikirta, được khởi lên có trí ý; chúng vận hành từ sankalpa của Phạm Thiên và được nói là mang yếu tố abhimāna.

Verse 106

इत्येते प्राकृताश्चैव वैकृताश्च नव स्मृताः / सर्गाः परस्परोत्पन्नाः कारणं तु बुधैः स्मृतम्

Như vậy, các sáng tạo thuộc prakṛta và vaikirta được ghi nhớ là chín; chúng phát sinh lẫn nhau, và các bậc hiền triết xem đó chính là nguyên nhân.

Verse 107

मूर्द्धानं वै यस्य वेदा वदन्ति वियन्नाभिश्चन्द्रसूर्यौं च नेत्रे / दिशः श्रोत्रे विद्धि पादौ क्षितिं च सो ऽचिन्त्यात्मा सर्वभूतप्रणेता

Đấng mà Kinh Veda nói đầu là của Ngài, hư không là rốn, trăng và mặt trời là đôi mắt, các phương là đôi tai, và đất là đôi chân—Ngài là Tự Ngã bất khả tư nghị, đấng dẫn dắt mọi loài.

Verse 108

वक्त्राद्यस्य ब्राह्मणाः संप्रसूता वक्षसश्चैव क्षत्रियाः पूर्वभागे / वैश्या ऊरुभ्यां यस्य पद्भ्यां च शूद्राःसर्वेवर्णा गात्रतः संप्रसूताः

Từ miệng Ngài sinh ra các Bà-la-môn, từ phần trước của ngực sinh ra các Sát-đế-lỵ; từ đùi sinh ra các Phệ-xá, và từ bàn chân sinh ra các Thủ-đà-la—mọi varna đều phát xuất từ thân Ngài.

Verse 109

नारायणात्परोव्यक्तादण्डमव्यक्तसंज्ञितम् / अण्डजस्तु स्वयं ब्रह्मा लोकास्तेन कृताः स्वयम्

Từ nguyên lý hiển lộ vượt trên Narayana, phát sinh “Avyakta” là trứng vũ trụ; từ trứng ấy, chính Brahma tự hiện, và chính Ngài tạo dựng các thế giới.

Verse 110

तत्र कल्पान् दशस्थित्वा सत्यं गच्छन्ति ते पुनः / ते लोका ब्रह्मलोकं वै अपरावर्तिनीं गतिम्

Ở đó họ an trú mười kiếp, rồi lại đạt đến Satyaloka; các cõi ấy chính là Brahmaloka, con đường không còn trở lại.

Verse 111

आधिपत्यं विना ते वै ऐश्वर्येण तु तत्समाः / भवन्ति ब्रह्मणा तुल्या रूपेण विषयेण च

Dẫu không có quyền thống trị, họ vẫn ngang bằng Ngài về uy lực; về hình tướng và các cảnh giới thọ hưởng, họ cũng sánh với Brahma.

Verse 112

तत्र ते ह्यवतिष्ठन्ते प्रीतियुक्ताः स्वसंयुताः / अवश्यंभाविनार्थेन प्राकृतं तनुते स्वयम्

Tại đó họ an trú trong hoan hỷ và tự chế; vì mục đích tất yếu, Ngài tự mình khoác lấy thân tự nhiên (prakṛta).

Verse 113

नानात्वनाभिसंबध्यास्तदा तत्कालभाविताः / स्वपतो ऽबुद्धिपूर्व हि बोधो भवति वै यथा

Khi ấy họ gắn với tính đa tạp và bị chi phối bởi tâm trạng của thời khắc ấy; như người đang ngủ: trước là vô tri, rồi chắc chắn phát sinh sự tỉnh biết.

Verse 114

तत्कालभाविते तेषां तथा ज्ञानं प्रवर्त्तते / प्रत्याहारैस्तु भेदानां तेषां हि न तु शुष्मिणाम्

Ở những người bị chi phối bởi tâm trạng của thời khắc ấy, tri thức cũng vận hành như vậy; sự thu nhiếp các sai biệt thuộc về họ, chứ không thuộc về các śuṣmin.

Verse 115

तैश्व सार्धं प्रवर्तन्ते कार्याणि कारणानि च / नानात्वदर्शिनां तेषां ब्रह्मलोकनिवासिनाम्

Cùng với họ, cả quả và nhân đều vận hành; họ là những người thấy tính đa tạp, cư trú nơi Brahmaloka.

Verse 116

विनिवृत्तविकाराणां स्वेन धर्मेण तिष्ठताम् / तुल्यलक्षण सिद्धास्तु शुभात्मानो निरञ्जनाः

Những ai đã dứt mọi biến đổi và an trụ trong pháp của chính mình, là các siddha đồng tướng—tâm lành và vô cấu (nirañjana).

Verse 117

प्राकृते करणोपेताः स्वात्मन्येव व्यवस्थिताः / प्रस्थापयित्वा चात्मानं प्रकृतिस्त्वेष तत्तवतः

Với các căn cơ thuộc Prakriti, họ an trụ ngay trong tự ngã. Khi đã an lập bản ngã, Prakriti này xét theo chân lý trở thành của ngươi.

Verse 118

पुरुषान्यबहुत्वेन प्रतीता न प्रवर्तते / प्रवर्तते पुनः सर्गस्तेषां साकारणात्मनाम्

Khi các Purusha không được nhận thấy như nhiều, thì không có vận hành. Nhưng dòng sáng tạo lại khởi lên đối với những linh ngã còn mang nhân duyên.

Verse 119

संयोगः प्रकृतिर्ज्ञेया यक्तानां तत्त्वदर्शिनाम् / तत्रोपवर्गिणी तेषामपुनर्भारगामिनाम्

Đối với bậc yogi thấy rõ chân lý, sự kết hợp (saṃyoga) nên được biết là Prakriti. Ngay nơi ấy có trạng thái đưa đến giải thoát cho người không còn mang gánh tái sinh.

Verse 120

अभावतः पुनः सत्यं शान्तानामर्चिषामिव / ततरतेषु गतेषूर्द्धं त्रैलोक्यात्तु मुदात्मसु

Trong trạng thái vắng-bóng, chân lý lại lặng yên như ngọn lửa đã tắt. Khi họ đã thượng thăng, trong tam giới còn lại những linh ngã đầy hoan hỷ.

Verse 121

ते सार्द्धं चैर्महर्ल्लोकस्तदानासादितस्तु वै / तच्छिष्या ये ह तिष्ठन्ति कल्पदाह उपस्थिते

Khi ấy họ cũng không cùng đạt đến Maharloka. Nhưng các đệ tử của họ, những người vẫn trụ vững dù hỏa thiêu của kiếp tận đã kề, vẫn ở lại nơi ấy.

Verse 122

गन्धर्वाद्याः पिशाचाश्चमानुषा ब्रह्मणादयः / पशवः पक्षिणश्चैव स्थावराः ससरीसृपाः

Các Gandharva và loài tương tự, các Piśāca, loài người cùng Phạm Thiên (Brahmā) v.v.; thú vật, chim chóc, loài bất động và loài bò sát—tất thảy.

Verse 123

तिष्ठत्सुतेषु तत्कालं पृथिवीतलवसिषु / सहस्रंयत्तु रश्मीनां सूर्यस्येह विनश्यति

Khi các hữu tình cư trú trên mặt đất trong lúc ấy đứng yên, thì trong các tia sáng của Mặt Trời có một nghìn tia tại đây tiêu mất.

Verse 124

ते सप्त रश्मयो भूत्वा एकैको जायते रविः / क्रमेण शतमानास्ते त्रींल्लोकान्प्रदहन्त्युत

Từ bảy tia ấy, Ravi (Mặt Trời) sinh khởi từng tia một; rồi chúng lần lượt tăng thành trăm trăm và thiêu đốt cả ba cõi.

Verse 125

जङ्गमान्स्थावरांश्चैव नदीः सर्वाश्च पर्वतान् / शुष्के पूर्वमनावृष्ट्या चैस्तैशचैव प्रतापिताः

Loài động và loài tĩnh, mọi sông ngòi và núi non—đều đã khô cạn trước vì không mưa, rồi bị nung bởi uy nhiệt của những tia ấy.

Verse 126

तदा ते विवशाः सर्वे निर्दग्धाः सूर्यरश्मिभिः / जङ्गमाः स्थावराश्चैव धर्माधर्मादिकास्तु वै

Khi ấy tất cả đều bất lực, bị thiêu rụi bởi tia nắng Mặt Trời—cả loài động lẫn loài tĩnh; và quả thật cả dharma, adharma v.v. cũng vậy.

Verse 127

दग्धदेहास्तदा ते तु धूतपापा युगात्यये / ख्यातातपा विनिर्मुक्ताः शुभया चातिबन्धया

Vào lúc tận cùng của một kỷ, tuy thân họ bị thiêu đốt, tội lỗi đã được gột sạch; thoát khỏi sức nóng khổ hạnh lừng danh và được ràng buộc bởi mối liên kết cát tường, bền chặt.

Verse 128

ततस्ते ह्युपपद्यन्ते तुल्यरूपैर्जनैर्जनाः / उषित्वा रजनीं ते च ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

Rồi họ sinh khởi giữa những chúng sinh đồng dạng; và lưu trú trọn một đêm của Phạm Thiên, đấng có sự sinh thành chưa hiển lộ.

Verse 129

पुनः सर्गे भवन्तीह मानस्यो ब्रह्मणः प्रजाः / ततस्तेषु प्रपन्नेषु जनैस्त्रैलोक्यवासिषु

Khi cuộc sáng tạo lại khởi lên, tại đây xuất hiện các chúng sinh là con của ý niệm Phạm Thiên; rồi khi dân cư của tam giới nương tựa nơi họ.

Verse 130

निर्दग्धेषु च लोकेषु तदा सूर्यैस्तु सप्तभिः / वृष्ट्या क्षितौ प्लावितायां विजनेष्वर्णवेषु वा

Khi bảy mặt trời thiêu đốt các thế giới, muôn cõi thành tro tàn; rồi bởi mưa, mặt đất bị ngập tràn, như những đại dương hoang vắng không người.

Verse 131

समुद्राश्चैव मेघाश्च आपश्चैवाथ पार्थिवाः / शरमाणा व्रजन्त्येव सलिलाख्यास्तथाचलाः

Biển cả, mây trời và mọi dòng nước trên đất—thảy như hổ thẹn mà rút lui; cả những khối nước gọi là ‘salila’ cùng núi non cũng chuyển dời như vậy.

Verse 132

आगतागतिकं चैव यदा तु सलिलं बहु / संछाद्येमां स्थितां भूमिमर्णवाख्यं तदाभवत

Khi dòng nước ra vào ấy trở nên vô cùng nhiều, nó phủ kín mặt đất đang an trụ này; bấy giờ nó được gọi là ‘Arṇava’ (đại hải).

Verse 133

आभाति यस्माच्चाभासाद्भाशब्दः कान्तिदीप्तिषु / स सर्वः समनुप्राप्ता मासां भाभ्यो विभाव्यते

Vì nó tỏa sáng, và từ ánh huy hoàng ấy mà chữ ‘bhā’ được dùng cho vẻ rực rỡ và quang minh; ánh sáng ấy lan khắp, nên các tháng được luận giải từ ‘bhā’.

Verse 134

तदन्तस्तनुते यस्मात्सर्वां पृथ्वीं समततः / धातुस्तनोति विस्तारं ततोपतनवः स्मृताः

Vì nó từ bên trong trải rộng khắp toàn địa cầu một cách đồng đều; căn ‘tan’ mang nghĩa mở rộng, nên được ghi nhớ là ‘patanava’.

Verse 135

शार इत्येव शीर्णे तु नानार्थो धातु रुच्यते / एकार्णवे भवन्त्यापो न शीर्णास्तेन ता नराः

Từ ‘śāra’ được chấp nhận như một căn đa nghĩa theo nghĩa ‘hư hoại’; nhưng các dòng nước trở thành một trong cùng một Arṇava, nên chúng không bị tiêu tan—được nói như vậy.

Verse 136

तस्मिन् युगसहस्रान्ते संस्थिते ब्रह्मणो ऽहनि / तावत्कालं रजन्यां च वर्तन्त्यां सलिलात्मनः

Vào cuối một nghìn yuga, khi ngày của Phạm Thiên (Brahmā) an lập mà kết thúc, trong suốt thời lượng ấy của đêm Phạm Thiên, muôn loài vẫn tồn tại như thể nước.

Verse 137

ततस्ते सलिले तस्मिन् नष्टाग्नौ पृथिवीतले / प्रशान्तवाते ऽन्धकारे निरालोके समन्ततः

Rồi trong khối nước ấy, khi lửa trên mặt đất đã tắt và gió lặng, bóng tối không ánh sáng bao trùm khắp mọi phương.

Verse 138

येनैवाधिष्ठितं हीदं ब्रह्मणः पुरुषः प्रभुः / विभागमस्य लोकस्य प्रकर्तुं पुनरैच्छत

Đấng Purusha tối thượng, Brahma, vị đã nâng đỡ thế giới này, lại muốn phân định và sắp đặt cõi đời này một lần nữa.

Verse 139

शार इत्येव शीर्णे तु नानार्थो धातु रुच्यते / एकर्णवे ततस्तस्मिन्नष्टे स्थावर जङ्गमे / तदा भवति स ब्रह्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्

Gốc từ ‘śāra’ được hiểu đa nghĩa trong nghĩa ‘śīrṇa’ (tàn hoại). Khi trong đại dương pralaya duy nhất ấy, mọi loài bất động và hữu động đều tiêu vong, thì Brahma trở thành Đấng nghìn mắt, nghìn chân.

Verse 140

सहस्रशीर्षा पुरुषो रुक्मवर्णो ह्यतीन्द्रियः / ब्रह्मा नारायणा ख्यस्तु सुष्वाप सलिले तदा

Đấng Purusha nghìn đầu, sắc vàng rực, vượt ngoài các căn—Brahma được gọi là Narayana—khi ấy an giấc trong nước.

Verse 141

सत्त्वोद्रेकात्प्रबुद्धस्तु स शून्यं लोकमैक्षत / अनेनाद्येन पादेन पुराणं परिकीर्तितम्

Tỉnh dậy do sattva dâng tràn, Ngài nhìn thấy thế gian trống rỗng. Bằng câu đầu này, Purana được tuyên xưng.