Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 118
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
पुरुषान्यबहुत्वेन प्रतीता न प्रवर्तते / प्रवर्तते पुनः सर्गस्तेषां साकारणात्मनाम्
Transliteration
puruṣānyabahutvena pratītā na pravartate / pravartate punaḥ sargasteṣāṃ sākāraṇātmanām
Translation
Khi các Purusha không được nhận thấy như nhiều, thì không có vận hành. Nhưng dòng sáng tạo lại khởi lên đối với những linh ngã còn mang nhân duyên.
Word by Word
पुरुषान्persons/puruṣas
पुरुषान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Plural
यबहुत्वेनby non-plurality / by not being many
यबहुत्वेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअ-बहुत्व (प्रातिपदिक)
FormInstrumental (3rd/तृतीया), Singular, Neuter; with privative a-; adverbial instrument (“by/through non-multiplicity”)
प्रतीताbeing perceived/understood
प्रतीता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + √इ (धातु) + क्त (कृदन्त) / प्रतीत (प्रातिपदिक)
FormPast participle (क्त) used adjectivally; Feminine, Nominative, Singular; agrees with implied प्रकृतिः/बुद्धिः etc.
नnot
न:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध)
प्रवर्ततेproceeds/operates
प्रवर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √वृत् (धातु)
FormLakāra: Laṭ (लट्, Present), Prathama-puruṣa (3rd), Singular; Ātmanepada
प्रवर्ततेproceeds/comes into activity
प्रवर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √वृत् (धातु)
FormLakāra: Laṭ (Present), 3rd person, Singular; Ātmanepada
पुनःagain
पुनः:
Kala/Avritti (काल/आवृत्ति)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
सर्गःcreation/emission
सर्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Plural; pronoun
स-कारण-आत्मनाम्of those whose nature includes causes / of the causal-souled
स-कारण-आत्मनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi-like sense but form as determinative: “having cause as self/with cause”; Genitive Plural (षष्ठी बहुवचन), Masculine (agreeing with तेषाम्)