Shloka 80
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
व्यतीतौ सप्तमे कल्पे पुराणौ लोकसाधकौ / विरजेते ऽत्र वै लोके तेजसाक्षिप्य चात्मनः
Transliteration
vyatītau saptame kalpe purāṇau lokasādhakau / virajete 'tra vai loke tejasākṣipya cātmanaḥ
Translation
Khi kalpa thứ bảy đã trôi qua, hai bậc cổ xưa, những vị làm lợi ích cho thế gian, rực sáng trong cõi này khi phóng tỏa quang lực tự thân.
Word by Word
व्यतीतौhaving passed
व्यतीतौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + अति + इ (धातु) → व्यतीत (कृदन्त, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; “having passed/elapsed”
सप्तमेin the seventh
सप्तमे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘सप्तमे’—in the seventh
कल्पेin the kalpa
कल्पे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पुराणौancient
पुराणौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
लोक-साधकौbenefactors of the world
लोक-साधकौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootलोक (प्रातिपदिक) + साधक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘लोकस्य साधकौ’—accomplishers/benefactors of the world
विरजेतेthey shine/are resplendent
विरजेते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + रज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, द्विवचन; आत्मनेपद
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तेजसाby radiance
तेजसा:
Karana (करण/तृतीया)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
आक्षिप्यhaving drawn (in)
आक्षिप्य:
Purvakala (पूर्वकाल क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआ + क्षिप् (धातु) → आक्षिप्य (क्त्वान्त/gerund)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive) — “having drawn/attracted”
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
आत्मनःof themselves/into themselves
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; स्वसम्बन्ध (reflexive genitive)