Adhyaya 19

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे जम्बूद्वीपवर्णनं नामाष्टादशो ऽध्यायः सूत उवाच प्लक्षद्वीपं प्रवक्ष्यामि यथावदिह संग्रहात् / शृणुतेमं यथातत्त्वं ब्रुवतो मे द्विजोत्तमाः

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần trước do Vāyu thuyết, ở anuṣaṅga-pāda thứ hai, chương thứ mười tám mang tên “Mô tả Jambūdvīpa”. Sūta nói: “Hỡi các bậc dvija tối thượng, nay ta sẽ trình bày Plakṣadvīpa đúng phép, theo lối tóm lược; hãy nghe lời ta theo đúng chân tướng.”

Verse 2

जंबूद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणास्तस्य विस्तरः / विस्तराद्द्विगुणश्चास्य परिणाहः समन्ततः

So với bề rộng của Jambūdvīpa, bề rộng của xứ này gấp đôi; và so với bề rộng ấy, chu vi (pariṇāha) bao quanh cũng gấp đôi.

Verse 3

तेनावृतः समुद्रो वै द्वीपेन लवणोदकः / तत्र पुण्या जनपदाश्चिरान्न म्रियते जनः

Biển nước mặn được hòn đảo ấy bao bọc. Nơi đó có các xứ sở phước lành; con người ở đó không chết sớm, mà sống lâu dài.

Verse 4

कृत एव च दुर्भिक्षं जराव्याधिभयं कुतः / तत्रापि पर्वताः पुण्याः सप्तैव मणिभूषणाः

Ở đó dường như chẳng hề có nạn đói; lấy đâu ra nỗi sợ già nua và bệnh tật? Nơi ấy còn có bảy ngọn núi phước lành, được trang sức bằng châu báu.

Verse 5

रत्नाकरास्तथा नद्यस्तासां नामानि च बुवे / ब्लक्षद्वीपादिषु त्वेषु सप्त सप्त तु पञ्चसु

Các đại dương và các dòng sông—ta sẽ nói tên của chúng. Trong năm châu như Plakṣa-dvīpa này, mỗi châu đều có bảy bảy.

Verse 6

ऋज्वायताः प्रतिदिशं निविष्टा वर्षपर्वताः / प्लक्षद्वीपे तु वक्ष्यामि सप्तद्वीपान् महा बलान्

Những núi Varṣa trải thẳng theo mỗi phương và an trụ nơi đó. Nay ta sẽ thuật về bảy dvīpa hùng lực trong Plakṣa-dvīpa.

Verse 7

गोमेदको ऽत्र प्रथमः पर्वतो मेघसन्निभः / ख्यायते यस्य नाम्ना तु वर्षं गोमेदसंज्ञितम्

Ở đây, núi đầu tiên tên là Gomedaka, tựa như mây. Theo tên núi ấy, xứ này được gọi là Gomedavarṣa.

Verse 8

द्वितीयः पर्वतश्चन्द्रः सर्वौंष धिसमन्वितः / अश्विभ्याममृतस्यार्थमोषध्यो यत्र संभृताः

Núi thứ hai tên Candra, đầy đủ mọi dược thảo. Nơi ấy, đôi Aśvinī-kumāra đã gom dược liệu vì mục đích amṛta.

Verse 9

तृतीयो नारदो नाम दुर्गशैलो महोच्चयः / तत्राचले समुत्पन्नौ पूर्वं नारदपर्वतौ

Núi thứ ba mang tên Nārada, vách đá hiểm trở và cao vút. Trên ngọn núi ấy, thuở xưa đã phát sinh những núi mang danh Nārada.

Verse 10

चतुर्थस्तत्र वै शैलो दुदुंभिर्न्नाम नामतः / छन्दमृत्युः पुरा तस्मिन्दुन्दुभिः सादितः सुरैः

Ở đó, ngọn núi thứ tư được biết đến với danh xưng Dudumbhi. Thuở xưa, tại chính nơi ấy, ‘Chandamṛtyu’ đã bị chư Thiên khuất phục nhờ Dundubhi.

Verse 11

रज्जुदोलोरुकामं यः शाल्मलिश्चासुरान्तकृत् / पञ्चमः सोमको नाम देवैर्यत्रामृतं पुरा

Ngọn núi cao đẹp như chiếc đu dây, lại có cây Śālmali—kẻ diệt trừ loài Asura—đó là ngọn thứ năm, mang tên Somaka; nơi chư Thiên thuở xưa đã an trí cam lộ (amṛta).

Verse 12

संभृतं चाहृतं चैव मातुरर्थे गरुत्मता / षष्टस्तु सुमना नाम सप्तमर्षभ उच्यते

Vì lợi ích của mẹ mình, Garuḍa đã gom góp và cũng mang về cam lộ (amṛta). Ngọn thứ sáu mang tên Sumanā, còn ngọn thứ bảy được gọi là Ṛṣabha.

Verse 13

हिरण्यक्षो वराहेण तस्मिञ्छैले निषूदितः / वैभ्राजः सप्तमस्तत्र भ्राजिष्णुः स्फाटिको महान्

Chính trên ngọn núi ấy, Varāha đã diệt Hiraṇyākṣa. Tại đó, ngọn thứ bảy là Vaibhrāja—rực sáng, vĩ đại, trong ngần như pha lê.

Verse 14

अर्चिर्भिर्भ्राजते यस्माद्वैभ्राजस्तेन संस्मृतः / तेषां वर्षाणि वक्ष्यामि नामतस्तु यथाक्रमम्

Vì nó rực sáng bởi những tia như ngọn lửa, nên được ghi nhớ với danh xưng Vaibhrāja. Nay ta sẽ nói tên các varṣa của họ theo đúng thứ tự.

Verse 15

गोमेदं प्रथमं वर्षं नाम्नाशान्तभयं स्मृतम् / चन्द्रस्य शिशिरं नाम नारदस्य सुखोदयम्

Năm đầu tiên là Gomeda được ghi nhớ với danh xưng ‘Śāntabhaya’; năm của Candra gọi là ‘Śiśira’, và năm của Nārada mang tên ‘Sukhodaya’.

Verse 16

आनन्दं दुन्दुभेर्वर्षं सोमकस्यशिवं स्मृतम् / क्षेमकं वृषभस्यापि वैभ्राजस्य ध्रुवं तथा

Năm của Dundubhi mang tên ‘Ānanda’, còn của Somaka được ghi nhớ là ‘Śiva’; của Vṛṣabha gọi ‘Kṣemaka’, và của Vaibhrāja là ‘Dhruva’.

Verse 17

एतेषु देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः / विहरन्ति रमन्ते च दृश्यमानाश्च तैः सह

Trong các cõi ấy, chư Thiên Gandharva và các bậc Siddha cùng với các Cāraṇa du hành vui chơi, và cũng hiện ra rõ ràng cùng họ.

Verse 18

तेषां नद्यस्तु सप्तैव प्रतिवर्षं समुद्रगाः / नामतस्ताः प्रवक्ष्यामि सप्तगङ्गास्तपोधनाः

Các con sông của họ, trong mỗi varṣa, chỉ có bảy dòng chảy ra biển; hỡi bậc giàu có bởi khổ hạnh, ta sẽ nói tên bảy Gaṅgā ấy.

Verse 19

अनुतप्तासुखी चैव विपाशा त्रिदिवा क्रमुः / अमृता सुकृता चैव सप्तैताः सरितां वराः

Anutaptā, Sukhī, Vipāśā, Tridivā, Kramu, Amṛtā và Sukṛtā—đó là bảy dòng sông tối thắng.

Verse 20

अभिगच्छन्ति ता नद्यस्ताभ्यश्चान्याः सहस्रशः / बहूदका ह्योघवत्यो यतो वर्षति वासवः

Những dòng sông ấy đổ về nơi đó, và cùng với chúng còn có hàng ngàn sông khác. Vì Vāsava (Đế Thích) ban mưa, nên nước dồi dào và dòng chảy cuồn cuộn.

Verse 21

ताः पिबन्ति सदा हृष्टा नदीजनपदास्तु ते / शुभाः शान्तभयाश्चैव प्रमुदं शैशिराः शिवाः

Các xứ sở ven sông luôn hân hoan uống dòng nước ấy. Những miền ấy cát tường, hết sợ hãi, tràn niềm vui, mát lành và đem lại phúc thiện.

Verse 22

आनन्दाश्च सुखाश्चैव क्षेमकाश्च ध्रुवैः सह / वर्णाश्रमाचारयुता प्रजास्तेष्ववधिष्ठिताः

Ở đó, dân chúng tràn đầy hoan lạc và an vui, vững bền trong an ổn cùng với Dhruva. Muôn dân nương theo nề nếp varṇa-āśrama an trú nơi ấy một cách trật tự.

Verse 23

सर्वे त्वरोगाः सुबलाः प्रजाश्चामयव र्जिताः / अवसर्पिणी न तेष्वस्ति तथैवोत्सर्पिणी न च

Ở đó mọi người không mắc bệnh phát nhanh, thân thể cường tráng, không tật bệnh. Nơi ấy không có avasarpiṇī (suy thoái), cũng không có utsarpiṇī (thăng tiến).

Verse 24

न तत्रास्ति युगावस्था चतुर्युगकृता क्वचित् / त्रेतायुगसमः कालः सर्वदा तत्र वर्त्तते

Nơi ấy không hề có trạng thái yuga do bốn yuga hợp thành. Thời gian ở đó luôn vận hành như Tretāyuga.

Verse 25

प्लक्षद्वीपादिषु ज्ञेयः पञ्चस्वेतेषु सर्वशः / देशस्यानुविधानेन कालस्यानुविधाः स्मृताः

Tại Plakṣadvīpa và bốn đảo còn lại trong năm đảo ấy, sự phân chia thời gian cũng được nhận biết tùy theo từng xứ sở, như các Smṛti đã ghi nhớ.

Verse 26

पञ्चवर्षसहस्राणि तेषु जीवन्ति मानवाः / सुरूपाश्च सुवेषाश्च ह्यरोगा बलिनस्तथा

Ở các đảo ấy, loài người sống đến năm nghìn năm; họ dung mạo đoan nghiêm, y phục trang nhã, không bệnh tật và đầy sức lực.

Verse 27

सुखमायुर्बलं रुपमारोग्यं धर्म एव च / प्लक्षद्वीपादिषु ज्ञेयः शाकद्वीपान्तिकेषु वै

Hạnh phúc, thọ mạng, sức lực, dung sắc, sức khỏe và Dharma—điều ấy được biết là hiện hữu từ Plakṣadvīpa cho đến vùng cận kề Śākadvīpa.

Verse 28

प्रक्षद्वीपः पृथुः श्रीमान्सर्वतो धनधान्यवान् / दिव्यौषधिफलोपेतः सर्वौंषधिवनस्पतिः

Prakṣadvīpa rộng lớn và phú quý, bốn phía tràn đầy của cải và lương thực; có trái của dược thảo thiêng và sung mãn mọi loài cây thuốc.

Verse 29

आवृतः पशुभिः सर्वैर्ग्राम्यारण्यैः सहस्रशः / जंबूवृक्षेम संख्यातस्तस्य मध्ये द्विजोत्तमाः

Hòn đảo ấy được bao quanh bởi muôn ngàn loài thú, cả thuần lẫn hoang; được ví như cây Jambū, và ở giữa nó, hỡi các bậc dvija tối thượng, (có).

Verse 30

प्लक्षो नाम महावृक्षस्तस्य नाम्ना स उच्यते / स तत्र पूज्यते स्थाने मध्ये जनपदस्य ह

Có một đại thụ tên Plakṣa; nó được gọi đúng theo danh ấy. Tại đó, ở nơi giữa xứ sở, cây ấy được tôn thờ phụng bái.

Verse 31

स चापीक्षुरसोदेन प्रक्षद्वीपः समावृतः / प्लक्षद्वीपसमेनैव वैपुल्यद्विस्तरेण तु

Prakṣadvīpa ấy cũng bị bao bọc bốn phía bởi biển nước mía. Về độ rộng lớn, nó ngang bằng với Plakṣadvīpa.

Verse 32

इत्येवं संनिवेशो वः प्लक्षद्वीपस्य कीर्तितः / आनुपूर्व्यात्समासेन शाल्मलं तु निबोधत

Như vậy, bố cục của Plakṣadvīpa đã được thuật cho các ngươi. Nay theo thứ tự, hãy hiểu về Śālmala một cách tóm lược.

Verse 33

ततस्तृतीयं वक्ष्यामि शाल्मलं द्वीपसुत्तमम् / शाल्मलेन समुद्रस्तु द्वीपेनेक्षुरसोदकः

Sau đó ta sẽ nói về hòn đảo thứ ba, tối thắng: Śālmala. Bao quanh Śālmala là đại dương nước mía.

Verse 34

प्लक्षद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणेन समावृतः / तत्रापि पर्वताः सप्त विज्ञेया रत्नयोनयः

Nó rộng gấp đôi so với bề rộng của Plakṣadvīpa. Ở đó cũng có bảy ngọn núi, nên biết là những mạch nguồn của châu báu.

Verse 35

रत्नाकरास्तथा नद्यस्तेषां वर्षेषु सप्तसु / प्रथमः सूर्यसंकाशः कुमुदो नाम पर्वतः

Trong bảy xứ ấy có các biển châu báu và những dòng sông. Núi thứ nhất tên Kumuda, rực sáng như mặt trời.

Verse 36

सर्वधातुमयैः शृङ्गैः शिलाजालसमाकुलैः / द्वितीयः पर्वतश्चात्र ह्युत्तमो नाम विश्रुतः

Với các đỉnh núi cấu thành từ mọi kim loại và dày đặc mạng lưới đá, ngọn núi thứ hai nơi đây nổi danh với tên Uttama.

Verse 37

हरितालमयैः शृङ्गैर्दिवमावृत्य तिष्ठति / तृतियः पर्वतस्तत्र बलाहक इति श्रुतः

Với những đỉnh núi bằng haritāla che phủ cả bầu trời, ngọn núi thứ ba ở đó được truyền tụng là Balāhaka.

Verse 38

जात्यञ्जनमयैः शृङ्गैर्दिवमावृत्य तिष्ठति / चतुर्थः पर्वतो द्रोणो यत्र सा वै सहोषधिः

Với những đỉnh bằng jātyañjana che phủ bầu trời, ngọn núi thứ tư là Droṇa; nơi ấy có dược thảo thiêng ‘Sahoṣadhi’.

Verse 39

विशल्यकरणी चैव मृतसञ्जीविनी तथा / कङ्कस्तु पञ्चमस्तत्र पर्वतः सुमहोदयः

Ở đó còn có Viśalyakaraṇī và Mṛtasañjīvinī; và ngọn núi thứ năm là Kaṅka, rạng lên với sự hưng khởi vô cùng lớn lao.

Verse 40

नित्यपुष्पफलोपेतो वृक्षवीरुत्समावृतः / षष्ठस्तु पर्वतस्तत्र महिषो मेघसन्निभः

Ngọn núi ấy luôn đầy hoa và quả, lại được bao phủ bởi cây rừng và dây leo. Tại đó, ngọn núi thứ sáu tên là Mahisha, trông tựa mây trời.

Verse 41

यस्मिन्सो ऽग्निर्निवसति महिषो नाम वारिजः / सप्तमः पर्वतस्तत्र ककुद्मान्नाम भाष्यते

Nơi Agni ngự trị có “Mahisha”, loài sinh từ nước (varija). Tại đó, ngọn núi thứ bảy được gọi là Kakudman.

Verse 42

तत्र रत्नान्यनेकानि स्वयं रक्षति वासवः / प्रजापतिमुपादाय प्रजाभ्यो विधिवत्स्वयम्

Tại đó có vô số bảo châu, được chính Vasava (Indra) tự mình gìn giữ. Ngài đem theo Prajapati và tự thân sắp đặt cho muôn loài đúng theo pháp nghi.

Verse 43

इत्येते पर्वताः सप्त शाल्मले मणिभूषणाः / तेषां वर्षाणि वक्ष्यामि सर्पैव तु शुभानि वै

Như vậy, bảy ngọn núi ở Shalmali đều được trang sức bằng châu ngọc. Nay ta sẽ nói về các varsha (vùng đất) của chúng, thật cát tường như loài xà.

Verse 44

कुमुदस्य स्मृतं श्वेतमुत्तमस्य च लोहितम् / बलाहकस्य जीमूतं द्रोणस्य हरितं स्मृतम्

Kumuda được nhớ là màu trắng, còn Uttama là màu đỏ. Balāhaka mang sắc như jīmūta (mây), và Droṇa được ghi nhận là màu xanh lục.

Verse 45

कङ्कस्य वैद्युतं नाम महिषस्य च मानसम् / ककुदः सुप्रदं नाम सप्तैतानि तु सप्तधा

Kanka có danh xưng ‘Vaidyuta’, còn Mahiṣa có danh xưng ‘Mānasa’. Kakuda mang danh ‘Suprada’; bảy danh xưng ấy được truyền tụng theo bảy cách.

Verse 46

वर्षाणि पर्वताश्चैव नदीस्तेषु निबोधत / ज्योतिः शान्तिस्तथा तुष्टा चन्द्रा शुक्रा विमोचनी

Hãy biết các varṣa, núi và sông ở đó: Jyoti, Śānti, Tuṣṭā, Candrā, Śukrā và Vimocanī.

Verse 47

निवृत्तिः सप्तमी तासां प्रतिवर्षं तु ताः स्मृताः / तासां समीपगाश्चान्याः शतशो ऽथ सहस्रशः

Trong số ấy, thứ bảy là ‘Nivṛtti’; ở mỗi varṣa đều được ghi nhớ như vậy. Gần đó còn có các sông khác, hàng trăm rồi hàng nghìn.

Verse 48

न संख्यां परिसंख्यातुं शक्नुयात्को ऽपि मानवः / इत्येष संनिवेशो वः शाल्मलस्य प्रकीर्त्तितः

Không một người phàm nào có thể đếm cho trọn số ấy. Như vậy, cấu trúc của Śālmala-dvīpa đã được thuật lại cho các ngươi.

Verse 49

प्लक्षवृक्षेण संख्यातस्तस्य मध्ये महा द्रुमः / शाल्मलिर्विपुलस्कन्धस्तस्य नाम्ना स उच्यते

Kích thước của nó được nói theo cây Plakṣa; giữa đó có một đại thụ. Đại thụ thân rộng ấy được gọi là ‘Śālmali’, và chính theo danh ấy mà nơi này được xưng tụng.

Verse 50

शाल्मलस्तु समुद्रेण सुरोदेन समावृतः / विस्तराच्छाल्मलस्वैव समे न तु समन्ततः

Đảo Śālmala được bao bọc bởi đại dương tên Suroda. Về độ rộng thì ngang với Śālmala, nhưng không đồng đều khắp mọi phương.

Verse 51

उत्तरेषु तु धर्मज्ञाद्वीपेषु शृणुत प्रजाः / यथाश्रुतं यथान्यायं ब्रुवतो मे निबोधत

Hỡi bậc am tường Dharma, hãy nghe về các hải đảo phương bắc, hỡi muôn dân. Ta nói đúng như đã nghe và theo lẽ công chính; hãy chú tâm thấu hiểu lời ta.

Verse 52

कुशद्वीपं प्रवक्ष्यामि चतुर्थं तु समासतः / सुरोदकः परिवृतः कुशद्वीपेन सर्वतः

Nay ta sẽ nói vắn tắt về hải đảo thứ tư, Kuśa-dvīpa. Biển Surodaka bao quanh Kuśa-dvīpa ở mọi phía.

Verse 53

शाल्मलस्य तु विस्ताराद्द्विगुणेन समन्ततः / सप्तैव च गिरींस्तत्र वर्ण्यमानान्निबोधत

So với độ rộng của Śālmala, nơi này trải rộng gấp đôi về mọi phía. Hãy biết thêm bảy ngọn núi sẽ được thuật tả tại đó.

Verse 54

कुशद्वीपे तु विज्ञेयः पर्वतो विद्रुमश्च यः / द्वीपस्य प्रथमस्तस्य द्वितीयो हेमपर्वतः

Tại Kuśa-dvīpa, cần biết ngọn núi tên Vidruma; đó là ngọn núi thứ nhất của hải đảo ấy. Ngọn thứ hai là Hema-parvata.

Verse 55

तृतीयो द्युतिमान्नाम जीमूतसदृशो गिरिः / चतुर्थः पुष्पवान्नाम पञ्चमस्तु कुशेशयः

Núi thứ ba tên Dyutimān, tựa như mây; núi thứ tư tên Puṣpavān, và núi thứ năm là Kuśeśaya.

Verse 56

षष्ठो हरिगिरिर्नाम सप्तमो मन्दरः स्मृतः / मन्दा इति ह्यपा नाम मन्दरो दारणादयम्

Núi thứ sáu mang tên Harigiri, núi thứ bảy được nhớ đến là Mandara; có dòng sông tên Mandā, và Mandara nổi danh bởi sức nâng đỡ, gìn giữ.

Verse 57

तेषामन्तरविषकंभो द्विगुणः प्रविभागतः / उद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं वेणुमण्डलम्

Khoảng không giữa chúng được phân chia theo tỷ lệ gấp đôi; varṣa thứ nhất là Udbhida, varṣa thứ hai là Veṇumaṇḍala.

Verse 58

तृतीयं वै रथाकारं चतुर्थं लवणं समृतम् / पञ्चमं धृतिमद्वर्षं षष्ठं वर्षं प्रभाकरम्

Varṣa thứ ba là Rathākāra, varṣa thứ tư được gọi là Lavaṇa; varṣa thứ năm là Dhṛtimad, và varṣa thứ sáu là Prabhākara.

Verse 59

सप्तमं कपिलं नाम सर्वे ते वर्ष भावकाः / एतेषु देवगन्धर्वाः प्रजास्तु जगदीश्वराः

Varṣa thứ bảy mang tên Kapila; tất cả đều là các miền varṣa. Nơi ấy có chư thiên và gandharva; muôn dân thuộc quyền Jagadīśvara, Chúa Tể của thế gian.

Verse 60

विहरन्ति रमन्ते च हृष्यमाणास्तु सर्वशः / न तेषु दस्यवः संति म्लेच्छ जातय एव च

Họ dạo chơi và hoan hỷ khắp mọi nơi. Ở đó không có bọn cướp dásyu, cũng không có các giống mleccha.

Verse 61

गौरप्रायो जनः सर्वः क्रमाच्च म्रियते तथा / तत्रापि नद्यः सप्तैव धूतपापाशिवा तथा

Dân chúng nơi ấy phần nhiều da sáng, và cũng lần lượt qua đời như vậy. Ở đó chỉ có bảy con sông, rửa sạch tội lỗi và đem điều lành.

Verse 62

पवित्रा संततिश्चैव विद्युद्दंभा मही तथा / अन्यास्ताभ्यो ऽपरिज्ञाताः शतशो ऽथ सहस्रशः

Pavitrā, Saṃtati, Vidyuddaṃbhā và Mahī—đó cũng là (những con sông). Ngoài ra còn có hàng trăm, hàng nghìn sông khác chưa được biết đến.

Verse 63

अभिगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः / घृतोदेन कुशद्वीपो बाह्यतः परिवारितः

Tất cả các sông ấy đều chảy đến nơi Indra ban mưa. Kuśadvīpa được bao bọc bên ngoài bởi Ghṛtoda, biển bơ thiêng.

Verse 64

विज्ञेयः स तु विस्तारात्कुशद्वीपसमेन तु / इत्येष सन्निवेशो वः कुशद्वीपस्य कीर्त्तितः

Hãy biết rằng bề rộng của nó ngang bằng Kuśadvīpa. Như vậy, bố cục của Kuśadvīpa đã được thuật lại cho các ngươi.

Verse 65

क्रैञ्चद्वीपस्य विस्तारं वक्ष्याम्यहमतः परम् / कुशद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणः स तु वै स्मृतः

Nay ta sẽ nói về sự rộng lớn của đảo Krañca; theo Smṛti, nó được nhớ là gấp đôi so với đảo Kuśa.

Verse 66

घृतोदकसमुद्रो वै क्रैञ्च द्वीपेन संयुतः / तस्मिन्द्वीपे नगश्रेष्ठः क्रैञ्चस्तु प्रथमो गिरिः

Đảo Krañca được bao quanh bởi đại dương nước bơ tinh khiết. Trên đảo ấy, núi tối thượng là Krañca, ngọn núi đứng đầu.

Verse 67

क्रैञ्चात्परो वामनको वामनादन्धकारकः / अन्धकारात्परश्चापि दिवावृन्नाम पर्वतः

Sau núi Krañca là Vāmanaka; sau Vāmanaka là Andhakāraka; và sau Andhakāraka là ngọn núi mang tên Divāvṛt.

Verse 68

दिवावृतः परश्चापि द्विविदो गिरिसत्तमः / द्विविदात्परतश्चापि पुण्डरीको महागिरिः

Sau Divāvṛt là Dvivida, bậc tối thượng trong các núi; và sau Dvivida là đại sơn mang tên Puṇḍarīka.

Verse 69

पुण्डरीकात्परश्चापि प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः / एते रत्नमयाः सप्त क्रैञ्चद्वीपस्य पर्वताः

Sau Puṇḍarīka được gọi là Dundubhisvana. Đó là bảy ngọn núi bằng châu báu của đảo Krañca.

Verse 70

बहुपुष्पफलोपेतनानावृक्षलतावृताः / परस्परेण द्विगुणा विस्तृता हर्षवर्द्धनाः

Nơi ấy đầy hoa và trái, được bao bọc bởi muôn loài cây và dây leo; rộng lớn gấp đôi nhau, làm tăng trưởng niềm hoan hỷ.

Verse 71

वर्षाणि तत्र वक्ष्यामि नामतस्तान्निबोधत / क्रैञ्चस्य कुशलो देशो वामनस्य मनोनुगः

Nay ta sẽ nói tên các varṣa ở đó, hãy ghi nhớ: xứ ‘Kuśala’ của Krañca và ‘Manonuga’ của Vāmana.

Verse 72

मनोनुगात्परश्चोष्णस्तृतीयं वर्षमुच्यते / उष्णात्परः पीवरकः पीवरादन्धकारकः

Sau Manonuga, varṣa thứ ba được gọi là ‘Uṣṇa’; sau Uṣṇa là ‘Pīvaraka’, và sau Pīvaraka là ‘Andhakāraka’.

Verse 73

अन्धकारात्परश्चापि मुनिदेशः स्मृतो बुधैः / मुनिदेशात्परश्चैव प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः

Sau Andhakāraka, các bậc hiền triết ghi nhận xứ ‘Munideśa’; và sau Munideśa được gọi là ‘Dundubhisvana’.

Verse 74

सिद्धचारणसंकीर्णो गौरप्रयो जनः स्मतः / तत्रापि नद्यः सप्तैव प्रतिवर्ष स्मृताः शुभाः

Xứ ấy đầy các bậc Siddha và Cāraṇa; dân chúng được ghi nhớ phần nhiều có sắc da sáng. Ở đó nữa, trong mỗi varṣa chỉ kể bảy dòng sông cát tường.

Verse 75

गौरी कुमुद्वती चैव संध्या रात्रिर्मनोजवा / ख्यातिश्च पुण्डरीका च गङ्गाः सप्तविधाः स्मृताः

Gaurī, Kumudvatī, Sandhyā, Rātri, Manojavā, Khyāti và Puṇḍarīkā—được ghi nhớ là bảy dạng thiêng của sông Hằng.

Verse 76

तासां सहस्रशश्चान्या नद्यो यास्तु समीपगाः / अभिगच्छन्ति ताः सर्वा विपुलाः सुबहूदकाः

Gần đó còn có hàng ngàn con sông khác; tất cả đều rộng lớn, dồi dào nước, và đều chảy đến hòa nhập vào đó.

Verse 77

क्रैञ्चद्वीपः समुद्रेण दधिमण्डौदकेन तु / आवृतः सर्वतः श्रीमान्क्रैञ्चद्वीपसमेन तु

Krañcadvīpa được bao bọc bốn phía bởi đại dương có nước dadhimaṇḍa; hòn đảo cát tường ấy được phủ quanh với độ rộng tương xứng chính nó.

Verse 78

प्लक्षद्वीपादयो ह्येते समासेन प्रकीर्त्तिताः / तेषां निसर्गोद्वीपानामानुपूर्व्येण सर्वशः

Plakṣadvīpa và các đảo khác đã được tán thuyết vắn tắt; còn các đảo do tự nhiên an bài ấy sẽ được thuật theo thứ tự, đầy đủ về mọi mặt.

Verse 79

न शक्यो विस्तराद्वक्तुं दिव्यवर्षशतैरपि / निसर्गो यः प्रजानां तु संहारो यश्च तासु वै

Dẫu trải qua hàng trăm năm thiêng cũng không thể nói cho tường tận—về sự sinh khởi của muôn loài và cả sự tiêu diệt (saṃhāra) của chúng nơi ấy.

Verse 80

शाकद्वीपं प्रवक्ष्यामि यथावदिह निश्चयात् / शृणुध्वं तु यथातथ्यं ब्रुवतो मे यथार्थवत्

Ta sẽ nói về Śākadvīpa tại đây một cách chắc chắn và đúng như thật. Hãy lắng nghe lời ta nói, chân thật và đúng nghĩa.

Verse 81

क्रैञ्चद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणास्तस्य विस्तरः / परिवार्य समुद्रं स दधिमण्डोदकं स्थितः

Diện tích Śākadvīpa gấp đôi Kraiñcadvīpa. Nó được bao quanh bởi đại dương nước dadhimaṇḍa (tinh chất sữa chua).

Verse 82

तत्र पुण्या जनपदाश्चिरात्तु म्रियते जनः / कुत एव च दुर्भिक्षं जराव्याधिभयं कुतः

Ở đó có những xứ sở phúc lành; con người chỉ chết sau một thời gian rất dài. Ở đó làm sao có nạn đói, và nỗi sợ già yếu bệnh tật từ đâu mà có?

Verse 83

तत्रापि पर्वताः शभ्राः सप्तैव मणिभूषणाः / रत्नाकरास्तथा नद्यस्तेषां नामानि मे शृणु

Ở đó cũng có bảy ngọn núi sáng trắng, trang sức bằng châu báu; lại có những kho rत्न và các dòng sông. Hãy nghe ta nói tên của chúng.

Verse 84

देवर्षिगन्धर्वयुतः प्रथमो मेरुरुच्यते / प्रागायतः स सौवर्णो ह्युदयो नाम पर्वतः

Ngọn núi thứ nhất, nơi có các devarṣi và gandharva, được gọi là Meru. Ngọn núi vàng ấy vươn dài về phương đông, mang tên Udaya.

Verse 85

वृष्ट्यर्थं जलदास्तत्र प्रभंवति च यान्ति च / तस्यापरेण सुमहाञ्जलधारो महागिरिः

Vì mục đích mưa rơi, mây ở đó sinh khởi rồi lại trôi đi. Về phía tây của nó có một đại sơn, nơi các dòng nước tuôn chảy dồi dào.

Verse 86

यतो नित्यमुपादत्ते वासवः परमं जलम् / ततो वर्षं प्रभवति वर्षाकाले प्रजास्विह

Từ nơi Vāsava (Indra) hằng ngày thâu nhận dòng nước tối thượng, từ đó mưa phát sinh vào mùa mưa để nuôi dưỡng muôn loài nơi đây.

Verse 87

तस्योत्तरे रैवतको यत्र नित्यं प्रतिष्ठितम् / रेवती दिवि नक्षत्रं पितामहकृतो विधिः

Về phía bắc của nó là Raivataka; tại đó, trên trời, sao Revatī luôn an trụ—đúng theo pháp tắc do Pitāmaha (Phạm Thiên) thiết lập.

Verse 88

तस्यापरेण सुमहान् श्यामो नाम महागिरिः / तस्माच्छ्यामत्वमापन्नाः प्रजाः पूर्वमिमाः किल

Về phía tây của nó có một đại sơn tên Śyāma. Vì thế, tương truyền, muôn loài nơi đây thuở trước đã mang sắc sẫm (śyāma).

Verse 89

तस्यापरेण सुमहान्नाजतो ऽस्तगिरिः स्मृतः / तस्यापरे चांबिकेयो दुर्गशैलो महागिरिः

Về phía tây của nó, núi lặn mặt trời rất lớn mang tên Nājata được truyền tụng. Lại về phía tây nữa là Ambikeya, đại sơn gọi là Durgāśaila.

Verse 90

अंबिकेयात्परो रम्यः सर्वौंषधिसमन्वितः / केसरी केसरयुतो यतो वायुः प्रजापतिः

Bên kia Ambikeya là miền đất mỹ lệ, hội đủ mọi dược thảo; gần núi Kesari có nhụy hoa, nơi Vayu—đấng Prajapati—ngự trị.

Verse 91

उदयात्प्रथमं वर्षं महात्तज्जलदं स्मृतम् / द्वितीयं जलधारस्य सुकुमारमिति स्मृतम्

Từ Udaya, varsha thứ nhất được gọi là ‘Mahattajjalada’; varsha thứ hai thuộc Jaladhara được nhớ đến với tên ‘Sukumara’.

Verse 92

रैवतस्य तु कौमारं श्यामस्य च मणीवकम् / अस्तस्यापि शुभं वर्षं विज्ञेयं कुसुमोत्तरम्

Varsha của Raivata gọi là ‘Kaumara’, của Syama là ‘Manivaka’; còn varsha cát tường của Asta nên biết là ‘Kusumottara’.

Verse 93

अम्बिकेयस्य मोदाकं केसरस्य महाद्रुमम् / द्वीपस्य परिमाणं तु ह्रस्वदीर्घत्वमेव च

Varsha của Ambikeya gọi là ‘Modaka’, của Kesara là ‘Mahadruma’; và kích thước của hòn đảo—cả ngắn lẫn dài—cũng được nêu rõ.

Verse 94

क्रैञ्चद्वीपेन विख्यातं तस्य केतुर्महाद्रुमः / शाको नाम महोत्सेधस्तस्य पूज्या महानुगाः

Nơi ấy nổi danh là ‘Krañcadvipa’; kỳ hiệu (ketu) của nó là ‘Mahadruma’. Cao địa lớn mang tên ‘Saka’; và các bậc tùy tùng cao cả của nó đáng được tôn kính.

Verse 95

तत्र पुण्या जनपदाश्चातुर्वर्ण्यसमन्विताः / नद्यश्चापि महापुण्या गङ्गाः सप्तविधास्तथा

Ở đó có các xứ sở thanh tịnh, đầy đủ bốn varṇa; lại có những dòng sông đại phúc—các dòng Hằng hà được nói là bảy loại.

Verse 96

सुकुमारी कुमारी च नलिनी वेणुका च या / इक्षुश्च वेणुका चैव गभस्तिः सप्तमी तथा

Sukumārī, Kumārī, Nalinī, Veṇukā; Ikṣu, Veṇukā, và thứ bảy là Gabhas­ti—đó là các danh xưng.

Verse 97

नद्यश्चान्याः पुण्यजलाः शीततोयवहाः शुभाः / सहस्रशः समाख्याता यतो वर्षति वासवः

Còn có những con sông khác, nước đầy phúc đức, mát lạnh và cát tường; được kể là hàng ngàn, vì nơi ấy Vāsava (Indra) ban mưa.

Verse 98

न तासां नामधेयानि परिमाणं तथैव च / शक्यं वै परिसंख्यातुं पुण्यास्ताः सरिदुत्तमाः

Tên gọi và quy mô của những dòng sông tối thắng, đầy phúc đức ấy, thật không thể đếm kể cho trọn.

Verse 99

ताः पिबन्ति सदा हृष्टा नदीर्जनपदास्तु ते / शांशपायनविस्तीर्णो द्वीपो ऽसौ चक्रसंस्थितः

Dân các xứ ấy luôn hoan hỷ uống nước các dòng sông kia; và hòn đảo ấy trải rộng như sự quảng đại của Śāṃśapāyana, an lập theo hình bánh xe.

Verse 100

नदीजलैः प्रतिच्छन्नः पर्वतैश्चाभ्रसन्निभैः / सर्वधातुविचित्रैश्च मणिविद्रुमभूषितैः

Vùng đất ấy được che phủ bởi nước sông và bao quanh bởi núi non tựa mây; rực rỡ bởi muôn loại khoáng chất, lại được trang sức bằng châu báu và vidruma (san hô đỏ).

Verse 101

नगरैश्चैव विविधैः स्फीतैर्जनपदैरपि / वृक्षैः पुष्पफलोपेतैः समन्ताद्धनधान्यवान्

Xứ ấy có nhiều thành thị và các vùng dân cư phồn thịnh; bốn phía cây cối trĩu hoa kết trái, lại dồi dào của cải và lương thực.

Verse 102

क्षीरोदेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः / शाकद्वीपस्य विस्तारात्समेन तु समंन्ततः

Hòn đảo ấy bốn bề được bao quanh bởi Kṣīroda—biển sữa; và bề rộng của Śākadvīpa cũng trải đều khắp mọi phương.

Verse 103

तस्मिञ्जनपदाः पुण्याः पर्वताः सरितः शुभाः / वर्णाश्रमसमाकीर्णा देशास्ते सप्त वै स्मृताः

Nơi ấy có các xứ sở linh thiêng, núi non và những dòng sông cát tường; các miền đất ấy, đầy đủ trật tự varṇa và āśrama, được ghi nhớ là bảy.

Verse 104

न संकरश्च तेष्वस्ति वर्णाश्रमकृतः क्वचित् / धर्मस्य चाव्यभीचारादेकान्तसुखिताः प्रजाः

Trong họ không hề có sự pha tạp do varṇa và āśrama gây nên; nhờ giữ gìn dharma không sai lệch, muôn dân được an lạc trọn vẹn.

Verse 105

न तेषु लोभो माया वा हीर्षासूयाकृतः कुतः / विपर्ययो न तेष्वस्ति कालात्स्वाभाविकं परम्

Nơi họ không có tham lam, không có huyễn ảo; lấy đâu ra ganh ghét và đố kỵ? Nơi họ không có đảo lộn; vượt ngoài thời gian là trạng thái tối thượng tự nhiên.

Verse 106

करावाप्तिर्न तेष्वस्ति न दण्डो न च दण्ड्यकाः / स्वधर्मेणैव धर्म ज्ञास्ते रक्षन्ति परस्परम्

Nơi họ không có thu thuế, không có hình phạt, cũng không có kẻ bị phạt. Những bậc hiểu Dharma lấy chính svadharma mà che chở lẫn nhau.

Verse 107

एतावदेव शक्यं वै तस्मिन्द्वीपे प्रभाषितुम् / एतावदेव श्रोतव्यं शाकद्वीपनिवासिनाम्

Về hòn đảo ấy, chỉ có thể nói đến chừng này. Về cư dân Śākadvīpa, cũng chỉ nên nghe đến chừng này.

Verse 108

पुष्करं सप्तमं द्वीपं प्रवक्ष्यामि निबोधत / पुष्करेण तु द्वीपेन वृतः क्षीरोदको बहिः

Nay ta sẽ nói về Puṣkara, hòn đảo thứ bảy; hãy lắng nghe. Bên ngoài Puṣkaradvīpa, biển Kṣīroda bao bọc chung quanh.

Verse 109

शाकद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणेन संमततः / पुष्करे पर्वतः श्रीमानेक एव महाशिलः

Puṣkara được xem là rộng gấp đôi so với Śākadvīpa. Tại Puṣkara chỉ có một ngọn núi huy hoàng, tên là Mahāśilā.

Verse 110

चित्रैर्मणिमयैः शृङ्गैः शिलाजालैः समुच्छ्रितः / द्वीपस्य तस्य पूर्वर्द्धे चित्रसानुः स्थितो महान्

Với những đỉnh núi kỳ diệu bằng châu báu và mạng lưới đá vươn cao, ở nửa phía đông của hòn đảo ấy có ngọn đại sơn mang tên Citrāsānu an tọa.

Verse 111

स मण्डलसहस्राणि विस्तीर्णः पञ्चविंशतिः / उर्द्धं चैव चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि महीतलात्

Núi ấy trải rộng đến hai mươi lăm nghìn maṇḍala, và cao khỏi mặt đất ba mươi hai nghìn.

Verse 112

द्वीपर्धस्य परिक्षिप्तः पर्वतो मानसोत्तरः / स्थितो वेलासमीपे तु नवचन्द्र इवोदितः

Núi Mānasottara bao bọc nửa hòn đảo ấy, đứng gần bờ biển như vầng trăng non vừa mới mọc.

Verse 113

योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः / तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः

Núi ấy cao năm mươi nghìn yojana; bề ngang cũng đúng ngần ấy, và tròn đầy từ mọi phía.

Verse 114

स एव द्वीपपश्चार्द्धे मानसः पृथिवीधरः / एक एव महासारः सन्निवेशो द्विधा कृतः

Ở nửa phía tây của hòn đảo ấy cũng có núi nâng đỡ địa cầu mang tên Mānas; một bố cục đại tinh túy duy nhất được chia làm hai phần.

Verse 115

स्वादूदकेनोदधिना सर्वतः परिवारितः / पुष्करद्वीपविस्ताराद्विस्तीर्णो ऽसौ समन्ततः

Đảo Puṣkara ấy được bao bọc bốn phía bởi đại dương nước ngọt; nhờ sự rộng lớn của nó, đảo trải dài khắp mọi phương.

Verse 116

तस्मिन्द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ / अभितो मानसस्याथ पर्वतस्य तु मण्डले

Trên đảo ấy có hai xứ sở thanh tịnh và cát tường; chúng nằm bao quanh vòng đai của núi Mānasā.

Verse 117

महावीतं तु यद्वर्ष बाह्यतो मानसस्य तत् / त्स्यैवाभ्यन्तरेणापि धातकीखण्डमुच्यते

Vùng varṣa ở phía ngoài núi Mānasā được gọi là Mahāvīta; còn phần ở bên trong lại được gọi là Dhātakī-khaṇḍa.

Verse 118

दशवर्षसहस्राणि तत्र जीवति मानवाः / अरोगाः सुखबाहुल्या मानसीं सिद्धिमास्थिताः

Ở đó con người sống đến mười nghìn năm; không bệnh tật, tràn đầy an lạc và đạt thành tựu tâm linh (mānasī-siddhi).

Verse 119

मससायुश्च रूपं च तस्मिन्वर्षद्वये स्मृतम् / अधमोत्तमा न तेष्वस्ति तुल्यास्ते रूपशीलतः

Trong hai varṣa ấy, thọ mạng và dung mạo được nói là đồng đều; không có kém-hơn hay hơn—về sắc đẹp và đức hạnh כולם ngang nhau.

Verse 120

न तत्र दस्युर्दमको नेर्ष्यासूया भयं तथा / निग्रहो न च दण्डो ऽस्ति न लोभो न परिग्रहः

Ở nơi ấy không có kẻ cướp, không có kẻ áp bức; không có ganh ghét và dèm pha, cũng không có sợ hãi. Không có sự trấn áp, không có hình phạt; không có tham lam, không có chấp thủ sở hữu.

Verse 121

सत्यानृतं न तत्रास्ति धर्माधर्मौं तथैव च / वर्णाश्रमौ वा वार्ता वा पाशुपाल्यं वणिक्पथः

Ở đó không có thật hay giả; cũng không có dharma hay adharma. Không có trật tự varna‑ashrama; không có nông nghiệp; không có chăn nuôi; cũng không có đường buôn bán.

Verse 122

त्रयी विद्या दण्डनीतिः शुश्रूषा शिल्पमेव च / वर्षद्वये सर्वमेतत्पुष्करस्य न विद्यते

Ở đó không có tri‑Veda học, cũng không có dandanīti (pháp trị); không có sự phụng sự, cũng không có nghề thủ công. Trong miền Puṣkara kéo dài hai năm ấy, tất cả những điều này đều không hiện hữu.

Verse 123

न तत्र वर्षं नद्यो वा शीतोष्णं वापि विद्यते / उद्भिदान्युदकान्यत्र गिरिप्रस्रवणानि च

Ở đó không có mưa, không có sông; cũng không có phân biệt lạnh và nóng. Nhưng có cây cỏ chứa nước, và có suối nguồn tuôn chảy từ núi.

Verse 124

उत्तराणां कुरूणां च तुल्यकालो जनस्तथा / सर्वर्त्तुसुसुखस्तत्र जराक्रमविवर्जितः

Dân chúng nơi ấy có tính chất thời đại như người Uttara‑Kuru; an lạc trong mọi mùa, và thoát khỏi tiến trình của tuổi già.

Verse 125

इत्येष धातकीखण्डे महा वीते तथैव च / आनुपूर्व्याद्विधिः कृत्स्नः पुष्करस्य प्रकीर्त्तितः

Cũng như vậy, tại Dhātakīkhaṇḍa và Mahāvīta, toàn bộ nghi pháp của Puṣkara đã được tán dương và thuật lại theo thứ tự.

Verse 126

स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः / विस्तारान्मण्डलाच्चैव पुष्करस्य समेन तु

Puṣkara được bao quanh bởi đại dương nước ngọt; cả độ rộng và vòng đai của nó cũng ngang bằng với Puṣkara.

Verse 127

एवं द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्त सप्तभिरावृताः / द्वीपस्यानन्तरो यस्तु सामुद्रस्तत्समस्तु सः

Như vậy, các châu đảo được bao bọc bởi bảy đại dương; đại dương liền sau mỗi đảo có kích thước ngang bằng đảo ấy.

Verse 128

एवं द्वीपसमुद्राणां वृद्धिर्ज्ञेया परस्परात् / अपां चैव समुद्रेकात्सामुद्र इति संज्ञितः

Như vậy, sự gia tăng của các châu đảo và đại dương cần được hiểu theo trật tự tương quan; và do thuộc về biển nước nên được gọi là ‘sāmudra’.

Verse 129

विशन्तिर्निवसंत्यस्मिन्प्रजा यस्माच्चतुर्विधाः / तस्माद्वर्षमिति प्रोक्तं प्रजानां सुखदं यतः

Vì tại đây bốn hạng chúng sinh đi vào và cư trú, nên được gọi là ‘varṣa’; bởi nó đem lại an lạc cho muôn dân.

Verse 130

ऋष इत्येष रमणे वृषशक्तिप्रबन्धने / रतिप्रबधनात्मिद्धं वर्षं तत्तेषु तेन वै

Tại cõi Ramana gọi là ‘Ṛṣa’, nguyên nhân ràng buộc sức lực Vṛṣa; vì thế nơi ấy được tôn xưng là varṣa mang bản tính điều hòa ái lạc (rati).

Verse 131

शुक्लपक्षे चन्द्रवृद्ध्या समुद्रः पूर्यते सदा / प्रक्षीयमाणे बहुले क्षीयते ऽस्तमिते खगे

Vào nửa tháng sáng, nhờ trăng tăng trưởng mà biển cả luôn đầy; đến nửa tháng tối, khi trăng hao dần, biển cũng rút khi vầng nguyệt lặn.

Verse 132

आपूर्यमाणो ह्युदधिः स्वत एवाभिपूर्यते / तथोपक्षीयमाणे ऽपि स्वात्मन्येवावकृष्यते

Biển cả khi đang đầy thì tự nhiên mà đầy trọn; và khi đang rút, cũng tự kéo về trong chính tự tính của mình.

Verse 133

उखास्थमग्निसंयोगादुद्रिक्तं दृश्यते यथा / महोदधिगतं तोयं स्वत उद्रिच्यते तथा

Như chất lỏng trong nồi gặp lửa mà thấy sôi trào, cũng vậy nước trong đại dương tự nhiên dâng trào lên.

Verse 134

अन्यूनानतिरिक्तांश्च वर्न्द्वत्यापो ह्रसंति च / उदयास्तमये त्विन्दौ पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः

Vào lúc trăng mọc và trăng lặn, trong cả nửa tháng sáng lẫn tối, nước không thiếu không thừa; nó tăng giảm một cách quân bình.

Verse 135

क्षयवृद्धत्वमुदधेः सोमवृद्धिक्षयात्पुनः / दशोत्तराणि पञ्चैव ह्यङ्गुलानि शतानि च

Do Soma (Mặt Trăng) tăng giảm, đại dương cũng có lúc dâng lúc rút; được nói là năm trăm angula, lại thêm mười angula.

Verse 136

अपां वृद्धिः क्षयो दृष्टः सामुद्रीणां तु पर्वसु / द्विराप्कत्वात्स्मृता द्वीपाः सर्वतश्चोदकावृताः

Trong các kỳ (parva) của biển, thấy nước tăng và giảm; các châu đảo được gọi là ‘dvirāpka’ vì bốn phía đều bị nước bao quanh.

Verse 137

उदकस्यायनं यस्मात्तस्मादुदधिरुच्यते / अपर्वाणस्तु गिरयः पर्वभिः पर्वताः स्मृताः

Vì là nơi nương và đường đi của nước nên gọi là ‘udadhi’ (đại dương); núi không có ‘parva’ gọi là giri, còn núi có ‘parva’ được nhớ là parvata.

Verse 138

प्लक्षद्वीपे तु गोमेदः पर्वतस्तेन चौच्यते / शाल्मलिः शाल्मले द्वीपे पूज्यते सुमहाव्रतैः

Ở Plakṣadvīpa có núi tên Gomeda, nên được gọi theo tên ấy; tại Śālmaladvīpa, cây Śālmali được những người giữ đại nguyện (mahāvrata) tôn thờ.

Verse 139

कुशद्वीपे कुशस्तंबस्तस्यनाम्ना स उच्यते / क्रैञ्चद्वीपे गिरिः कैञ्चो मध्ये जनपदस्य ह

Ở Kuśadvīpa có Kuśastamba, và được gọi theo chính tên ấy; tại Kraiñcadvīpa có núi Kaiñca, nằm giữa xứ sở đó.

Verse 140

शाकद्वीपे द्रुमः शाकस्तस्य नाम्ना स उच्यते / न्यग्रोधः पुष्करद्वीपे तत्रत्यैः स नमस्कृतः

Ở Śākadvīpa có cây mang tên Śāka nổi tiếng; còn tại Puṣkaradvīpa có cây Nyagrodha (đa) được dân bản xứ kính lễ và đảnh lễ.

Verse 141

महादेवः पूज्यते तु ब्रह्मा त्रिभुवनेश्वरः / तस्मिन्नि वसति ब्रह्मा साध्यैः सार्द्धं प्रजापतिः

Tại đó, Mahādeva được thờ phụng, và Brahmā—Đấng Chúa tể ba cõi—cũng được tôn kính. Trong cõi ấy, Prajāpati Brahmā ngự cùng các Sādhya.

Verse 142

उपासंते तत्र देवास्त्रयस्त्रिंशन्महर्षिभिः / स तत्र पूज्यते चैव देवेर्देवोतमोतमः

Tại đó, ba mươi ba vị thần cùng các đại hiền thánh tu tập phụng thờ; và ngay nơi ấy, Đấng Tối Thượng—Thần trên các thần—được tôn thờ.

Verse 143

जंबूद्वीपात्प्रवर्त्तन्ते रत्नानि विविधानि च / द्वीपेषु तेषु सर्वेषु प्रजानां क्रमतस्तु वै

Từ Jambūdvīpa tuôn ra nhiều loại châu báu; và trên tất cả các đảo ấy, trật tự của muôn dân được an bài theo thứ lớp.

Verse 144

सर्वशो ब्रह्मवर्येण सत्येन च दमेन च / आरोग्ययुःप्रमाणाभ्यां प्रमाणं द्विगुणं ततः

Nhờ phạm hạnh, chân thật và tự chế trong mọi phương diện; tại đó, thước đo (đời sống) theo sức khỏe và thọ mạng được tăng gấp đôi.

Verse 145

एतस्मिन्पुष्करद्वीपे यदुक्तं वर्षकद्वयम् / गोपायति प्रजास्तत्र स्वयंभूर्जड पण्डिताः

Trên đảo Pushkara này, tại hai miền varsha đã được nói đến, Đấng Tự Sinh (Phạm Thiên) che chở muôn dân; nơi ấy kẻ ngu và bậc hiền triết đều cư ngụ.

Verse 146

ईश्वरो दण्डसुद्यम्य ब्रह्मा त्रिभुवनेश्वरः / स विष्णोः सचिवो देवः स पिता स पितामहः

Đấng Ishvara cầm chắc trượng phạt—Phạm Thiên, Chúa tể ba cõi—là vị đại thần thiêng của Vishnu; Ngài là Cha, là Tổ phụ.

Verse 147

भोजनं चाप्रयत्नेन तत्र स्वयमुपस्थितम् / षड्रसं सुमहावीर्यं भुञ्जते तु प्रजाः सदा

Ở đó, không cần nhọc công, thức ăn tự hiện đến; đủ sáu vị, đầy sức lực lớn, muôn dân luôn thọ hưởng.

Verse 148

परेण पुष्करस्यार्द्धे आवृत्यावस्थितो महान् / स्वादूदकः समुद्रस्तु समन्तात्परिवेष्ट्य तम्

Bên kia nửa còn lại của Pushkara, một đại dương nước ngọt hùng vĩ như lớp bao phủ hiện hữu; nó vây quanh khắp bốn phương.

Verse 149

परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः / काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वाह्येकशिलोपमा

Bên kia nữa hiện ra một trật tự thế giới rộng lớn; mảnh đất ấy óng vàng, rộng gấp đôi, và khắp nơi như một khối đá duy nhất.

Verse 150

तस्यापरेण शैलश्च पर्यासात्पस्मिण्डलः / प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते

Bên kia có một ngọn núi bao quanh khắp nơi; đó là ranh giới giữa ánh sáng và vô quang, nên được gọi là ‘Lokāloka’.

Verse 151

आलोकस्तस्य चार्वक्तु निरालोकस्ततः परम् / योजनानां सहस्राणि दश तस्योच्छ्रयः समृतः

Phía này là phần ‘Āloka’, còn phía sau là ‘Nirāloka’; chiều cao của nó được tính là mười nghìn do‑tuần (yojana).

Verse 152

तावांश्च विस्तरस्तस्य पृथिव्यां कामगश्च सः / आलोको लोकवृत्तिस्थो निरालोको ह्यलौकिकः

Bề rộng của nó cũng bằng thế, và nó có thể đi khắp địa giới theo ý; ‘Āloka’ thuộc vòng vận hành của thế gian, còn ‘Nirāloka’ là siêu thế.

Verse 153

लोकार्द्धे संमिता लोका निरालोकास्तु बाह्यतः / लोकविस्तारमात्रं तु ह्यलोकः सर्वतो बहिः

Các thế giới được đo đến nửa bề rộng của cõi thế; bên ngoài là ‘Nirāloka’; còn ‘Aloka’ có độ rộng bằng chính bề rộng ấy và ở ngoài về mọi phía.

Verse 154

परिच्छिन्नः समन्ताच्च उदकेनावृतस्तु सः / आलोकात्परतश्चापि ह्यण्डमा वृत्य तिष्ठति

Nó bị giới hạn bốn bề và được bao phủ bởi nước; vượt qua cả ‘Āloka’, nó vẫn bao quanh trứng vũ trụ (aṇḍa) mà đứng vững.

Verse 155

अण्डस्यान्तस्त्विमे लोकाः सप्तद्वीपा च मेदिनी / भूर्लोको ऽथ भुवर्ल्लोकः स्वर्लोको ऽथ महस्तथा

Trong trứng vũ trụ (Brahmāṇḍa) này có các cõi và địa giới bảy châu—Bhūrloka, rồi Bhuvarloka, Svarloka, và cũng vậy Maharloka.

Verse 156

जनस्तपस्तथा सत्यमेतावांल्लोकसंग्रहः / एतावानेव विज्ञेयो लोकान्तश्चैव यः परः

Janaloka, Tapoloka và Satyaloka—đó là toàn bộ sự quy tụ các cõi. Chỉ bấy nhiêu cần được biết; và cả ranh giới của cõi ở phía bên kia nữa.

Verse 157

कुंभस्थायी भवेद्यादृवप्रतीच्यां दिशि चन्द्रमाः / आदितः शुक्लपक्षस्य वपुश्चाण्डस्य तद्विधम्

Như mặt trăng ở phương tây, an trụ nơi cung Kumbha, hiện ra vào đầu kỳ trăng sáng, thì hình thể của trứng vũ trụ (aṇḍa) cũng được nói là như vậy.

Verse 158

अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः / तिर्यगूर्ध्वमधो वापि कारणस्याव्ययात्मनः

Những trứng vũ trụ như thế có số lượng hàng triệu, hàng nghìn; chúng lan khắp ngang, lên trên và xuống dưới, dưới quyền của nguyên nhân bất hoại.

Verse 159

धरणैः प्राकृतैस्तत्तदावृतं प्रति सप्तभिः / दशाधिक्येन चान्योन्यं धारयन्ति परस्परम्

Mỗi trứng vũ trụ được bao bọc bởi bảy lớp thuộc tự nhiên; các lớp ấy nâng đỡ lẫn nhau, và mỗi lớp sau lớn hơn lớp trước gấp mười lần.

Verse 160

परस्परावृताः सर्वे उत्पन्नाश्च परस्परम् / अण्डस्यास्य समन्तात्तु सन्निविष्टो घनोदधिः

Muôn loài đều che phủ lẫn nhau và sinh khởi từ nhau; quanh quả trứng Brahmāṇḍa này là đại dương dày đặc bao bọc.

Verse 161

समन्तात्तु वनोदेन धार्यमाणः स तिष्टति / बाह्यतो घनतो यस्य तिर्यगूर्द्ध्वं तु मण्डलम्

Nó đứng vững nhờ được nâng đỡ khắp bốn phía bởi dòng nước; bên ngoài, do tính đặc, có một vòng mạn-đà-la trải ngang và vươn lên trên.

Verse 162

धार्यमाणं समन्तात्तु तिष्ठते यत्तु तेजसा / अयोगुडनिभो वाह्नः समन्ता न्मण्डलाकृतिः

Điều được nâng đỡ khắp bốn phía bởi tejas—chính là lửa, như viên sắt nung, tròn thành một mạn-đà-la bao quanh.

Verse 163

समन्ताद्धनवातेन धार्यमाणः स तिष्ठति / घनवातं तथाकाशो दधानः खलु तिष्ठति

Nó đứng vững nhờ được nâng đỡ khắp bốn phía bởi gió dày đặc; và hư không (ākāśa) cũng thật sự đứng vững, mang giữ luồng gió dày ấy.

Verse 164

भूतादिश्च तथा काशं भूतादिश्चाप्यसौ महान् / महाश्च सो ऽप्यनन्तेन ह्यव्यक्तेन तु धार्यते

Bhūtādi nâng đỡ ākāśa, và Mahat vĩ đại này cũng được Bhūtādi nâng đỡ; ngay cả Mahat ấy lại được nâng giữ bởi Đấng Vô Tận, Avyakta (chưa hiển lộ).

Verse 165

अनन्तमपरिव्यक्तं दशधा सूक्ष्ममेव च / अनन्तम कृतात्मानमनादिनिधनं च यत्

Ngài là Vô Lượng và vô hiển, lại vi tế theo mười phương diện; chính Ananta ấy là tự ngã viên mãn, không khởi đầu và không cùng tận.

Verse 166

अनित्यं परतो ऽघोरमनालंबमनामयम् / नैकयोजनसाहस्रं विप्रकृष्टमनावृतम्

Ngài vượt ngoài cõi vô thường, không đáng sợ, không nương tựa, không tật bệnh; cách xa ngàn do-tuần, rất xa vời và không bị che phủ.

Verse 167

तम एव निरालोकममर्य्यादमदैशिकम् / देवानामप्यविदितं व्यवहारविवर्जितम्

Chính bóng tối ấy: không ánh sáng, không giới hạn, không phương hướng; ngay cả chư thiên cũng không biết, vượt ngoài mọi hành dụng thế gian.

Verse 168

तमसोंते च विश्यातमाकाशान्ते ह्यभास्वरम् / मर्यादायामनन्तस्य देवस्यायतनं महत्

Ở tận cùng của Tamas và nơi biên giới của hư không, cái không rực sáng ấy hiện hữu; trong giới hạn của Ananta Thần, đó là thánh xứ rộng lớn.

Verse 169

त्रिदशानामगम्यं ततस्थानं दिव्यमिति श्रुतिः / महतो देवदेवस्य मर्यादा या व्यवस्थिताः

Kinh Śruti nói: nơi ấy chư Tridaśa cũng không thể đến, thật thiêng liêng; đó là những giới hạn đã an lập của Đại Thần, Đấng là Thần của các thần.

Verse 170

चन्द्रादित्यावधस्तात्तु ये लोकाः प्रथिता बुधैः / ते लोका इत्यभिहिता जगतस्च न संशयः

Những cõi giới được các bậc hiền triết truyền tụng là ở dưới mặt trăng và mặt trời, chính là những ‘loka’; đó chính là thế giới này, không nghi ngờ.

Verse 171

रसातलतलाः सप्तसप्तैवोर्द्ध्वतलाश्च ये / सप्तस्कन्धस्तथा वायोः सब्रह्मसदना द्विजाः

Hỡi các bậc dvija! Có bảy tầng dưới như Rasātala, và cũng có bảy tầng trên; lại có bảy ‘skandha’ của Vāyu, cùng với nơi ngự của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 172

आपातालाद्दिवं यावदत्र पञ्चविधा गतिः / प्रमाणमेतज्जगत एष संसारसागरः

Từ Āpātāla đến cõi trời, nơi đây có năm loại ‘gati’ (đường đi); đó là thước đo của thế giới—chính là biển cả luân hồi (saṃsāra).

Verse 173

अनाद्यन्तां व्रजन्त्येव नैकजातिसमुद्भवाः / विचित्रा जगतः सा वै प्रकृतिर्ब्रह्मणः स्थिता

Các hữu tình sinh từ nhiều loài cứ trôi đi trong dòng vận hành vô thủy vô chung; bản tính kỳ diệu của thế giới ấy an trụ trong Brahman.

Verse 174

यच्चैह दैविकं वाथ निसर्गं बहुविस्तरः / अतीन्द्रियेर्महाभागैः सिद्धैरपि न लक्षितः

Và mọi sự ở đây, dù là thần linh hay tự nhiên, sự triển khai rộng lớn ấy vượt ngoài giác quan; ngay cả các bậc siddha cao quý cũng chưa thể nhận biết trọn vẹn.

Verse 175

पृथिव्यंब्वग्निवायूनां नभसस्तमसस्तथा / मानसस्य तु देहस्य अनन्तस्य द्विजोत्तमाः

Hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng! Đất, nước, lửa, gió, hư không và bóng tối—cùng thân thể thuộc về tâm—đều là những biểu hiện của Đấng Vô Tận.

Verse 176

क्षयो वा परिणामो वा अन्तो वापि न विद्यते / अनन्त एष सर्वत्र एवं ज्ञानेषु पठ्यते

Ngài không có hoại diệt, không có biến đổi, cũng không có tận cùng; Ngài là Vô Tận khắp mọi nơi—điều ấy được chép trong các kinh thư về trí tuệ.

Verse 177

तस्य चोक्तं मया पूर्व तस्मिन्नामानुकीर्तने / यः पद्मनाभनाम्ना तु तत्कार्त्स्न्येन च कीर्त्तितः

Trong phần tụng xưng danh hiệu của Ngài, ta đã nói từ trước: Đấng được ca ngợi với danh xưng “Padmanabha”, cùng trọn vẹn mọi vinh quang của Ngài.

Verse 178

स एव सर्वत्र गतः सर्वस्थानेषु पूज्यते / भूमौ रसातले चैव आकाशे पवने ऽनले

Ngài hiện hữu khắp nơi và được tôn thờ ở mọi chốn—trên đất, nơi Rasatala, trong hư không, trong gió và trong lửa.

Verse 179

अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न संशयः / तथा तमसि विज्ञेय एष एव महाद्युतिः

Trong mọi đại dương và cả trên cõi trời—không chút nghi ngờ; ngay trong bóng tối cũng phải biết chính Ngài—Ngài là Đại Quang Minh.

Verse 180

अनेकधा विभक्ताङ्गो महायोगी जनार्दनः / सर्वलोकेषु लोकेश इज्यते बहुधा प्रभुः

Janārdana, bậc Đại Du-gi với thân phần phân hiện muôn dạng, được tôn thờ khắp mọi cõi như Chúa tể các thế giới, được lễ bái bằng nhiều cách.

Verse 181

एवं परस्परोत्पन्न धार्यन्ते च परस्परम् / आधाराधेयभावेन विकारास्ते ऽविकारिणः

Như vậy, các biến thể sinh khởi nương nhau thì cũng nâng đỡ lẫn nhau; trong quan hệ “nền tảng–cái được nương”, chúng tuy là biến đổi nhưng vẫn quy thuộc bản thể bất biến.

Verse 182

पृथ्व्यादयो विकारास्ते परिच्छिन्नाः परस्परम् / परस्परधिकाश्चैव प्रविष्टास्ते परस्परम्

Đất v.v. là những biến thể ấy vừa giới hạn lẫn nhau, vừa trội vượt lẫn nhau; chúng thâm nhập vào nhau và tồn tại trong nhau.

Verse 183

यस्मात्सृषटास्तु ते ऽन्योन्यं तस्मात्स्थैर्यमुपागताः / प्रागासन्नविशेषास्तु विशेषो ऽन्यविशेषणात्

Vì chúng được tạo thành do nương nhau, nên đạt đến sự ổn định; thuở trước chưa phân biệt, nhưng sai biệt hiển lộ nhờ đặc tướng do cái khác quy định.

Verse 184

पृथिव्याद्यास्तु वाद्यन्तापरिच्छिन्नास्त्रयस्तु ते / गुणोपचयसारेण परिच्छेदो विशेषतः

Các tत्त्व như đất không bị giới hạn bởi đầu hay cuối; chúng là sự hiển lộ của ba guna. Sự phân định ranh giới được quyết định đặc biệt bởi tinh yếu của sự tích tụ các guna.

Verse 185

शेषाणां तु परिच्छेदः सौक्ष्म्यान्नेह विभाव्यते / भूतेभ्यः परतस्तेभ्यो व्यालोका सा धरा स्मृता

Giới hạn của các yếu tố còn lại không thể luận định ở đây vì quá vi tế. Vượt lên trên các bhūta, có “Vyālokā”, được ghi nhớ là Dharā.

Verse 186

भूतान्यालोक आकाशे परिच्छिन्नानि सर्वशः / पात्रे महति पात्राणि यथैवान्तर्गतानि तु

Các bhūta bị giới hạn khắp mọi phía trong hư không Vyālokā; như những chiếc bình nhỏ nằm bên trong một chiếc bình lớn.

Verse 187

भवन्त्यन्योन्यहीनानि परस्परसमाश्रयात् / तथा ह्यालोक आकाशे भेदास्त्वन्तर्गता मताः

Do nương tựa lẫn nhau, chúng không thiếu vắng nhau. Cũng vậy, các sai biệt trong hư không Vyālokā được xem là hàm chứa bên trong.

Verse 188

कृत्त्नान्येतानि चत्वारि ह्यन्योन्यस्याधिकानि तु / यावदेतानि भूतानि तावदुत्पत्तिरुच्यते

Bốn nguyên lý này trọn vẹn và mỗi thứ bao trùm hơn thứ kia. Các bhūta tồn tại đến đâu thì sự sinh khởi được nói đến đến đó.

Verse 189

तन्तुनामिव संतारो भूतेष्वन्तर्गतो मतः / प्रत्या ख्याय तु भूतानि कार्योत्पर्त्तिन विद्यते

Như sự đan dệt của sợi chỉ, dòng liên tục này được xem là ẩn chứa trong các bhūta. Nếu phủ nhận các bhūta thì không còn sự phát sinh của quả (tác dụng).

Verse 190

तस्मात्परिमिता भेदाः स्मृताः कार्य्यात्मकास्तु ते / कारणात्मकास्तथैक स्युर्भेदा ये महदादयः

Vì thế, các sai biệt thuộc về quả (kārya) được ghi nhớ là hữu hạn; còn các sai biệt như Mahat v.v. thuộc về nhân (kāraṇa) và xét theo chân tánh thì đồng nhất.

Verse 191

इत्येष संनिवेशो वै मया प्रोक्तो विभागशः / सप्तद्वीपसमुद्राड्यो याथातथ्यन वै द्विजाः

Như vậy, ta đã trình bày sự sắp đặt này theo từng phần—đầy đủ bảy châu-đảo và các đại dương—hỡi các dvija, đúng như thật tướng.

Verse 192

विस्तरान्मण्डलाश्चैव प्रसंख्यानेन चैव हि / वैश्वरूप्रधानस्य परिणामैकदेशिकः

Dù trình bày rộng về các maṇḍala và dù đếm kể theo số lượng, đây cũng chỉ là một phần của sự biến hiện (pariṇāma) nơi Pradhāna mang hình tướng vũ trụ.

Verse 193

अधिष्ठितं भगवता यस्य सर्वमिदं जगत् / एवंभूतगणाः सप्त सन्निविष्टाः परस्परम्

Toàn thể thế gian này được Bhagavān nâng đỡ; và bảy nhóm như thế được an trí đan xen, nương tựa lẫn nhau.

Verse 194

एतावान्संनिवेशस्तु मया शक्यः प्रभाषितुम् / एतावदेव श्रोतव्यं संनिवेशे तु पार्थेवे

Ta chỉ có thể nói về sự sắp đặt đến chừng ấy; còn về sự sắp đặt thuộc cõi địa (pārthiva) thì chỉ nên nghe bấy nhiêu thôi.

Verse 195

सप्त प्रकृतयस्त्वेता धारयन्ति परस्परम् / तास्त्वहं परिमाणेन नं संख्यातुमिहोत्सहे

Bảy prakṛti này nâng đỡ lẫn nhau. Ta không thể đo đếm chúng ở đây theo lượng và số.

Verse 196

असंख्याताः प्रकृतयस्तिर्य्यगूर्द्ध्वमधस्तथा / तारकासंनिवेशश्च यावद्दिव्यानुमण्डलम्

Các prakṛti là vô số, trải ngang, vươn lên và lan xuống. Sự sắp đặt các vì sao cũng kéo dài đến tận vòng trời thiêng.

Verse 197

पर्य्या यसन्निवेशस्तु भूमेस्तदनु मण्डलः / अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि कृथिव्या वै विचक्षणाः

Sau sự sắp đặt theo từng tầng của đất là vòng mạn-đà-la của nó. Từ đây, hỡi bậc minh triết, ta sẽ nói về phần phía trên của địa cầu.