Devi Upanishad: Verse 26
यस्याः स्वरूपं ब्रह्मादयो न जानन्ति तस्मादुच्यतेऽज्ञेया । यस्या अन्तो न विद्यते तस्मादुच्यतेऽनन्ता । यस्या ग्रहणं नोपलभ्यते तस्मादुच्यतेऽलक्ष्या । यस्या जननं नोपलभ्यते तस्मादुच्यतेऽजा । एकैव सर्वत्र वर्तते तस्मादुच्यत एका । एकैव विश्वरूपिणी तस्मादुच्यते नैका । अत एवोच्यतेऽज्ञेयानन्तालक्ष्याजैका नैकेति ॥२६॥
यस्याः । स्वरूपम् । ब्रह्म-आदयः । न । जानन्ति । तस्मात् । उच्यते । अज्ञेया ।
यस्याः । अन्तः । न । विद्यते । तस्मात् । उच्यते । अनन्ता ।
यस्याः । ग्रहणम् । न । उपलभ्यते । तस्मात् । उच्यते । अलक्ष्या ।
यस्याः । जननम् । न । उपलभ्यते । तस्मात् । उच्यते । अजा ।
एका । एव । सर्वत्र । वर्तते । तस्मात् । उच्यते । एका ।
एका । एव । विश्व-रूपिणी । तस्मात् । उच्यते । न-एका ।
अतः । एव । उच्यते । अज्ञेया-अनन्ता-अलक्ष्या-अजा-एका-न-एका । इति ।
yasyāḥ svarūpaṃ brahmādayo na jānanti tasmāducyate'jñeyā | yasyā antaḥ na vidyate tasmāducyate'nantā | yasyā grahaṇaṃ nopalabhyate tasmāducyate'lakṣyā | yasyā jananaṃ nopalabhyate tasmāducyate'ajā | ekaiva sarvatra vartate tasmāducyata ekā | ekaiva viśvarūpiṇī tasmāducyate naikā | ata evocyate'jñeyānantālakṣyājāikā naiketi ||26||
چونکہ برہما اور دیگر بھی اُس کے حقیقی سوروپ کو نہیں جانتے، اس لیے وہ ‘اَگیَیا’ (ناقابلِ ادراک) کہلاتی ہے۔ چونکہ اُس کا کوئی انت نہیں ملتا، اس لیے وہ ‘اَنَنتا’ (لامتناہی) کہلاتی ہے۔ چونکہ اُس کی گرفت و ادراک حاصل نہیں ہوتا، اس لیے وہ ‘اَلَکشیا’ (ناقابلِ مشاہدہ) کہلاتی ہے۔ چونکہ اُس کی پیدائش معلوم نہیں ہوتی، اس لیے وہ ‘اَجا’ (بےپیدائش) کہلاتی ہے۔ چونکہ وہی ہر جگہ قائم ہے، اس لیے وہ ‘اِکا’ (ایک) کہلاتی ہے۔ اور چونکہ وہی سارے جگت کی وِشورُوپ ہے، اس لیے وہ ‘نَئیکا’ (ایک نہیں/کثیر رُوپ) کہلاتی ہے۔ اسی لیے اسے اَگیَیا، اَنَنتا، اَلَکشیا، اَجا، اِکا اور نَئیکا کہا جاتا ہے۔
Because even Brahmā and the others do not know her essential nature, she is therefore called ‘unknowable’. Because her end is not found, she is therefore called ‘endless’. Because her apprehension is not obtained, she is therefore called ‘unperceivable’. Because her birth is not obtained, she is therefore called ‘unborn’. Because she alone exists everywhere, she is therefore called ‘one’. Because she alone is of the form of the universe, she is therefore called ‘not-one’. Therefore she is spoken of as: unknowable, endless, unperceivable, unborn, one, and not-one.
- tasmāducyate'jñeyā = tasmāt + ucyate + ajñeyā
- ucyate'nantā = ucyate + anantā
- grahaṇaṃ nopalabhyate = grahaṇam + na + upalabhyate
- ucyate'lakṣyā = ucyate + alakṣyā
- jananaṃ nopalabhyate = jananam + na + upalabhyate
- ucyate'ajā = ucyate + ajā
- ucyata ekā = ucyate + ekā (final e before vowel)
- evocyate'jñeyānantālakṣyājāikā = eva + ucyate + ajñeyā + anantā + alakṣyā + ajā + ekā (sandhi/compound concatenation)
- naiketi = na + ekā + iti
About this Verse
- Central concept
- Nirguṇa Brahman; apophatic theology (neti-neti); non-duality with apparent multiplicity (māyā/śakti)
- The mahavakyas
- Closest to ‘prajñānam brahma’ and ‘aham brahmāsmi’ in implication: the ultimate is beyond objectification (ajñeyā) yet is the all-pervading reality; also resonates with ‘ekam… bahudhā’ style non-dual teaching (one appearing as many).
- Veda
- Atharva Veda
- Shakha
- Atharva-veda (Śaunaka tradition; Śākta Upaniṣad corpus)
- Chandas
- Prose (gadya)
Yoga and practice
Nididhyāsana on the ungraspable witness (sākṣin) beyond sensory and conceptual capture; practice of neti-neti to loosen identification with forms; contemplation of unity-in-diversity to stabilize non-dual awareness amid perception.
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
