Rig Veda 7.75.4: Mandala 7, Sukta 75, Mantra 4

Sukta 7.75

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

एषा स्या युजाना पराकात्पञ्च क्षितीः परि सद्यो जिगाति । अभिपश्यन्ती वयुना जनानां दिवो दुहिता भुवनस्य पत्नी ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.75.4

Transliteration

eṣā́ syā́ yujānā́ parākā́t páñca kṣitī́ḥ pári sadyó jigāti | abhí-paśyantī vayúnā jánānāṃ divó duhitā́ bhúvanasya pátnī ||

Translation

She, yoking herself from afar, swiftly encompasses the five habitations. Seeing into the workings of the peoples, the Daughter of Heaven moves—Lady of the world, spouse of becoming.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषा: this (she)
• एषा: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्या: may be / is (optative nuance)
• स्या: कर्तृ-सम्बन्धी (विधेय)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) / स्य (विधिलिङ्-आदेश)

• युजानā: yoking herself / being yoked (harnessing)
• युजानā: कर्तृ (एषा इत्यस्य विशेषणम्) / करण-भावः (युक्ता/संयुज्यमाना) संदर्भतः
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: युज् (धातु) → युजान (वर्तमान-कृदन्त, आत्मनेपद)

• पराकात्: from afar
• पराकात्: अपादान
• Type: Indeclinable (ablatival adverb) / Noun-form
• Root: पराक (अव्यय/प्रातिपदिक ‘दूर’)

• पञ्च: five
• पञ्च: विशेषण (क्षि॒तीः इत्यस्य)
• Type: Numeral
• Root: पञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• क्षि॒तीः: dwellings/regions; (often) the five tribes/peoples
• क्षि॒तीः: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्षिति (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• सद्यः: at once
• सद्यः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (अव्यय)

• जिगाति: goes, hastens, traverses
• जिगाति: कर्तृ (एषा)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → जिगाति (वेदिक-रूप; desiderative/intensive-like present)

• अभिपश्यन्ती: beholding, looking upon
• अभिपश्यन्ती: कर्तृ (एषा इत्यस्य विशेषणम्) / क्रियासहचर
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: पश् (धातु) + अभि (उपसर्ग) → अभि-पश्यन्त् (वर्तमान-कृदन्त)

• वयुना: with discernment/skill; with wise insight
• वयुना: करण
• Type: Noun
• Root: वयुन (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)

• जनानाम्: of people, of men
• जनानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of’
• Type: Noun
• Root: जन (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक ‘heaven’)

• दुहिता: daughter
• दुहिता: कर्तृ/समानााधिकरण (एषा इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)

• भुवनस्य: of the world/existence
• भुवनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भुवन (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)

• पत्नी: lady, mistress; wife
• पत्नी: कर्तृ/समानााधिकरण (एषा इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)