Rig Veda 6.68.2: Mandala 6, Sukta 68, Mantra 2

Sukta 6.68

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) — traditional for RV 6.68

Devata: Indra-Varuṇa (dual)

Chandas: Trishtubh (common in RV 6; consistent with diction here)

Samhita Patha (Devanagari)

ता हि श्रेष्ठा देवताता तुजा शूराणां शविष्ठा ता हि भूतम् । मघोनां मंहिष्ठा तुविशुष्म ऋतेन वृत्रतुरा सर्वसेना ॥

Recitation with translationRig Veda 6.68.2

Transliteration

tā́ hí śréṣṭhā deva-tā́tā tujā́ śūrā́ṇāṃ śáviṣṭhā tā́ hí bhūtám | maghónāṃ máṃhiṣṭhā tuvi-śúṣma ṛténa vṛtra-túrā sárva-senā ||

Translation

یہ دونوں بہترین ہیں بطور خدائی والدین، تیز رفتار، ہیرو طاقتوں میں سب سے زیادہ زور آور۔ وہ دینے والوں کے لیے سب سے بڑے کشادہ کرنے والے ہیں، وسیل ہمکنار طاقت والے، حق سے وہ رکاوٹوں کو مارنے والے ہیں، ہر طاقت کے لشکر کے مالک۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ताः: those (fem.), they
• ताः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• श्रेष्ठाः: best, most excellent
• श्रेष्ठाः: कर्तृ (विशेषण) / विधेय-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक; superl. of श्रेयस्/श्री)

• देवताता: divinity, divine nature
• देवताता: कर्तृ (सम्बोधन/विधेय-नाम) संदर्भे
• Type: Noun
• Root: देवताता (प्रातिपदिक; देवता + -ता abstract/collective)

• तुजा: impelling, forceful
• तुजा: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुज (प्रातिपदिक; ‘impelling/pressing’, from √तुज् ‘to urge/strike’)

• शूराणाम्: of heroes
• शूराणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) / षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: शूर (प्रातिपदिक)

• शविष्ठाः: strongest
• शविष्ठाः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शविष्ठ (प्रातिपदिक; superl. of शवीयस्/शवस् ‘strong’)

• ताः: those (fem.), they
• ताः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• भूतम्: become; existent; a being
• भूतम्: विधेय (कर्तृ-सम्बन्धे) / कर्म (यदि ‘भूतम्’ कर्मवत्) संदर्भे
• Type: Adjective/Noun
• Root: भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भू ‘to be’ → भूत ‘become/being’)

• मघोनाम्: of the bountiful (patrons)
• मघोनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; ‘bountiful, generous’)

• मंहिष्ठा: most bountiful
• मंहिष्ठा: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मंहिष्ठ (प्रातिपदिक; superl. of मंह/मंहस् ‘bounty, generosity’)

• तुविशुष्म: of great might
• तुविशुष्म: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुवि-शुष्म (प्रातिपदिक; तुवि ‘much’ + शुष्म ‘might’)

• ऋतेन: by ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतेन: करण
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• वृत्रतुरा: overcoming Vṛtra; Vṛtra-slaying
• वृत्रतुरा: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत्र-तुर (प्रातिपदिक; वृत्र ‘obstacle/dragon’ + तुर ‘overcoming’, from √तॄ/√तुर् ‘to overcome’)

• सर्वसेना: having all armies; with all forces
• सर्वसेना: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective/Noun
• Root: सर्व-सेना (प्रातिपदिक; सर्व ‘all’ + सेना ‘army’)