Rig Veda 3.7.9: Mandala 3, Sukta 7, Mantra 9

Sukta 3.7

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni (as Hotar), with Dyāvā-Pṛthivī (Rodasī) invoked

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

वृषायन्ते महे अत्याय पूर्वीर्वृष्णे चित्राय रश्मयः सुयामाः । देव होतर्मन्द्रतरश्चिकित्वान्महो देवान्रोदसी एह वक्षि ॥

Recitation with translationRig Veda 3.7.9

Transliteration

vṛṣāyánte mahé átyāya pū́rvīr vṛ́ṣṇe citrā́ya raśmáyaḥ su-yā́māḥ | déva hotar mandrátaraś cikitvān mahó devā́n rodasī́ éha vakṣi ||

Translation

قدیم کرنیں عظیم آگے کے لیے، کئی شکلوں والے بیل کے لیے، صحیح راستے پر چلتے ہوئے بڑھتی ہیں۔ اے الہی ہوتر، زیادہ خوش کرنے والے اور جاننے والے، عظیم دیوتاؤں کو، آسمان اور زمین کو، یہاں اس عمل میں لے آؤ۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वृषायन्ते: they become vigorous / they rush forth (like bulls)
• वृषायन्ते: Kartā
• Type: Verb
• Root: वृष् (वर्षणे/वृष्- ‘to rain, to be strong’; denominative/caus.-like in Vedic: वृषायति)

• महे: for the great (one)
• महे: Sampradāna
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: महत् (प्रातिपदिक: मह-)

• अत्याय: for the steed
• अत्याय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: अत्य (प्रातिपदिक; ‘steed’)

• पूर्वीः: many / former (fem. pl.)
• पूर्वीः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• वृष्णे: for the bull / the mighty one
• वृष्णे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• चित्राय: for the bright/wondrous (one)
• चित्राय: Sampradāna
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• रश्मयः: rays, reins
• रश्मयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: रश्मि (प्रातिपदिक)

• सुयामाः: well-guiding / easy-going
• सुयामाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सु-याम (प्रातिपदिक; ‘good-going, well-guiding’)

• देव: O god
• देव: (Sambोधन)
• Type: Noun (vocative)
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• होतर्मन्द्रतरः: O Hotar, more gladdening
• होतर्मन्द्रतरः: (Sambोधन)
• Type: Noun + Adjective (vocative)
• Root: होतृ (प्रातिपदिक) + मन्द्रतर (comparative of मन्द्र)

• चिकित्वान्: knowing, wise
• चिकित्वान्: Kartā
• Type: Participle (perfect/possessive of knowledge)
• Root: चित् (धातु ‘to perceive/know’) → कृत्: चिकित्वस्/चिकित्वान्

• महो: the great (one)
• महो: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: महत् (प्रातिपदिक: मह-)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: Karma
• Type: Noun
• Root: रोदसी (dual stem; ‘heaven-and-earth’)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इह (avyaya)

• वक्षि: convey / bring
• वक्षि: (Prayojaka to agent addressed)
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु ‘to carry, convey’)