Rig Veda 3.1.23: Mandala 3, Sukta 1, Mantra 23

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥

Recitation with translationRig Veda 3.1.23

Transliteration

iḷā́m agne purudáṁsaṁ saníṁ góḥ śaśvattamáṁ havamānāya sādha | syā́n naḥ sūnús tanáyo vijā́vāgne sā́ te su-matír bhūtv asmè ||

Translation

اے اگنی، پکارنے والے ایلا کے لیے - جو بہت سے کاموں میں دولت مند ہے - گائے کی یعنی شعاع کی ہمیشہ کی جیت کو پورا کر۔ ہمارے لیے ایک بیٹا ہو، ایک بچہ، جو پیدائش میں فتح لائے؛ اے اگنی، یہ تیری ہماری طرف خوشنودی ہو۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इळाम्: Iḷā / sacred invocation (as object)
• इळाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इळा (प्रातिपदिक) / इड् (स्तुतौ—वैदिक) (निरुक्त-परम्परा)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पुरुदंसम्: much-wondrous, of many feats
• पुरुदंसम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: पुरुदंस (प्रातिपदिक; पुरु- + दंस ‘wonder/skill’)

• सनिम्: gain, winning
• सनिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सनि (प्रातिपदिक; ‘gain, winning’)

• गोः: of the cow / of cattle
• गोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• शश्वत्तमम्: most enduring, ever-lasting
• शश्वत्तमम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: शश्वत् (प्रातिपदिक) + -तम (तमप्)

• हवमानाय: to/for the invoking (worshipper)
• हवमानाय: सम्प्रदान
• Type: Participle (Adjective) / Noun-like
• Root: √ह्वे (ह्वयति ‘to call, invoke’) → हवमान (शानच्-वर्तमानकृदन्त)

• साध: accomplish! make (it) succeed!
• साध: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √साध् (साधति ‘to accomplish, make succeed’)

• स्यात्: may he be
• स्यात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् (भवति/अस्ति ‘to be’)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• सूनुः: son
• सूनुः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)

• तनयः: offspring
• तनयः: कर्ता (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)

• विजावा: swift-moving, vigorous
• विजावा: कर्ता (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विजाव (प्रातिपदिक; वि- + जाव ‘swift/impetuous’)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सा: that (she/it)
• सा: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• सुमतिः: good will, favor
• सुमतिः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: सुमति (प्रातिपदिक; सु- + मति ‘thought, favor’)

• भूतु: let it be / may it become
• भूतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति ‘to be, become’)

• अस्मे: among us / for us
• अस्मे: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)