Rig Veda 2.23.4: Mandala 2, Sukta 23, Mantra 4

Sukta 2.23

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सुनीतिभिर्नयसि त्रायसे जनं यस्तुभ्यं दाशान्न तमंहो अश्नवत् । ब्रह्मद्विषस्तपनो मन्युमीरसि बृहस्पते महि तत्ते महित्वनम् ॥

Recitation with translationRig Veda 2.23.4

Transliteration

sunī́ti-bhir nayasi trā́yase jánaṃ yás tubhyaṃ dā́śān ná tám áṃho aśnavat | brahma-dvíṣas tápano manyu-mī́r asi bṛ́haspate máhi tát te mahi-tvánam ||

Translation

صحیح رہنمائی سے آپ انسان کی رہنمائی اور حفاظت کرتے ہیں؛ جو خود کو آپ کو دیتا ہے وہ غم میں نہیں گرتا۔ آپ کلمے کے دشمنوں کے خلاف جلانے والی قوت ہیں، دشمن غضب کے مارنے والے؛ اے برہسپتی، آپ کی عظمت واقعی بڑی ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सुनीतिभिः: with good guidances / by good leadings
• सुनीतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: सु-नीति (प्रातिपदिक; √नी ‘नेतृ/नयति’ से)

• नयसि: you lead
• नयसि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नी (नयति)

• त्रायसे: you protect
• त्रायसे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √त्रा (त्रायते)

• जनम्: the people / the man
• जनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दाशान्: giving (one), the worshipper who offers
• दाशान्: कर्तृ
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √दाश् (दाशति/दाश्नोति ‘दान/उपहार’); वर्तमान-कृदन्त ‘दाशान्’

• न: not
• न: (निषेधक)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• तम्: that
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अंहः: distress / sin / trouble
• अंहः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

• अश्नवत्: he reached / incurred
• अश्नवत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अश् (अश्नोति ‘प्राप्नोति/अश्नुते’)

• ब्रह्मद्विषः: of the brahma-hater(s) / of those who hate sacred prayer
• ब्रह्मद्विषः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म-द्विष् (समास; ‘ब्रह्म’ + ‘द्विष्’)

• तपनः: burner / scorcher
• तपनः: कर्तृ (सम्बोधन-सम्बन्धी विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तपन (प्रातिपदिक; √तप् ‘तपते’ से)

• मन्युम्: wrath / righteous anger
• मन्युम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मन्यु (प्रातिपदिक)

• ईरसि: you set in motion / you arouse
• ईरसि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ईर्/ईरय् (ईरयति/ईरते ‘प्रेरयति/उत्थापयति’)

• बृहस्पते: O Bṛhaspati
• बृहस्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (Vocative)
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)

• महि: greatly / indeed great
• महि: (विशेषणार्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय; ‘मह्/महत्’ से)

• तत्: that
• तत्: कर्तृ/विषय
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• महित्वनम्: greatness / majesty
• महित्वनम्: कर्तृ/विषय
• Type: Noun
• Root: महित्वन (प्रातिपदिक; ‘महित्व’ भाव + -न)