Rig Veda 2.11.20: Mandala 2, Sukta 11, Mantra 20

Sukta 2.11

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (likely; hymn-level)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य सुवानस्य मन्दिनस्त्रितस्य न्यर्बुदं वावृधानो अस्तः । अवर्तयत्सूर्यो न चक्रं भिनद्वलमिन्द्रो अङ्गिरस्वान् ॥

Recitation with translationRig Veda 2.11.20

Transliteration

asyá suvānáśya mandínaḥ tritásya ní arbudáṃ vāvṛdhānáḥ astaḥ | ávartayat sū́ryo ná cakráṃ bhínad válam índro áṅgirasvān ||

Translation

اس سوما پانے والے، نشہ میں ڈوبے ہوئے تریتا کا، اندر نے طاقت میں بڑھتے ہوئے اربد کو گرا دیا۔ اس نے سورج کی طرح پہیے کو گھمایا اور اندر، انگیرسوں کے ساتھی نے، والا کو توڑ کر چھپے ہوئے نور کو آزاد کیا۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य

• सुवानस्य: of the pressing/producing (Soma)
• सुवानस्य: सम्बन्ध (qualifying genitive)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √सू (सवने/प्रसवे) → सुवान (कृदन्त, शतृ) आधार: सुवान-

• मन्दिनः: of the gladdening/joyous (one)
• मन्दिनः: सम्बन्ध (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मन्दिन्- (प्रातिपदिक; ‘मत्त/हर्षित/उत्साही’)

• त्रितस्य: of Trita
• त्रितस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun (Proper)
• Root: त्रित- (देवनाम/प्रातिपदिक)

• नि: down, into
• नि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• अर्बुदम्: the Arbuda (demon/obstacle; name)
• अर्बुदम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्बुद- (प्रातिपदिक)

• वावृधानः: growing strong, increasing
• वावृधानः: कर्ता (कर्तृविशेषण)
• Type: Participle
• Root: √वृध् (वर्धने) → वावृधान (कृदन्त, क्त/कानच्-प्रकार; परस्मै/आत्मनेपदी प्रयोगानुसार) आधार: वावृधान-

• अस्तः: home; into the house
• अस्तः: कर्म/अधिकारण (संदर्भानुसार: ‘to the home/into the house’)
• Type: Noun
• Root: अस्त- (प्रातिपदिक; ‘गृह/आवास’ अथवा ‘अस्त’ = ‘घर’)

• अवर्तयत्: he caused to turn; he set in motion
• अवर्तयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृत्/√वर्त् (वर्तने) caus. √वर्तय् → अवर्तयत्

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: कर्ता (उपमान-कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य- (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• चक्रम्: wheel
• चक्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: चक्र- (प्रातिपदिक)

• भिनत्: he split, he broke
• भिनत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भिद् (भेदने) → भिनत्

• वलम्: Vala (the enclosure/demon)
• वलम्: कर्म
• Type: Noun (Proper)
• Root: वल- (प्रातिपदिक; ‘वल’ नाम असुर/आवरण)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्ता
• Type: Noun (Deity)
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• अङ्गिरस्वान्: possessing the Aṅgirases; accompanied by the Aṅgirases
• अङ्गिरस्वान्: कर्ता (इन्द्रस्य विशेषण)
• Type: Adjective (Possessive)
• Root: अङ्गिरस्- (ऋषि-प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्/वतुप्) → अङ्गिरस्वत्/अङ्गिरस्वान्