Rig Veda 10.49.3: Mandala 10, Sukta 49, Mantra 3

Sukta 10.49

Rishi: Indra (self-proclaiming voice)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)

Samhita Patha (Devanagari)

अहमत्कं कवये शिश्नथं हथैरहं कुत्समावमाभिरूतिभिः । अहं शुष्णस्य श्नथिता वधर्यमं न यो रर आर्यं नाम दस्यवे ॥

Recitation with translationRig Veda 10.49.3

Transliteration

ahám átkaṃ kaváye śiśnathaṃ háthaiḥ aháṃ kútsam ā́vam ābhír ūtíbhiḥ | aháṃ śúṣṇasya śnáthitā vádhar yámam ná yó ráre ā́ryaṃ nā́ma dásyave ||

Translation

میں نے اٹکا کو رشی کے لیے اپنے واروں سے توڑ ڈالا، میں نے کُتسا کو اپنی مدد سے بچایا۔ میں شُشنا کا توڑنے والا تھا، یما کی طرح موت ان کے لیے جو آریہ نام کو داسیو کے ہاتھ بیچ دیتے تھے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अत्कम्: Atka (a demon/hostile being; name)
• अत्कम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अत्क (प्रातिपदिक)

• कवये: to/for the seer (Kavi)
• कवये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• शिश्नथम्: I shattered / struck down
• शिश्नथम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शिश्नथ् (धातु; Vedic: ‘to strike, crush, shatter’)

• हथैः: with blows / with weapons
• हथैः: करण
• Type: Noun
• Root: हथ (प्रातिपदिक; ‘blow, stroke, weapon’)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कुत्सम्: Kutsa
• कुत्सम्: कर्म
• Type: Proper Noun
• Root: कुत्स (प्रातिपदिक; ऋषि/वीर-नाम)

• आवम्: I helped / protected
• आवम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु; ‘to help, protect, favor’)

• आभिः: with these
• आभिः: करण
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऊतिभिः: with aids / protections
• ऊतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक; ‘help, aid, protection’)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शुष्णस्य: of Śuṣṇa
• शुष्णस्य: सम्बन्ध
• Type: Proper Noun
• Root: शुष्ण (प्रातिपदिक; दस्यु/असुर-नाम)

• श्नथिता: the shatterer / having shattered
• श्नथिता: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (past passive)
• Root: श्नथ् (धातु; ‘to pierce, crush, shatter’) → श्नथित (कृदन्त)

• वधर्यमम्: the slayable/slayer (epithet; object of the action)
• वधर्यमम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वधर्यम (प्रातिपदिक; ‘slayer/one fit to be slain’; epithet)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Relative Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ररार: has given / granted
• ररार: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रा (धातु; ‘to give, grant’) → ररार (परिपूर्ण/रेडुप्लिकेट-परफेक्ट)

• आर्यम्: Aryan, noble
• आर्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: आर्य (प्रातिपदिक)

• नाम: name (or: indeed, namely)
• नाम: कर्म/—
• Type: Noun / Indeclinable (Vedic usage)
• Root: नामन् (प्रातिपदिक) / अथवा निपात ‘नाम’ (emphatic)

• दस्यवे: to the Dasyu / for the hostile one
• दस्यवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दस्यु (प्रातिपदिक)