Rig Veda 1.45.6: Mandala 1, Sukta 45, Mantra 6
Sukta 1.45
Rishi: Kaṇva
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī-like (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वां चित्रश्रवस्तम हवन्ते विक्षु जन्तवः । शोचिष्केशं पुरुप्रियाग्ने हव्याय वोळ्हवे ॥
Transliteration
tvā́ṃ citraśravastama havánte vikṣú jántavaḥ | śóciṣkeśaṃ purupriyā́gne havyā́ya vóḷhave ||
Translation
اے شہرت میں سب سے روشن، بستیوں کے لوگ تمہیں پکارتے ہیں۔ اے اگنی، جلتے بالوں والے، بہتوں کے محبوب، قربانی کے لے جانے والے بنو۔ ہماری نذر اوپر اٹھاؤ اور ہمارے شعور کو اس کی حدود سے آگے لے جاؤ۔
Word by Word
त्वाम्you (as the one invoked)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्indeed, even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात/अव्यय)
चित्रश्रवस्तमmost famed/renowned (having brilliant fame)
चित्रश्रवस्तम:
कर्म (त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootचित्रश्रवस्- (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक) + तमप्
हवन्तेthey call/invoke
हवन्ते:
—
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वयति/हवते) ‘आह्वाने’
विक्षुamong the clans/settlements
विक्षु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootविś्- (प्रातिपदिक) ‘जन/कुल/विष्टि’
जन्तवःcreatures, people
जन्तवः:
कर्ता
TypeNoun
Rootजन्तु- (प्रातिपदिक) < √जन्
शोचिष्केशम्flame-haired (with blazing hair)
शोचिष्केशम्:
कर्म (त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootशोचिस्- + केश- (समास-प्रातिपदिक; ‘ज्वलत्केश’)
पुरुप्रियम्much-beloved, dear to many
पुरुप्रियम्:
कर्म (त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु- + प्रिय- (समास-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
हव्यायfor the oblation
हव्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootहव्य- (प्रातिपदिक) < √हू ‘आह्वाने/यज्ञे’ (यज्ञीय-आहुत्यर्थ) অথবা √हव्?; स्थिर-प्रातिपदिक ‘हव्यम्’
वःof you, your
वः:
सम्बन्ध (अधिकारः: ‘your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वोळ्हवेto convey/carry (to the gods)
वोळ्हवे:
प्रयोजन/उद्देश्य (हव्याय ... वोळ्हवे = ‘to carry the oblation’)
TypeVerbal infinitive
Root√वह् ‘वहने’ → वोळ्हव्- (वेदिक/आर्ष-रूप; कृत्-प्रातिपदिक) + तुमुन्/तवेन् (इन्फिनिटिव)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
