Rig Veda 1.116.13: Mandala 1, Sukta 116, Mantra 13

Sukta 1.116

Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अजोहवीन्नासत्या करा वां महे यामन्पुरुभुजा पुरंधिः । श्रुतं तच्छासुरिव वध्रिमत्या हिरण्यहस्तमश्विनावदत्तम् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.116.13

Transliteration

ájo havīn nāsatyā karā́ vāṃ mahé yā́man puru-bhujā púraṃdhiḥ | śrutáṃ tác chā́sur iva vadhri-matyā́ hiraṇya-hástam aśvināv adattam ||

Translation

پورندھی نے تمہیں پکارا، اے ناستیہ دیوتاؤ، اپنے ہاتھوں سے عظیم سفر میں، اے فراخ عطا کرنے والے۔ اور یہ سنا گیا، جیسا کہ حکم مان لیا جاتا ہے، تم نے وادھری ماتی کو سونے کا ہاتھ دیا، اس کی عمل کرنے اور بنانے کی طاقت واپس لے آئے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अजः: the goat (Ajá, a person/being)
• अजः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अज (प्रातिपदिक) / √अज् (गतौ) (निरुक्त-संबन्धः)

• अहवीत्: called/invoked
• अहवीत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (आह्वाने)

• नासत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक)

• करा: (your) two hands
• करा: Karma
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / to you two
• वाम्: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• महे: in the great
• महे: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• यामन्: course/going, journey, path
• यामन्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: यामन् (प्रातिपदिक)

• पुरुभुजा: O wide-armed/many-helping (Aśvins)
• पुरुभुजा: Sambodhana
• Type: Adjective
• Root: पुरु-भुज् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)

• पुरंधिः: Purandhi (a woman/personified bounty)
• पुरंधिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पुरंधि (प्रातिपदिक)

• श्रुतम्: heard, well-known
• श्रुतम्: Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Participle/Adjective
• Root: √श्रु (श्रवणे) → श्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• शासुः: of the ruler/commander
• शासुः: Sambandha
• Type: Noun (agent/descriptor)
• Root: √शास् (अनुशासने) → शासु (कृदन्त/नामधातु-प्रातिपदिक; ‘शासु’ = शासक/शासिन्-सम्बद्धः)

• इव: like, as
• इव: Upamā
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• असुरिव: like an Asura (lordly one)
• असुरिव: Upamā
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: असुर (प्रातिपदिक) + इव

• वध्रिमत्या: with/through (the woman) Vadhri-matī
• वध्रिमत्या: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: वध्रिमत् (प्रातिपदिक; ‘वध्रि’ = वन्ध्य/अन्ध/विकल इत्यादि व्याख्येयम्)

• हिरण्यहस्तम्: golden-handed (one)
• हिरण्यहस्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: हिरण्य-हस्त (समास-प्रातिपदिक)

• अश्विनौ: the two Aśvins
• अश्विनौ: Kartā
• Type: Noun
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• अदत्तम्: gave
• अदत्तम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √दा (दाने)