Paramahansa Upanishad 3 — Verse 3

Sanskrit (Devanagari)

सर्वान्कामान्परित्यज्य अद्वैते परमस्थितिः । ज्ञानदण्डो धृतो येन एकदण्डी स उच्यते ॥

काष्ठदण्डो धृतो येन सर्वाशी ज्ञानवर्जितः ।

स याति नरकान्घोरान्महारौरवसंज्ञकान् ॥

इदमन्तरं ज्ञात्वा स परमहंसः ॥ ३॥

Padapatha (Word Split)

सर्वान् । कामान् । परित्यज्य । अद्वैते । परम-स्थितिः । ज्ञान-दण्डः । धृतः । येन । एक-दण्डी । सः । उच्यते ॥

काष्ठ-दण्डः । धृतः । येन । सर्व-आशी । ज्ञान-वर्जितः ।

सः । याति । नरकान् । घोरान् । महा-रौरव-संज्ञकान् ॥

इदम् । अन्तरम् । ज्ञात्वा । सः । परमहंसः ॥ ३॥

IAST Transliteration

sarvān kāmān parityajya advaitaṃ parama-sthitiḥ | jñāna-daṇḍo dhṛto yena eka-daṇḍī sa ucyate ||

kāṣṭha-daṇḍo dhṛto yena sarvāśī jñāna-varjitaḥ |

sa yāti narakān ghorān mahā-raurava-saṃjñakān ||

idam antaraṃ jñātvā sa paramahaṃsaḥ || 3 ||

Translation

Tinalikuran ang lahat ng pagnanasa, ang kanyang pinakamataas na pananatili ay sa di-dalawa. Siya na may tangan ng ‘tungkod ng kaalaman’ ay tinatawag na ekadaṇḍin, ang may iisang tungkod. Ngunit siya na may tangan ng tungkod na kahoy—kumakain nang walang pag-iingat at salat sa kaalaman—ay mapupunta sa kakila-kilabot na mga impiyernong tinatawag na Mahāraurava. Sa pagkaunawa sa pagkakaibang ito, siya ay Paramahaṃsa.

Academic Translation

Having abandoned all desires, his supreme abiding is in non-duality. He by whom the ‘staff of knowledge’ is borne is called the one-staff bearer (ekadaṇḍin). He by whom a wooden staff is borne—one who eats indiscriminately and is devoid of knowledge—he goes to dreadful hells called Mahāraurava. Knowing this distinction, he is a Paramahaṃsa.

Verse Context

• Jñāna as the true renunciant’s ‘staff’; Advaita-niṣṭhā and desirelessness (vairāgya)
• Mahavakya: Indirectly reinforces mahāvākya teaching by making Advaita-abidance the ‘supreme state’; aligns with ‘Aham Brahmāsmi’/‘Tat Tvam Asi’ as the knowledge that constitutes true ekadaṇḍa
• Atharva
• Chandas: Mixed: first pāda in anuṣṭubh-style śloka cadence; overall didactic śloka/metrical verse with an appended prose-like closing line