Adhyaya 47
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 47

Adhyaya 47

Inilalahad ng Kabanata 47 ang isang maayos na paliwanag-teolohikal tungkol sa Śakti bilang walang-hanggang Prakṛti na lumalaganap sa lahat, tulad ng pagkalaganap ng Kataas-taasang Panginoon. Ang Śakti ay maaaring maging sanhi ng pagkakagapos o maging daan ng paglaya, ayon sa pagtuon ng loob at paraan ng pagsamba. Nagbababala ang salaysay na ang mga lumalapastangan o nagpapabaya sa Śakti ay bumabagsak sa espirituwal na landas, na inihalimbawa sa Vārāṇasī sa kuwento ng mga yogin na nalugmok. Pagkaraan, itinatakda ang “heograpiyang liturhikal” ayon sa mga direksiyon: apat na Mahāśakti ang itinatag sa apat na panig—Siddhāmbikā (silangan), Tārā (timog; kaugnay ng pangyayaring Kūrma at pag-iingat sa kaayusang Veda), Bhāskarā (kanluran; nagbibigay-sigla sa araw at mga bituin), at Yoganandinī (hilaga; kaugnay ng kadalisayan ng yoga at ng mga Sanaka). Ipinakikilala rin ang siyam na Durgā sa tīrtha: Tripurā; Kolambā (may balong kaugnay ni Rudrāṇī; mainam ang paliligo lalo na sa Māgha Aṣṭamī; itinuturing na higit sa malalaking tīrtha); Kapāleśī; Suvarṇākṣī; Mahādurgā na tinatawag na Carcitā (nagkakaloob ng tapang; may halimbawa sa hinaharap ng pagliligtas sa isang bayani na nakagapos); Trailokyavijayā (mula sa Soma-loka); Ekavīrā (kapangyarihan sa kosmikong pagkalusaw); Harasiddhi (isinilang mula sa katawan ni Rudra; panangga laban sa panggugulo ng ḍākinī); at Caṇḍikā/Navamī sa sulok na Īśāna, na may mga motibo ng pakikidigma laban kina Caṇḍa–Muṇḍa, Andhaka, at Raktabīja. Itinatagubilin ang pagsamba sa Navarātra na may bali, pūpa, naivedya, dhūpa, gandha at ipinapangako ang pag-iingat sa mga lansangan at sangandaan. Isinasalaysay din si Bhūtamātā/Guhāśakti na nagtatakda ng hangganan sa mga nilalang na mapanggulo at nagbibigay ng biyaya sa mga sumasamba sa araw ng Vaiśākha darśa na may takdang handog. Sa wakas, itinatampok ang tīrtha bilang tahanan ng maraming Diyosa sa iba’t ibang pook, at ang pakikilahok sa ritwal bilang daan sa kaayusang moral, proteksiyon, at katuparan ng ninanais.

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । ततो मयास्य तीर्थस्य रक्षणाय पुनर्जय । समाराध्य यथा देव्यः स्थापितास्तच्छृणुष्व भोः

Wika ni Nārada: Pagkaraan, upang mapangalagaan ang banal na tīrtha na ito, O matagumpay na bayani, taimtim kong sinamba ang Mahal na Diyosa. Makinig ka, ginoo, kung paano itinatag dito ang mga Banal na Diyosa.

Verse 2

यथात्मा सर्वभूतेषु व्यापकः परमेश्वरः । तथैव प्रकृतिर्नित्या व्यापका परमेश्वरी

Kung paanong ang Kataas-taasang Panginoon, ang Sarili, ay lumalaganap sa lahat ng nilalang, gayon din ang walang-hanggang Prakṛti—ang Kataas-taasang Diyosa—ay sumasaklaw sa lahat.

Verse 3

शक्ति प्रसादादाप्नोति वीर्यं सर्वाश्च संपदः । ईश्वरी सर्वभूतेषु सा चैवं पार्थ संस्थिता

Sa biyaya ni Śakti, nakakamtan ang lakas at lahat ng kasaganaan. Ang Maharlikang Diyosa ay nananahan sa lahat ng nilalang—kaya, O Pārtha, Siya’y itinatag sa lahat ng dako.

Verse 4

बुद्धिह्रीपुष्टिलज्जेति तुष्टिः शांतिः क्षमा स्पृहा । श्रद्धा च चेतना शक्तिर्मंत्रोत्साहप्रभूद्भवा

Siya’y nahahayag bilang talino, kahinhinan, pagyabong at hiya; bilang kasiyahan, kapayapaan, pagtitiis at pagnanais; bilang pananampalataya at kamalayan—ang Śakti’y sumisiklab, makapangyarihang sumisibol sa pamamagitan ng mantra at sigasig na espirituwal.

Verse 5

इयमेव च बंधाय मोक्षायेयं च सर्वदा । एनामाराध्य चैश्वर्यमिन्द्राद्याः समवाप्नुयुः

Siya lamang ang sanhi ng pagkagapos, at Siya rin—magpakailanman—ang sanhi ng paglaya. Sa pagsamba sa Kanya, maging si Indra at ang iba pang mga diyos ay nakakamit ang kapangyarihang makapangyarihan.

Verse 6

ये च शक्तिं न मन्यंते तिरस्कुर्वंति चाधमाः । योगीन्द्रा अपि ते व्यक्तं भ्रश्यंते काशिजा यथा

Yaong mga hamak na hindi kumikilala kay Śakti at sa halip ay nilalapastangan Siya—kahit pa tawaging “panginoon ng mga yogin”—tiyak na babagsak, gaya ng ilang tao sa Kāśī na minsang nalugmok.

Verse 7

वाराणस्यां किल पुरा सिद्धयोगीश्वराः पुनः । अवमन्य च ते शक्तिं पुनर्भ्रंशमुपागताः

Tunay nga, noong unang panahon sa Vārāṇasī, may ilang ganap na yogeśvara; ngunit nang hamakin nila si Śakti, muli silang napahamak at bumagsak.

Verse 8

तस्मात्सदा देहिनेयं शक्तिः पूज्यैव नित्यदा । तुष्टा ददाति सा कामान्रुष्टा संहरते क्षणात्

Kaya nga, ang Śakti na ito ay dapat laging sambahin ng mga may katawan. Kapag Siya’y nalulugod, ipinagkakaloob Niya ang mga ninanais; kapag Siya’y nagagalit, binabawi Niya ang lahat sa isang kisapmata.

Verse 9

परमा प्रकृतिः सा च बहुभेदैर्व्यवस्थिता । तासां मध्ये महादेव्यो ह्यत्र संस्थापिताः शृणु

Siya ang Kataas-taasang Prakṛti, na inayos sa maraming anyo. Sa gitna ng mga anyong iyon, ang mga Dakilang Diyosa ay itinatag dito—makinig ka habang ipinaliliwanag ko.

Verse 10

चतस्रस्तु महाशक्त्यश्चतुर्दिक्षु व्यवस्थिताः । सिद्धांबिका तु पूर्वस्यां स्थापिता सा गुहेन च

Apat na Dakilang Śakti ang inilagay sa apat na dako. Sa mga ito, si Siddhāmbikā ay itinatag sa silangan, na iniluklok mismo ni Guha (Skanda).

Verse 11

जगदादौ मूलूप्रकृतेरुत्पन्ना सा प्रकीर्त्यते । आराधिता यतः सिद्धैस्तस्मात्सिद्धांबिका च सा

Ipinahahayag na Siya ay sumibol sa pinakasimula ng sansinukob mula sa sinaunang Ugat-Kalikasan (Mūlaprakṛti). At sapagkat sinamba Siya ng mga Siddha, kaya Siya’y tinatawag na Siddhāmbikā.

Verse 12

दक्षिणस्यां तथा तारा संस्थिता स्थापिता मया । तारणार्थाय देवानां यस्मात्कूर्मं समाश्रिता

Gayundin, sa dakong timog, si Tārā ay itinalaga—ako ang nagluklok sa Kanya roon—sapagkat para sa pagliligtas ng mga deva, Siya’y kumupkop at nagkaloob-lakas kay Kūrma.

Verse 13

ययाविष्टः समुज्जह्रे वेदान्कूर्मो जगद्गुरुः । अनयाविष्टदेहश्च बुधो बौद्धान्हनिष्यति

Sa pagpasok ng Kapangyarihang iyon, si Kūrma—guro ng daigdig—ay nag-angat at nagpanumbalik sa mga Veda. At sa katawan ding pinasukan ng Kapangyarihang ito, si Buddha ay (sa takdang panahon) magpapasuko sa mga Bauddha.

Verse 14

कोटिशो वेदमार्गस्य ध्वंसकान्पापकर्मिणः । इयं मया समाराध्य समानीता गिरेः सुता

Sa di-mabilang na karamihan, lumilitaw ang mga makasalanang sumisira sa landas ng Veda. Kaya, matapos Kong sambahin nang wasto, dinala Ko rito ang Anak na Babae ng Bundok (Girisutā) bilang pag-iingat at pagprotekta.

Verse 15

कोटिसंख्याभिरत्युग्रदेवीभिः संवृता च सा । दक्षिणां दिशमाश्रित्य संस्थिता मम गौरवात्

Napapaligiran Siya ng mga diyosang lubhang mabangis na umaabot sa mga krore. Sa kanlungan ng dakong timog Siya nananatiling nakatatag—sa pamamagitan ng kamahalan ng aking kapangyarihan.

Verse 16

पश्चिमायां तथा देवी संस्थिता भास्करा शुभा । ययाविष्टानि भासंते भास्करप्रमुखानि च

Gayundin, sa kanlurang dako ay nakatindig ang mapalad na Diyosa Bhāskarā. Sa pagpasok ng kanyang kapangyarihan, ang mga tanglaw—pinangungunahan ng Araw—ay nagliliwanag.

Verse 17

बिंबानि सर्वताराणां गच्छन्त्यायांति च द्रुतम् । सैषा महाबला शक्तिर्भास्वरा कुरुनन्दन

Ang mga bilog (anyo) ng lahat ng bituin ay mabilis na gumagalaw—umaalis at bumabalik. Ganyan ang nagniningning at napakalakas na Śakti, O ligaya ng mga Kuru.

Verse 18

मयाराध्य समानीता कटाहादत्र संस्थिता । कोटिकोटिवृता नित्यं त्रायते पश्चिमां दिशम्

Pagkatapos kong sambahin, dinala ko siya mula sa Kaṭāha at dito itinatag. Napaliligiran ng di-mabilang na krore, lagi niyang pinangangalagaan ang kanlurang dako.

Verse 19

उत्तरस्यां तथा देवी संस्थिता योगनंदिनी । परमप्रकृतेर्देहात्पूर्वं निःसृतया यया

Gayundin, sa hilagang dako ay naitatag ang Diyosa Yoganandinī—sa pamamagitan ng Kapangyarihang minsang lumitaw mula sa mismong katawan ng Kataas-taasang Prakṛti.

Verse 20

दृष्ट्या दृष्टा निर्मलया योगमापुश्चतुःसनाः । योगीश्वरी च सा देवी सनकाद्यैः सुतोषिता

Sa pagtanaw sa kanya sa malinis at walang dungis na tingin, ang apat na Kumāra ay nakamit ang pagkalubog sa yoga. Ang Diyosa—Reyna ng mga yogin—ay labis na nalugod kina Sanaka at sa iba pa.

Verse 21

सैव चांडकटाहान्मे समाराध्यात्र प्रापिता । योगिनीभिः परिवृता संस्थिता चोत्तरां दिशम्

Ang mismong Diyosa na iyon, matapos sambahin nang wasto, ay dinala ko rito mula sa Cāṇḍakaṭāha. Napalilibutan ng mga yoginī, siya’y nananahan na nakaharap sa hilagang dako.

Verse 22

एवमेता महाशक्त्यश्चतस्रः संस्थिताः सदा । पूजिताः कामदा नित्यं रुष्टाः संहरणक्षमाः

Gayon, ang apat na Dakilang Kapangyarihan ay laging nananatiling nakatatag. Kapag sinasamba, palagi silang nagbibigay ng ninanais na biyaya; kapag nagagalit, may kakayahang maghatid ng paglipol.

Verse 23

ततश्च नव मे दुर्गाः समानीताः शृणुध्व ताः

Pagkaraan nito, ang siyam na Durgā na akin ay dinala (dito); pakinggan ninyo sila habang inilalarawan ko.

Verse 24

त्रिपुरानाम परमा देवी स्थाणुर्यया पुरा । आविष्टस्त्रिपुरं निन्ये भस्मत्वं जगदीश्वरः

May isang kataas-taasang Diyosa na tinatawag na Tripurā; noong unang panahon, sa pamamagitan niya ay napuspos ng kapangyarihan si Sthāṇu (Śiva), at ang Panginoon ng sanlibutan ay ginawang abo ang Tripura.

Verse 25

त्रिपुरेति ततस्तां तु प्रोक्तवान्भगवान्हरः । तुष्टाव च स्वयं तस्मात्पूज्या सा जगतामपि

Kaya’t tinawag siya ni Bhagavān Hara na “Tripurā,” at siya mismo ang pumuri sa Diyosa. Dahil dito, siya’y karapat-dapat sambahin maging ng lahat ng mga daigdig.

Verse 26

सा चाराध्य समानीता मयामरेश्वरपर्वतात् । भक्तानां कामदा सास्ति भट्टादित्यसमीपतः

Matapos ko Siyang sambahin, dinala ko Siya mula sa Bundok Mareśvara. Siya’y nananatili malapit kay Bhaṭṭāditya, na nagkakaloob ng mga biyayang ninanais ng mga deboto.

Verse 27

अपरा चापि कोलंबा महाशक्तिः सनातनी । कोलरूपी ययाविष्टः केशवश्चोज्जहार गाम्

May isa pa: si Kolambā, ang walang hanggang Dakilang Kapangyarihan. Sa bisa Niya, si Keśava ay nag-anyong baboy-ramo at iniahon ang Daigdig.

Verse 28

तस्मात्सा विष्णुना चोक्ता कोलंबेति स्तुतार्चिता । सा च देवी मया पार्थ भक्तियोगेन तोषिता

Kaya tinawag Siya ni Viṣṇu na “Kolambā” at Siya’y pinuri at sinamba. At ang Diyosa, O Pārtha, ay nalugod sa akin sa pamamagitan ng yoga ng debosyon.

Verse 29

वाराहगिरिसंस्था मां समानीता च साब्रवीत् । यत्राहं नारद सदा तिष्ठामि कृपयार्थिनाम्

Nakatatag Siya sa Bundok Varāha; dinala ko Siya at sinabi Niya: “Saan man Ako laging nananahan, O Nārada, iyon ay para sa mga humihingi ng habag.”

Verse 30

तत्र कूपेन संस्थेयं रुद्राणीसंस्थितेन वै । तं हि कूपं विना मह्यं न रतिर्जायते क्वचित्

“Doon Ako tunay na dapat manahan—sa tabi ng balon na kinaroroonan ni Rudrāṇī. Sapagkat kung wala ang balong iyon, walang ligaya ang sumisilang sa Akin saanman.”

Verse 31

तस्माद्भवान्कूपवरं स्वयमत्र खन द्विज । एवमुक्ते पार्थ देव्या दर्भमूलेन मे तदा

“Kaya nga, O brāhmaṇa, hukayin mo rito sa sarili mong mga kamay ang napakainam na balon na ito.” Nang sabihin ito ng Diyosa, noon din ay nagsimula akong gumawa, gamit ang ugat ng damong kuśa.

Verse 32

कूपोऽखनि यत्र साक्षाद्रुद्राणी कूप आबभौ । ततो मया तत्र देवाः स्नात्वा जप्त्वा च तर्पिताः

Nahukay ang balon doon, at sa mismong balong iyon ay tuwirang nagpakita si Rudrāṇī. Pagkaraan, sa lugar na iyon, ako’y naligo, nagsagawa ng japa, at naghandog ng tarpana—alay na tubig—upang masiyahan ang mga Deva.

Verse 33

पूजिता च ततो दैवी कोलंबा जगदीश्वरी । परितुष्टा तदा देवी प्रणतं मा ततोऽब्रवीत्

Pagkaraan, sinamba ang banal na Kolaṃbā, ang Ginang na Panginoon ng sanlibutan. Nalugod ang Diyosa, at nagsalita sa akin habang ako’y nakayukod sa pagpupugay.

Verse 34

सदात्र चाहं स्थास्यामि प्रसादं प्रापिता त्वया । ये च कूपेत्र संस्नात्वा माघाष्टम्यां विशेषतः

“Mananatili Ako rito magpakailanman, sapagkat sa pamamagitan mo ay natamo ang Aking prasāda, ang biyayang mapagpala. At yaong mga maliligo sa balong ito—lalo na sa Aṣṭamī ng buwan ng Māgha—”

Verse 35

पूजयिष्यंति मां मर्त्यास्तेषां छेत्स्यामि दुष्कृतम् । सर्वतीर्थमयी यश्च सर्वर्तुकवनेस्थितः

“Ang mga mortal na sasamba sa Akin, puputulin Ko ang kanilang masasamang gawa. At ang pook na ito, na nananahan sa Sarvartuka-vana, ay puspos ng kapangyarihan ng lahat ng tīrtha.”

Verse 36

मेरोः समीपे रुद्राण्याः कूप एष स एव च

Ang balong ito ni Rudrāṇī ay tunay na naroroon malapit sa Bundok Meru.

Verse 37

प्रयागादपि गंगाया गयायाश्च विशेषतः । कूपेस्मिन्नधिकं स्नानं मया नारद कीर्तितम्

“Higit pa sa Prayāga, sa Ilog Gaṅgā, at lalo na sa Gayā—ang pagligo sa balong na ito ay higit na dakila. Kaya ito ang aking ipinahayag sa iyo, O Nārada.”

Verse 38

तदहं तव वाक्येन संस्थितात्र तपोधन । गुहेनाथ सरः पुण्यं पालयिष्याम्यतंद्रिता

“Kaya, ayon sa iyong salita, O kayamanang-asceta, mananatili ako rito. Si Guha ang aking Panginoon; masikap kong iingatan ang banal na lawa.”

Verse 39

कुमारेशं पूजयित्वा पूजयिष्यंति ये च माम् । देवीभिः षष्टिकोटीभिर्युता तेषामभीष्टदा

“Yaong mga sumamba kay Kumāreśa at pagkatapos ay sumamba rin sa akin—kasama ang animnapung krore ng mga diyosa, ipagkakaloob ko sa kanila ang ninanais nilang biyaya.”

Verse 40

नारद उवाच । इत्युक्तोऽहं पार्थ देव्या तदानीं प्रीयमाणया । प्रत्यब्रवं प्रमुदितः कोलंबां विश्वमातरम्

Sinabi ni Nārada: O Pārtha, nang panahong iyon, nang ako’y kausapin ng Diyosa na nalulugod, ako’y sumagot nang may galak kay Kolambā—ang Ina ng sansinukob.

Verse 41

अत्रास्य माता त्वं देवि गुप्तक्षेत्रस्यकारणम् । तीर्थयात्रा वृथा तेषां नार्च्चयंतीह त्वां च ये

Dito, O Diyosa, Ikaw ang mismong Ina ng pook na ito at ang sanhi ng nakatagong banal na kṣetra. Para sa mga hindi sumasamba sa Iyo rito, ang mga paglalakbay-panalangin sa mga banal na pook ay nagiging walang bunga.

Verse 42

इदं च यत्सरः पुण्यं त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति । ईश्वरी सरसोऽस्य त्वं तीर्थस्यास्य तथेश्वरी

At ang banal na lawaing ito ay sasikat dahil sa Iyong sariling pangalan. Ikaw ang Maharlikang Ginang ng lawang ito, at gayundin ang Maharlikang Ginang ng tīrtha na ito.

Verse 43

एवं दीर्घं तपस्तत्वा स्थापिता मयका शुभा । महादुर्गा नरैस्तस्मात्पूज्येयं सततं बुधैः

Kaya nito, matapos kong magsagawa ng mahabang tapas (pagpapakasakit-espirituwal), itinatag ko ang mapalad na anyong-Diyosa na ito. Kaya bilang Mahādurgā, siya’y dapat laging sambahin ng mga tao—lalo na ng mga pantas.

Verse 44

तृतीया च दिशि तस्यां स्थिता संस्थापिता मया । गुहेन च कपालेश्याः प्रभावोस्याः पुरेरितः

At isang ikatlong anyo ang inilagay doon sa dakong iyon, na aking itinatag. At sa pamamagitan ni Guha (Skanda), ang kaluwalhatian ng Kapāleśī na ito ay ipinahayag sa lungsod.

Verse 45

धन्यास्ते ये प्रपश्यंति नित्यमेनां नरोत्तमाः । कपालेश्वरमभ्यर्च्य विश्वशक्तिरियं यतः

Mapalad nga tunay ang mga lalaking dakila na araw-araw siyang namamasdan. Sapagkat matapos sambahin si Kapāleśvara, ang Diyosang ito ay naririto bilang Viśva-Śakti, ang Kapangyarihan ng sansinukob.

Verse 46

एवमेतास्तिस्रो दुर्गाः पूर्वस्यां दिशि संस्थिताः । पश्चिमायां प्रवक्ष्यामि तिस्रो दुर्गा महोत्तमा

Gayon, ang tatlong Durgā na ito ay nakalagay sa silangang dako. Ngayon ay ilalarawan ko ang tatlong Durgā na lubhang dakila sa kanlurang dako.

Verse 47

सुवर्णाक्षी तु या देवी ब्रह्मांडपरिपालिनी । सा मयात्र समाराध्य तीर्थे देवी निवेशिता

Ang Diyosa na tinatawag na Suvarṇākṣī, tagapangalaga ng buong sansinukob, ay sinamba ko rito at itinalaga bilang Diyosa ng tīrtha na ito.

Verse 48

ये चैनां प्रणमिष्यंति पूजयिष्यंति भक्तितः । त्रयस्त्रिंशद्भिः कोटीभिर्देवीभिः पूजिता च तैः

Ang sinumang yumukod at sumamba sa Kanya nang may debosyon—para sa kanila, ang Diyosa ay wari’y sinasamba ng tatlumpu’t tatlong krore na mga diyosa.

Verse 49

अपरा च महादुर्गा चर्चिता चेति संस्थिता । रसातलतलात्तत्र मयानीता सुभक्तितः

May isa pang Mahādurgā na nakatatag doon, tanyag sa pangalang ‘Carcitā’. Mula sa antas ng Rasātala, dinala ko Siya roon sa pamamagitan ng malalim na debosyon.

Verse 50

इयमर्च्या च चिंत्या च वीरत्वं समभीप्सुभिः । बहुभिर्देवदैतेयैर्ददौ तेभ्यश्च वीरताम्

Ang Diyosang ito ay dapat sambahin at pagnilayan ng mga naghahangad ng kabayanihang tapang. Maraming Deva at Daitya ang gumalang sa Kanya at tumanggap mula sa Kanya ng mismong tapang at lakas na iyon.

Verse 51

इयमेव महादुर्गा शूद्रकं वीरसत्तमम् । चौरैर्बद्धं कलौ चाग्रे मोक्षयिष्यति विक्रमात्

Ang Mahādurgā na ito mismo, sa kanyang makapangyarihang kagitingan, sa darating na Panahon ng Kali ay magpapalaya kay Śūdraka—pinakadakila sa mga bayani—kapag siya’y naigapos ng mga magnanakaw.

Verse 52

ततस्त्वेतां स चाराध्य वीरेंद्रत्वमवाप्स्यति । निहनिष्यति चाक्रम्य कालसेनमुखान्रिपून्

Pagkaraan, matapos niyang sambahin Siya nang nararapat, makakamtan niya ang kalagayan bilang panginoon sa mga bayani; at sa paglusob pasulong, kanyang wawasakin ang mga kaaway—mga haring pinangungunahan ni Kālasena.

Verse 53

तस्मादियं समाराध्या वीर्यकामैर्नरैः सदा । चर्चिता या महादुर्गा पश्चिमायां दिशि स्थिता

Kaya nga, ang mga taong nagnanais ng lakas at kagitingan ay dapat laging maghandog ng wastong pagsamba sa Diyosa—yaong kinikilala bilang Mahādurgā at nananahan sa kanlurang dako.

Verse 54

तथा त्रैलोक्यविजया तृतीयस्यां दिशि स्थिता । यामाराध्य जयं प्राप्तस्त्रिलोक्यां रोहिणीपतिः । सोमलोकान्मयानीता पूजिता जयदा सदा

Gayundin, ang Trailokyavijayā ay nakatatag sa ikatlong dako. Sa pagsamba sa Kanya, ang Panginoon ni Rohiṇī—si Soma, ang Diyos ng Buwan—ay nagkamit ng tagumpay sa tatlong daigdig. Dinala ko Siya mula sa kaharian ni Soma; Siya’y laging sinasamba at palaging nagbibigay ng pananaig.

Verse 55

एवमेताः पश्चिमायामुत्तरस्यामतः शृणु । तिस्रो देव्यश्चोत्तरस्यामेकवीरामुखाः स्थिताः

Ganyan ang nasa kanluran; ngayo’y pakinggan ang tungkol sa hilaga. Sa hilagang dako ay nakatindig ang tatlong Diyosa, na pinangungunahan ni Ekavīrā.

Verse 56

एकवीरेति या देवी साक्षात्सा शिवपूजिता । ययाविष्टो जगत्सर्वं संहरत्येष भूतराट्

Ang Diyosa na tinatawag na Ekavīrā ay tuwirang sinasamba ni Śiva mismo. Sa pagpasok ng kanyang kapangyarihan, ang Panginoon ng mga nilalang na ito ay nagpapalubog sa buong sansinukob sa pagkalusaw.

Verse 57

वीर्येणाद्येकवीरायाः कृत्वा लोकांश्च भस्मसात् । युगैकादशपूर्णत्वे विलक्षोऽभूत्स भस्मनि

Sa paunang lakas ni Ekavīrā, ang mga daigdig ay ginawang abo. At nang matapos ang labing-isang yuga, siya’y naging may tanda at natangi—nanatili bilang abo.

Verse 58

एवंविधा त्वेकवीरा शक्तिरेषा सनातनी । पूजिताराधिता चैव सर्वाभीप्सितदा नृणाम्

Ganyan nga si Ekavīrā—ang walang hanggang Śakti. Kapag sinamba at pinalugod nang wasto, ipinagkakaloob niya sa mga tao ang lahat ng ninanais.

Verse 59

ब्रह्मलोकात्समानीता मयाराध्यात्र भारत । नामकीर्तनमप्यस्या दुष्टानां घातनं विदुः

O Bhārata, dinala siya mula sa Brahmaloka at sinasamba ko siya rito. Nalalaman nila na kahit ang pag-awit ng kanyang pangalan ay nagiging paglipol sa masasama.

Verse 60

द्वितीया हरसिद्ध्याख्या देवी दुर्गा महाबला । शीकोत्तरात्समाराध्य मयानीतात्र पांडव

Ang ikalawang diyosa ay ang makapangyarihang Devī Durgā, na tanyag sa pangalang Harasiddhi. Matapos ko siyang sambahin nang wasto sa Śīkottara, dinala ko siya rito, O Pāṇḍava.

Verse 61

यदा शीकोत्तरस्थेन पार्वत्या प्रार्थितेन च । रुद्रेण डाकिनीमंत्रः प्रोक्तो देव्याः कृपालुना

Nang nasa Śīkottara, si Rudra—mahabagin sa Diyosa—ay pinakiusapan ni Pārvatī, kaya itinuro niya sa Devī ang mantrang Ḍākinī.

Verse 62

तदा मंत्रप्रभावेण मोहिता गिरिजा सती । तमेवाक्रम्य मांसं च शोणितं च भवं पपौ

Pagkaraan, dahil sa bisa ng mantra, nalinlang ang banal na si Girijā; nilupig niya mismo si Bhava at ininom ang (kanyang) laman at dugo.

Verse 63

ततो रुद्रशरीरात्तु विनिष्क्रांतार्तिनाशिनी । हरसिद्धिर्महादुर्गा महामंत्रविशारदा

Pagdaka, mula sa katawan ni Rudra ay lumitaw si Harasiddhi—si Mahādurgā, tagapuksa ng pagdurusa, ganap na dalubhasa sa mga dakilang mantra.

Verse 64

सा सहस्रभुजा देवी समाक्रम्याभिपीड्य च । मोक्षयामास गिरिशमशापयत तां तथा

Ang Diyosa na may sanlibong bisig, matapos sunggaban at idiin (siya), ay pinalaya si Giriśa; at gayon din, pinalaya rin niya ang isa pa mula sa sumpa sa gayunding paraan.

Verse 65

ततः प्रभृति सा लोके हरसिद्धिः प्रकीर्त्यते । देवीनां षष्टिकोटीभिरावृता पूज्यते सुरैः

Mula noon, siya’y pinupuri sa daigdig bilang Harasiddhi. Napalilibutan ng animnapung krore ng mga diyosa, siya’y sinasamba ng mga deva.

Verse 66

एतामाराध्य सुग्रीवप्रमुखा दोषनाशिनीम् । अभूवन्त्सुमहावीर्या डाकिनीसंघनाशनाः

Nang mapagpugay nila Siya—ang tagapawi ng mga kasalanan—si Sugrīva at ang iba pa ay naging lubhang magigiting, at naging mga tagapagwasak ng mga pangkat ng ḍākinī.

Verse 67

तस्मादेतां पूजयेत्तु मनोवाक्कायकर्मभिः । डाकिन्याद्या न सर्पंति हरसिद्धेरनंतरम्

Kaya nararapat Siyang sambahin sa isip, salita, katawan, at gawa; kung naroon ang Harasiddhi, ang mga ḍākinī at mga katulad nila ay hindi makalalapit.

Verse 68

तृतीयेशानकोणस्था चंडिका नवमी स्थिता । वागीशोऽपि लभेत्पारं नैव यस्याः प्रवर्णने

Ang ikatlong Diyosa, si Caṇḍikā, ay nananahan sa sulok na Īśāna at itinatag bilang Navamī. Maging ang panginoon ng pananalita ay hindi maabot ang wakas ng paglalarawan sa Kanya.

Verse 69

या पुरा पार्वतीदेहाद्विनिःसृत्य महासुरौ । चंडमुंडौ निहत्यैव भक्षयामास क्रोधतः

Siya na minsang lumitaw mula sa katawan ni Pārvatī, at sa galit ay pinaslang ang dakilang mga asura na sina Caṇḍa at Muṇḍa, at saka sila nilamon.

Verse 70

अक्षौहिणीशतं त्वेकं चंडमुंडौ च तावुभौ । नापूर्यतैकग्रासोऽस्याः किंलक्ष्या यात्वियं हि सा

Kahit isang daang akṣauhiṇī ng mga hukbo, at ang dalawang iyon—sina Caṇḍa at Muṇḍa—ay hindi man lamang nakapuno sa isang subo Niya. Anong pambihirang tanda o sukat ang maiaatang sa Kanya? Tunay Siyang lampas sa pagbilang.

Verse 71

इयमेवांधकानां च तृषिता शोणितं पुनः । पपौ ततो निजग्राह चांधकं भगवान्भवः

Siya mismo, sa uhaw, ay muling uminom ng dugo ng mga Andhaka; saka sinunggaban ni Bhagavān Bhava (Śiva) si Andhaka.

Verse 72

इयं च रक्तबीजानां कृत्वा पानं च रक्तजम् । अर्पयामास तं देव्याश्चामुण्डापीतशोणितम्

At siya, matapos inumin ang dugong isinilang mula sa mga Raktabīja, ay inihandog sa Diyosa ang dugong yaon—na ininom ni Cāmuṇḍā.

Verse 73

एषा तृप्यति भक्तानां प्रणामेनापि भारत । अर्बुदानां च कोटीभिर्दैत्यानां पापकर्मिणाम्

O Bhārata, nalulugod siya kahit sa iisang pagpapatirapa ng deboto; ngunit kahit sa napakaraming Daitya na makasalanan—mga koro-korong bilang at di-mabilang—hindi pa rin siya nasisiyahan.

Verse 74

कुण्डं चास्या मया देव्याः पुण्यं निष्पादितं शुभम् । यत्र वै स्पर्शमात्रेण सर्वतीर्थफलं लभेत्

At para sa Diyosang ito, aking itinatag ang isang banal na kuṇḍa (sagradong lawa), mapalad at puno ng kabutihang-loob; doon, sa paghipo lamang sa tubig, natatamo ang bunga ng lahat ng tīrtha.

Verse 75

हरसिद्धिर्देवसिद्धिर्धर्मसिद्धिश्च भारत । विविधा प्राप्यते सिद्धिस्तीर्थेऽस्मिंश्चंडिकारतैः

O Bhārata, sa tīrtha na ito, ang mga deboto ni Caṇḍikā ay nagkakamit ng sari-saring siddhi—tagumpay sa biyaya ni Hara (Śiva), tagumpay sa kalagayang maka-diyos, at tagumpay sa dharma.

Verse 76

यश्च पूजयते देवीं स्वल्पेन बहुनापि वा । कात्यायनी कोटिशतैर्वृता तस्य विभूतिदा

Sinumang sumasamba sa Diyosa—kaunti man o marami ang handog—si Kātyāyanī, na napalilibutan ng daan-daang krore ng mga kasama, ay nagkakaloob ng kasaganaan at banal na karangalan sa taong iyon.

Verse 77

एवमेता महादुर्गा नवतीर्थेऽत्र संस्थिताः । चतस्रश्चापि दिग्देव्यो नित्यमर्च्याः शुभेप्सुभिः

Gayon, ang mga anyo ni Mahādurgā ay itinatag dito sa siyam na tīrtha; at ang apat na Diyosa na tagapagbantay ng mga dako ay dapat ding sambahin araw-araw ng mga nagnanais ng kabutihang-palad.

Verse 78

आश्विनस्य च मासस्य नवरात्रे विशेषतः । उपोष्य चैकभक्तैर्वा देवीस्त्वेताः प्रपूजयेत्

Lalo na sa Navarātra ng buwang Āśvina, dapat sambahin ang mga Diyosang ito nang may natatanging debosyon—maging sa pag-aayuno (upavāsa) o sa pagsunod sa eka-bhakta (isang kainan sa isang araw).

Verse 79

बलिपूपकनैवेद्यैस्तर्पणैर्धूपगंधिभिः । तस्य रक्षां चरंत्येता रथ्यासु त्रिकचत्वरे

Sa pamamagitan ng mga handog na bali, mga keyk at naivedya, ng tarpaṇa, at ng insenso at mga pabango, ang mga Diyosang ito ay lilibot upang magbigay ng pag-iingat sa deboto—sa mga lansangan, sa mga sangandaan, sa mga kanto ng tatluhan at apatan.

Verse 80

भूतप्रेतपिशाचाद्या नोपकुर्युः प्रपीडनम् । आपदो विद्रवंत्याशु योगिन्यो नंदयंति तम्

Ang mga bhūta, preta, piśāca at mga katulad nila ay hindi makapanggugulo o makaaapi sa kanya. Ang mga kapahamakan ay mabilis na tumatakas, at ang mga Yoginī ay nalulugod sa kanya.

Verse 81

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात्

Ang nagnanais ng anak ay magkakamit ng mga anak; ang naghahangad ng yaman ay makatatamo ng kayamanan. Ang maysakit ay mapapalaya sa karamdaman, at ang nakagapos ay makalalaya sa pagkakagapos.

Verse 82

आसां यः कुरुते भक्तिं नरो नारी च श्रद्धया । सर्वान्कामानवाप्नोति यांश्चिंतयति चेतसि

Sinumang lalaki o babae na may pananampalataya at nag-aalay ng debosyon sa mga Diyosa na ito ay magkakamit ng lahat ng ninanais na iniisip sa puso.

Verse 83

कामगव्य इमा देव्यश्चिन्तामणिनिभास्तथा । कल्पवल्ल्योऽथ भक्तानां प्रतिच्छन्दोऽत्र नव हि

Ang mga Diyosa na ito ay tulad ng bakang tumutupad ng hiling, at tulad din ng hiyas na Cintāmaṇi na nagbibigay ng ninanais. Para sa mga deboto, sila’y gaya ng baging na Kalpavallī na nagkakaloob ng biyaya; tunay na dito’y may siyam na pagpapakita.

Verse 84

तथात्र भूतमातास्ति हरसिद्धेस्तु दक्षिणे । तस्या माहात्म्यमतुलं संक्षेपात्प्रब्रवीमि ते

Gayundin, narito ang Diyosa na Bhūtamātā, sa timog ng Harasiddhi. Ang di-matatawarang kadakilaan niya ay isasalaysay ko sa iyo nang maikli.

Verse 85

पूर्वं किल गुहो विद्वान्पुण्ये सारस्वते तटे । भूतप्रेतपिशाचानामाधिराज्येऽभ्यषिच्यत

Noong una, ang marunong na si Guha, sa banal na pampang ng Sarasvatī, ay pinahiran sa abhiṣeka at itinalaga bilang kataas-taasang pinuno ng mga bhūta, preta, at piśāca.

Verse 86

स च सर्वाणि भूतानि मर्यादायामधारयत् । एतदन्नं प्रदायैव कृपया भगवान्गुहः

At pinigil niya ang lahat ng nilalang sa nararapat na hangganan. Dahil sa habag, ipinagkaloob ng mapalad na Panginoong Guha ang pagkaing ito sa kanila.

Verse 88

ततस्त्वनेन भोगेन तानि नंदंति कृत्स्नशः । ततः केनापि कालेन श्रद्धयाऽश्रद्धया कृतम्

Pagkaraan, sa pagdanas ng handog na ito, silang lahat ay lubos na nabusog at nasiyahan. Pagkatapos, sa isang panahon, ito’y isinagawa—maging may pananampalataya man o wala.

Verse 89

पुण्यं तान्येव भूतानि ग्रसंत्याक्रम्य देवताः । ततो देवाः क्षुधार्त्तास्ते गुहायैतन्न्यवेदयन्

Ang mga nilalang na iyon mismo, matapos daigin ang mga diyos, ay nagsimulang lamunin ang kanilang kabanalan at gantimpala. Kaya ang mga diyos, pinahihirapan ng gutom, ay nagsumbong ng bagay na ito kay Guha.

Verse 90

स वै तदाकर्ण्य क्रुद्धो गुहः काल इवाभवत् । तस्य क्रुद्धस्य भ्रूपद्ममध्यात्काचिद्विनिर्गता

Nang marinig iyon, nag-alab sa galit si Guha, na wari’y si Panahon (Kamatayan) mismo. Sa gitna ng lotus ng kanyang mga kilay, habang nagliliyab ang poot, may isang kapangyarihang lumitaw.

Verse 91

ज्वालामाला सुदुर्दर्शा नारी द्वादशलोचना । सा च प्रणम्य तं प्राह तव शक्तिरहं प्रभो । शीघ्रमादिश मां कृत्ये किं करोमि तवेप्सितम्

Isang kakila-kilabot na babae ang lumitaw, nababalutan ng kuwintas ng apoy, mahirap titigan, at may labindalawang mata. Siya’y yumukod at nagsabi: “O Panginoon, ako ang iyong Śakti, ang iyong Kapangyarihan. Iutos mo agad sa akin ang gawaing ito—ano ang gagawin ko ayon sa iyong nais?”

Verse 92

स्कन्द उवाच । एतैर्भूतगणैः पापैरुल्लंघ्य मम शासनम्

Sinabi ni Skanda: "Ang mga makasalanang hukbo ng mga espiritu ay sumuway sa aking utos."

Verse 93

मनुष्यदत्तं सकलं भुज्यते स्वेच्छयाधमैः । शीघ्रमेतानि त्वं तस्मान्मर्यादायामुपानय

"Ang lahat ng inaalay ng mga tao ay kinakain nang kusa ng mga masasamang nilalang na ito. Kaya naman, ibalik mo sila agad sa tamang hangganan."

Verse 94

एतास्त्वानुव्रजिष्यंति देव्यः कोटिशतं शुभे । ततस्तथेति सा चोक्ता देवीभिः संवृता तदा

"Isang daang milyong diyosa ang susunod sa iyo, O mapalad." Nang sabihin ito, sumagot siya, "Mangyari nawa," at pinalibutan siya ng mga diyosa.

Verse 95

मयूरं समुपास्थाय गुहशक्तिः समागता । सरोजवनमासाद्य भूतसंघानपश्यत

Matapos sumakay sa paboreal, umalis si Guhashakti; pagdating sa isang taniman ng lotus, nakita niya ang nagtipong hukbo ng mga espiritu.

Verse 96

जघान च समासाद्य देवी नानाविधायुधैः । ततः प्रेतपिशाचाद्या हन्यमाना महारणे

Sa paglapit, pinabagsak sila ng Diyosa gamit ang iba't ibang uri ng sandata. Pagkatapos, sa malaking labanang iyon, ang mga Pretas, Pishachas, at iba pa ay napatay.

Verse 97

प्रसादयंति तां देवीं नानावेषैः सुदीनवत् । केचिद्ब्राह्मणवेषैश्च तापसानां तथो क्तिभिः

Sa matinding pagdadalamhati, sinikap nilang palugdan ang Diyosa sa iba’t ibang anyo—may nag-anyong brāhmaṇa, at may gumamit ng pananalita at asal ng mga asceta.

Verse 98

नृत्यंति देवि पद्माक्षि प्रसीदेति पुनःपुनः । ततः प्रसन्ना सा देवी व्रियतां स्वेच्छयाऽह तान्

Sumayaw sila nang paulit-ulit, sumisigaw, “O Diyosa, may matang-lotus, mahabag ka!” Pagkaraan, nalugod ang Diyosa at nagsabi, “Pumili kayo ng biyaya ayon sa inyong nais.”

Verse 99

तां ते प्रोचुस्त्राहि नस्त्वं भूतमाता भवेश्वरि । मर्यादां नैव त्यक्ष्यामो वयं स्कन्दविनिर्मिताम्

Sinabi nila sa Kanya: “Iligtas mo kami, O Ina ng mga bhūta, O Dakilang Ginang! Hindi namin tatalikuran ang hangganan at tuntuning itinatag ni Skanda.”

Verse 100

ये चैवं त्वां तोषयन्ति तेषां देहि वरान्सदा

“At sa mga sa ganyang paraan ay nagpapalugod sa Iyo, ipagkaloob mo sa kanila ang mga biyaya sa lahat ng panahon.”

Verse 101

श्रीदेव्युवाच । वैशाखे दर्शदिवसे ये चैवं तोषयंति माम् । अरिष्टाभरणैः पुष्पैर्दधिभक्तैश्च पूजनैः । तेषां सर्वोपसर्गा वै यास्यंति विलयं स्फुटम्

Wika ng Mapalad na Diyosa: “Sa araw ng bagong buwan sa buwang Vaiśākha, ang sinumang nagpapalugod sa Akin sa ganitong pagsamba—nag-aalay ng mga anting-pananggalang/maligayang palamuti, mga bulaklak, at handog na kanin at gatas-asim—ang lahat ng kanilang kapighatian at kapahamakan ay malinaw na maglalaho nang lubos.”

Verse 102

एवं दत्त्वा वरं देवी मुमुदे भूतसंवृता । एवंप्रभावा सा देवी मयानीतात्र भारत

Pagkaloob ng biyaya, nagalak ang Diyosa, napalilibutan ng Kaniyang mga kasamang nilalang. Ganyan ang kapangyarihan ng Diyosang iyon—iyan ang isinalaysay ko rito sa iyo, O Bhārata.

Verse 103

य एनां प्रणमेन्मर्त्यः सर्वारिष्टैर्विमुच्यते

Sinumang taong yumukod at magpatirapa sa Kaniya nang may paggalang ay pinalalaya sa lahat ng kamalasan at masamang palatandaan.

Verse 104

एवं प्रभावाः परिकीर्तिता मया समासतस्तीर्थवरेऽत्र देव्यः । चतुर्दशैवार्जुन पूजिता याश्चतुर्दशस्थानवरैर्नृमुख्यैः

Kaya nito, sa maikling sabi ay ipinahayag ko ang mga kapangyarihan ng mga Diyosa rito sa dakilang banal na tawiran. O Arjuna, sila’y sinamba—labing-apat ang bilang—at kaugnay ng labing-apat na mararangal na pook na iginagalang ng mga pinakadakilang tao.