Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 90

Devanagari script

स वै तदाकर्ण्य क्रुद्धो गुहः काल इवाभवत् । तस्य क्रुद्धस्य भ्रूपद्ममध्यात्काचिद्विनिर्गता

Transliteration

sa vai tadākarṇya kruddho guhaḥ kāla ivābhavat | tasya kruddhasya bhrūpadmamadhyātkācidvinirgatā

Translation

Nang marinig iyon, nag-alab sa galit si Guha, na wari’y si Panahon (Kamatayan) mismo. Sa gitna ng lotus ng kanyang mga kilay, habang nagliliyab ang poot, may isang kapangyarihang lumitaw.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात) = emphasis/assurance

• तत्: that (report)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Sambandha (पूर्वकालिक क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + कर्ण्/कृ (धातु: कर्ण् ‘to hear’ in usage)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) = having heard

• क्रुद्धः: angry
• क्रुद्धः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु) + क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गुहः: Guha (Skanda)
• गुहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुह (प्रातिपदिक; देव-नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• कालः: Time/Death (Kāla)
• कालः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparison marker/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपमा-निपात) = comparative particle ‘like/as’

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• क्रुद्धस्य: of the angry (one)
• क्रुद्धस्य: Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु) + क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण

• भ्रूपद्ममध्यात्: from the middle of the lotus-like eyebrows
• भ्रूपद्ममध्यात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: भ्रू (प्रातिपदिक) + पद्म (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (भ्रू-पद्मयोः मध्यात्); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• काचित्: some (woman/entity)
• काचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चित-विशेषण (indefinite ‘some’)

• विनिर्गता: came forth, emerged
• विनिर्गता: Kriya (Event/state/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + निर् + गम् (धातु) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP used as past participle in intransitive sense); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narration)

Visual Art Cues

Scene: Guha hears the devas’ report and flares with kāla-like wrath; from the center of his brow-lotus a radiant entity begins to emerge.

Characters & Entities

• Guha (Skanda/Kumāra)
• Kāla
• Bhrūmadhya (brow-center)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is threatened, divine power manifests decisively—wrath here signifies protective justice, not mere anger.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it continues the unfolding māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes a theophany—an emanation of power from Guha.