Adhyaya 14

Verse 1

अर्जुन उवाच । कुमारनाथमाहात्म्यं यत्त्वयोक्तं कथांतरे । तदहं श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण महामुने

Sinabi ni Arjuna: “Ang kadakilaan ni Kumāranātha na nabanggit mo sa ibang salaysay—ninais kong marinig iyon nang masinsinan, O dakilang muni.”

Verse 2

नारद उवाच । तारकं विनिहत्यैव वज्रांगतनयं प्रभुः । गुहः संस्थापयामास लिंगमेतच्च फाल्गुन

Sinabi ni Nārada: “Matapos patayin si Tāraka, anak ni Vajrāṅga, itinatag ng Panginoong Guha ang mismong liṅga na ito, O Phālalguna.”

Verse 3

दर्शनाच्छ्रवणाद्ध्यानात्पूजया श्रुतिवंदनैः । सर्वपापापहः पार्थ कुमारेशो न संशयः

O Pārtha, sa pagtanaw lamang, pakikinig sa Kanyang papuri, pagninilay, pagsamba, at pag-aalay ng papuring Veda, tiyak na inaalis ni Kumāreśa ang lahat ng kasalanan—walang alinlangan.

Verse 4

अर्जुन उवाच । अत्याश्चर्यमयी रम्या कथेयं पापनाशिनी । विस्तरेण च मे ब्रूहि याथातथ्येन नारद

Wika ni Arjuna: Ang salaysay na ito ay lubhang kagila-gilalas, kaaya-aya, at pumapawi ng kasalanan. Isalaysay mo sa akin nang ganap, O Nārada, ayon sa tunay na nangyari.

Verse 5

वज्रांगः कोप्यसौ दैत्यः किंप्रभावश्च तारकः । कथं स निहतश्चैव जातश्चैव कथं गुहः

Sino nga ba ang asurang si Vajrāṅga? At anong kapangyarihan ang taglay ni Tāraka? Paano siya napatay, at paano rin isinilang si Guha (Kumāra)?

Verse 6

कथं संस्थापितं लिंगं कुमारेश्वरसंज्ञितम् । किं फलं चास्य लिंगस्य ब्रूहि तद्विस्तरान्मम

Paano itinatag ang liṅga na tinatawag na Kumāreśvara? At ano ang bunga ng pagsamba sa liṅgang ito? Ipagpaliwanag mo sa akin nang masinsin.

Verse 7

नारद उवाच । प्रणिपत्य कुमाराय सेनान्ये चेश्वराय च । श्रृणु चैकमनाः पार्थ कुमारचरितं महत्

Sinabi ni Nārada: Pagyukod ko kay Kumāra—ang banal na Pinunong-Hukbo—at gayundin kay Īśvara, makinig ka nang may iisang diwa, O Pārtha, sa dakilang mga gawa ni Kumāra.

Verse 8

मानसो ब्रह्मणः पुत्रो दक्षो नाम प्रजापतिः । षष्टिं सोऽजनयत्कन्या वीरिण्यां नाम फाल्गुन

O Phālguna, si Dakṣa—ang anak na isinilang mula sa isipan ni Brahmā at isang Prajāpati—ay nagkaanak ng animnapung dalaga kay Vīriṇī.

Verse 9

ददो स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । सप्तविंशतिं सोमाय चतस्रोरिष्टनेमिने

Ipinagkaloob niya ang sampung (anak na babae) kay Dharma, labintatlo kay Kaśyapa, dalawampu’t pito kay Soma, at apat kay Ariṣṭanemi.

Verse 10

भूतांगिरः कृशाश्वेभ्यो द्वेद्वे चैव ददौ प्रभुः । नामधेयान्यमूषां च सपत्नीनां च मे श्रृणु

Ang Panginoon ay nagkaloob din ng tig-dalawa kina Bhūta, Aṅgiras, at Kṛśāśva. Ngayon, pakinggan mo mula sa akin ang mga pangalan nila at ng mga kabiyak na magkakasama.

Verse 11

यासां प्रसूतिप्रभवा लोका आपूरितास्त्रयः । भानुर्लम्बा ककुद्भूमिर्विश्वा साध्या मरुत्वती

Mula sa kanilang mga supling napuno ang tatlong daigdig—sila ay sina Bhānu, Lambā, Kakudbhūmi, Viśvā, Sādhyā, at Marutvatī.

Verse 12

वसुर्सुहूर्ता संकल्पा धर्मपत्न्यः सुताञ्छृणु । भानोस्तु देवऋषभ सुतोऽभवत्

Sina Vasu, Suhūrtā, at Saṃkalpā ang mga asawa ni Dharma—pakinggan ang tungkol sa kanilang mga anak na lalaki. Mula kay Bhānu ay isinilang si Devaṛṣabha, ang ‘toro’ na pinakadakila sa mga deva.

Verse 13

विद्योत आसील्लंबायां ततश्च स्तनयित्नवः । ककुदः शकटः पुत्रः कीकटस्तनयो यतः

Mula kay Lambā ay isinilang si Vidyota; pagkaraan ay lumitaw ang mga Stanayitnavas. Isinilang din sina Kakuda at Śakaṭa, at mula sa kanya ay ipinanganak ang anak na si Kīkaṭa.

Verse 14

भुवो दुर्गस्तथा स्वर्गो नंदश्चैव ततोऽभवत् । विश्वेदेवाश्च विश्वाया अप्रजांस्तान्प्रचक्षते

Mula kay Bhū ay lumitaw si Durgā at ang Svarga; at mula rin sa kanya ay isinilang si Nanda. At mula kay Viśvā ay ipinanganak ang mga Viśvedevas—na ipinahahayag na walang supling.

Verse 15

साध्या द्वादश साध्याया अर्थसिद्धिस्तु तत्सुतः । मरुत्वान्सुजयंतश्च मरुत्वत्या बभूवतुः

Mula kay Sādhyā ay isinilang ang labindalawang Sādhyas; at ang kanyang anak na lalaki ay si Arthasiddhi. Mula kay Marutvatī ay ipinanganak sina Marutvān at Sujayanta.

Verse 16

नरनारायणौ प्राहुर्यौ तौ ज्ञानविदो जनाः । वसोश्च वसवश्चाष्टौ मुहूर्तायां मुहूर्तकाः

Ang mga nakaaalam ng katotohanan ay tumatawag sa dalawang iyon na Nara at Nārāyaṇa. Mula kay Vasu ay isinilang ang walong Vasus; mula kay Muhūrtā ay ipinanganak ang mga Muhūrtakas.

Verse 17

ये वै फलं प्रयच्छंति भूतानां स्वं स्वकालजम् । संकल्पायाश्च संकल्पः कामः संकल्पजः सुतः

Yaong mga nagbibigay sa mga nilalang ng bunga na dumarating sa kani-kanilang takdang panahon—mula kay Saṅkalpā ay isinilang si Saṅkalpa; at si Kāma ay anak na isinilang mula kay Saṅkalpa.

Verse 18

सुरूपासूत तनयान्रुद्रानेकादशैव तु । कपाली पिंगलो भीमो विरुपाक्षो विलोहितः

Si Surūpā ay nagsilang ng mga anak na lalaki—tunay ngang ang labing-isang Rudra: Kapālī, Piṅgala, Bhīma, Virūpākṣa, at Vilohita, at iba pa.

Verse 19

अजकः शासनः शास्ता शंभुश्चांत्यो भवस्तथा । रुद्रस्य पार्षदाश्चान्ये विरूपायाः सुताः स्मृताः

Si Ajaka, Śāsana, Śāstā, Śambhu, Antya, at gayundin si Bhava—sila at ang iba pang mga kasamahan ni Rudra ay inaalala bilang mga anak ni Virūpā.

Verse 20

प्रजापतेरंगिरसः स्वधा पत्नी पितॄनथ । जज्ञे सनी तथा पुत्रमथर्वागिरसं प्रभुम्

Si Svadhā, ang asawa ni Prajāpati Aṅgiras na kaugnay ng mga Pitṛ (mga ninunong banal), ay nagsilang kay Sanī; at nagsilang din ng isang anak na lalaki: ang panginoong Atharvāṅgiras.

Verse 21

कृशाश्वस्य च द्वे भार्ये अर्चिश्च दिषणा तथा । अस्त्रगामो ययोः पुत्रः ससंहारः प्रकीर्तितः

Si Kṛśāśva ay may dalawang asawa—si Arcis at si Diṣaṇā. Ang kanilang anak na lalaki ay si Astragāma, na tanyag sa pangalang Sasaṃhāra.

Verse 22

पतंगी यामिनी ताम्रा तिमिश्चारिष्टनेमिनः । पतंग्यसूत पतगान्यामिनी शलभानथ

Sina Pataṃgī, Yāminī, Tāmrā, at Timi ay mga asawa ni Ariṣṭanemi. Si Pataṃgī ang nagsilang ng mga ibon; at sumunod, si Yāminī ang nagsilang ng mga balang (Śalabha).

Verse 23

ताम्रायाः श्येनगृध्राद्यास्तिमेर्यादोगणास्तथा । अथ कश्यपपत्नीनां यत्प्रसूदमिदं जगत्

Mula kay Tāmrā ay isinilang ang mga lawin, mga buwitre, at iba pang gayong mga ibon; at mula kay Timi ay lumitaw rin ang mga pangkat ng nilalang-tubig gaya ng mga Timirya at mga kaugnay na lahi. Kaya ang sanlibutang ito ay ipinahahayag na supling ng mga asawa ni Kaśyapa.

Verse 24

श्रृणु नामानि लोकानां मातॄणां शंकराणि च । अदितिर्दितिर्दनुः सिंही दनायुः सुरभिस्तथा

Pakinggan ngayon ang mga pangalan ng mga Ina ng mga daigdig, at ang mga mapalad na lahing kaugnay ni Śaṅkara: Aditi, Diti, Danu, Siṃhī, Danāyu, at gayundin si Surabhi.

Verse 25

अरिष्टा विनता ग्रावा दया क्रोधवशा इरा । कद्रुर्मुनिश्च ते चोभे मातरस्ताः प्रकीर्तिताः

Si Ariṣṭā, Vinatā, Grāvā, Dayā, Krodhavaśā, at Irā; at sina Kadru at Muni—ang dalawang ito rin—ay ipinahahayag bilang mga ina.

Verse 26

आदित्याश्चादितेः पुत्रा दितेर्दैत्याः प्रकीर्तिताः । दनोश्च दानवाः प्रोक्ता राहुः सिंहीसुतो ग्रहः

Ang mga Āditya ay sinasabing mga anak ni Aditi; ang mga Daitya ay ipinahahayag na mga anak ni Diti. Mula kay Danu ay tinatawag na mga Dānava; at si Rāhu, ang planetang iyon, ay anak ni Siṃhī.

Verse 27

दनायुषस्तथा जातो दनायुश्च गणो बली । गावश्च सुरभेर्जातारिष्टापुत्रा युगंधराः

Mula kay Danāyu ay isinilang din si Danāyuṣ, isang makapangyarihang pangkat (gaṇa). Ang mga baka ay isinilang mula kay Surabhi; at ang mga Yugaṃdhara ay sinasabing mga anak ni Ariṣṭā.

Verse 28

विनतासूत अरुणं गरुडं च महाबलम् । ग्रावायाः श्वापदाः पुत्रा गणः क्रोधवशस्तथा

Isinilang ni Vinatā si Aruṇa at si Garuḍa na may dakilang lakas. Mula kay Grāvā ay isinilang ang mga mababangis na hayop na mandaragit; at mula kay Krodhavaśā ay lumitaw rin ang isang pangkat (gaṇa).

Verse 29

जातः क्रोधवशायाश्च इराया भूरुहाः स्मृताः । कद्रूसुताः स्मृता नागा मुनेरप्सरसां गणाः

Mula kay Krodhavaśā ay isinilang ang ilang nilalang; mula kay Irā ay inaalala ang mga halaman at punò. Ang mga Nāga ay inaalala bilang mga anak ni Kadru; at mula kay Muni ay nagmula ang mga pangkat ng mga Apsarā.

Verse 30

तत्र द्वौ तनयौ यौ च दितेस्तौ विष्णुना हतौ । हिरण्यकशिपुर्वीरो हिरण्याक्षस्तथाऽपरः

Doon, ang dalawang anak ni Diti ay pinaslang ni Viṣṇu: ang bayaning si Hiraṇyakaśipu, at ang isa pa, si Hiraṇyākṣa.

Verse 31

ततो निहतपुत्रा सा दितिराराध्य कश्यपम् । अयाचत वरं देवी पुत्रमन्यं महाबलम्

Pagkaraan, si Diti na pinaslang ang mga anak ay nagpakasigasig na palugdan si Kaśyapa. Ang diyosa ay humingi ng biyaya—isa pang anak na lalaki na may dakilang lakas.

Verse 32

समरे शक्रहंतारं स तस्या अददात्प्रभुः । नियमे चापि वर्तस्व वर्षाणां च सहस्रकम्

Ipinagkaloob ng Panginoon sa kanya ang biyaya: isang papatay kay Śakra sa digmaan. At sinabi niya: “Manatili ka rin sa mahigpit na pagtalima sa panata sa loob ng isang libong taon.”

Verse 33

इत्युक्ता सा तथा चक्रे पुष्करस्था समाहिता । वर्तंत्या नियमे तस्याः सहस्राक्षः समाहितः

Sa gayong tagubilin, ginawa niya ang gayon din—nanahan sa Puṣkara na may matatag at natipong isipan. Habang ipinagpapatuloy niya ang kanyang panata at disiplina, si Sahasrākṣa (Indra) ay nanatiling mapagbantay at masidhing nakatuon.

Verse 34

उपासामाचरद्भक्त्या सा चैनमन्वमन्यत । दशवत्सरशेषस्य सहस्रस्य तदा दितिः

Isinagawa niya ang debotong pagsamba na may bhakti at patuloy siyang nagbigay-galang sa Kanya sa loob ng puso. Noon, para kay Diti, sa sanlibong taon ng panata, sampung taon na lamang ang nalalabi.

Verse 35

उवाच शक्रं सुप्रीता भक्त्या शक्रस्य तोषिता । दितिरुवाच । अत्रोत्तीर्णव्रतप्रायां विद्धि देवसत्तम

Nalugod siya at napasaya si Śakra (Indra) sa pamamagitan ng debosyon, kaya nagsalita siya sa Kanya. Sinabi ni Diti: “O pinakadakila sa mga diyos, alamin mong dito ang aking panata ay halos ganap na.”

Verse 36

भविष्यति तव भ्राता तेन सार्धमिमां श्रियम् । भोक्ष्यसे त्वं यथानयायं त्रैलोक्यं हतकंटकम्

“Magkakaroon ang iyong kapatid; at kasama niya ay tatamasahin mo ang paghahari at karangalang ito, upang ang tatlong daigdig ay mapamahalaan nang ayon sa dharma, na naalis ang mga tinik ng kapighatian.”

Verse 37

इत्युक्त्वा निद्रयाविष्टा चरणाक्रांतमूर्धजा । दिवा सुप्ता दितिर्देवी भाव्यर्थबलनोदिता

Pagkasabi nito, nilamon ng antok si Diyosa Diti; ang kanyang buhok ay napisil sa ulo dahil sa isang paa. Natulog siya sa araw, itinulak ng lakas ng nakatakdang mangyari.

Verse 38

तत्तु रंध्रमवेक्ष्यैव योगमूर्तिस्तदाविशत् । जठरस्थं दितेर्गर्भं चक्रे वज्रेण सप्तधा

Nang makita ang siwang na iyon, agad na nag-anyong yogi si Indra at pumasok noon din. Sa pamamagitan ng kanyang vajra, hinati niya sa pito ang sanggol na nasa sinapupunan ni Diti.

Verse 39

एकैकं च पुनः खण्डं चकार मघवा ततः । सप्तधा सप्तधा कोपादुद्बुध्य च ततो दितिः

Pagkatapos ay hinati muli ni Maghavā ang bawat piraso—sa pito, at muli sa pito. Dahil dito, nagising si Diti na may galit.

Verse 40

न हंतव्यो न हंतव्य इति सा शक्रमब्रवीत् । वज्रेण कृत्त्यमानानां बुद्धा सा रोदनेन च

Sinabi niya kay Śakra, "Huwag mong patayin—huwag mong patayin!" Napagtatanto na sila ay hinihiwa ng vajra, naunawaan din niya ito dahil sa kanilang pag-iyak.

Verse 41

ततः शक्रश्च मा रोदीरिति तांस्तान्यथाऽवदत् । निर्गत्य जठरात्तस्मात्ततः प्रांजलिरग्रतः

Pagkatapos ay sinabihan sila ni Śakra: "Huwag kayong umiyak." Pagkalabas mula sa sinapupunang iyon, tumayo sila sa harap niya na magkadoop ang mga palad.

Verse 42

उवाच वाक्यं चात्रस्तो मातरं रिषपूरिताम् । दिवास्वापं कृथा मातः पादाक्रांतशिरोरुहा

Pagkatapos, sa takot, nagsalita siya sa kanyang inang puno ng hapis: "Ina—huwag kang matulog sa araw, ikaw na ang buhok ay naapakan ng paa."

Verse 43

सुप्ताथ सुचिरं वाते धिन्नो गर्भो मया तव । कृता एकोनपंचाशद्भागा वज्रेण ते सुताः

"Habang ikaw ay natutulog nang matagal, O Diti, ang iyong sinapupunan ay hiniwa ko sa hangin; at sa pamamagitan ng aking vajra ang iyong mga anak ay nahati sa apatnapu't siyam na bahagi."

Verse 44

सत्यं भवतु ते वाक्यं सार्धं भोक्ष्यामि तैः श्रियम् । दास्यामि तेषां स्थानानि दिवि यावदहं दिते

Maganap nawa bilang katotohanan ang iyong mga salita. Kasama nila ay tatamasahin ko ang kasaganaan; at ipagkakaloob ko sa kanila ang mga tahanan sa langit hangga’t ako’y nananatili, O Diti.

Verse 45

मा रोदीरिति मे प्रोक्ताः ख्याताश्च मरुतस्त्विति । इत्युक्ता सा च सव्रीडा दितिर्जाता निरुत्तरा

“Huwag kayong lumuha,” gayon ko sila tinawag; kaya sila’y nakilala sa pangalang Marut. Nang masabi iyon, si Diti, nabalot ng hiya, ay napipi at walang naisagot.

Verse 46

सार्धं तैर्गतवानिंद्रो दिगंते वायवः स्मृताः । ततः पुनश्च भर्तारं दितिः प्रोवाच दुःखिता

Umalis si Indra na kasama sila; at sila’y inaalala bilang mga hanging gumagalaw sa dulo ng mga direksiyon. Pagkaraan, ang nagdadalamhating si Diti ay muling nagsalita sa kanyang asawa.

Verse 47

पुत्रं मे भगवन्देहि शक्रहंतारमूर्जितम् । यो नास्त्रशस्त्रैर्वध्यत्वं गच्छेत्त्रिदिववासिनाम्

O Pinagpalang Panginoon, ipagkaloob mo sa akin ang isang anak na lalaki—makapangyarihan, tagapagpuksa ni Śakra (Indra)—na hindi mapapatay ng mga nananahan sa langit sa pamamagitan ng sandata o palaso.

Verse 48

न ददास्युत्तरं विद्धि मृतामेव प्रजापते । इत्युक्तः स तदोवाच तां पत्नीमतिदुःखिताम्

“Alamin mong hindi ako magbibigay ng sagot—(siya) ay parang patay na, O Prajāpati.” Nang masabihan nang gayon, siya’y nagsalita sa asawang labis na nagdurusa.

Verse 49

दशवर्षसहस्राणि तपोनिष्ठा तु तप्स्यसे । वज्रसारमयैरंगैरच्छेद्यैरायसैर्दृढैः

Ikaw na matatag sa pag-aayuno at pagninilay (tapas) ay magsasagawa ng tapas sa loob ng sampung libong taon; at magkakaroon ka ng anak na ang mga sangkap ng katawan ay mula sa diwa ng vajra, di-maputol, singtigas ng bakal at matibay.

Verse 50

वज्रांगोनाम पुत्रस्ते भविता धर्मवत्सलः । सा तु लब्धवरा देवी जगाम तपसे वनम्

Ang iyong anak ay tatawaging Vajrāṅga, mapagmahal at tapat sa dharma. Nang matamo ang biyayang iyon, ang Diyosa ay nagtungo sa gubat upang magsagawa ng tapas.

Verse 51

दशवर्षसहस्राणि तपो घोरं समाचरत् । तपसोंऽते भगवती जनयामास दुर्जयम्

Sa loob ng sampung libong taon ay isinagawa niya ang mabagsik na tapas. Sa wakas ng tapas na iyon, ang kagalang-galang na Diyosa ay nagsilang ng isang mahirap daigin.

Verse 52

पुत्रमप्रतिकर्माणमजेयं वज्रदुश्छिदम् । स जातामात्र एवाभूत्सर्वशा स्त्रार्थपारगः

(Isinilang niya) ang isang anak na di-matutulan, di-madaig, at mahirap hiwain na gaya ng vajra. Pagkapanganak pa lamang, ganap na niyang nauunawaan at napaglalampasan ang kahulugan at kasanayan sa lahat ng sandata.

Verse 53

उवाच मातरं भक्त्या मातः किं करवाण्यहम् । तमुवाच ततो हृष्टा दितिर्दैत्याधिपं सुतम्

Sa debosyon ay sinabi niya sa kanyang ina, “Ina, ano ang dapat kong gawin?” Pagkaraan, si Diti na nagalak ay nagsalita sa kanyang anak, ang panginoon ng mga Daitya.

Verse 54

बहवो मे हताः पुत्राः सहस्राक्षेण पुत्रक । तेषआमपचितिं कर्तुमिच्छे शक्रवधादहम्

“Anak ko, marami sa aking mga anak ang pinaslang ni Sahasrākṣa (Indra). Nais kong maghiganti para sa kanila sa pamamagitan ng pagpatay kay Śakra.”

Verse 55

बाढमित्येव सं प्रोच्य जगाम त्रिदिवं बली । ससैन्यं समरे शक्रं स च बाह्वायुधोऽजयत्

Sa pagsasabing, “Gayon nga,” ang makapangyarihang si Bali ay nagtungo sa Tridiva (langit). Sa labanan, tinalo niya si Śakra kasama ang kanyang mga hukbo; at ang Bāhvāyudha ay nagwagi.

Verse 56

पादेनाकृष्य देवेंद्रं सिंहः क्षुद्रमृगं यथा । मातुरंतिकमागच्छद्याचमानं भयातुरम्

Hinila niya sa paa ang panginoon ng mga diyos na parang leon na humihila ng munting hayop. Lumapit siya sa kanyang ina, habang si Indra, nanginginig sa takot, ay nagmamakaawa ng awa.

Verse 57

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा कश्यपश्च महातपाः । आगता तत्र संत्रस्तावथो ब्रह्मा जगाद तम्

Samantala, dumating doon si Brahmā at ang dakilang ascetic na si Kaśyapa, kapwa nababalisa; at saka nagsalita si Brahmā sa kanya.

Verse 58

मुंचामुं पुत्र याचंतं किमनेन प्रयोजनम् । अवमानो वधः प्रोक्तो वीरसंभावितस्य च

“Anak ko, pakawalan mo siya—siya’y nagmamakaawa. Ano ang mapapala rito? Para sa kinikilalang bayani, ang kahihiyan ay sinasabing katumbas ng kamatayan.”

Verse 59

अस्मद्वाक्येन यो मुक्तो जीवन्नपि मृतो हि सः । शत्रुं ये घ्नंति समरे न ते वीराः प्रकीर्तिताः

Ang sinumang pinalaya sa aming salita, bagama’t buhay, sa dangal ay tunay na parang patay. Yaong pumapatay sa kaaway sa labanan matapos siyang patawarin, ay hindi ipinupuri bilang mga bayani.

Verse 60

कृत्वा मानपरिग्लनिं ये मुंचंति वरा हि ते । यतामान्यतमं मत्वा त्वया मातुर्वचः कृतम्

Tunay na pinakamainam yaong, kahit nasugatan ang dangal, ay nagpapalaya pa rin (sa kaaway). Ikaw ay tumalima sa salita ng iyong ina, na inari mong pinakamarapat igalang.

Verse 61

तथा पितुर्वचः कार्यं मुंचामुं पुत्र वासवम् । एतच्छ्रुत्वा तु वज्रांगः प्रणतो वाक्यमब्रवीत्

Gayundin, anak ko, ang salita ng iyong ama ay dapat tuparin—palayain si Vāsava (Indra). Nang marinig ito, yumukod si Vajrāṅga at nagsalita.

Verse 62

न मे कृत्यमनेनास्ति मातुराज्ञा कृता मया । त्वं सुरासुरनाथो वै मम च प्रपितामहः

Wika ni Vajrāṅga, “Wala na akong ibang gagawin sa kanya; natupad ko na ang utos ng aking ina. At Ikaw nga ang panginoon ng mga deva at asura, at Ikaw rin ang aking dakilang ninuno.”

Verse 63

करिष्ये त्वद्वचो देव एष मुक्तः शतक्रतुः । न च कांक्षे शक्रभुक्तामिमां त्रैलोक्यराजताम्

O Diyos, gagawin ko ang ayon sa Iyong utos; kaya pinalaya si Śatakratu (Indra). Hindi ko ninanais ang paghahari sa tatlong daigdig na tinamasa na ni Śakra.

Verse 64

परभुक्ता यथा नारी परभुक्तामिवस्रजम् । यच्च त्रिभुवनेष्वस्ति सारं तन्मम कथ्यताम्

Gaya ng babaeng napagsamantalahan na ng iba na dapat iwasan, at gaya ng kuwintas ng bulaklak na naisoot na ng iba—ganyan din ang paghahari. Ipaalam mo sa akin ang tunay na diwa na naroroon sa tatlong daigdig.

Verse 65

ब्रह्मोवाच । तपसो न परं किंचित्तपो हि महतां धनम् । तपसा प्राप्यते सर्वं तपोयोग्योऽसि पुत्रक

Wika ni Brahmā: Walang hihigit sa tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagdidisiplina); ang tapas ang kayamanan ng mga dakila. Sa tapas natatamo ang lahat. O mahal kong anak, ikaw ay karapat-dapat sa tapas.

Verse 66

वज्रांग उवाच । तपसे मे रतिर्देव न विघ्नं तत्र मे भवेत् । त्वत्प्रसादेन भगवन्नित्युक्त्वा विरराम सः

Sinabi ni Vajrāṅga: O Diyos, ang aking ligaya ay nasa tapas; nawa’y walang maging hadlang sa akin doon. O Pinagpala, sa pamamagitan ng Iyong biyaya—pagkasabi nito, siya’y tumigil at tumuon sa panata.

Verse 67

ब्रह्मोवाच । क्रूरभावं परित्यज्य यदीच्छसि तपः सुत । अनया चित्तबुद्ध्या तत्त्वयाप्तं जन्मनः फलम्

Wika ni Brahmā: Kung nais mo ang tapas, anak, talikuran mo ang malupit na pag-uugali. Sa ganitong linaw ng puso at isip, matatamo ang bunga ng iyong pagsilang.

Verse 68

इत्युक्त्वा पद्मजः कन्यां ससर्ज्जयतलोचनाम् । तामस्मै प्रददौ देवः पत्न्यर्थं पद्मसंभवः

Pagkasabi nito, ang Isinilang sa Loto (Brahmā) ay lumikha ng isang dalagang nakayuko ang mga mata. Ang Diyos na mula sa loto ay ibinigay siya sa kanya bilang asawa.

Verse 69

वरांगीति च नामास्याः कृतवांश्च पितामहः । जगाम च ततो ब्रह्मा कश्यपेन समं दिवम्

Ipinagkaloob din ng Dakilang Ninuno (Brahmā) sa kanya ang pangalang “Varāṅgī.” Pagkaraan, si Brahmā ay nagtungo sa langit kasama ni Kaśyapa.

Verse 70

वज्रांगोऽपि तया सार्धं जगाम तपसे वनम् । ऊर्द्धूबाहुः स दैत्येंद्रोऽतिष्ठदब्दसहस्रकम्

Si Vajrāṅga man ay sumama rin sa kanya at nagtungo sa gubat upang magsagawa ng matinding tapas. Ang panginoon ng mga Dānava ay tumindig na nakataas ang mga bisig sa loob ng isang libong taon.

Verse 71

कालं कमलपत्राक्षः शुद्धबुद्धिर्महातपाः । तावानधोमुखः कालं तावत्पंचाग्निसाधकः

Sa loob ng isang panahon, ang dakilang asceta—may matang gaya ng talulot ng lotus at dalisay ang pag-unawa—ay nanatiling nakayuko ang mukha; at sa gayunding tagal, isinagawa niya ang disiplina ng “limang apoy.”

Verse 72

निराहारो घोरतपास्तपोराशिरजायत । ततः सोंऽतर्जले चक्रे कालं वर्षसहस्रकम्

Sa pag-aayuno at pagsasagawa ng nakapanghihilakbot na tapas, siya’y naging tila bundok ng pagkamapagtapa. Pagkaraan, namalagi siya sa loob ng mga tubig sa loob ng isang libong taon.

Verse 73

जलांतरप्रविष्टस्य तस्य पत्नी महाव्रता । तस्यैव तीरे सरसस्तत्परा मौनमाश्रिता

Nang pumasok na sa tubig ang kanyang asawa, ang kanyang maybahay—matatag sa dakilang panata—ay nanatili sa mismong pampang ng lawa, buong pusong nakatuon sa kanya, at tinupad ang panatang katahimikan.

Verse 74

निराहारं पतिं मत्वा तपस्तेपे पतिव्रता । तस्यास्तपसि वर्तंत्या इंद्रश्चक्रे विभीषिकाम्

Sa pag-aakalang ang kanyang asawa ay nag-aayuno, ang debotong asawang tapat ay nagsagawa ng tapas. Habang siya’y nananatili sa tapas na iyon, lumikha si Indra ng isang sindak upang guluhin siya.

Verse 75

भूत्वा तु मर्कटाकारस्तस्याअभ्याशमागतः । अपविध्य दृशं तस्या मूत्रविष्ठे चकार सः

Pagkatapos, nag-anyong unggoy siya at lumapit sa kanya; inilihis niya ang tingin ng babae, saka siya umihi at dumumi roon upang dungisan at guluhin ang kanyang pagtalima.

Verse 76

तथा विलोलवसनां विलोलवदनां तथा । विलोलकेशां तां चक्रे विधित्सुस्तपसः क्षतिम्

At ginulo niya ang kasuotan ng babae, pinayanig ang kanyang mukha, at ginulo ang kanyang buhok—sapagkat nais niyang saktan ang kanyang tapas.

Verse 77

ततश्च मेषरूपेण क्लेशं तस्याश्चकार सः । ततो भुजंगरूपेण बद्धा चरणयोर्द्वयोः

Pagkaraan, nag-anyong tupa siya at nagdulot ng pighati sa kanya; at sumunod, nag-anyong ahas at pumulupot sa kanyang dalawang paa.

Verse 78

अपाकर्षत दूरं स तस्माद्देवभृतस्तथा । तपोबालाच्च सा तस्य न वध्यत्वं जगाम ह

Hinila siya ni Indra, ang tagapagdala ng mga diyos, palayo sa lugar na iyon; ngunit dahil sa lakas ng kanyang tapas, hindi siya naging marupok sa kanya—hindi siya napasuko.

Verse 79

क्षमया च महाभागा क्रोधमण्वपि नाकरोत् । ततो गोमायुरूपेण तमदूषयदाश्रमम्

Ngunit ang marangal na babae, sa pamamagitan ng pagtitiis, ay hindi nagpakita kahit bahagyang galit. Pagkaraan, siya’y nag-anyong asong-gubat at dinungisan ang ashram na iyon.

Verse 80

अग्निरूपेण तस्याश्च स ददाह महाश्रमम् । चकर्ष वायुरूपेण महोग्रेण च तां शुभाम् । एवं सिहवृकाद्याभिर्भीषिकाभिः पुनःपुनः

Sa anyo ng apoy, sinunog niya ang dakilang ashram; at sa anyo ng marahas na hangin, kinaladkad niya ang mapalad na babae. Kaya’t paulit-ulit, sa pamamagitan ng nakapanghihilakbot na mga anyo—mga leon, mga lobo, at iba pa—sinikap niyang yumanig ang kanyang panata.

Verse 81

विरराम यदा नैव वज्रांगमहिषी तदा । शैलस्य दुष्टतां मत्वा शापं दातुं व्यवस्यत

Nang hindi tumigil ang asawa ni Vajrāṅga sa kanyang pagtalima, inakala niyang masama ang asal ni Śaila at nagpasyang magpahayag ng sumpa.

Verse 82

तां शापाभिमुखीं दृष्ट्वा शैलः पुरुषाविग्रहः । उवाच तां वरारोहां त्वरयाथ सुलोचनाम्

Nang makita siyang handa nang magpahayag ng sumpa, si Śaila—na nag-anyong tao—ay nagsalita sa babaeng may magandang balakang at magagandang mata, at hinimok siyang magmadali (o magpigil agad).

Verse 83

शैल उवाच । नाहं महाव्रते दुष्टः सेव्योऽहं सर्वदेहिनाम् । अतिखेदं करोत्येष ततः क्रुद्धस्तु वृत्रहा

Sinabi ni Śaila: “Sa dakilang panatang ito, hindi ako masama; ako’y karapat-dapat paglingkuran ng lahat ng may katawan. Ngunit ang isang ito’y nagdudulot ng labis na pighati; kaya si Vṛtrahā (Indra), sa galit, ay kumikilos.”

Verse 84

एतस्मिन्नंतरे जातः कालो वर्षसहस्रिकः । तस्मिन्याते स भगवान्काले कमलसंभवः

Samantala, lumipas ang isang yugto ng sanlibong taon. Nang magwakas ang panahong iyon, ang Mapalad—si Kamala-saṃbhava (Brahmā, ang isinilang sa lotus)—ay nagpakita/nagkilos.

Verse 85

तुष्टः प्रोवाच वज्रांगं तमागम्य जलाशये

Nalugod siya, lumapit sa tabi ng tubig kay Vajrāṅga at nagsalita sa kanya.

Verse 86

ब्रह्मोवाच । ददामि सर्वकामांस्ते उत्तिष्ठ दितिनन्दन । एवमुक्तस्तदोत्थाय दैत्येंद्रस्तपसो निधिः । उवाच प्रांजलिर्वाक्यं सर्वलोकपितामहम्

Wika ni Brahmā: “Ipinagkakaloob ko sa iyo ang lahat ng minimithing biyaya; bumangon ka, O anak ni Diti.” Nang masabi ito, ang panginoon ng mga Daitya—taguan ng matinding pag-aayuno—ay tumindig at, nakatiklop ang mga palad, nagsalita sa Pitāmaha, ang Lolo ng lahat ng daigdig.

Verse 87

वज्रांग उवाच । आसुरो मेऽस्तु मा भावः शक्रराज्ये च मा रतिः । तपोधर्मरतिश्चास्तु वृणोम्येतत्पितामह

Sinabi ni Vajrāṅga: “Huwag nawa akong magkaroon ng asal na asura, ni magalak sa paghahari ni Indra. Nawa’y ang aking ligaya ay nasa pag-aayuno at dharma—ito ang pinipili ko, O Pitāmaha.”

Verse 88

एवमस्त्विति तं ब्रह्मा प्राह विस्मितमानसः । उपेक्षते च शक्रं स भाव्यर्थं कोऽतिवर्तते

Namangha si Brahmā at nagsabi sa kanya, “Mangyari nawa.” At hindi niya pinansin si Śakra (Indra), sapagkat sino ang makalalampas sa itinakda ng kapalaran?

Verse 89

ऋषयो मनुजा देवाः शिवब्रह्ममुखा अपि । भाव्यर्थं नाति वर्तंते वेलामिव महोदधिः

Ang mga rishi, mga tao, at mga diyos—maging sina Śiva at Brahmā—ay hindi lumalampas sa itinakda; gaya ng dakilang karagatan na hindi tumatawid sa sariling pampang.

Verse 90

इति चिंत्य विरिंचोऽपि तत्रैवांतरधीयत । वज्रांगोऽपि समाप्ते तु तपसि स्थिरसंयमः

Sa pag-iisip nang gayon, si Viriñca (Brahmā) ay naglaho roon din. At nang matapos ang pagtitika ni Vajrāṅga, nanatili siyang matatag sa pagpipigil at pagdidisiplina sa sarili.

Verse 91

आहारमिच्छन्स्वां भार्यां न ददर्शाश्रमे स्वके । भार्याहीनोऽफलश्चेति स संचिंत्य इतस्ततः

Nang maghanap siya ng pagkain, hindi niya nakita ang sariling asawa sa kanyang ashram. Naisip niya, “Kung wala ang asawa, wala akong bunga,” at paulit-ulit niya itong pinagbulayan.

Verse 92

विलोकयन्स्वकां भार्यां विधित्सुः कर्म नैत्यकम् । विलोकयन्ददर्शाथ इहामुत्र सहयिनीम्

Hinahanap niya ang sariling asawa, sapagkat nais niyang isagawa ang mga arawang ritwal; naghanap siya, at saka niya nakita siya—ang kasama niya sa buhay na ito at sa kabilang-buhay.

Verse 93

रुदन्तीं स्वां प्रियां दीनां तरुप्रच्छादिताननाम् । तां विलोक्य ततो दैत्यः प्रोवाच परिसांत्वयन्

Nang makita ang minamahal niyang lugmok at umiiyak, ang mukha’y natatakpan ng mga puno, tiningnan siya ng Daitya at nagsalita upang aliwin siya.

Verse 94

वज्रांग उवाच । केन तेऽपकृतं भीरु वर्तंत्यास्तपसि स्वके । कथं रोदिषि वा बाले मयि जीवति भर्तरि । कं वा कामं प्रयच्छामि शीघ्रं प्रब्रूहि भामिनि

Sinabi ni Vajrāṅga: "Sino ang umapi sa iyo, mahiyain, habang ikaw ay nasa iyong penitensya? Bakit ka umiiyak, bata, samantalang ako—na iyong asawa—ay buhay pa? Sabihin mo agad, marubdob na babae: anong nais ang ipagkakaloob ko sa iyo?"

Verse 95

गृहेश्वरीं सद्गुणभूषितां शुभां पंग्वंधयोगेन पतिं समेताम् । न लालयेत्पूरयेन्नैव कामं स किं पुमान्न पुमान्मे मतोस्ति

Kung ang isang lalaki ay hindi nagpapahalaga sa ginang ng kanyang tahanan—mapalad, napapalamutian ng mga birtud—na nagkaroon ng asawa kahit sa pamamagitan lamang ng pagkakataon ng pilay at bulag na nagsama, at kung hindi niya tinutupad ang kanyang nais, kung gayon anong klaseng 'lalaki' siya? Sa aking paningin, siya ay hindi lalaki kailanman.