
Dahil sa pagtatanong ni Pārvatī, isinalaysay ni Śiva ang isang salaysay na nakapapawi ng kasalanan (pātaka-nāśinī) tungkol sa pinagmulan ng Viśvakarmēśvara liṅga sa Kāśī. Si Viśvakarmā (isang naunang paglalang/emanasyon na may ugnay kay Brahmā at kinikilalang anak ni Tvaṣṭṛ) ay namuhay bilang brahmacārin sa tahanan ng kanyang guru. Ang guru, ang asawa nito, ang anak na lalaki at ang anak na babae ay sunud-sunod na nag-atas ng mabibigat na gawain—matitibay na kasuotan at panyapak, mga alahas, at mga kagamitang pangbahay—na nagbunsod ng krisis sa dharma hinggil sa pagtupad sa pangako at sa tungkulin ng paglilingkod sa guru. Nang mapuno ng bigat, umurong siya sa gubat at nakatagpo ng isang mahabaging tapasvin na nagpayo na hanapin ang Kāśī, lalo na ang saklaw ng Vaiśveśvara at ang Ānandavana, kung saan sa biyaya ni Śiva ay nagiging maaabot kahit ang mahihirap na layunin at natatangi ang diin sa kalayaan (mokṣa). Pagdating sa Kāśī, naunawaan ni Viśvakarmā na ang pagkakatagpong iyon ay mahabaging pag-akay ni Śiva, kaya’t nagsagawa siya ng matagal at tuluy-tuloy na pagsamba sa liṅga gamit ang mga handog mula sa gubat. Pagkaraan ng panahon ng debosyon, nagpakita si Śiva mula sa liṅga, ipinagkaloob ang pambihirang husay sa lahat ng sining at gawain ng paglikha, pinagtibay ang kanyang pangalang Viśvakarmā, at ipinahayag ang mga biyayang matatamo ng mga sasamba sa liṅgang iyon. Nagtatapos ang salaysay sa pagtanaw sa magiging pagtangkilik ng hari (Divodāsa) at sa muling pagdidiin na ang paggalang sa guru at ang pagtupad sa tinanggap na mga tungkulin ang pangunahing pamantayan ng dharma.
Verse 1
पार्वत्युवाच । विश्वकर्मेश्वरं लिंगं यत्काश्यां प्रथितं परम् । तस्य लिंगस्य कथय देवदेव समुद्भवम्
Sinabi ni Pārvatī: “O Diyos ng mga diyos, isalaysay mo sa akin ang dakilang pinagmulan ng Viśvakarmeśvara liṅga na tanyag sa Kāśī.”
Verse 2
देवदेव उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पातकनाशिनीम् । विश्वकर्मेश लिंगस्य प्रादुर्भावं मनोहरम्
Sinabi ni Devadeva: “Makinig ka, O Diyosa; isasalaysay ko ang kuwentong pumupuksa sa kasalanan—ang kaaya-ayang pagpapakita ng Viśvakarmeśa liṅga.”
Verse 3
विश्वकर्माभवत्पूर्वं ब्रह्मणस्त्वपरा तनुः । त्वष्टुः प्रजापतेः पुत्रो निपुणः सर्वकर्मसु
Noong una, si Viśvakarman ay lumitaw bilang pangalawang anyo ni Brahmā—ang anak ni Tvaṣṭṛ Prajāpati—dalubhasa sa lahat ng gawain at sining.
Verse 4
कृतोपनयनः सोथ बालो गुरुकुले वसन् । चकार गुरुशुश्रूषां भिक्षान्नकृतभोजनः
Matapos maisagawa ang kanyang upanayana, siya—bagaman bata pa—ay nanirahan sa tahanan ng guro; naglingkod siya sa guru at nabuhay sa pagkaing nakukuha sa limos.
Verse 5
एकदा तद्गुरुः प्राह प्रावृट्काले समागते । कुरूटजं मदर्थं त्वं यथा प्रावृण्न बाधते
Minsan, nang dumating ang panahon ng tag-ulan, sinabi ng kanyang guro: “Para sa akin, magtayo ka ng isang kubo (kurūṭaja) na hindi tayo guguluhin ng ulan.”
Verse 6
यत्कदाचिन्न भज्येत न पुरातनतां व्रजेत् । गुरुपत्न्यात्वभिहितो रे त्वाष्ट्र कुरु कंचुकम्
Nang sa gayon ay masabihan ng asawa ng guro, sinabi niya: “O Tvāṣṭra, igawa mo ako ng isang bodice (kañcuka)—yaong hindi kailanman mapupunit at hindi rin tatanda.”
Verse 7
ममांगयोग्यं नो गाढं न श्लथं च प्रयत्नतः । विनैव वाससा चारु वाल्कलं च सदोज्ज्वलम्
“Iangkop ito sa aking katawan—hindi masyadong masikip ni masyadong maluwag—gawin nang maingat; at gawin itong marikit na kasuotang balat-kahoy (vālkala), laging maningning kahit walang dagdag na tela.”
Verse 8
गुरुपुत्रेण चाज्ञप्तो ममार्थं पादुके कुरु । यदारूढस्य मे पादौ न पंकः संस्पृशेत्क्वचित्
Inutusan ng anak ng guro, (sinabi niya): “Igawa mo ako ng mga sandalyas (pādukā), upang kapag suot ko, hindi kailanman dumikit ang putik sa aking mga paa saanman.”
Verse 9
चर्मादिबंधनिर्मुक्ते धावतो मे सुखप्रदे । याभ्यां च संचरे वारि स्थल भूमाविव द्रुतम्
“Nawa’y maging maginhawa ito kapag ako’y tumatakbo, walang mga tali ng balat at katulad nito; at sa pamamagitan nito, nawa’y makalakad ako nang mabilis kahit sa basang lupa na parang sa tuyong lupa.”
Verse 10
गुरुकन्यापि तं प्राह त्वाष्ट्र मे श्रवणोचिते । भूषणे स्वेन हस्तेन कुरु कांचननिर्मिते
Pagkaraan, nagsalita rin sa kanya ang anak na dalaga ng guro: “O Tvāṣṭra, igawa mo ako, sa sarili mong kamay, ng mga palamuting isusuot sa tainga—na angkop sa aking pandinig, at yari sa ginto.”
Verse 11
कुमारी क्रीडनीयानि कौतुकानि च देहि मे । दंतिदंतमयान्येव स्वहस्तरचितानि च
“Bilang isang dalagang walang asawa, bigyan mo ako ng mga laruan at mga bagay na nakalulugod—yaong yari sa garing ng elepante, at nililok ng sarili mong kamay.”
Verse 12
गृहोपकरणं द्रव्यं मुसलोलूखलादिकम् । तथा घटय मेधाविन्यथा त्रुट्यति न क्वचित्
“Gumawa ka rin ng mga kasangkapang pangbahay—mga lusong, halo, at iba pa. Gawin mo itong napakatibay, O marunong, upang hindi ito mabasag saanman.”
Verse 13
अक्षालितान्यपि यथा नित्यं पीठानि सत्तम । उज्ज्वलानि भवंत्येव स्थालिकाश्च तथा कुरु
“O pinakamabuting lalaki, gawin mo ang mga upuang mababa at ang maliliit na mangkok nang gayon, na kahit hindi hugasan, araw-araw ay mananatiling maliwanag at kumikislap.”
Verse 14
सूपकर्मण्यपि च मां प्रशाधि त्वष्ट्रनंदन । यथांगुल्यो न दह्यंते पाकः स्याच्च यथा शुभः
“At maging sa pagluluto, turuan at ihanda mo ako, O anak ni Tvaṣṭṛ, upang hindi mapaso ang aking mga daliri at ang luto’y maging mapalad at ganap.”
Verse 15
एकस्तंभमयं गेहमेकदारुविनिर्मितम् । तथा कुरु वरं त्वाष्ट्र यत्रेच्छा तत्र धारये
“O marangal na Tvāṣṭra, lumikha ka ng bahay na iisang haligi, hinubog mula sa iisang piraso ng kahoy—upang mailagay at madala ko ito saan man ko naisin.”
Verse 16
ये सहाध्यायिनोप्यस्य वयोज्येष्ठाश्च तेपि हि । सर्वेसर्वे समीहंते कर्म तत्कृतमेव हि
Maging ang kanyang mga kasamang mag-aaral—oo, pati yaong higit na nakatatanda sa kanya—bawat isa’y umaasa na ang gawaing iyon ay siya lamang ang tunay na magsasakatuparan.
Verse 17
तथेति स प्रतिज्ञाय सर्वेषां पुरतोद्रिजे । मध्ये वनं प्राविशच्च महाचिंताभयार्दितः
“Gayon nga,” wika niya, at nangako sa harap ng lahat; saka, pinahihirapan ng matinding pag-aalala at takot, pumasok siya sa gubat sa gitna ng lupang isinilang sa bundok.
Verse 18
किंचित्कर्तुं न जानाति प्रतिज्ञातं च तेन वै । सर्वेषां पुरतः सर्वं करिष्यामीति निश्चितम्
Hindi man niya alam kung paano gumawa kahit kaunti, tunay ngang siya’y nangako; at sa harap ng lahat ay matatag niyang pinasya: “Aking tatapusin ang lahat.”
Verse 19
किं करोमि क्व गच्छामि को मे साहाय्यमर्पयेत् । बुद्धेरपि वनस्थस्य शरणं कं व्रजामि च
“Ano ang gagawin ko? Saan ako tutungo? Sino ang mag-aabot sa akin ng tulong? Dito sa gubat, pati aking paghatol ay nanghihina—kanino ako lalapit bilang kanlungan?”
Verse 20
अंगीकृत्य गुरोर्वाक्यं गुरुपत्न्या गुरोः शिशोः । यो न निष्पादयेन्मूढः स भवेन्निरयी नरः
Kapag tinanggap ang utos ng Guru—gayundin ng asawa ng Guru at ng anak ng Guru—ang sinumang mangmang na hindi tumutupad nito ay nagiging taong patungo sa impiyerno.
Verse 21
गुरुशुश्रूषणं धर्म एको हि ब्रह्मचारिणाम् । अनिष्पाद्य तु तद्वाक्यं कथं मे निष्कृतिर्भवेत्
Para sa mga brahmacārin, ang paglilingkod sa Guru ang iisang pangunahing dharma. Kung hindi ko tutuparin ang kanyang utos, paano pa magkakaroon ng pagtubos para sa akin?
Verse 22
गुरूणां वाक्यकरणात्सर्व एव मनोरथाः । सिद्ध्यंतीतरथा नैव तस्मात्कार्यं हि तद्वचः
Sa pagsasagawa ng salita ng mga Guru, natutupad ang lahat ng hangarin; kung hindi, hindi natutupad kailanman. Kaya dapat ngang gawin ang utos na iyon.
Verse 23
कथं तद्वचसः सिद्धिं प्राप्स्याम्यत्र वने स्थितः । कश्च मेत्र सहायी स्याद्धिषणादुर्बलस्य वै
“Paano ko maisasakatuparan ang utos na iyon habang naririto ako sa gubat? At sino rito ang magiging katuwang ko, gayong ako’y tunay na mahina sa pag-unawa?”
Verse 24
आस्तां गुरुकथा दूरं योऽन्यस्यापि लघोरपि । ओमित्युक्त्वा न कुरुते कार्यं सोथ व्रजत्यधः
Isantabi man ang usapan tungkol sa Guru—kung ang isang tao, kahit sa munting pakiusap ng iba, ay nagsabing “Oo” ngunit hindi ginawa ang gawain, siya’y bumabagsak sa kapahamakan.
Verse 25
कथमेतानि कर्माणि करिष्येऽज्ञोऽसहायवान् । अंगीकृतानि तद्भीत्या नमस्ते भवितव्यते
Paano ko maisasagawa ang mga gawang ito—ako’y mangmang at walang katuwang? Yamang tinanggap ko na ang mga ito, sa takot na magkulang sa tungkulin, ako’y yumuyukod sa Iyo; sapagkat gayon ang dapat mangyari.
Verse 26
यावदित्थं चिंतयति स त्वाष्ट्रो वनमध्यगः । तावत्तदेव संप्राप्तस्तेनैकोऽदर्शि तापसः
Habang ang anak ni Tvaṣṭṛ ay gayon na nagmumuni-muni sa gitna ng kagubatan, sa sandaling iyon din ay dumating doon ang isang nag-iisang asceta, at siya’y nakita niya.
Verse 27
अथ नत्वा स तं प्राह वने दृष्टं तपस्विनम् । को भवान्मानसं मे यो नितरां सुखयत्यहो
Pagkaraan, yumukod siya at nagsalita sa tapasing nakita niya sa gubat: “Sino po kayo, kagalang-galang na ginoo, na labis na nagpapasaya sa aking isipan?”
Verse 28
त्वद्दर्शनेन मे गात्रं चिंतासंतापतापितम् । हिमानी गाहनेनेव शीतलं भवति क्षणम्
Sa pagtanaw ko sa inyo, ang aking katawan—sinunog ng init ng balisang dalamhati—ay biglang lumalamig, na wari’y lumusong sa batis na pinapakain ng niyebe.
Verse 29
किं त्वं मे प्राक्तनं कर्म प्राप्तं तापसरूपधृक् । अथवा करुणावार्धिराविर्भूतः शिवो भवान्
Ikaw ba’y ang aking dating karma na dumating sa harap ko, na nag-anyong asceta? O ikaw ba si Śiva mismo—karagatan ng habag—na nahayag dito?
Verse 30
योसि सोसि नमस्तुभ्यमुपदेशेन युंक्ष्व माम् । गुरूक्तं गुरुपत्न्युक्तं गुर्वपत्योक्तमेव च
Sinuman ka man—gayon na nga; nagpupugay ako sa iyo. Iugnay mo ako sa banal na pagtuturo. Sapagkat ang sinabi ng guru, ng asawa ng guru, at ng anak ng guru—lahat yaon ay dapat tanggapin bilang may bigat na kapamahalaan.
Verse 31
कथं कर्तुमहं शक्तः कर्म तत्र दिशाद्भुतम् । कुरु मे बुद्धिसाहाय्यं निर्जने बंधुतां गतः
Paano ko magagawa ang yaong kagila-gilalas na gawain, na wari’y lampas sa abot ng isip? Ipagkaloob mo sa akin ang tulong ng wastong pag-unawa—yamang sa pook na ito ng pag-iisa, ikaw ay naging kamag-anak kong kaagapay.
Verse 32
इत्युक्तस्तेन स वने तापसो ब्रह्मचारिणा । कारुण्यपूर्णहृदयो यथोक्तमुपदिष्टवान्
Nang masambit ito ng brahmacārin sa gubat, ang tapasa—puspos ng habag ang puso—ay nagkaloob ng pagtuturo, ayon na ayon sa hiningi.
Verse 33
य आप्तत्वेन संपृष्टो दुर्बुद्धिं संप्रयच्छति । स याति नरकं घोरं यावदाभूतसंप्लवम्
Ang sinumang tinanong nang may pagtitiwala bilang mapagkakatiwalaang tagapayo, ngunit nagbibigay ng masamang payo, ay napapasa impiyernong kakila-kilabot—hanggang sa pagkalusaw ng mga nilalang.
Verse 34
तापस उवाच । ब्रह्मचारिञ्शृणु ब्रूयां किमद्भुततरं त्विदम् । विश्वेशानुग्रहाद्ब्रह्माप्यभवत्सृष्टिकोविदः
Sinabi ng tapasa: “Brahmacārin, makinig; ano pa ang higit na kagila-gilalas kaysa rito? Sa biyaya ni Viśveśa, maging si Brahmā ay naging dalubhasa sa paglikha.”
Verse 35
यदि त्वं त्वाष्ट्र सर्वज्ञं काश्यामाराधयिष्यसि । ततस्ते विश्वकर्मेति नाम सत्यं भविष्यति
Kung ikaw, O Tvāṣṭra, ay sasamba sa Lubos na Nakaaalam na Panginoon sa Kāśī, kung magkagayo’y ang pangalang “Viśvakarmā” ay tunay na mapapasaiyo.
Verse 36
विश्वेशानुग्रहात्काश्यामभिलाषा न दुर्लभाः । सुलभो दुर्लभो वै यद्यत्र मोक्षस्तनुत्यजाम्
Sa biyaya ni Viśveśvara, sa Kāśī walang marangal na hangarin ang mahirap makamtan; sapagkat dito, maging ang mokṣa sa sandali ng pagpanaw ng katawan ay nagiging madali—bagaman sa ibang dako’y bihira.
Verse 37
सृष्टेःकरण सामर्थ्यं सृष्टिरक्षाप्रवीणता । विधिना विष्णुना प्रापि विश्वेशानुग्रहात्परात्
Maging ang lakas ng Lumikha upang hubugin ang sangnilikha, at ang kahusayan ni Viṣṇu sa pag-iingat nito, ay nakakamtan sa pamamagitan ng kataas-taasang biyaya ni Viśveśvara.
Verse 38
याहि वैश्वेश्वरं सद्म पद्मया समधिष्ठितम् । निर्वाणसंज्ञया बाला यदीच्छेः स्वान्मनोरथान्
Pumaroon ka sa banal na tahanan ni Vaiśveśvara, na pinamumunuan ni Padmā; O kabataang tinatawag na Nirvāṇā—kung nais mong matupad ang mga hangarin ng iyong puso.
Verse 39
स हि सर्वप्रदः शंभुर्याचितश्चोपमन्युना । पयोमात्रं ददौ तस्मै सर्वं क्षीराब्धिमेव च
Sapagkat si Śambhu ang tagapagkaloob ng lahat. Nang hilingin siya ni Upamanyu, gatas lamang ang ipinagkaloob Niya—at sa gayon, maging ang buong Karagatang Gatas ay ibinigay.
Verse 40
आनंदकानने शंभोः किं किं केन न लभ्यते । यत्र वासकृतां पुंसां धर्मराशिः पदेपदे
Sa Ānandakānana ni Śambhu, ano ang hindi makakamtan, at kanino? Sa mga taong naninirahan lamang doon, sa bawat hakbang ay sumisibol ang bunton ng dharma.
Verse 41
स्वर्धुनी स्पर्शमात्रेण महापातकसंततिः । यत्र संक्षयति क्षिप्रं तां काशीं को न संश्रयेत्
Kung saan, sa paghipo lamang ng makalangit na ilog, ang sunod-sunod na mabibigat na kasalanan ay agad nalulusaw—sino ang hindi hahanap ng kanlungan sa Kāśī na iyon?
Verse 42
न तादृग्धर्मसंभारो लभ्यते क्रतुकोटिभिः । यादृग्वाराणसी वीथी संचारेण पदेपदे
Ang gayong pag-iipon ng dharma ay hindi nakakamtan kahit sa bilyun-bilyong yajña; ngunit gaya nito ang nakukuha—hakbang-hakbang—sa paglakad lamang sa mga lansangan ng Vārāṇasī.
Verse 43
धर्मार्थकाममोक्षाणां यद्यत्रास्ति मनोरथः । तदा वाराणसीं याहि याहि त्रैलोक्यपावनीम्
Kung saanman may hangarin ka para sa dharma, artha, kāma, o mokṣa—kung gayon, pumunta ka sa Vārāṇasī; pumunta ka sa tagapagpadalisay ng tatlong daigdig.
Verse 44
सर्वकामफलप्राप्तिस्तदैव स्याद्ध्रुवं नृणाम् । यदैव सर्वदः सर्वः काश्यां विश्वेश्वरः श्रितः
Tunay ngang sa sandaling iyon, natatamo ng mga tao ang bunga ng lahat ng ninanais—kapag sumisilong sila kay Viśveśvara sa Kāśī, ang nagbibigay ng lahat at ang Lahat-sa-lahat.
Verse 45
स तापसोक्तमाकर्ण्य त्वाष्ट्र इत्थं सुहृष्टवान् । काशीसंप्रात्युपायं च तमेव समपृच्छत
Nang marinig ni Tvāṣṭra ang mga salita ng mapag-asetang banal, siya’y lubhang nagalak; at tinanong niya ang mismong pantas tungkol sa paraan ng pagdating sa Kāśī.
Verse 46
त्वाष्ट्र उवाच । तदानंदवनं शंभोः क्वास्ति तापससत्तम । यत्र नो दुर्लभं किंचित्साधकानां त्रयीस्थितम्
Sinabi ni Tvāṣṭra: “O pinakadakila sa mga asetiko, saan naroroon ang Ānandavana ni Śambhu? Doon, para sa mga nagsasadhana na matatag sa landas ng Veda, walang anumang mahirap makamtan.”
Verse 47
स्वर्गे वा मर्त्यलोके वा बलिसद्मनि वा मुने । क्व तदानंदगहनं यत्रानंदपयोब्धिजा
“Nasa langit ba iyon, o sa daigdig ng mga mortal, o sa tahanan ni Bali, O muni? Saan naroon ang masinsing gubat ng kaligayahan, na waring pinagmumulan ng karagatan ng ligaya?”
Verse 48
यत्र विश्वेश्वरो देवो विश्वेषां कर्णधारकः । व्याचष्टे तारकं ज्ञानं येन तन्मयतां ययुः
“Saan naroon ang Panginoong Viśveśvara—timon ng lahat ng nilalang—na nagpapahayag ng nagliligtas na kaalamang ‘Tāraka’, na sa pamamagitan nito’y nararating ng mga kaluluwa ang pagkapareho sa Kanya, sa Kataas-taasan?”
Verse 49
सुलभा यत्र नियतमानंदवनचारिणः । अपि नैःश्रेयसी लक्ष्मीः किमन्येल्प मनोरथाः
“Doon, para sa mga nananahan nang matatag sa Ānandavana, maging ang biyaya ng ganap na kaligtasan ay madaling makamtan—ano pa kaya ang iba pang munting hangarin?”
Verse 50
कस्तां मां प्रापयेच्छंभोः कथं यामि तथा वद । स तपस्वीति तद्वाक्यमाकर्ण्य श्रद्धयान्वितम्
“Sino ang maghahatid sa akin sa dakong yaon ni Śambhu? Paano ako makararating—sabihin mo nang tapat.” Nang marinig ang mga salitang iyon, ang asetang puspos ng pananampalataya ay tumugon.
Verse 51
प्राहागच्छ नयामि त्वां यियासुरहमप्यहो । दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं यदि काशी न सेविता
Sinabi niya: “Halika, ihahatid kita; nais ko ring magtungo roon. Ay—nang makamtan ang bihirang pagsilang bilang tao, kung hindi mapaglilingkuran at madadalaw ang Kāśī, malaking pagkalugi iyon.”
Verse 52
पुनःक्व नृत्वं श्रेयोभूः क्व काशीकर्मबंधहृत् । वृथागते हि मानुष्ये काशीप्राप्तिविवर्जनात्
“Ano ang saysay ng ‘pagiging tao’ kung ihahambing sa Kāśī—tagapagkaloob ng pinakamataas na kabutihan, tagaputol ng gapos ng karma? Tunay na nasasayang ang buhay-tao kung hindi marating ang Kāśī.”
Verse 53
आयुष्यं च भविष्यं च सर्वमेव वृथागतम् । अतोहं सफलीकर्तुं मानुष्यं चातिचंचलम्
“Ang buhay at ang hinaharap—lahat ay lumilipas na walang saysay. Kaya upang maging mabunga ang lubhang marupok na buhay-taong ito, kikilos ako nang nararapat.”
Verse 54
यास्यामि काशीमायाहि मायां हित्वा त्वमप्यहो । इति तेन सह त्वाष्ट्रो मुनिनातिकृपालुना
“Tutungo ako sa Kāśī—halika ka rin, talikdan mo ang māyā (pagkalito)!” Sa gayon, si Tvāṣṭra ay lumisan kasama ang lubhang mahabaging muni.
Verse 55
पुरीं वैश्वेश्वरीं प्राप्तो मनःस्वास्थ्यमवाप च । ततः प्रापय्य तां काशीं तापसः क्वाप्यतर्कितम्
Pagdating niya sa lungsod ng Vaiśveśvara, nakamtan niya ang kapayapaan at kaginhawahan ng isip. Pagkaraan, dinala siya ng ermitanyo sa Kāśī at inakay pa siya sa isang di-inaasahang pook sa loob nito.
Verse 56
जगाम कुंभसंभूत स त्वाष्ट्रोपीत्यमन्यत । अवश्यं स हि विश्वेशः सर्वेषां चिंतितप्रदः
Pagkatapos, umalis ang pantas na isinilang sa banga; at naisip ng anak ni Tvaṣṭṛ: “Tunay nga, ang Panginoong Viśveśvara ay walang pagsalang nagkakaloob sa lahat ng deboto ng katuparan ng matagal nilang ninanais at pinagninilayan.”
Verse 57
सत्पथस्थिरवृतीनां दूरस्थोपि समीपगः । यस्मिन्प्रसन्नदृक्त्र्यक्षस्तं दविष्ठमपि ध्रुवम्
Para sa mga matatag ang asal sa tunay na landas, kahit wari’y malayo Siya, Siya’y malapit. Kapag ang Panginoong Tatlong-Mata ay tumingin nang may lugod, maging ang pinakamahirap ay tiyak na maaabot.
Verse 58
सुनेदिष्ठं करोत्येव स्वयंवर्त्मोपदेशयन् । क्वाहं तत्र वने बालश्चिंताकुलितमानसः । क्व तापसः स यो मां वै सूदिश्येह चानयत्
Tunay ngang pinapainam Niya ang landas, sapagkat Siya mismo ang nagtuturo ng daan. “Saan ba ako noon—isang musmos sa gubat, ang isip ay balisa sa mga alalahanin—at saan na ang ermitanyong tumpak na gumabay at naghatid sa akin dito?”
Verse 59
खेलोयमस्य त्र्यक्षस्य यस्य भक्तस्य कुत्रचित् । न दुर्लभतरं किंचिदहो क्वाहं क्व काशिका
Ito ang banal na paglalaro ng Panginoong Tatlong-Mata: para sa Kanyang deboto, wala kahit saan ang tunay na mahirap makamtan. Ah—ano ako noon, at ano itong Kāśikā!
Verse 60
नाराधितो मया शंभुः प्राक्तने जन्मनि क्वचित् । शरीरित्वानुमानेन ज्ञातमेतदसंशयम्
Sa ilang dating kapanganakan, hindi ko sinamba si Śambhu. Ito’y tiyak kong nalalaman, sa paghihinuha mula sa aking pagiging may katawan at mga hangganan.
Verse 61
अस्मिञ्जन्मनि बालत्वान्न चैवाराधितः स्फुटम् । प्रत्यक्षमेव मे वैतत्कुतोनुग्रहधीर्मयि
At sa mismong buhay na ito, dahil sa pagkabata, hindi ko rin Siya malinaw na nasamba. Hayag ito sa akin sa tuwiran—kaya paano ako magiging karapat-dapat sa paglingap ng Diyos?
Verse 62
आज्ञातं गुरुभक्तिर्मे हेतुः शंभुप्रसादने । ययेहानुगृहीतोस्मि विश्वेशेन कृपालुना
Ngayon ay nauunawaan ko: ang aking debosyon sa guru ang sanhi ng kinalugdan ni Śambhu—sa pamamagitan nito, ako’y pinagpala rito ni Viśveśvara na mahabagin.
Verse 63
अथवा कारणापेक्षस्त्र्यक्षस्त्वितरदेववत् । रंकमप्यनुगृह्णाति केवलं कारणं कृपा
O kaya naman—gaya ng ibang diyos na naghahanap ng dahilan—ang Tatlong-mata na Panginoon ay maaaring magpala kahit sa dukha. Ang tanging tunay na sanhi ay ang habag mismo.
Verse 64
यदि नो मय्यनुक्रोशः कथं तापससंगतिः । तद्रूपेण स्वयं शंभुरानिनायेह मां ध्रुवम्
Kung wala Siyang habag sa akin, paano ko makakasama ang banal na tapasvi? Sa anyong iyon, si Śambhu Mismo ang tiyak na naghatid sa akin dito.
Verse 65
न दानानि न वै यज्ञा न तपांसि व्रतानि च । शंभोः प्रसादहेतूनि कारणं तत्कृपैव हि
Hindi ang mga handog, ni mga yajña, ni mga pag-aayuno at panata ang tunay na sanhi ng pagsang-ayon ni Śambhu; ang sanhi ng biyayang iyon ay ang Kanyang habag lamang.
Verse 66
दयामपि तदा कुर्यादसौ विश्वेश्वरः पराम् । यदाश्रुत्युक्तमध्वानं सद्भिः क्षुण्णं न संत्यजेत्
Kung gayon, ipinagkakaloob ni Viśveśvara ang kataas-taasang habag—kapag hindi tinalikuran ng tao ang landas na itinuro ng banal na aral, na nilakaran na ng mga matutuwid.
Verse 67
अनुक्रोशं समर्थ्येति स त्वाष्ट्रः र्शाभवं शुचिः । संस्थाप्य लिंगमीशस्याराधयत्स्वस्थमानसः
Nagpasiya siyang humanap ng habag; ang dalisay na Tvāṣṭra, na isinilang kay Ṛśā, ay nagtatag ng liṅga ng Panginoon at sumamba kay Īśa na payapa ang isip.
Verse 68
आनीय पुष्पसंभारमार्तवं काननाद्बहु । स्नात्वाभ्यर्चयतीशानं कंदमूलफलाशनः
Nag-uwi siya ng saganang pana-panahong mga bulaklak mula sa gubat; naligo, at namuhay sa pagkain ng usbong, ugat, at bunga, at sumamba kay Īśāna.
Verse 69
इत्थं त्वष्टृतनूजस्य लिंगाराधनचेतसः । त्रिहायनात्प्रसन्नोभूत्तस्येशः करुणानिधिः
Sa ganitong paraan, matapos ang tatlong taon ng pagsamba sa liṅga ng anak ni Tvaṣṭṛ, ang Panginoon—karagatan ng habag—ay nalugod sa kanya.
Verse 70
तस्मादेव हि लिंगाच्च प्रादुर्भूय भवोऽब्रवीत् । वरं वरय रे त्वाष्ट्र दृढभक्त्यानया तव
Mula sa mismong liṅga na iyon, nagpakita si Bhava at nagsabi: “Pumili ka ng biyaya, O Tvāṣṭra; sapagkat sa matatag mong debosyon ay lubos Akong nasiyahan.”
Verse 71
प्रसन्नोस्मि भृशं बाल गुर्वर्थकृतचेतसः । गुरुणा गुरुपत्न्या च गुर्वपत्यद्वयेन च
“Lubha-lubha Akong nalulugod, anak, sapagkat ang iyong isip ay nakatuon sa paglilingkod sa kapakanan ng Guru—sa paggalang sa Guru, sa asawa ng Guru, at sa dalawang anak ng Guru rin.”
Verse 72
यथार्थितं तथा कर्तुं ते सामर्थ्यं भविष्यति
Magkakaroon ka ng kapangyarihang maisakatuparan nang ganap ang mismong iyong hinihiling.
Verse 73
अन्यान्वरांश्च ते दद्यां त्वाष्ट्र तुष्टस्त्वदर्चया । ताञ्शृणुष्व महाभाग लिंगस्यास्याद्भुतश्रियः
“Magkakaloob pa Ako sa iyo ng iba pang mga biyaya, O Tvāṣṭra, sapagkat nalugod Ako sa iyong pagsamba. Makinig ka, mapalad, sa kamangha-manghang karilagan ng liṅgang ito.”
Verse 74
त्वं सुवर्णादिधातूनां दारूणां दृषदामपि । मणीनामपिरत्नानां पुष्पाणामपि वाससाम्
“Ikaw ay magiging may kaalaman at kapangyarihan sa ginto at iba pang mga metal, sa mga kahoy at maging sa mga bato; sa mga hiyas at mahahalagang alahas; at gayundin sa mga bulaklak at mga kasuotan.”
Verse 75
कर्पूरादिसुगंधीनां द्रव्याणामप्यपामपि । कंदमूलफलानां च द्रव्याणामपि च त्वचाम्
Magkakaroon ka ng kaalaman at kapangyarihan maging sa mga mababangong sangkap gaya ng kamper, pati sa mga tubig, at sa mga bumbong, ugat, at bunga—gayundin sa mga sangkap na mula sa balat o balát ng puno.
Verse 76
सर्वेषां वस्तुजातानां कर्तुं कर्म प्रवेत्स्यसि । यस्य यस्य रुचिर्यत्र सद्म देवालयादिषु
Magiging may kakayahan kang magsagawa ng paglikha ng bawat uri ng bagay at gawain. Saanman humilig ang panlasa ng sinuman—sa tahanan, sa templo, at sa mga katulad nito—magagawa mong hubugin iyon ayon sa nais na yaon.
Verse 77
तस्य तस्येह तुष्ट्यै त्वं तथा कर्तुं प्रवेत्स्यसि । सर्वनेपथ्यरचनाः सर्वाः सूपस्य संस्कृतीः
Para sa ikalulugod ng bawat isa rito, magagawa mong gawin ang mga bagay nang tumpak sa gayong paraan. Malalaman mo ang lahat ng pag-aayos at paghahanda—bawat uri ng palamuti, kasangkapan at kagamitan—at bawat pagpinong kailangan sa pagluluto at paglikha ng mga pagkain at putahe.
Verse 78
सर्वाणि शिल्पकार्याणि तौर्यत्रिकमथापि च । सर्वं ज्ञास्यसि कर्तुं त्वं द्वितीय इव पद्मभूः
Mapagwawagi mo ang bawat gawaing-sining at lahat ng uri ng paglikha, pati ang tatluhang sining ng musika. Malalaman mong gawin ang lahat—na wari’y ikaw ay ikalawang Padmabhū (Brahmā).
Verse 79
नानाविधानि यंत्राणि नानायुधविधानकम् । जलाशयानां रचनाः सुदुर्गरचनास्तथा
Malalaman mo kung paano magdisenyo ng sari-saring makina, at gumawa ng mga sandata sa iba’t ibang anyo; ang pagtatayo ng mga imbakan ng tubig at mga gawang-tubig, at gayundin ang pagbuo ng matitibay na kuta.
Verse 80
तादृक्कर्तुं पुरा वेत्सि यादृङ्नान्योऽधियास्यति । कलाजातं हि सर्वं त्वमवयास्यसि मे वरात्
Malalaman mo na noon pa kung paano isasagawa ang gayong mga gawa na ni walang iba ang makaiisip. Tunay, sa aking biyaya, ganap mong mapapamahalaan ang buong saklaw ng mga sining.
Verse 81
सर्वेंद्रजालिकी विद्या त्वदधीना भविष्यति । सर्वकर्मसु कौशल्यं सर्वबुद्धिवरिष्ठताम्
Ang bawat vidyā ng kamangha-manghang galing at māyā ay mapapasailalim sa iyong kapangyarihan. Sa lahat ng gawain magkakaroon ka ng kahusayan, at mararating mo ang pinakadakilang kataasan ng talino.
Verse 82
सर्वेषां च मनोवृत्तिं त्वं ज्ञास्यसि वरान्मम । किं बहूक्तेन यत्स्वर्गे यत्पाताले यदत्र च
Sa aking biyaya, malalaman mo ang kilos ng isipan ng lahat ng nilalang. Ano pa ang kailangang sabihin? Anuman ang nasa langit, anuman ang nasa ilalim na daigdig, at anuman ang naririto—mauunawaan mo iyon.
Verse 83
अतिलोकोत्तरं कर्म तत्सर्वं वेत्स्यसि स्वयम्
Ikaw mismo ay makaaalam ng lahat ng gawaing lubhang lampas sa karaniwang mga daigdig—mga gawang hindi nasusukat ng makamundong pamantayan.
Verse 84
विश्वेषां विश्वकर्माणि विश्वेषु भुवनेषु च । यतो ज्ञास्यसि तन्नाम विश्वकर्मेति तेऽनघ
Sapagkat malalaman mo ang mga gawa ng lahat ng nilalang sa lahat ng mga mundo at mga kaharian, kaya ang iyong pangalan ay magiging ‘Viśvakarmā’, O walang dungis.
Verse 85
अपरः को वरो देयस्तव तं प्रार्थयाश्वहो । तवादेयं न मे किंचिल्लिंगार्चनरतस्य हि
Ano pang biyaya ang dapat ipagkaloob sa iyo? Humiling ka ngayon din! Sa taong tapat sa pagsamba sa Liṅga, wala Akong ipagkakait na maibibigay.
Verse 86
अन्यत्रापि हि यो लिंगं समर्चयति सन्मतिः । तस्यापि वांछितं देयं किंपुनर्योविकाशिकम्
Kahit ang taong may marangal na pag-unawa na taimtim na sumasamba sa Liṅga sa ibang dako ay dapat pagbigyan ng ninanais—lalo na ang sumasamba nito sa Kāśī.
Verse 87
येन काश्यां समभ्यर्चि येन काश्यां प्रतिष्ठितम् । येन काश्यां स्तुतं लिंगं स मे रूपाय दर्पणः
Ang nagsagawa ng pagsamba sa Kāśī, ang nagtatag ng Liṅga sa Kāśī, at ang pumuri sa Liṅga sa Kāśī—siya ang salaming sumasalamin sa Aking mismong anyo.
Verse 88
तत्त्वं स्वच्छोसि मुकुरो मम नेत्रत्रयस्य हि । काश्यां लिंगार्चनात्त्वाष्ट्र वरं वरय सुव्रत
Tunay, ikaw ay salaming dalisay para sa Aking tatlong mata. O Tvāṣṭra (Viśvakarman), dahil sa pagsamba mo sa Liṅga sa Kāśī, pumili ka ng isang biyaya—o ikaw na may dakilang panata.
Verse 89
काश्यां यो राजधान्यां मे हित्वा मामन्यमर्चयेत् । स वराकोल्पधीर्मुष्टोऽल्पतुष्टिर्मुक्तिवर्जितः
Sa Kāśī, ang Aking maharlikang lungsod, sinumang tumalikod sa Akin at sumamba sa iba—siya’y kaawa-awa, mababaw ang pag-unawa, maramot, madaling masiyahan sa kaunti, at pinagkaitan ng mokṣa (kalayaan).
Verse 90
तदानंदवनेह्यत्र समर्च्योहं मुमुक्षुभिः । द्रुहिणोपेंद्रचंद्रेंद्रैरिहान्यो न समर्च्यते
Kaya nga, dito sa Ānandavana, Ako lamang ang dapat sambahin ng mga naghahangad ng mokṣa. Dito, wala nang iba pang sinasamba—maging sina Brahmā, Viṣṇu, Soma, at Indra man ay hindi sumasamba sa iba.
Verse 91
यथानंदवनं प्राप्य त्वं मामर्चितवानसि । तथान्ये पुण्यकर्माणो मामभ्यर्च्यैव मामिताः
Kung paanong ikaw, pagdating sa Ānandavana, ay sumamba sa Akin, gayon din ang iba pang gumagawa ng mga gawaing banal; sa pagsamba sa Akin lamang, narating nila Ako.
Verse 92
अनुग्राह्योऽसि नितरां ततो वरय दुर्लभम् । श्राणितं तदवैहि त्वं वद मा चिरयस्व भोः
Lubhang karapat-dapat kang tumanggap ng Aking biyaya; kaya humiling ka ng isang bihirang pagpapala. Alamin mong ito’y ipinagkaloob na—magsalita ka, huwag mag-atubili, o minamahal.
Verse 93
विश्वकर्मोवाच । इदं यत्स्थापितं लिंगं मयाज्ञेनापि शंकर । तल्लिंगमन्येप्याराध्य संतु समृद्धिभाजनम्
Wika ni Viśvakarman: O Śaṅkara, ang Liṅga na ito’y naitatag ko kahit ako’y nasa kamangmangan. Nawa’y ang iba rin, sa pagsamba sa Liṅgang iyon, ay maging tagatanggap ng kasaganaan at pagyabong.
Verse 94
अन्यच्च नाथ प्रार्थ्योसि तच्च विश्राणयिष्यसि । मया विनिर्मापयिता स्वं प्रासादं कदा भवान्
At may isa pa, O Panginoon, ako’y may pagsusumamo—ipagkaloob Mo sana. Kailan Mo ipapagawa sa akin ang sarili Mong prāsāda, ang templo-palasyong para sa Iyo?
Verse 95
देवदेव उवाच । एवमस्तु यदुक्तं ते तव लिंगसमर्चकाः । समृद्धिभाजनं वै स्युः स्युश्च निर्वाणदीक्षिताः
Sinabi ni Devadeva: “Mangyari nawa ayon sa iyong sinabi. Ang mga sumasamba sa iyong Liṅga ay tunay na magiging tagatanggap ng kasaganaan, at sila rin ay tatanggap ng dikṣā tungo sa nirvāṇa.”
Verse 96
यदा च राजा भविता दिवोदासो विधेर्वरात् । तदा मे वचनात्तात प्रासादं मे विधास्यति
Kapag ang Haring Divodāsa ay lilitaw dahil sa biyaya ni Brahmā, kung magkagayon, mahal kong anak, sa aking utos ay ipatatayo niya para sa akin ang isang palasyong-templo.
Verse 97
नवीकृत्य पुनः काशी निर्विष्टा तेन भूभुजा । गणेशमायया राज्यात्परिनिर्विण्णचेतसा
Matapos muling pasariwain ang Kāśī, nanirahan doon ang haring iyon; at sa banal na kapangyarihan ni Gaṇeśa, ang kanyang puso’y lubos na napawalay sa paghahari at sa daigdig.
Verse 98
विष्णोः सदुपदेशाच्च मामेव शरणं गतः । निर्वाणलक्ष्मीः प्राप्तेह हित्वा राज्यश्रियं चलाम्
Sa mabuting aral ni Viṣṇu, ako lamang ang kanyang sinilungan; tinalikuran niya ang pabagu-bagong karangyaan ng kaharian at dito’y natamo ang mismong biyaya ng nirvāṇa—ang kalayaan.
Verse 99
विश्वकर्मन्व्रज गुरोः शासनाय यतस्व च । गुरुभक्तिकृतो यस्मान्मद्भक्ता नात्र संशयः
O Viśvakarman, humayo ka at pagsikapang tuparin ang utos ng Guru; sapagkat ang hinubog ng debosyon sa Guru ay aking deboto—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 100
ये गुरुं चावमन्यंते तेवमान्या मयाप्यहो । तस्माद्गुरूपदिष्टं हि कुरु शिष्यसमीहितम्
Ang sinumang lumalapastangan sa Guru ay hinahamak maging ng Akin; kaya’t gawin mo nang ganap ang iniutos ng Guru, at tuparin ang tungkuling hinahangad sa isang alagad.
Verse 110
ममार्च्यमविमुक्ताख्यं ततो देवि ममा ख्यकम् । विश्वनाथेति विश्वस्मिन्प्रथितं विश्वसौख्यदम्
Ang Aking anyong karapat-dapat sambahin ay tinatawag na Avimukta; at pagkatapos, O Diyosa, ang Aking tanyag na pangalan—Viśvanātha—ay kilala sa buong daigdig, na nagkakaloob ng kagalingan sa lahat.
Verse 120
काश्यां स्वलीलया देवि तिर्यग्योनिजुषामपि । ददामि चांते तत्स्थानं यत्र यांति न याज्ञिकाः
Sa Kāśī, sa pamamagitan ng Aking banal na lila, O Diyosa, ipinagkakaloob Ko—maging sa mga isinilang sa sinapupunan ng hayop—sa wakas ang isang kalagayan/tahanan na hindi man lamang nararating ng mga nagsasagawa ng yajña.
Verse 125
चतुर्दशानां लिंगानां श्रुत्वाख्यानानि सत्तमः । चतुर्दश सुलोकेषु पूजां प्राप्स्यत्यनुत्तमाम्
Ang pinakamabuting tao, matapos marinig ang mga banal na salaysay ng labing-apat na liṅga, ay tatanggap ng walang kapantay na parangal at pagsamba sa labing-apat na mapalad na daigdig.