Adhyaya 41

Verse 1

स्कंद उवाच । उषित्वैवं गृहे विप्रो द्वितीयादाश्रमात्परम् । वलीपलितसंयुक्तस्तृतीयाश्रममाविशेत्

Sinabi ni Skanda: Matapos mamuhay nang ganito sa tahanan bilang maybahay, ang brāhmaṇa—pagkaraang malampasan ang ikalawang yugto ng āśrama—kapag tinatakan na ng kulubot at uban, ay dapat pumasok sa ikatlong āśrama, ang buhay sa gubat.

Verse 2

अपत्यापत्यमालोक्य ग्राम्याहारान्विसृज्य च । पत्नीं पुत्रेषु संत्यज्य पत्न्या वा वनमाविशेत्

Pagkakita na ang mga anak at mga apo ay maayos na, at tinalikdan ang makamundong pagkain, dapat niyang ipagkatiwala ang asawa sa kanyang mga anak—o kaya, kasama ang asawa, ay pumasok sa gubat.

Verse 3

वसानश्चर्मचीराणि साग्निर्मुन्यन्नवर्तनः । जटी सायंप्रगे स्नायी श्मश्रुलोनखलोमभृत्

Magsuot ng balat at kasuotang mula sa balat ng punò, panatilihin ang banal na apoy, mamuhay sa pagkaing-gubat; may buhol-buhol na buhok, maligo sa umaga at sa dapithapon, at hayaang di-gupitin ang balbas, buhok, mga kuko, at balahibo sa katawan bilang pagtalima sa tapas.

Verse 4

शाकमूलफलैर्वापि पंचयज्ञन्न हापयेत् । अम्मूलफलभिक्षाभिरर्चयेद्भिक्षुकातिथीन्

Kahit mamuhay sa gulay, ugat, at bunga, huwag niyang pabayaan ang limang dakilang yajña; at sa limos na tubig, ugat, at bunga, parangalan niya ang mga pulubi at mga panauhin.

Verse 5

अनादाता च दाता च दांतः स्वाध्यायतत्परः । वैतानिकं च जुहुयादग्निहोत्रं यथाविधि

Siya’y huwag tumanggap ng di-kinakailangang handog, ngunit maging mapagkaloob; may pagpipigil-sa-sarili at tapat sa pag-aaral ng Veda; at ayon sa tuntunin ay maghandog ng mga ritong Vaitānika at magsagawa ng Agnihotra.

Verse 6

मुन्यन्नैः स्वयमानीतैः पुरोडाशांश्च निर्वपेत् । स्वयंकृतं च लवणं खादेत्स्नेहं फलोद्रवम्

Sa mga butil-gubat na siya mismo ang nagtipon, ihanda niya ang mga handog na tinapay (puroḍāśa); at maaari niyang kainin ang asin na siya rin ang gumawa, kasama ng mga taba at katas ng mga bunga.

Verse 7

वर्जयेच्छेलुशिग्रू च कवकं पललं मधु । मुन्यन्नमाश्विनेमासि त्यजेद्यत्पूर्वसंचितम्

Iwasan niya ang chelu at śigrū, gayundin ang kabute, karne, at pulot. Sa buwan ng Āśvina, talikuran niya maging ang butil-gubat na naimbak noon pa man.

Verse 8

ग्राम्याणि फलमूलानि फालजान्नं च संत्यजेत् । दंतोलूखलको वा स्यादश्मकुट्टोथ वा भवेत्

Talikuran niya ang mga bungang-kahoy at ugat na mula sa nayon, at pati ang butil na bunga ng araro. Maaari siyang mamuhay bilang nagdidikdik sa lusong at halo, o bilang gumigiling sa mga bato.

Verse 9

सद्यः प्रक्षालको वा स्यादथवा माससंचयी । त्रिषड्द्वादशमासान्नफलमूलादिसंग्रही

Maaari siyang maging yaong nagtitipon at gumagamit ng pagkain sa mismong araw na iyon, o yaong nag-iimbak nang isang buwan; o kaya’y nagtitipon ng bigas, bunga, ugat, at iba pa para sa tatlo, anim, o labindalawang buwan.

Verse 10

नक्ताश्ये कांतराशी वा षष्ठकालाशनोपि वा । चांद्रायणव्रती वा स्यात्पक्षभुग्वाथ मासभुक्

Maaaring kumain lamang sa gabi, o kumain nang may pagitan; o kaya’y sa bawat ikaanim na oras ng pagkain lamang. O magsagawa siya ng panatang Cāndrāyaṇa, o mamuhay na minsan sa bawat kalahating buwan, o minsan sa bawat buwan.

Verse 11

वैखानस मतस्थस्तु फलमूलाशनोपि वा । तपसा शोषयेद्देहं पितॄन्देवांश्च तर्पयेत्

Matatag sa pagtalima sa Vaikhānasa—kahit mamuhay sa prutas at ugat—dapat niyang supilin ang katawan sa pamamagitan ng tapas; at sa nararapat na handog, bigyang-kasiyahan ang mga ninuno at ang mga diyos.

Verse 12

अग्निमात्मनि चाधाय विचरेदनिकेतनः । भिक्षयेत्प्राणयात्रार्थं तापसान्वनवासिनः

Pagkapagliyab ng banal na apoy sa loob ng sarili, siya’y gumala nang walang tiyak na tahanan; at para lamang sa pagpapatuloy ng buhay, maaari siyang mamalimos sa mga ermitanyong naninirahan sa gubat.

Verse 13

ग्रामादानीय वाश्नीयादष्टौ ग्रासान्वसन्वने । इत्थं वनाश्रमी विप्रो ब्रह्मलोके महीयते

Mula sa nayon ay magdala ng pagkain at sa gubat, walong subo lamang ang kainin. Sa ganitong paraan, ang brāhmaṇa na namumuhay sa forest-āśrama ay pinararangalan sa Brahmaloka.

Verse 14

अतिवाह्यायुषोभागं तृतीयमिति कानने । आयुषस्तु तुरीयांशे त्यक्त्वा संगान्परिव्रजेत्

Matapos gugulin ang ikatlong bahagi ng buhay sa gubat, sa ikaapat na bahagi ng buhay—tinalikdan ang lahat ng pagkakapit—dapat siyang lumisan at gumala bilang isang renunciante.

Verse 15

ऋणत्रयमसंशोध्य त्वनुत्पाद्य सुतानपि । तथा यज्ञाननिष्ट्वा च मोक्षमिच्छन्व्रजत्यधः

Ngunit kung hindi binabayaran ang tatlong utang—hindi nagkakaanak at hindi nagsasagawa ng mga yajña—at saka naghahangad ng mokṣa, siya’y bumabagsak sa landas.

Verse 16

वायुतत्त्वं भ्रुवोर्मध्ये वृत्तमंजनसन्निभम् । यंबीजमीशदैवत्यं ध्यायन्वायुं जयेदिति

Pagbulayan ang tattva ni Vāyu sa pagitan ng mga kilay—bilog at maitim na gaya ng anjan—at ang bīja-mantra na “yaṃ” na pinamumunuan ni Īśa; sa gayon mapagwawagi ang hiningang-buhay.

Verse 17

एक एव चरेन्नित्यमनग्निरनिकेतनः । सिद्ध्यर्थमसहायः स्याद्ग्राममन्नार्थमाश्रयेत्

Laging maglakad nang nag-iisa, walang panlabas na apoy na inaalagaan at walang tiyak na tahanan. Para sa siddhi, manatiling walang kasama, at sa nayon lamang lumapit upang humingi ng pagkain.

Verse 18

जीवितं मरणं वाथ नाभिकांक्षेत्क्वचिद्यतिः । कालमेव प्रतीक्षेत निर्देशं भृतको यथा

Ang yati ay huwag kailanman magnasa ng buhay o ng kamatayan. Hintayin lamang niya ang Panahon, na parang alipin na naghihintay sa utos ng kanyang panginoon.

Verse 19

सर्वत्र ममता शून्यः सर्वत्र समतायुतः । वृक्षमूलनिकेतश्च मुमुक्षुरिह शस्यते

Pinupuri rito ang naghahangad ng mokṣa: walang pag-aangkin saanman, may pagkakapantay-pantay sa lahat ng dako, at naninirahan sa paanan ng mga puno.

Verse 20

ध्यानं शौचं तथा भिक्षा नित्यमेकांतशीलता । यतेश्चत्वारिकर्माणि पंचमं नोपपद्यते

Pagmumuni, kalinisan, limos, at palagiang pag-ibig sa pag-iisa—ito ang apat na tungkulin ng isang yati; walang ikalima na nararapat.

Verse 21

वार्षिकांश्चतुरोमासान्विहरेन्न यतिः क्वचित् । बीजांकुराणां जंतूनां हिंसा तत्र यतो भवेत्

Sa apat na buwang tag-ulan, ang yati ay hindi dapat gumala saanman; sapagkat sa panahong iyon madaling maganap ang hiṃsā sa usbong ng binhi at maliliit na nilalang.

Verse 22

गच्छेत्परिहरन्जन्तून्पिबेत्कं वस्त्रशोधितम् । वाचं वदेदनुद्वेगां न क्रुध्येत्केनचित्क्वचित्

Lumakad siyang maingat, iniiwasan ang mga nilalang; uminom ng tubig na sinala sa tela; magsalita ng mga salitang di nakagugulo; at huwag magalit kaninuman, saanman.

Verse 23

चरेदात्मसहायश्च निरपेक्षो निराश्रयः । नित्यमध्यात्मनिरतो नीचकेश नखो वशी

Mamuhay siyang ang Sarili lamang ang kasama—malaya sa pag-asa at walang sandigan sa iba—laging nakatuon sa panloob na pagsasanay; maikli ang buhok at kuko, at may pagpipigil-sa-sarili.

Verse 24

कुसुंभवासा दंडाढ्यो भिक्षाशी ख्यातिवर्जितः । अलाबुदारुमृद्वेणु पात्रं शस्तं न पंचमम्

Nakasuot ng kasuotang tinina ng kusumbha, may dalang tungkod, nabubuhay sa limos at umiiwas sa katanyagan—ang inirerekomendang mangkok ay mula sa upo, kahoy, luwad, o kawayan; walang ikalima ang pinahihintulutan.

Verse 25

न ग्राह्यं तैजसं पात्रं भिक्षुकेण कदाचन । वराटके संगृहीते तत्रतत्र दिनेदिने

Huwag na huwag tatanggap ang pulubi-asceta ng sisidlang metal. Sa halip, magtipon siya ng mga kabibe-barya rito at roon, araw-araw.

Verse 26

गोसहस्रवधं पापं श्रुतिरेषा सनातनी । हृदि सस्नेह भावेन चेद्द्रक्षेत्स्त्रियमेकदा

Ito ang sinaunang aral ng banal na śruti: kung tumingin ang tao sa isang babae kahit minsan na may malagkit na pagnanasa sa puso, kasalanang katumbas ito ng pagpatay sa sanlibong baka.

Verse 27

कोटिद्वयं ब्रह्मकल्पं कुंभीपाकी न संशयः । एककालं चरेद्भैक्षं न कुर्यात्तत्र विस्तरम्

Sa loob ng dalawang koti ng mga taon ni Brahmā, tiyak na magdurusa siya sa Kumbhīpāka. Kaya’t minsan lamang sa isang araw siya manghingi ng limos, at huwag magpakasasa sa paghahanda tungkol dito.

Verse 28

विधूमेसन्न मुसले व्यंगारे भुक्तवज्जने । वृत्ते शरावसंपाते भिक्षां नित्यं चरेद्यतिः

Kapag wala nang usok ang dapugan, nakahimlay na ang pambayo, humupa na ang apoy, nakakain na ang mga tao, at tumigil na ang kalansing ng mga pinggan—sa gayong oras laging manghingi ng limos ang yatī.

Verse 29

अल्पाहारो रहःस्थायी त्त्विंद्रियार्थेष्वलोलुपः । रागद्वेषविर्निर्मुक्तो भिक्षुर्मोक्षाय कल्पते

Kaunti ang pagkain, nananahan sa pag-iisa, hindi sakim sa mga bagay ng pandama, at malaya sa pagkapit at pag-ayaw—ang gayong pulubi ay karapat-dapat sa mokṣa.

Verse 30

आश्रमे तु यतिर्यस्य मुहूर्तमपि विश्रमेत् । किं तस्यानेकतंत्रेण कृतकृत्यः स जायते

Ngunit kung ang isang yati ay magpahinga man lamang ng isang muhūrta sa isang āśrama, ano pa ang kailangan niya sa maraming ibang pagtalima? Siya’y nagiging ganap na nakatupad sa dapat tupdin.

Verse 31

संचितं यद्ग्रहस्थेन पापमामरणांतिकम् । निर्धक्ष्यति हि तत्सर्वमेकरात्रोषितो यतिः

Ang lahat ng kasalanang naipon ng isang maybahay hanggang sa dulo ng buhay—tunay ngang sinusunog at inuubos iyon ng yati na nananatili kahit isang gabi lamang.

Verse 32

दृष्ट्वा जराभिभवनमसह्यं रोगपीडितम् । देहत्यागं पुनर्गर्भं गर्भक्लेशं च दारुणम्

Pagkakita sa pagdaig ng katandaan—di-matiis at pinahihirapan ng karamdaman; pagkakita sa pagpanaw, sa muling pagpasok sa sinapupunan, at sa kakila-kilabot na pighati sa loob ng sinapupunan—

Verse 33

नानायोनि निवासं च वियोगं च प्रियैः सह । अप्रियैः सह संयोगमधर्माद्दुःखसंभवम्

—ang paninirahan sa sari-saring anyo ng kapanganakan, ang pagkalayo sa mga minamahal, ang pakikisama sa mga di-minamahal, at ang pagdurusang sumisibol mula sa kawalang-dharma.

Verse 34

पुनर्निरयसंवासंनानानरकयातनाः । कर्मदोषसमुद्भूता नृणांगतिरनेकधा

Muli, may paninirahan sa impiyerno at sari-saring pahirap ng iba’t ibang naraka—na isinilang mula sa kapintasan ng sariling karma; ang mga hantungan ng tao ay maraming anyo.

Verse 35

देहेष्वनित्यतां दृष्ट्वा नित्यता परमात्मनः । कुर्वीत मुक्तये यत्नं यत्रयत्राश्रमे रतः

Pagkakita sa panandaliang katawan at sa walang-hanggang Kataas-taasang Sarili (Paramātman), magsikap para sa mokṣa, tapat sa anumang āśrama na kinalalagyan.

Verse 36

करपात्रीति विख्याता भिक्षापात्रविवर्जिता । तेषां शतगुणं पुण्यं भवत्येव दिनेदिने

Yaong tinatawag na ‘karapātrin’—na walang dalang pulubing mangkok—ay nagkakamit ng kabutihang-loob na sandaang ulit, araw-araw.

Verse 37

आश्रमांश्चतुरस्त्वेवं क्रमादासेव्य पंडितः । निर्द्वंद्वस्त्यक्तसंगश्च ब्रह्मभूयाय कल्पते

Sa gayon, matapos pagdaanan nang wasto ang apat na āśrama ayon sa pagkakasunod, ang marunong—malaya sa mga salungat na pares at tinalikdan ang pagkakapit—ay nagiging karapat-dapat sa pagsasakatuparan ng Brahman.

Verse 38

असंयतः कुबुद्धीनामात्मा बंधाय कल्पते । धीमद्भिः संयतः सोपि पदं दद्यादनामयम्

Sa hangal, ang sariling di-napipigil ay nagiging sanhi ng pagkagapos; ngunit ang yaong Sarili, kapag dinisiplina ng marurunong, ay nagkakaloob ng dalisay at walang-lungkot na kalagayan.

Verse 39

श्रुति स्मृति पुराणं च विद्योपनिषदस्तथा । श्लोकाः मंत्राणि भाष्याणि यच्चान्यद्वाङ्मयं क्वचित्

Ang Śruti at Smṛti, ang mga Purāṇa, ang mga agham at mga Upaniṣad; mga śloka, mga mantra, mga bhāṣya, at anumang iba pang banal na pananalita saanman—

Verse 40

वेदानुवचनं ज्ञात्वा ब्रह्मचर्य तपो दमः । श्रद्धोपवासः स्वातंत्र्यमात्मनोज्ञानहेतवः

Pagkaalam ang pagbigkas at pagtuturo ng mga Veda; ang brahmacarya, ang tapas, at ang pagpipigil-sa-sarili; ang pag-aayuno na may pananampalataya, at ang panloob na kalayaan—ito ang mga sanhi na umaakay sa Kaalaman ng Sarili.

Verse 41

स हि सर्वैर्विजिज्ञास्य आत्मैवाश्रमवर्तिभिः । श्रोतव्यस्त्वथ मंतव्यो द्रष्टव्यश्च प्रयत्नतः

Ang Sarili lamang ang dapat tunay na makilala ng lahat ng namumuhay sa mga disiplina ng buhay (mga āśrama). Dapat itong pakinggan, saka pagnilayan, at sa huli’y tuwirang makita—sa taimtim na pagsisikap.

Verse 42

आत्मज्ञानेन मुक्तिः स्यात्तच्च योगादृते नहि । स च योगश्चिरं कालमभ्यासादेव सिध्यति

Sa kaalaman ng Sarili nagmumula ang paglaya; ngunit ang gayong kaalaman ay hindi dumarating kung walang yoga. At ang yoga ay natatamo lamang sa mahabang panahon ng patuloy na pagsasanay.

Verse 43

नारण्यसंश्रयाद्योगो न नानाग्रंथ चिंतनात् । न दानैर्न व्रतैर्वापि न तपोभिर्न वा मखैः

Hindi nakakamtan ang yoga sa pagkanlong lamang sa gubat, ni sa pagninilay sa napakaraming aklat. Hindi rin ito nakukuha sa mga handog, sa mga panata, sa mga pagpapahirap, o sa mga paghahain (yajña).

Verse 44

न च पद्मासनाद्योगो न वा घ्राणाग्रवीक्षणात् । न शौचे न न मौनेन न मंत्राराधनैरपि

Hindi rin nakakamtan ang yoga sa lotus na upo lamang, ni sa pagtitig sa dulo ng ilong. Hindi sa mga ritwal ng paglilinis, hindi sa pananahimik, ni kahit sa pagsamba sa mga mantra lamang.

Verse 45

अभियोगात्सदाभ्यासात्तत्रैव च विनिश्चयात् । पुनःपुनरनिर्वेदात्सिध्येद्योगो न चान्यथा

Ang Yoga ay nagiging ganap sa taimtim na pagsisikap, sa walang patid na pagsasanay, sa matatag na pasya roon lamang, at sa paulit-ulit na pagtitiyaga na walang panghihina ng loob—hindi sa ibang paraan.

Verse 46

आत्मक्रीडस्य सततं सदात्ममिथुनस्य च । आत्मन्येव सु तृप्तस्य योगसिद्धिर्न दूरतः

Sa taong laging nagagalak sa Sarili, na ang tanging kasama ay ang Sarili, at lubos na nasisiyahan sa Sarili—ang ganap na tagumpay sa Yoga ay hindi na malayo.

Verse 47

अत्रात्मव्यतिरेकेण द्वितीयं यो न पश्यति । आत्मारामः स योगींद्रो ब्रह्मीभूतो भवेदिह

Dito, ang hindi nakakakita ng ‘ikalawa’ na hiwalay sa Sarili—na nagagalak sa Sarili—ay nagiging panginoon sa mga yogin, at sa buhay na ito mismo ay nagiging ganap na nakabatid sa Brahman.

Verse 48

संयोगस्त्वात्ममनसोर्योग इत्युच्यते बुधैः । प्राणापानसमायोगो योग इत्यपि कैश्चन

Sinasabi ng mga pantas na ang Yoga ay ang pag-iisa ng Sarili at ng isip. May ilan ding nagsasabi na ang Yoga ay ang maayos na pagsasanib ng prāṇa at apāna.

Verse 49

विषयेंद्रिय संयोगो योग इत्यप्यपंडितैः । विषयासक्तचित्तानां ज्ञानं मोक्षश्च दूरतः

Tinatawag pa nga ng mga mangmang na ‘Yoga’ ang pagdikit ng mga pandama sa mga bagay. Ngunit sa mga pusong nakakapit sa mga bagay-pandama, ang kaalaman at kalayaan (mokṣa) ay nananatiling malayo.

Verse 50

दुर्निवारा मनोवृत्तिर्यावत्सा न निवर्तते । किं वदंत्यपियोगस्य तावन्नेदीयसी कुतः

Hangga’t ang ligalig ng isip—mahirap pigilin—ay hindi pa humuhupa, ano ang masasabi ng sinuman tungkol sa Yoga? Hangga’t gayon, paanong magiging malapit sa kamay ang Yoga?

Verse 51

वृत्तिहीनं मनः कृत्वा क्षेत्रज्ञे परमात्मनि । एकीकृत्य विमुच्येत योगयुक्तः स उच्यते

Gawing walang alon ang isip, at pag-isahin ito sa Kṣetrajña—ang Paramātman, ang Kataas-taasang Sarili—doon nagkakamit ng kalayaan. Ang gayong tao ang tinatawag na yoga-yukta, tunay na nakaugnay sa Yoga.

Verse 52

बहिर्मुखानि सर्वाणि कृत्वा खान्यंतराणि वै । मनस्येवेंद्रियग्रामं मनश्चात्मनि योजयेत्

Ibalik paloob ang lahat ng mga ‘bukana’, hindi na palabas ang mukha; tipunin ang buong pangkat ng mga pandama sa isip, at saka itali ang isip sa Sarili.

Verse 53

सर्वभावविनिर्मुक्तं क्षेत्रज्ञं ब्रह्मणि न्यसेत् । एतद्ध्यानं च योगश्च शेषोन्यो ग्रंथविस्तरः

Ang Kṣetrajña na ganap na napalaya sa lahat ng mga kalagayang may anyo ay ilagak sa Brahman. Ito ang dhyāna, at ito ang Yoga; ang iba pa’y pagpapalawig lamang ng mga kasulatan.

Verse 54

यन्नास्ति सर्वलोकेषु तदस्तीति विरुध्यते । कथ्यमानं तदन्यस्य हृदयेनावतिष्ठते

Yaong hindi masusumpungan sa lahat ng mga daigdig ay sinasalungat kapag sinabing ‘umiiral’; subalit kapag binigkas, nananahan ito sa puso ng iba.

Verse 55

स्वसंवेद्यं हि तद्ब्रह्म कुमारी स्त्री सुखं यथा । अयोगी नैव तद्वेत्ति जात्यंध इव वर्तिकाम्

Ang Brahman na yaon ay tuwirang nadarama sa sarili—gaya ng isang dalaga na sa loob niya’y nakaaalam ng ligaya ng pagkababae. Ang di-yogin ay hindi ito nalalaman kailanman, gaya ng ipinanganak na bulag na di makakakilala sa ilawan.

Verse 56

नित्याभ्यसनशीलस्य स्वसंवेद्यं हि तद्भवेत् । तत्सूक्ष्मत्वादनिर्देश्यं परं ब्रह्म सनातनम्

Sa taong laging masigasig sa pagsasanay, ang Katotohanang yaon ay nagiging tuwirang nalalaman sa sarili. Dahil sa sukdulang kasubtilan nito, ang walang-hanggang Kataas-taasang Brahman ay hindi maituro o maipaliwanag.

Verse 57

क्षणमप्येकमुदकं यथा न स्थिरतामियात् । वाताहतं यथा चित्तं तस्मात्तस्य न विश्वसेत्

Kung paanong kahit isang saglit ay hindi nananatiling payapa ang tubig, gayon din ang isip na hinahampas ng mga hangin ng pagnanasa ay nanginginig at nag-aalun-alon. Kaya’t huwag itong pagkatiwalaan sa kalagayan nito.

Verse 58

अतोऽनिलं निरुंधीत चित्तस्य स्थैर्य हेतवे । मरुन्निरोधनार्थाय षडंगं योगमभ्यसेत्

Kaya dapat pigilin ang hangin—ang hininga—upang maging matatag ang isip. Upang mapigil ang paghinga, magsanay ng anim-na-sangay na Yoga.

Verse 59

आसनं प्राणसंरोधः प्रत्याहारश्च धारणा । ध्यानं समाधिरेतानि योगांगानि भवंति षट्

Ang āsana (tamang upo), pagpipigil ng prāṇa (hininga), pratyāhāra (pag-urong ng mga pandama), dhāraṇā (pagtuon), dhyāna (pagmumuni), at samādhi—ito ang anim na sangay ng Yoga.

Verse 60

आसनानीह तावंति यावंत्यो जीवयो नयः । सिद्धासनमिदं प्रोक्तं योगिनो योगसिद्धिदम्

Dito, ang mga āsana ay kasingdami ng mga paraan at galaw ng mga nilalang na may buhay. Gayunman, ang “Siddhāsana” na ito ang ipinahayag—nagkakaloob ng ganap na tagumpay sa yoga sa yogin.

Verse 61

एतदभ्यसनान्नित्यं वर्ष्मदार्ढ्यमवाप्नुयात्

Sa palagiang pagsasanay nito araw-araw, nakakamit ang katatagan at lakas ng katawan.

Verse 62

दक्षिणं चरणं न्यस्य वामोरूपरि योगवित् । याम्योरूपरि वामं च पद्मासनमिदं विदुः

Ipatong ng nakaaalam sa yoga ang kanang paa sa kaliwang hita, at ang kaliwang paa naman sa kanang hita—ito ang tinatawag nilang Padmāsana, ang Pusturang Loto.

Verse 63

कराभ्यां धारयेत्पश्चादंगुष्ठौ दृढबंधवित् । भवेत्पद्मासनादस्मादभ्यासाद्दृढविग्रहः

Pagkaraan, hawakan nang matatag ng dalawang kamay ang mga hinlalaki sa paa, na may kaalaman sa matibay na pagkakandado; sa pagsasanay ng Padmāsana na ito, nagiging matatag at buo ang katawan.

Verse 64

अथवा ह्यासने यस्मिन्सुखमस्योपजायते । स्वस्तिकादौ तदध्यास्य योगं युंजीत योगवित्

O kaya, sa alinmang āsana na kusang nagdudulot sa kanya ng ginhawa—gaya ng Svastikāsana—maupo siya roon; at ang nakaaalam sa yoga ay dapat magsagawa ng yoga.

Verse 65

यत्प्राप्य न निवर्तेत यत्प्राप्य न च शोचति । तल्लभ्यते षडंगेन योगेन कलशोद्भव

Yaong pag-abot na kapag narating ay hindi na muling babalik, at kapag narating ay hindi na magdadalamhati—O Agastya, isinilang sa palayok—yaon ay nakakamtan sa anim-na-sangay na yoga.

Verse 66

केशभस्मतुषांगार कीकसादि प्रदूषिते । नाभ्यसेत्पूतिगंधादौ न स्थाने जनसंकुले

Huwag magsanay sa pook na nadungisan ng buhok, abo, ipa, uling, buto at iba pa; ni sa lugar na may mabahong amoy, ni sa pook na siksikan ang mga tao.

Verse 67

सर्वबाधाविरहिते सर्वेंद्रियसुखावहे । मनःप्रसादजनने स्रग्धूपामोदमोदिते

Sa pook na walang anumang sagabal, nagbibigay-ginhawa sa lahat ng pandama, lumilikha ng kapayapaan ng isip, at nalulugod sa samyo ng mga kuwintas ng bulaklak at insenso—doon magsanay.

Verse 68

नातितृप्तः क्षुधार्तो न न विण्मूत्रप्रबाधितः । नाध्वखिन्नो न चिंतार्तो योगं युंजीत योगवित्

Hindi labis na busog, hindi pinahihirapan ng gutom, hindi nababagabag ng pagdumi o pag-ihi, hindi pagod sa paglalakbay, at hindi dinudurog ng pag-aalala—ang nakaaalam ng yoga ay saka magsanay ng yoga.

Verse 69

न तोयवह्निसामीप्ये न जीर्णारण्यगोष्ठयोः । न दंशमशकाकीर्णे न चैत्ये न च चत्वरे

Huwag magsanay malapit sa tubig o apoy; ni sa mga giba-gibang pook, kagubatan, o kulungan ng baka; ni sa lugar na hitik sa kumakagat na insekto at lamok; ni sa dambana (caitya) ni sa sangandaan.

Verse 70

निमीलिताक्षः सत्त्वस्थो दंतैर्दंतान्न संस्पृशेत् । तालुस्थाचलजिह्वश्च संवृतास्यः सुनिश्चलः

Nakapikit nang marahan ang mga mata at nakalagay sa malinaw na katahimikan, huwag pagdikitin ang mga ngipin; panatilihing di-gumagalaw ang dila, nakahimlay sa ngalangala, nakasara ang bibig—manatiling lubos na hindi kumikilos.

Verse 71

सन्नियम्येंद्रियग्रामं नातिनीचोच्छ्रितासनः । मध्यमं चोत्तमं चाथ प्राणायाममुपक्रमेत्

Matapos mapigil nang mabuti ang pangkat ng mga pandama, at umupo nang hindi masyadong mababa ni masyadong mataas, saka simulan ang pagsasanay ng prāṇāyāma—una ang katamtaman at pagkatapos ay ang higit na mataas na paraan.

Verse 72

चलेऽनिले चलं सर्वं निश्चले तत्र निश्चलम् । स्थाणुत्वमाप्नुयाद्योगी ततोऽनिलनिरुंधनात्

Kapag gumagalaw ang hininga, ang lahat ay nagiging alanganin; kapag ito’y pinatigil, ang lahat ay tumitigil. Kaya sa pagpipigil sa hininga, nakakamtan ng yogī ang matatag na pagkakatindig—gaya ng haliging di-nagagalaw.

Verse 73

यावद्देहे स्थितः प्राणो जीवितं तावदुच्यते । निर्गते तत्र मरणं ततः प्राणं निरुंधयेत्

Hangga’t nananatili sa katawan ang prāṇa, iyon ang tinatawag na ‘buhay’; kapag ito’y lumisan, naroon ang kamatayan. Kaya dapat sanayin at pigilin ang prāṇa.

Verse 74

यावद्बद्धो मरुद्देहे यावच्चेतो निराश्रयम् । यावद्दृष्टिर्भुवोर्मध्ये तावत्कालभयं कुतः

Hangga’t nakagapos ang hininga sa katawan, hangga’t ang isip ay nananahan na walang panlabas na sandigan, at hangga’t ang titig ay nakapirmi sa pagitan ng mga kilay—saan pa magmumula ang takot sa Panahon (kamatayan)?

Verse 75

कालसाध्वसतोब्रह्मा प्राणायामं सदाचरेत् । योगिनः सिद्धिमापन्नाः सम्यक्प्राणनियंत्रणात्

Si Brahmā, sa pangamba sa kapangyarihan ng Panahon, ay laging nagsasagawa ng prāṇāyāma. Ang mga yogin ay nakakamit ang siddhi sa wastong pagpipigil ng prāṇa.

Verse 76

मंदो द्वादशमात्रस्तु मात्रा लघ्वक्षरा मता । मध्यमो द्विगुणः पूर्वादुत्तमस्त्रिगुणस्ततः

Ang banayad na prāṇāyāma ay labindalawang mātrā; ang mātrā ay ang tagal ng maikling pantig. Ang katamtaman ay doble nito, at ang pinakamataas ay tatlong ulit pa.

Verse 77

स्वेदं कंपं विषादं च जनयेत्क्रमशस्त्वसौ । प्रथमेन जयेत्स्वेदं द्वितीयेन तु वेपथुम्

Sa wastong pagkakasunod, ang pagsasanay na ito’y nagbubunga ng pagpapawis, panginginig, at panghihina ng loob. Sa unang antas, napagwawagi ang pawis; sa ikalawa, ang panginginig.

Verse 78

विषादं हि तृतीयेन सिद्धः प्राणोथ योगिनः । भवेत्क्रमात्सन्निरुद्धः सिद्धः प्राणोथ योगिना । क्रमेण सेव्यमानोसौ नयते यत्र चेच्छति

Tunay, sa ikatlong antas napagwawagi niya ang panghihina ng loob; at ang prāṇa ng yogin ay nagiging ganap. Kapag sa paglipas ng panahon ito’y lubos na napipigil at napapailalim, sa tuloy-tuloy na pagsasanay, dinadala nito ang yogin saanman niya naisin.

Verse 79

हठान्निरुद्धप्राणोयं रोमकूपेषु निःसरेत् । देहंविदारयत्येष कुष्ठादिजनयत्यपि

Kung ang prāṇa ay sapilitang pinipigil, maaari itong sumambulat palabas sa mga butas ng balahibo ng balat. Maaari nitong punitin ang katawan at magbunga pa ng mga sakit gaya ng ketong at iba pa.

Verse 80

तत्प्रत्याययितव्योसौ क्रमेणारण्यहस्तिवत् । वन्यो गजो गजारिर्वा क्रमेण मृदुतामियात्

Kaya siya’y dapat pasukuin nang dahan-dahan—gaya ng mailap na elepanteng-gubat. Ang mabangis na elepante, o maging kaaway nito, nagiging maamo lamang sa unti-unting pagsasanay.

Verse 81

करोति शास्तृनिर्देशं न च तं परिलंघयेत् । तथा प्राणो हदिस्थोयं योगिनाक्रमयोगतः । गृहीतः सेव्यमानस्तु विश्रंभमुपगच्छति

Gaya ng pagsunod sa tagubilin ng guro at hindi paglabag dito, gayon din ang prāṇa na nananahan sa puso: unti-unting napapasailalim ng yogin sa pamamagitan ng hakbang-hakbang na disiplina. Kapag napigil at patuloy na inaalagaan, ito’y lumulubay sa mapagtiwalang katahimikan.

Verse 82

षट्त्रिंशदंगुलो हंसः प्रयाणं कुरुते बहिः । सव्यापसव्यमार्गेण प्रयाणात्प्राण उच्यते

Ang haṃsa—ang hininga ng buhay—lumalabas hanggang tatlumpu’t anim na aṅgula. Sapagkat naglalakbay ito sa landas na kaliwa at kanan, tinatawag itong ‘prāṇa’, yaong humahayo pasulong.

Verse 83

शुद्धिमेति यदा सर्वं नाडीचक्र मनाकुलम् । तदैव जायते योगी क्षमः प्राणनिरोधने

Kapag ang buong gulong ng mga nāḍī ay nalinis at wala nang kaguluhan, saka tunay na sumisilang ang yogin na may kakayahang pigilin ang prāṇa.

Verse 84

दृढासनो यथाशक्ति प्राणं चंद्रेण पूरयेत् । रेचयेदथ सूर्येण प्राणायामोयमुच्यते

Matatag na nakaupo, ayon sa sariling lakas, punuin ang prāṇa sa ‘buwan’ na daluyan; saka ilabas sa ‘araw’ na daluyan. Ito ang tinatawag na prāṇāyāma.

Verse 85

स्रवत्पीयूषधारौघं ध्यायंश्चंद्रसमन्वितम् । प्राणायामेन योगींद्रः सुखमाप्नोति तत्क्षणात्

Sa pagninilay sa umaagos na baha ng mga daloy na tila amṛta, na kaisa ng prinsipyo ng buwan, ang dakilang yogin ay nakakamit ang kaligayahan sa sandaling yaon sa pamamagitan ng prāṇāyāma.

Verse 86

रविणा प्राणमाकृष्य पूरयेदौदरीं दरीम् । कुंभयित्वा शनैः पश्चाद्योगी चंद्रेण रेचयेत्

Hilahin ang prāṇa sa pamamagitan ng ‘araw’ na daanan at punuin ang lukab ng tiyan; matapos itong pigilin sa kumbhaka, ang yogin ay saka dahan-dahang magpalabas sa ‘buwan’ na daanan.

Verse 87

ज्वलज्वलनपुंजाभं शीलयन्नुष्मगुं हृदि । अनेन याम्यायामेन योगींद्रः शर्मभाग्भवेत्

Linangin sa puso ang init na wari’y naglalagablab na bunton ng apoy; sa ‘timog’ na prāṇāyāma na ito, ang pinakadakilang yogin ay nagiging kabahagi ng kapayapaan at kagalingan.

Verse 88

इत्थं मासत्रयाभ्यासादुभयायामसेवनात् । शुद्धनाडीगणो योगी सिद्धप्राणोभिधीयते

Sa ganitong paraan, sa tatlong buwang pagsasanay at sa pagtalima sa dalawang uri ng prāṇāyāma, ang yogin na nalinis ang maraming nāḍī ay tinatawag na ‘yaong nagpasakdal ng prāṇa’.

Verse 89

यथेष्टं धारणं वायोरनलस्य प्रदीपनम् । नादाभिव्यक्तिरारोग्यं भवेन्नाडीविशोधनात्

Mula sa paglilinis ng mga nāḍī ay sumisibol: ang kakayahang pigilin ang hininga ayon sa nais, ang pagliyab ng panloob na apoy, ang paglitaw ng panloob na tunog (nāda), at matibay na kalusugan.

Verse 90

प्राणोदेहगतोवायुरायामस्तन्निबंधनम् । एकश्वासमयी मात्रा प्राणायामो निरुच्यते

Ang prāṇa ay ang hanging gumagalaw sa loob ng katawan; ang ‘āyāma’ ay ang pag-aayos at pagpipigil nito. Ang sukat na kasinghaba ng iisang hininga ay tinatawag na prāṇāyāma.

Verse 91

प्राणायामेऽधमे घर्मः कंपो भवति मध्यमे । उत्तिष्ठेदुत्तमे देहो बद्धपद्मासनो मुहुः

Sa prāṇāyāma, sa mababang antas ay lumilitaw ang pawis; sa gitnang antas ay may panginginig. Sa pinakamataas na antas, kahit mahigpit ang padmāsana, ang katawan ay paulit-ulit na kusang tumitindig.

Verse 92

प्राणायामैर्दहेद्दोषान्प्रत्याहारेण पातकम् । मनोधैर्यं धारणया ध्यानेनेश्वरदर्शनम्

Sa prāṇāyāma, sinusunog ang mga dumi at kapintasan ng katawan; sa pratyāhāra, winawasak ang kasalanan. Sa dhāraṇā, tumitibay ang loob ng isip; at sa dhyāna, nakakamtan ang pagtanaw sa Panginoon.

Verse 93

समाधिना लभेन्मोक्षं त्यक्त्वा धर्मं शुभाशुभम् । आसनेन वपुर्दार्ढ्यं षडंगमिति कीर्तितम्

Sa samādhi nakakamtan ang mokṣa, nilalampasan ang kabutihan at kasamaan. Sa āsana tumitibay ang katawan—ganito ipinahahayag ang anim-na-bahaging disiplina.

Verse 94

प्राणायामद्विषट्केन प्रत्याहार उदाहृतः । प्रत्याहारैर्द्वादशभिर्धारणा परिकीर्तिता

Ang pratyāhāra ay sinasabing nakakamtan sa labindalawang pangkat ng prāṇāyāma. At ang dhāraṇā naman ay ipinahahayag na nakakamtan sa labindalawang pratyāhāra.

Verse 95

भवेदीश्वरसंगत्यै ध्यानं द्वादशधारणम् । ध्यानद्वादशकेनैव समाधिरभिधीयते

Upang makipag-isa sa Panginoon, ang dhyāna ay binubuo ng labindalawang dhāraṇā; at sa labindalawang dhyāna lamang, tinatawag na samādhi.

Verse 96

समाधेः परतो ज्योतिरनंतं स्वप्रकाशकम् । तस्मिन्दृष्टे क्रियाकांडं यातायातं निवर्तते

Higit pa sa samādhi ay may Walang-hanggang Liwanag, na kusang nagliliwanag. Kapag iyon ay nakita, ang mga ritwal na gawa at ang ikot ng pagparito’t pag-alis (muling pagsilang) ay tumitigil.

Verse 97

पवने व्योमसंप्राप्ते ध्वनिरुत्पद्यते महान् । घंटादीनां प्रवाद्यानां ततः सिद्धिरदूरतः

Kapag ang hiningang-buhay (pavana) ay umabot sa panloob na kalawakan, sumisilang ang isang dakilang tunog—gaya ng alingawngaw ng kampana at iba pang tugtugin. Mula roon, hindi na malayo ang kasakdalan.

Verse 98

प्राणायामेन युक्तेन सर्वव्याधिक्षयोभवेत् । अयुक्ताभ्यासयोगेन सर्वव्याधिसमुद्भवः

Sa wastong pinamamahalaang prāṇāyāma, napapawi ang lahat ng karamdaman; ngunit sa maling pagsasanay ng disiplina, sumisibol ang lahat ng sakit.

Verse 99

हिक्का श्वासश्च कासश्च शिरः कर्णाक्षिवेदनाः भवंति विविधा दोषाः पवनस्य व्यतिक्रमात्

Sinok, hirap sa paghinga, ubo, at pananakit ng ulo, tainga, at mga mata—iba’t ibang kapinsalaan ang lumilitaw kapag ang hiningang-buhay ay nagambala at nalihis sa wastong ayos.

Verse 100

युक्तं युक्तं त्यजेद्वायुं युक्तंयुक्तं च पूरयेत् । युक्तंयुक्तं च बध्नीयादित्थं सिध्यति योगवित्

Sa wastong sukat ay ilabas ang hininga, sa wastong sukat ay humigop; at sa wastong sukat ay pigilin. Sa ganitong paraan nagtatagumpay ang nakaaalam ng yoga.

Verse 110

नित्यं सोमकलापूर्णं शरीरं यस्य योगिनः । तक्षकेणापि दष्टस्य विषं तस्य न सर्पति

Ang yogin na ang katawan ay laging puspos ng kakanyahang-lunar—malamig na amritang sigla—kahit makagat ni Takṣaka, ang lason ay hindi kakalat sa kanya.

Verse 120

सगुणं वणर्भेदेन निर्गुणं केवलं मतम् । समंत्रं सगुणं विद्धि निर्गुणं मंत्रवर्जितम्

Sa pagkakaiba ng mga banal na pantig (varṇa), ang pagsasanay ay itinuturing na ‘may katangian’ (saguṇa), at ang ‘walang katangian’ (nirguṇa) ay tinatanggap na dalisay at nag-iisa. Alamin: ang may mantra ay saguṇa; ang nirguṇa ay yaong walang mantra.

Verse 130

युक्ताहारविहारश्च युक्तचेष्टो हि कर्मसु । युक्तनिद्रावबोधश्च योगी तत्त्वं प्रपश्यति

May wastong timpla sa pagkain at pamamahinga, may wastong timpla sa pagsisikap sa mga gawain, at may wastong timpla sa tulog at paggising—ang yogin ay tuwirang nakakakita ng Katotohanan (tattva).

Verse 140

चंद्रांगे तु समभ्यस्य सूर्यांगे पुनरभ्यसेत् । यावत्तुल्या भवेत्संख्या ततो मुद्रां विसर्जयेत्

Matapos magsanay sa landas-lunar, magsanay muli sa landas-solar, hanggang maging magkapantay ang bilang; saka pakawalan ang mudrā.

Verse 150

जालंधरे कृते बंधे कंठसकोचलक्षणे । न पीयूषं पतत्यग्नौ न च वायुः प्रधावति

Kapag isinagawa ang Jālandhara bandha—na may pagkipot ng lalamunan—hindi bumabagsak ang pīyūṣa (banal na nektar) sa apoy ng pagtunaw, at hindi nagwawala ang hiningang-buhay.

Verse 160

योजनानां शतं यातुं शक्तिःस्यान्निमिषार्धतः । अचिंतितानि शास्त्राणि कंठपाठी भवंति हि

Maaaring magtamo ng lakas na makalakad ng sandaang yojana sa kalahating kisap; at maging ang mga kasulatang di pa napag-aralan ay nagiging mabibigkas na tila kabisado—ganyan nga ang mga bunga.

Verse 170

काश्यां सुखेन कैवल्यं यथालभ्येत जंतुभिः । योगयुक्त्याद्युपायैश्च न तथान्यत्र कुत्रचित्

Sa Kāśī, ang mga nilalang ay madaling nakakamit ang kaivalya, sa pamamagitan ng mga paraan ng yoga at kaugnay na mga hakbang—na hindi kailanman natatagpuan saanman iba pa.

Verse 180

जलस्य धारणं मूर्ध्नि विश्वेश स्नानजन्मनः । एष जालंधरो बंधः समस्तसुरदुर्लभः

O Viśveśa, ang pagpigil sa ‘tubig’ sa tuktok ng ulo—na isinilang mula sa banal na pagligo—ito ang Jālandhara bandha, na mahirap makamtan kahit ng lahat ng mga diyos.