Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । मुनिपृष्टास्तदा देवा भगवंस्ते किमब्रुवन् । सर्वलोकहितार्थाय तदाख्याहि महामुने

Sūta ang nagsabi: Nang tanungin ng muni ang mga diyos, ano ang isinagot ng mga kagalang-galang na iyon? Para sa kapakanan ng lahat ng daigdig, O dakilang muni, isalaysay mo iyon.

Verse 2

श्रीव्यास उवाच । अगस्तिवचनं श्रुत्वा बहुमानपुरस्सरम् । धिषणाधिपतेरास्यं विबुधा व्यालुलोकिरे

Sinabi ni Śrī Vyāsa: Nang marinig ang mga salita ni Agastya na may dakilang paggalang na nangunguna, ibinaling ng mga diyos ang kanilang tingin sa mukha ng panginoon ng karunungan, si Bṛhaspati.

Verse 3

वाक्पतिरुवाच । शृण्वगस्ते महाभाग देवागमनकारणम् । धन्योसि कृतकृत्योसि मान्योसि महता मपि

Wikápati (Bṛhaspati) ay nagsabi: Makinig ka, O mapalad na Agastya, sa dahilan ng pagparito ng mga deva. Ikaw ay pinagpala; ganap na ang iyong layon; karapat-dapat kang parangalan—maging ng akin, na dakila.

Verse 4

प्रत्याश्रमं प्रतिनगं प्रत्यरण्यं तपोधनाः । किं न संति मुनिश्रेष्ठ काचिदन्यैव ते स्थितिः

O pinakadakila sa mga muni, mayaman sa tapas—hindi ba sa bawat dako’y may mga ashram, bundok, at gubat? Bakit kung gayon, dito lamang nakapirmi ang iyong tahanan, na wari’y ito lamang ang natatangi mong himpilan?

Verse 5

तपोलक्ष्मीस्त्वयीहास्ति ब्राह्मतेजस्त्वयि स्थिरम् । पुण्यलक्ष्मीस्त्वयि परा त्वय्यौदार्यं मनस्त्वयि

Sa iyo nananahan ang kasaganahang isinilang ng tapas; sa iyo matatag ang ningning ng brahmanikong tejas. Sa iyo ang sukdulang kapalaran ng kabutihan; sa iyo rin ang pagkabukas-palad at marangal na pag-iisip.

Verse 6

पतिव्रतेयं कल्याणी लोपामुद्रा सधर्मिणी । तवांगच्छायया तुल्या यत्कथापुण्यकारिणी

Ang mapalad na si Lopāmudrā na ito ay isang pativrata, at kasama mo sa landas ng dharma. Siya’y gaya ng anino ng iyong katawan, at maging ang salaysay tungkol sa kanya ay nagbubunga ng punya.

Verse 7

पतिव्रतास्वरुंधत्या सावित्र्याप्यनसूयया । शांडिल्यया च सत्या च लक्ष्म्या च शतरूपया

Kabilang sa mga bantog na pativrata—sina Arundhatī, Sāvitrī, Anasūyā, Śāṇḍilyā, Satyā, Lakṣmī, at Śatarūpā—

Verse 8

मेनया च सुनीत्या च संज्ञया स्वाहया तथा । यथैषा वर्ण्यते श्रेष्ठा न तथान्येति निश्चितम

At gayundin sina Menā, Sunīti, Saṃjñā, at Svāhā: kung paanong ang isang ito (Lopāmudrā) ay pinupuri bilang pinakadakila, gayon ay hindi ang iba—ito ang tiyak na pasiya.

Verse 9

भुंक्ते भुक्ते त्वयि मुने तिष्ठति त्वयि तिष्ठति । विनिद्रिते च निद्राति प्रथमं प्रतिबुध्यते

Kapag ikaw ay kumakain, O muni, siya man ay kumakain; kapag ikaw ay tumitindig, siya rin ay tumitindig. Kapag ikaw ay natutulog, siya’y natutulog—at siya ang unang nagigising.

Verse 10

अनलंकृतमात्मानं तव नो दर्शयेत्क्वचित् । कार्यार्थं प्रोषिते क्वापि सर्वमंडनवर्जिता

Hindi niya kailanman ipapakita sa iyo ang sarili nang walang pag-aayos. At kahit ikaw ay wala sa kung saan dahil sa tungkulin, siya’y nananatiling walang anumang palamuti.

Verse 11

न च ते नाम गृह्णीयात्तवायुष्यविवृद्धये । पुरुषांतरनामापि न गृह्णाति कदाचन

At hindi man niya bibigkasin ang iyong pangalan, upang humaba ang iyong buhay. Ni kailanman ay hindi rin niya binabanggit ang pangalan ng sinumang ibang lalaki.

Verse 12

आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्ताडितापि प्रसीदति । इदं कुरु कृतं स्वामिन्मन्यतामिति वक्ति च

Kahit siya’y pagalitan, hindi siya gumaganti ng pag-alipusta; kahit siya’y saktan, nananatili siyang payapa. Sinasabi niya, ‘Gawin ito, aking panginoon—ipagpalagay na natupad na,’ at nagsasalita lamang upang magbigay-lugod.

Verse 13

आहूता गृहकार्याणि त्यक्त्वा गच्छति सत्वरम् । किमर्थं व्याहृता नाथ सप्रसादो विधीयताम्

Kapag tinawag, iniiwan niya ang gawaing-bahay at agad na dumarating. “Sa anong layon po ako ipinatawag, aking Panginoon? Ipagkaloob ninyo ang utos nang may habag,” wika niya.

Verse 14

न चिरं तिष्ठति द्वारि न द्वारमुपसेवते । अदापितं त्वया किंचित्कस्मैचिन्न ददात्यपि

Hindi siya nagtatagal sa may pintuan, ni hindi siya nagpapalaboy sa pasukan. At kung hindi mo ibinigay, hindi siya nagbibigay kahit munting bagay kaninuman.

Verse 15

पूजोपकरणं सर्वमनुक्ता साधयेत्स्वयम् । नियमोदकबर्हींषि पत्रपुप्पाक्षतादिकम्

Kahit hindi sabihan, siya mismo ang maghahanda ng lahat ng kailangan sa pagsamba—dalisay na tubig sa mga ritwal, banal na kuśa/damo, mga dahon, bulaklak, bigas na butil, at iba pa.

Verse 16

प्रतीक्षमाणावसरं यथाकालोचितं हि यत् । तदुपस्थापयेत्सर्वमनुद्विग्नातिहृष्टवत्

Nagbabantay siya sa tamang pagkakataon, at anumang nararapat ayon sa oras, iyon ay ihaharap at aayusin niya—walang pagkabalisa at walang labis na pananabik.

Verse 17

सेवते भर्त्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नं फलादिकम् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा परिदत्तं प्रतीच्छति

Tinatanggap niya ang natira mula sa kanyang asawa—minamahal na pagkain, mga prutas at iba pa—at kapag iniabot, tinatanggap niya ito, na nagsasabing, “Ito ay dakilang prasāda.”

Verse 18

अविभज्य न चाश्नीयाद्देवपित्रतिथिष्वपि । परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च

Huwag siyang kakain nang hindi muna hinahati at ipinapamahagi ang pagkain—para sa mga deva, sa mga ninuno, at sa mga panauhin; gayundin sa mga tagapaglingkod, sa mga baka, at sa mga sambahayan ng mga pulubi-asceta.

Verse 19

संयतोपस्करादक्षा हृष्टा व्यय पराङ्मुखी । कुर्यात्त्वयाननुज्ञाता नोपवासव्रतादिकम्

Maingat sa pag-aayos ng mga gamit sa bahay, masayahin, at umiiwas sa magastos na pag-aaksaya—hindi siya dapat magsagawa ng pag-aayuno, mga panata, at iba pa nang walang pahintulot mo.

Verse 20

दूरतो वर्जयेदेषा समाजोत्सवदर्शनम् । न गच्छेत्तीर्थयात्रादि विवाहप्रेक्षणादिषु

Dapat siyang lumayo sa panonood ng mga pagtitipon at pagdiriwang ng madla. Hindi siya dapat pumunta sa mga paglalakbay sa banal na pook at iba pa, ni sa mga palabas ng kasal at katulad na okasyon.

Verse 21

सुखसुप्तं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया । आंतरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित्

Kung ang asawa ay mahimbing na natutulog, nakaupo nang maginhawa, o naglilibang ayon sa nais niya, huwag niya itong gisingin kailanman—kahit para sa mga gawaing nasa pagitan.

Verse 22

स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं तु स्वमुखं नैव दर्श येत् । स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नाता न शुद्धितः

Kapag siya ay nasa buwanang dalaw, sa loob ng tatlong gabi ay huwag niyang ipakita ang kanyang mukha, ni hayaang marinig ang kanyang tinig—hanggang siya’y makapaligo at maging dalisay.

Verse 23

सुस्नाता भर्तृवदनमीहतेन्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिं भानुं विलोकयेत्

Pagkatapos maligo nang maigi, hanapin niya ang mukha ng kanyang asawa at huwag kailanman ang sa iba. O kaya, pagninilayan sa puso ang asawa at saka tumingin sa Araw.

Verse 24

हरिद्रां कुंकुमं चैव सिंदूर कज्जलं तथा । कूर्पासकं च तांबूलं मांगल्याभरणं शुभम्

Luyang-dilaw, kunkuma, sindūra at kajjala; gayundin ang palamuting pangbuhok (kūrpāsaka), nganga, at mapalad na mga alahas ng kasal—mga banal at mapagpala para sa tapat na maybahay.

Verse 25

केशसंस्कारकबरी करकर्णादिभूषणम् । भर्त्तुरायुष्यमिच्छंती दूरये न्न पतिव्रता

Ang tapat na maybahay, na nagnanais ng mahabang buhay ng asawa, ay hindi itinatapon ang wastong pag-aayos ng buhok at tirintas, ni ang mga palamuti sa kamay, tainga, at iba pa.

Verse 26

न रजक्या न हैतुक्या तथा श्रमणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कुरुते सती

Ang marangal na babae ay hindi nakikipagkaibigang malapitan sa labandera, sa babaeng makasarili ang layon, sa babaeng ascetic (śramaṇī), ni sa sinumang malas o masamang asal na kasama.

Verse 27

भर्तृविद्वेषिणीं नारीं नैषा संभाषते क्वचित् । नैकाकिनी क्वचिद्भूयान्न नग्ना स्नाति च क्वचित्

Hindi siya nakikipag-usap kailanman sa babaeng napopoot sa kanyang asawa. Hindi rin siya dapat manatiling mag-isa saanman; at hindi siya naliligo nang hubo’t hubad sa anumang lugar.

Verse 28

नोलूखले न मुसले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रकेन देहल्यां सती चोपविशेत्क्वचित्

Ang babaeng may dangal ay huwag maupo sa lusong, sa halo, sa bilao o sisidlang pang-giik, ni sa batong gilingan; ni sa kasangkapang panghabi, ni sa pasukan ng pinto—kailanman.

Verse 29

विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं न क्वचिच्चरेत् । यत्रयत्ररुचिर्भर्त्तुस्तत्र प्रेमवती सदा

Maliban sa wastong panahon ng pagsasama ng mag-asawa, huwag siyang magpakita ng labis na pagkapalagay-loob saanman. Kung saan man nahihilig ang kalooban ng kanyang asawa, doon siya laging nananatiling mapagmahal at tapat.

Verse 30

इदमेव व्रतं स्त्रीणामयमेवपरो वृषः । इयमेको देवपूजा भर्त्तुर्वाक्यं न लंघयेत

Ito lamang ang panata ng mga babae; ito lamang ang kanilang pinakamataas na dharma. Ito lamang ang pagsamba nila sa mga diyos: huwag niyang suwayin ang salita ng kanyang asawa.

Verse 31

क्लीबं वा दुरवस्थंवा व्याधितं वृद्धमेव वा । सुस्थितं दुःस्थितं वापि पतिमेकं न लंघयेत

Maging ang asawa ay walang lakas, nasa kapahamakan, may karamdaman, o matanda na—maging nasa ginhawa o nasa pagdurusa—huwag niyang talikuran ni labagin ang iisang asawa.

Verse 32

हृष्टाहृष्टेविषण्णास्या विषण्णास्ये प्रिये सदा । एकरूपा भवेत्पुण्या संपत्सु च विपत्सु च

Kapag masaya ang minamahal, maging masaya rin siya; kapag malungkot ang minamahal, maging malungkot din siya. Ang banal na babae ay nananatiling iisa ang loob—matatag sa ginhawa at sa hirap.

Verse 33

सर्पिर्लवणतैलादि क्षयेपि च पतिव्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायासेषु न योजयेत्

Kahit maubos ang ghee, asin, langis at iba pa, ang tapat na maybahay ay huwag magsabi, “Wala ang asawa.” Ni huwag niyang ipasan sa asawa ang mabibigat na pagod.

Verse 34

तीर्थस्नानार्थिनी नारी पतिपादोदकं पिबेत् । शंकरादपि विष्णोर्वा पतिरेकोधिकः स्त्रियाः

Ang babaeng nagnanais ng bunga ng pagligo sa banal na tīrtha ay uminom ng tubig na ipinanghugas sa mga paa ng kanyang asawa. Sapagkat para sa babae, ang asawa—sa dharma ng tahanan—ay higit pang pangunahing sandigan kaysa kay Śaṅkara o maging kay Viṣṇu.

Verse 35

व्रतोपवासनियमं पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्त्तुर्मृता निरयमृच्छति

Ang babaeng nagsasagawa ng panata, pag-aayuno, o mga tuntunin habang nilalampasan ang kapahintulutan ng asawa ay sinasabing nagpapabawas sa haba ng buhay ng kanyang kabiyak; at pagpanaw niya, siya’y napapasa-impyerno.

Verse 36

उक्ता प्रत्युत्तरं दद्याद्या नारी क्रोधतत्परा । सरमा जायते ग्रामे सृगाली निर्जने वने

Ang babaeng kapag kinakausap ay agad na sumasagot nang pabalang at nakatuon sa galit, ay muling isisilang bilang asong-babae sa nayon, o bilang babaeng-aso-gubat (jackal) sa isang ilang na kagubatan.

Verse 37

स्त्रीणां हि परमश्चैको नियमः समुदाहृतः ऽ । अभ्यर्च्य चरणौ भर्त्तुर्भोक्तव्यं कृतनिश्चयम्

Para sa mga babae, iisa ang ipinahayag na pinakamataas na tuntunin: matapos sambahin nang nararapat ang mga paa ng asawa, siya’y kumain—matatag ang loob sa gayong disiplina.

Verse 38

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेत्परवेश्मसु । न त्रपाकर वाक्यानि वक्तव्यानि कदाचन

Huwag siyang maghangad ng mataas na luklukan; huwag ding pumasok sa bahay ng iba; at kailanman ay huwag magsalita ng mga salitang walang hiya o walang pagpipigil.

Verse 39

अपवादो न वक्तव्यः कलहं दूरतस्त्यजेत् । गुरूणां सन्निधौ क्वापि नोच्चैर्ब्रूयान्न वा हसेत्

Huwag magsalita ng paninirang-puri; talikuran ang alitan mula pa sa malayo. Sa harap ng mga nakatatanda at guro, huwag magsalita nang malakas ni tumawa nang magaspang.

Verse 40

या भर्तारं परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्षकोटरशायिनी

Ang masamang-isip na babaeng tumatalikod sa asawa at palihim na gumagala ay muling isisilang bilang mabagsik na babaeng kuwago, na natutulog sa mga lungga ng puno.

Verse 41

ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयतियाऽन्यं वै केकराक्षी तु सा भवेत

Ang babaeng, bagaman sinaktan, ay nagnanais pang manakit pabalik ay nagiging tigresang kumakagat sa mga toro. At ang tumitingin nang may pagnanasa sa ibang lalaki sa gilid ng mata ay nagiging duling.

Verse 42

या भर्तारं परित्यज्य मिष्टमऽश्नाति केवलम् । ग्रामे वासकरी भूयाद्वल्गुर्वापि श्वविट्भुजा

Ang babaeng tumatalikod sa asawa at tanging masasarap na pagkain lamang ang kinakain ay muling isisilang bilang vāsakarī sa nayon, o kaya bilang valgū na kumakain ng dumi ng aso.

Verse 43

या त्वं कृत्याऽप्रियं ब्रूते मूका सा जायते खलु । या सपत्नीं सदेर्ष्येत दुर्भगा सा पुनःपुन्ः

Ngunit ang babaeng laging nagsasabi ng di-kalugud-lugod ay tunay na nagiging pipi. At ang palaging naiinggit sa kapwa-asawa ay nagiging kapus-palad, muli’t muli sa mga kapanganakan.

Verse 44

दृष्टिं विलुप्य भर्तुर्या कंचिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपा चापि जायते

Ang asawang inililihis ang tingin sa sariling asawa at tumitingin sa ibang lalaki ay, bunga nito, isinisilang na may isang mata, may pusong tumatalikod, at maging pangit ang anyo.

Verse 45

बाह्यादायांतमालोक्य त्वरिता च जलाशनैः । तांबूलैर्व्यजनैश्चैव पादसंवाहनादिभिः

Pagkakita sa asawang nagbabalik mula sa labas, siya’y dapat magmadaling maglingkod—sa tubig at pagkain, sa nganga, sa pagpapaypay, at sa pagmamasahe ng paa at iba pa.

Verse 46

तथैव चाटुवचनैः खेदसंनोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणिता तया

Gayundin, sa matatamis na salita at iba pang gawaing nagpapawi ng pagod, ang babaeng masayang nagpapaligaya sa minamahal ay siyang nagpapaligaya sa tatlong daigdig.

Verse 47

मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता मितं सुतः । अमितस्य हि दातारं भर्त्तारं पूजये त्सदा

Ang ama’y nagbibigay lamang nang may hangganan; ang kapatid ay gayon din; ang anak ay gayon din. Ngunit ang asawa ang nagbibigay nang lampas sa sukat—kaya’t siya’y dapat laging parangalan.

Verse 48

भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्म तीर्थ व्रतानि च । तस्मात्सर्वं परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत

Para sa kanya, ang asawa ang Diyos; ang asawa ang guro; ang asawa ang dharma, ang mga banal na tirtha at ang mga panata. Kaya, isantabi ang lahat, sambahin niya ang iisang asawa.

Verse 49

जीवहीनो यथा देहः क्षणादशुचितां व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्यशुचिः सदा

Gaya ng katawang walang buhay na sa isang iglap ay nagiging marumi, gayon din ang babaeng walang asawa: kahit mahusay na naligo, itinuturing na laging marumi.

Verse 50

अमंगलेभ्यः सर्वेभ्यो विधवा त्यक्तमंगला । विधवा दर्शनात्सिद्धिः क्वापि जातु न जायते

Sa lahat ng di-mapalad, ang biyuda—na nawalan ng pagpapala—ay ibinibilang na di-mapalad; sa pagtanaw lamang sa biyuda, sinasabing hindi kailanman sumisibol ang tagumpay saanman.

Verse 51

विहाय मातरं चैकां सर्वमंगलवर्जिताम । तदाशिषमपि प्राज्ञस्त्यजेदाशीविषोपमाम

Maliban sa iisang ina, na dapat igalang at ibukod, ang marunong ay dapat tanggihan maging ang basbas ng taong salat sa lahat ng pagpapala—na wari’y tulad ng makamandag na ahas.

Verse 52

कन्याविवाहसमये वाचयेयुरिति द्विजाः । भर्तुः सहचरी भूयाज्जीवतोऽजीवतोपिवा

Sa oras ng kasal ng dalaga, ipabigkas ito ng mga dvija: “Nawa’y maging kasama siya ng kanyang asawa—mabuhay man ito o kahit pumanaw man.”

Verse 53

भर्ता सदानुयातव्यो देहवच्छायया स्त्रिया । चंद्रमा ज्योत्स्नया यद्वद्विद्युत्वान्विद्युता यथा

Ang asawa ay dapat laging sundan ng babae na gaya ng anino sa katawan—gaya ng buwan na may liwanag, at ng kidlat na may kislap.

Verse 54

अनुव्रजति भर्तारं गृहात्पितृवनं मुदा । पदेपदेऽश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम

Yaong masayang sumusunod sa asawa mula sa tahanan hanggang sa pitṛvana, sa bawat hakbang ay tumatamo ng gantimpalang kasinghalaga ng Aśvamedha, walang alinlangan.

Verse 55

व्यालग्राही यथा व्यालं बलादुद्धरते बिलात । एवमुत्क्रम्य दूतेभ्यः पतिं स्वर्गं नयेत्सती

Kung paanong ang manghuhuli ng ahas ay pilit na hinihila ang ahas mula sa lungga, gayon din ang tapat na satī, sumasalungat sa mga sugo, ay inaakay ang asawa sa langit.

Verse 56

यमदूताः पलायंते सतीमालोक्य दूरतः । अपि दुष्कृतकर्माणं समुत्सृज्य च तत्पतिम्

Ang mga sugo ni Yama ay tumatakas kapag nakita ang isang satī kahit mula sa malayo, at iniiwan pa ang kanyang asawa, kahit siya’y gumawa ng masasamang gawa.

Verse 57

न तथा बिभीमो वह्नेर्नतथा विद्युतो यथा । आपतंतीं समालोक्य वयं दूताः पतिव्रताम्

Hindi kami, na mga sugo, gaanong natatakot sa apoy o sa kidlat, gaya ng takot namin kapag nakita ang isang pativrata na papalapit nang mabilis.

Verse 58

तपनस्तप्यतेत्यंतं दहनोपि च दह्यते । कंपंते सर्व तेजांसि दृष्ट्वा पातिव्रतं महः

Ang araw ay labis na napapaso, at maging ang apoy ay tila nasusunog; nanginginig ang lahat ng ningning sa pagtanaw sa dakilang liwanag na isinilang sa katapatan ng asawang babae.

Verse 59

यावत्स्वलोमसंख्यास्ति तावत्कोट्ययुतानि च । भर्त्रा स्वर्गसुखं भुंक्ते रममाणा पतिव्रता

Kung gaano karami ang balahibo sa kanyang katawan, gayon karaming koro at sampung-milyong taon—ang tapat na asawa, nagagalak, ay nagtatamasa ng ligaya sa langit kasama ng kanyang asawa.

Verse 60

धन्या सा जननी लोके धन्योसौ जनकः पुनः । धन्यः स च पतिः श्रीमान्येषां गेहे पतिव्रता

Mapalad sa daigdig ang ina, mapalad din ang ama; mapalad din ang marangal na asawa—sa tahanang kinaroroonan ng isang tapat na maybahay.

Verse 61

पितृवंश्यामातृवंश्याःपतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गसौख्यानि भुंजते

Tatlong salinlahi sa angkan ng ama, tatlo sa angkan ng ina, at tatlo sa angkan ng asawa—sa bisa ng kabanalan ng tapat na asawa, ay nagtatamasa ng ginhawa sa langit.

Verse 62

शीलभंगेन दुर्वृत्ताः पातयंति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथापत्युरिहामुत्र च दुःखिताः

Sa paglabag sa mabuting asal, ang masasamang ugali ay nagpapabagsak sa tatlong angkan—ng ama, ng ina, at ng asawa—at nagdadala ng dalamhati rito at sa kabilang buhay.

Verse 63

पतिव्रतायाश्चरणो यत्र यत्र स्पृशेद्भुवम् । तत्रेति भूमिर्मन्येत नात्र भारोस्तिपावनी

Saan man dumikit sa lupa ang paa ng tapat na pativratā, itinuturing ng lupa ang pook na yaon na pinagpala; sapagkat doon ay walang bigat—siya’y nagpapabanal.

Verse 64

बिभ्यत्पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गंधवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

Maging si Sūrya, ang Araw, sa pagkamangha’y naghahangad ng haplos ng pativratā. Gayon din si Soma at si Gandhavaha—tanging upang sila’y mapabanal, at wala nang iba.

Verse 65

आपः पतिव्रता स्पर्शमभिलष्यंति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातास्त्वद्याऽन्यपावनाः

Ang mga tubig ay laging nananabik sa haplos ng pativratā. Ngayon napawi ang aming pamamanhid; ngayon kami’y nalinis—oo, nalinis na higit pa sa ibang nagpapabanal.

Verse 66

गृहेगृहे न किं नार्यो रूपलावण्यगर्विताः । परं विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता

Hindi ba sa bawat tahanan ay may mga babaeng nagmamalaki sa ganda at alindog? Ngunit ang tunay na pativratā ay nakakamtan lamang sa debosyon kay Viśveśa (Śiva), at hindi sa iba.

Verse 67

भार्या मूलं गृहस्थस्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफला भार्या सं तानवृद्धये

Ang asawa ang ugat ng buhay ng maybahay; ang asawa ang ugat ng kaligayahan. Ang asawa ang nagbubunga ng dharma, at ang asawa ang para sa pagdami ng angkan.

Verse 68

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्यया द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति

Ang daigdig na ito at ang kabilang-buhay ay tunay na napagwawagi sa pamamagitan ng asawa. Kung walang asawa, hindi karapat-dapat ang tao sa mga ritwal—pagsamba sa mga deva, handog sa mga ninuno, at paggalang sa mga panauhin.

Verse 69

गृहस्थः स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रसतेऽन्या प्रतिपदं राक्षस्या जरयाथवा

Siya lamang ang dapat kilalaning tunay na maybahay (gṛhastha) na sa kanyang tahanan ay may pativratā. Kung wala, araw-araw ay may iba—gaya ng rākṣasī na anyo ng pagkabulok—na lumalamon sa sambahayan.

Verse 70

यथा गंगाऽवगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रता दृष्ट्या शुभया पावनं भवेत्

Kung paanong ang katawan ay nalilinis sa paglublob sa Gaṅgā, gayundin ang tao’y nalilinis sa mapalad na sulyap ng isang pativratā.

Verse 71

अनुयाति न भर्तारं यदि दैवात्कथंचन । तत्रापि शीलं संरक्ष्यं शीलभंगात्पतत्यधः

Kung sa tadhana ay hindi niya masundan ang kanyang asawa, kahit gayon ay dapat niyang ingatan ang kanyang śīla (mabuting asal); sapagkat sa paglabag sa śīla, ang tao’y bumabagsak sa ibaba.

Verse 72

तद्वैगुण्यादपिस्वर्गात्पतिः पतति नान्यथा । तस्याः पिता च माता च भ्रातृवर्गस्तथैव च

Dahil sa gayong kapintasan (sa kanyang asal), kahit ang asawa ay nahuhulog mula sa langit—wala nang ibang sanhi. Gayundin ang kanyang ama at ina, at gayon din ang kanyang mga kapatid na lalaki, ay nadadamay.

Verse 73

पत्यौ मृते च यायोषिद्वैधव्यं पालयेत्क्वचित् । सा पुनः प्राप्य भर्तारं स्वर्गभोगान्समश्नुते

Kapag namatay ang asawa, ang babaeng tapat na nag-iingat ng pagkabalo ay muling makakamit ang kanyang kabiyak at magtatamasa ng mga ligaya ng langit.

Verse 74

विधवा कबरीबंधो भर्तृबंधाय जायते । शिरसो वपनं तस्मात्कार्यं विधवया सदा

Para sa balo, ang pagtali ng buhol ng buhok ay sinasabing nagiging tanikala sa asawa; kaya’t ang pag-aahit ng ulo ay dapat laging isagawa ng balo.

Verse 75

एकाहारः सदा कार्यो न द्वितीयं कदाचन । त्रिरात्रं पंचरात्रं वा पक्षव्रतमथापि वा

Isang pagkain lamang sa maghapon ang laging dapat sundin—huwag kailanman ang pangalawa; o kaya’y panatang tatlong gabi, limang gabi, o maging panatang kalahating buwan.

Verse 76

मासोपवासं वा कुर्याच्चांद्रायणमथापि वा । कृच्छ्रं वराकं वा कुर्यात्तप्तकृच्छ्रमथापि वा

Maaaring magsagawa ng pag-aayunong isang buwan, o kaya’y panatang Cāndrāyaṇa; maaari ring isagawa ang Kṛcchra na pagtitika, ang Varāka na disiplina, o maging ang Taptakṛcchra na mainit na pagtitika.

Verse 77

यवान्नैर्वा फलाहारैः शाकाहारैः पयोव्रतैः । प्राणयात्रां प्रकुर्वीत यावत्प्राणः स्वयं व्रजेत्

Sa pagkain ng sebada, o diyeta ng prutas, o gulay, o panatang gatas, dapat itaguyod ang paglalakbay ng hininga ng buhay—hanggang sa kusang lumisan ang hiningang mahalaga.

Verse 78

पर्यंकशायिनी नारी वि धवा पातयेत्पतिम् । तस्माद्भूशयनं कार्यं पतिसौख्यसमीहया

Ang balong babae na natutulog sa kama ay sinasabing nagdudulot ng pagbagsak ng kanyang asawa. Kaya, sa pagnanais ng kapakanan ng asawa, sa lupa siya dapat mahimlay.

Verse 79

न चांगोद्वर्तनं कार्यं स्त्रिया विधवया क्वचित् । गंधद्रव्यस्य संयोगो नैव कार्यस्तया पुनः

Hindi kailanman nararapat sa balo ang paghilod o pagpapahid ng langis sa katawan. Gayundin, huwag na siyang muling gumamit ng mga pabango.

Verse 80

तर्पणं प्रत्यहं कार्यं भर्तुः कुशतिलोदकैः । तत्पितुस्तत्पितुश्चापि नामगोत्रादिपूर्वकम

Araw-araw ay dapat isagawa ang tarpaṇa para sa asawa, gamit ang tubig na hinaluan ng kuśa at linga (sesame). Gayundin para sa kanyang ama at lolo, na may wastong pagbanggit ng pangalan, gotra, at iba pa.

Verse 81

विष्णोस्तु पूजनं कार्यं पति बुद्ध्या न चान्यथा । पतिमेव सदा ध्यायेद्विष्णुरूपधरं हरिम्

Ang pagsamba kay Viṣṇu ay dapat gawin na may pagkaunawang Siya ang (sariling) asawa—at hindi sa ibang paraan. Lagi niyang pagnilayan ang asawa lamang, si Hari na nagtataglay ng anyo ni Viṣṇu.

Verse 82

यद्यदिष्टतमं लोके यच्च पत्युः समीहितम् । तत्तद्गुणवते देयं पतिप्रीणनकाम्यया

Anuman ang pinakamamahal sa daigdig, at anuman ang ninanais ng asawa—ang mga iyon mismo ay dapat ihandog sa isang karapat-dapat, sa hangaring mapasaya ang asawa.

Verse 83

वैशाखे कार्तिके माघे विशेषनियमांश्चरेत् । स्नानं दानं तीर्थयात्रां विष्णोर्नामग्रहं मुहुः

Sa Vaiśākha, Kārtika, at Māgha, magsagawa ng natatanging mga panata: pagligo, pagkakawanggawa, paglalakbay sa mga banal na tīrtha, at madalas na pagbigkas ng Banal na Pangalan ni Viṣṇu.

Verse 84

वैशाखे जलकुंभांश्च कार्तिके घृतदीपकाः । माघे धान्य तिलोत्सर्गः स्वर्गलोके विशिष्यते

Sa Vaiśākha, ang pag-aalay ng mga banga ng tubig; sa Kārttika, ang pag-aalay ng mga ilaw na ghee; at sa Māgha, ang pagkakawanggawa ng butil at linga—ito’y lalong dakila ang bunga, nagdudulot ng mataas na gantimpala sa langit.

Verse 85

प्रपा कार्या च वैशाखे देवे देया गलंतिका । उपानद्व्यजनं छत्रं सूक्ष्मवासांसि चन्दनम्

Sa Vaiśākha, magtayo ng prapā, isang pampublikong silungan ng inuming tubig; at sa pagsamba, ihandog ang galaṃtikā, panala ng tubig. Magkaloob din ng sandalyas, pamaypay, payong, pinong kasuotan, at sandalwood.

Verse 86

सकर्पूरं च तांबूलं पुष्पदानं तथैव च । जलपात्राण्यनेकानि तथा पुष्प गृहाणि च

Magkaloob din ng nguyang may halong kampor, at gayundin ng pag-aalay ng mga bulaklak; maraming sisidlang-tubig din, at mga bahay-lagakan ng bulaklak para sa pag-aalay.

Verse 87

पानानि च विचित्राणि द्राक्षा रंभा फलानि च । देयानि द्विजमुख्येभ्यः पतिर्मे प्रीयतामिति

Magkaloob ng sari-saring nakagiginhawang inumin, ubas, saging na ramba, at mga prutas sa mga dakilang brāhmaṇa, na may panalanging: “Nawa’y malugod ang aking Panginoon.”

Verse 88

ऊर्जे यवान्नमश्नीयादेकान्नमथवा पुनः । वृंताकं सूरणं चैव शूकशिंबिं च वर्जयेत्

Sa buwan ng Ūrja (Kārttika), kumain ng pagkaing gawa sa sebada, o kaya’y isang beses lamang sa maghapon. Iwasan ang talong, ang yam na “elephant-foot” (sūraṇa), at ang mga butil at balátong (śūka-śimbi).

Verse 89

कार्तिके वर्जयेत्तैलं कार्तिके वर्जये न्मधु । कार्तिके वर्जयेत्कांस्यं कार्तिके चापिसंधितम्

Sa Kārttika, iwasan ang langis; sa Kārttika, iwasan ang pulot. Sa Kārttika, iwasan ang sisidlang kampana-metal (kāṃsya); at sa Kārttika rin, iwasan ang ‘pinaghalo o pinagsama’ (saṃdhita), yaong mga pagkaing pinag-ugnay o pinaghalong luto.

Verse 90

कार्तिके मौननियमे घंटां चारु प्रदापयेत । पत्रभोजी कांस्यपात्रं घृतपूर्णं प्रयच्छति

Sa Kārttika, habang tinutupad ang panatang katahimikan, maghandog ng isang marikit na kampana (sa Diyos o sa templo). At ang kumakain sa dahon ay magbigay ng sisidlang kampana-metal na punô ng ghee.

Verse 91

भूमिशय्याव्रते देया शय्या श्लक्ष्णा सतूलिका । फलत्यागे फलं देयं रसत्यागे च तद्रसम्

Sa panatang pagtulog sa lupa, magbigay (sa kawanggawa) ng isang makinis na higaan na may sapin at kutson. Kung tatalikuran ang prutas, prutas ang dapat ihandog; at kung tatalikuran ang mga katas, yaon ding mga katas ang ibigay.

Verse 92

धान्यत्यागे च तद्धान्यमथवा शालयः स्मृताः । धेनूर्दद्यात्प्रयत्नेन सालंकाराः सकांचनाः

Kapag tinalikuran ang mga butil, ang mga iyon ding butil ang dapat ihandog—o, ayon sa turo, maghandog ng bigas na śāli. Dapat ding magbigay, nang buong pagsisikap, ng isang baka na pinalamutian at may kasamang ginto bilang marangal na handog.

Verse 93

एकतः सर्वदानानि दीपदानं तथैकतः । कार्तिके दीपदानस्य कलां नार्हंति षोडशीम्

Sa isang panig ay ang lahat ng uri ng kawanggawa, at sa kabila ay ang pag-aalay ng ilawan. Sa buwan ng Kārttika, ang ibang handog ay hindi man lamang katumbas ng ikalabing-anim na bahagi ng bunga ng pag-aalay ng ilawan.

Verse 94

किंचिदभ्युदिते सूर्ये माघस्नानं समाचरेत् । यथाशक्त्या च नियमान्माघस्नायी समाचरेत्

Kapag bahagya nang sumisikat ang araw, isagawa ang paliligo sa Māgha. At ang nagsasagawa ng Māgha-bath ay sumunod sa mga itinakdang pagpipigil at disiplina ayon sa sariling kakayahan.

Verse 95

पक्वान्नैर्भो जयेद्विप्रान्यतिनोपि तपस्विनः । लड्डुकैः फेणिकाभिश्च वटकेंडरिकादिभिः

Sa pag-aalay ng lutong pagkain, parangalan at pasayahin ang mga brāhmaṇa, gayundin ang mga ascetic at iba pang tapasvin—sa pamamagitan ng mga handog na tulad ng laddu, matatamis na pheṇikā, at vaṭaka, eṇḍarikā at mga kahalintulad.

Verse 96

घृतपक्वैः समीरचैः शुचिकर्पूरवासितैः । गर्भे शर्करया पूर्णैर्नेत्रानं दैः सुगंधिभिः

Sa mga matatamis na niluto sa ghee—mabango, dalisay, at pinabanguhan ng kampor—na sa loob ay punô ng asukal, at iba pang gayong mababangong handog, nararapat ang pag-aalay at pagbibigay.

Verse 97

शुष्केंधनानां भारांश्च दद्याच्छीतापनुत्तये । कंचुकं तूलगर्भं च तूलिकां सूपवीतिकाम्

Upang maitaboy ang lamig, magbigay ng mga bigkis ng tuyong panggatong; at maghandog din ng tunika, mga kasuotang may lamang bulak, isang munting unan, at isang mainit na balabal na pambalot.

Verse 98

मंजिष्ठा रक्तवासांसि तथा तूलवतीं पटीम् । जातीफल लवंगैश्च तांबूलानि बहून्यपि

Dapat ding maghandog ng mañjiṣṭhā (madder), mga kasuotang pula, at telang bulak; at marami ring handog na nganga, kasama ang nutmeg at mga clove.

Verse 99

कंबलानि विचित्राणि निर्वातानि गृहाणि च । मृदुलाः पादरक्षाश्च सुगंध्युद्वर्त्तनानि च

Dapat maghandog ng makukulay na kumot, mga tahanang hindi tinatablan ng hangin (o matutuluyan), malalambot na sapin sa paa upang ingatan ang mga paa, at mababangong pulbos o pahid para sa katawan.

Verse 100

घृतकंबलपूजाभिर्महास्नानपुरःसरम् । कृष्णागुरुप्रभृतिभिर्गर्भागारे प्रधूपनैः

Sa pagsamba na may ghee at mga kumot—na pinangungunahan ng dakilang paliligo sa ritwal—at sa pagpapabango ng usok ng insenso sa santuwaryo, gamit ang itim na agaru at iba pang tulad nito, isinasagawa ang gawi.

Verse 110

इदं पातिव्रतं तेजो ब्रह्मतेजो भवान्परम् । तत्राप्येतत्तपस्तेजः किमसाध्यतमं तव

Ang liwanag ng pagiging tapat na maybahay ay isang ningning; ikaw ay kataas-taasan sa ningning ng Brahman. At higit pa roon, ito’y ningning na isinilang sa tapas—ano nga ba ang lubhang di-makakaya mong magawa?

Verse 120

साधयिष्यामि वः कार्यं विसर्ज्येति दिवौकसः । पुनश्चिंतापरो भूत्वाऽगस्तिर्ध्यानपरोभवत्

“Aking tutuparin ang inyong gawain; magsiuwi na kayo,” wika niya sa mga nananahan sa langit. Pagkaraan, muling nalubog sa pagninilay, si Agastya ay pumasok sa malalim na dhyāna.

Verse 121

वेदव्यास उवाच । इमं पतिव्रताध्यायं श्रुत्वा स्त्रीपुरुषोपिवा । पापकंचुकमुत्सृज्य शक्रलोकं प्रयास्यति

Sinabi ni Vedavyāsa: Ang sinumang makarinig ng kabanatang ito tungkol sa pātivratya—babae man o lalaki—pagka’t naihuhubad ang balabal ng kasalanan, ay makaaabot sa daigdig ni Śakra (Indra).