Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 12

Devanagari script

आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्ताडितापि प्रसीदति । इदं कुरु कृतं स्वामिन्मन्यतामिति वक्ति च

Transliteration

ākruṣṭāpi na cākrośettāḍitāpi prasīdati | idaṃ kuru kṛtaṃ svāminmanyatāmiti vakti ca

Translation

Kahit siya’y pagalitan, hindi siya gumaganti ng pag-alipusta; kahit siya’y saktan, nananatili siyang payapa. Sinasabi niya, ‘Gawin ito, aking panginoon—ipagpalagay na natupad na,’ at nagsasalita lamang upang magbigay-lugod.

Word by Word

• आक्रुष्टा: (though) scolded
• आक्रुष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ-क्रुश् (धातु) → आक्रुष्ट (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past participle), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• अपि: even/though
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अपि-कारक अव्यय (even/though)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (Negation particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (Conjunction)

• आक्रोशेत्: should shout back
• आक्रोशेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-क्रुश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• ताडिता: (though) beaten
• ताडिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ताड् (धातु) → ताडित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past participle), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• अपि: even/though
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अपि-कारक अव्यय (even/though)

• प्रसीदति: remains calm/is pleased
• प्रसीदति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-सीद् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (Pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• कुरु: do
• कुरु: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya-visheshana/Predicative (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular); अत्र वाक्ये ‘done (it is)’ इति भावे

• स्वामिन्: O master
• स्वामिन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)

• मन्यताम्: let it be thought/considered
• मन्यताम्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); आज्ञार्थे (let it be considered)

• इति: thus
• इति: Vakyartha-dyotaka (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक अव्यय (Quotative particle)

• वक्ति: says
• वक्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (Conjunction)

Speaker

Agastya (deduced)

Characters & Entities

• Lopāmudrā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Forbearance and self-control are presented as high dharma, transforming domestic life into a field of spiritual discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tirtha is named; the verse contributes to the Kāśī Khaṇḍa’s broader dharmic teaching atmosphere.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a conduct-based teaching (ācāra-dharma).