Adhyaya 2

Verse 1

व्यास उवाच । सूर्य आत्मास्य जगतस्तस्थुषस्तमसोरिपुः । उदियायोदयगिरौ शुचिप्रसृमरैः करैः

Sinabi ni Vyāsa: Ang Araw—ang mismong hininga ng daigdig, ng gumagalaw at di-gumagalaw, at kaaway ng dilim—ay sumikat sa silangang bundok, ikinakalat ang dalisay niyang mga sinag.

Verse 2

संवर्धयन्सतां धर्मान्त्यक्कुर्वंस्तामसीं स्थितिम् । पद्मिनीं बोधयंस्त्विष्टां रात्रौ मुकुलिताननाम्

Pinauunlad niya ang dharma ng mga matuwid at itinataboy ang kalagayang tamasiko; ginising niya ang maningning na lawa ng mga lotus, na ang mga mukha’y nakatikom sa buong gabi.

Verse 3

हव्यं कव्यं भूतबलिं देवादीनां प्रवर्तयन् । प्राह्णापराह्णमध्याह्न क्रियाकालं विजृंभयन्

Pinakikilos niya ang handog sa mga deva, ang alay sa mga ninuno, at ang bali para sa mga nilalang; at inilalatag niya ang takdang oras ng mga ritwal—unang bahagi ng araw, tanghali, at hapon.

Verse 4

असतां हृदि वक्त्रेषु निर्दिशंस्तमसः स्थितिम् । यामिनीकालकलितं जगदुज्जीवयन्पुनः

Itinuturo niya ang luklukan ng dilim sa puso at mukha ng masasama; at winawasak ang naipong lagim ng gabi, muli niyang binubuhay ang daigdig sa kanyang pagsikat.

Verse 5

यस्मिन्नभ्युदिते जातः सम्यक्पुण्यजनोदयः । अहो परोपकरणं सद्यः फलति नेति चेत्

Sa kanyang pagsikat, tunay na nagigising nang wasto ang mga taong may kabutihang-loob. Tunay nga—kung may nag-aalinlangan na ang pagtulong sa kapwa’y agad namumunga, masdan ito.

Verse 6

सायमस्तमितः प्रातः कथं जीवेद्रविः पुनः । सानुरागकरस्पर्शैः प्राचीमाश्वास्य खंडिताम्

Sa paglubog sa dapithapon, paano muling nabubuhay ang Araw sa umaga? Sa mapagmahal na haplos ng kanyang mga sinag, inaaliw niya ang sugatang silangan at muli itong itinatayo.

Verse 7

यामं भुक्त्वा तथाग्नेयीं ज्वलंतीं विरहादिव । लवंगैलामृगमदचंद्रचंदनचर्चिताम

Matapos tiisin ang isang yāma, ang timog-silangan—nagniningas na wari’y sa apoy ng pangungulila—ay pinapahiran ng clove, kardamono, musk, kampor, at sandal, na para bang pinalamig at pinalamutian.

Verse 8

तांबूलीरागरक्तौष्ठीं द्राक्षास्तबकसुस्तनीम् । लवलीवल्लिदोर्वल्ली कंको ली पल्लवांगुलिम्

May mga labing namumula sa kulay ng nganga, may mga dibdib na wari’y kumpol ng ubas; may mga bisig na tulad ng baging ng lavalī, at mga daliring gaya ng malalambot na usbong ng kaṅkolī—ganyan inihihimig ang anyo, marikit na pinalamutian.

Verse 9

मलयानिल निःश्वासां क्षीरोदकवरांबराम् । त्रिकूटस्वर्णरत्नांगीं सुवेलाद्रि नितंबिनीम

Humihinga ng simoy ng Malaya, nababalutan ng kasuutang kasinglinaw ng gatas-puting tubig; ang mga sangkap ay pinalalamutian ng ginto at hiyas ng Trikūṭa, at ang balakang ay tulad ng bundok Suvela—ganyan siya iniaawit sa guniguni.

Verse 10

कावेरीगौतमीजंघां चोलचोलां शुकावृताम् । सह्यदर्दुरवक्षोजां कांतीकांचीविभूषणाम

Ang kanyang mga binti’y ang Kāverī at Gautamī; siya’y nababalutan ng kasuutan ng mga lupain ng Cola, na wari’y natatakpan ng mga loro; ang kanyang dibdib ay ang mga hanay ng Sahya at Dardura; at palamuti niya ang maningning na sinturon—ganyan pinupuri ang lupain/hanay.

Verse 11

सुकोमलमहाराष्ट्रीवाग्विलासमनोहराम् । अद्यापि न महालक्ष्मीर्या विमुंचति सद्गुणाम्

Kaakit-akit sa malamyos na pananalita ng Mahārāṣṭrī, nakalulugod sa mapaglarong talas ng wika; hanggang ngayo’y hindi siya iniiwan ni Mahālakṣmī, sapagkat siya’y hitik sa mararangal na katangian.

Verse 12

सुदक्षदक्षिणामाशामाशानाथः प्रतस्थिवान् । क्रमतः सर्वमर्वन्तो हेलया हेलिकस्य खम्

Pagkaraan, ang Panginoon ng mga dako ay naglakbay patungo sa maayos na timog na direksiyon; sunod-sunod na nagsipagpatuloy ang lahat—magaan, na wari’y ang langit ay pag-aari ng isang mapaglarong manlalakbay.

Verse 13

न शेकुरग्रतो गंतुं ततोऽनूरुर्व्यजिज्ञपत्

Hindi sila makausad pa; kaya si Anūru ay nagtanong at nagsiyasat.

Verse 14

अनूरुरुवाच । भानो मानोन्नतो विन्ध्यो निद्ध्यय गगनं स्थितः । स्पर्धते मेरुणाप्रेप्सु स्त्वद्दत्तां तु प्रदक्षिणाम्

Sinabi ni Anūru: “O Araw, ang Vindhya—namamaga sa pagmamataas—ay nakatindig ngayon sa langit at humaharang sa daan. Nagnanais makipantay sa Bundok Meru, hinahadlangan pa niya ang landas ng pradakṣiṇā na ipinagkaloob sa iyo.”

Verse 15

अन्रूरुवाक्यमाकर्ण्य सविता हृद्यचिन्तयत् । अहो गगनमार्गोपि रुध्यते चातिविस्मयः

Nang marinig ang mga salita ni Anūru, si Savitṛ ay nagmuni sa kanyang puso: “Ay! Maging ang landas sa kalangitan ay maaaring mahadlangan—kay laking pagtataka!”

Verse 16

व्यास उवाच । सूरः शूरोपि किं कुर्यात्प्रांतरे वर्त्मनिस्थितः । त्वरावानपि को रुद्धं मागर्मेको विलंघयेत्

Sinabi ni Vyāsa: “Kahit ang matapang na Araw—ano ang magagawa niya kung napipigil sa dulo ng kanyang landas? Kahit siya’y mabilis, sino ang makalalampas mag-isa sa daang naharangan?”

Verse 17

गृह्यत्राप्रत्यूष्टेः क्षणं नावतिष्ठति । शून्यमार्गे निरुद्धः स किंकरोतु विधिर्बली

Sapagkat dito, sa bukang-liwayway, hindi siya tumitigil kahit saglit. Ngunit kapag napigil sa isang hungkag na landas, ano ang magagawa ng makapangyarihang Tagapag-ayos ng kaayusan (ang Araw)?

Verse 18

योजनानां सहस्रे द्वे द्वे शते द्वे च योजने । योजनस्य निमेषार्धाद्याति सोपि चिरं स्थितः

Bagaman kaya niyang tumawid ng dalawang libo dalawang daan at dalawang yojana sa kalahati ng kisap-mata, siya man ay tumigil doon nang mahabang panahon.

Verse 19

गते बहुतिथेकाले प्राच्यौदीच्यां भृशार्दिताः । चण्डरश्मेः करव्रातपातसन्तापतापिताः

Nang lumipas ang maraming araw, ang mga tao sa silangan at hilaga ay labis na naghirap—tinupok ng naglalagablab na init mula sa bumubuhos na sinag ng mabagsik ang mga rayos na Araw.

Verse 20

पाश्चात्या दक्षिणात्याश्च निद्रामुद्रितलोचनाः । शयिता एव वीक्षन्ते सतारग्रहमंबरम्

Ngunit ang mga tao sa kanluran at timog, ang kanilang mga mata’y selyado ng antok, ay palaging nakahiga—nakikita ang kalangitang punô ng mga bituin at mga planeta habang sila’y nakahimlay.

Verse 21

अहोनाहस्कराभावान्निशानैवाऽनिशाकरात् । अस्तंगतर्क्षान्नभसः कः कालस्त्वेप नेक्ष्यते

“Ay! Kung walang Araw, wala ring araw; at kung walang Buwan, maging ang gabi’y hindi na gabi. Kapag lumubog na sa langit ang mga konstelasyon, anong tanda ng panahon ang maaari pang makita ngayon?”

Verse 22

ब्रह्मांडं किमकांडे वै लयमेष्यति तत्कथम् । परापतंति नाद्यापि पारावारा इतस्ततः

“Ang Brahmāṇḍa ba—ang kosmikong itlog, ang sansinukob—ay biglang tatakbo tungo sa pagkalusaw? Paano mangyayari iyon? Hanggang ngayon, ang mga karagatan ay humahampas at umaalon sa bawat panig.”

Verse 23

स्वाहास्वधावषट्कारवर्जिते जगतीतले । पंचयज्ञक्रियालोपाच्चकंपे भुवनत्रयम्

Nang tumahimik sa balat ng daigdig ang mga sigaw na “svāhā,” “svadhā,” at “vaṣaṭ,” at napabayaan ang mga gawang-ritwal ng limang dakilang yajña, nanginig ang tatlong daigdig.

Verse 24

सूर्योदयात्प्रवर्तंते यज्ञाद्याः सकलाः क्रियाः । ताभिर्यज्ञभुजांतृप्तिः सविता तत्र कारणम्

Mula sa pagsikat ng araw, nagsisimula ang lahat ng gawain—una na ang yajña at iba pa. Sa mga ritong iyon nasisiyahan ang mga tumatanggap ng handog; dito si Savitṛ, ang Araw, ang pangunahing sanhi.

Verse 25

चित्रगुप्तादयः सर्वे कालं जानंति सूर्यतः । स्थितिसर्गविसर्गाणां कारणं केवलं रविः

Si Citragupta at ang lahat ng iba pa ay nakaaalam ng panahon sa pamamagitan ng Araw. Sa pagpapanatili, paglikha, at pagkalusaw, si Ravi—ang Araw—lamang ang tunay na sanhi.

Verse 26

तत्सूर्यस्य गतिस्तंभात्स्तंभितं भुवनत्रयम् । यद्यत्रतत्स्थितं तत्र चित्रन्यस्तमिवा खिलम्

Kapag napigil ang paglakad ng Araw, napapako ang tatlong daigdig. Anumang nasa saan man noon ay waring ganap na nakapirmi, na parang iginuhit sa isang larawan.

Verse 27

एकतस्तिमिरान्नैशादेकतस्तु दिवातपात् । बहूनां प्रलयो जातः कांदिशीकमभूज्जगत्

Sa isang panig, dahil sa dilim ng gabi; sa kabila, dahil sa init ng araw—marami ang napahamak, at ang daigdig ay nalito, nawalan ng patutunguhan.

Verse 28

इति व्याकुलिते लोके सुरासुरनरोरगे । आःकिमेतदकांडेभूद्रुरुदुर्दुद्रुवुः प्रजाः

Kaya nang magulantang ang sanlibutan—sa mga deva, asura, tao, at mga ahas—sumigaw ang mga nilalang: “Ay! Anong biglaang kapahamakan ito?”; humahagulhol, nagtakbuhan silang may sindak.

Verse 29

ततः सर्वे समालोक्य ब्रह्माणं शरणं ययुः । स्तुवंतो विविधैः स्तोत्रै रक्षरक्षेति चाब्रुवन्

Pagkaraan, silang lahat ay tumingin kay Brahmā at lumapit sa kanya bilang kanlungan; nagpupuri sa sari-saring himno at sumisigaw, “Iligtas kami, iligtas kami!”

Verse 30

देवा ऊचुः । नमो हिरण्यरूपाय ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणे । अविज्ञातस्वरूपाय कैवल्यायामृताय च

Sinabi ng mga deva: Pagpupugay kay Brahmā na may ginintuang anyo, sa kanya na ang likas ay mismong Brahman. Pagpupugay sa Isa na di-mabatid ang tunay na anyo, sa Kalayaan mismo, at sa Walang-Kamatayan.

Verse 31

यन्न देवा विजानंति मनो यत्रापि कुंठितम् । न यत्र वाक्प्रसरति नमस्तस्मै चिदात्मने

Sa Yaong kahit ang mga deva’y di lubos na nalalaman—na doo’y napipigil ang isip, at di makausad ang pananalita—sa Yaong Kamalayang Sarili, pagpupugay.

Verse 32

योगिनो यं हृदाकाशे प्रणिधानेन निश्चलाः । ज्योतीरूपं प्रपश्यंति तस्मै श्रीब्रह्मणे नमः

Pagpupugay sa mapalad na Brahmā na siyang minamasdan ng mga yogin—matatag sa malalim na pagninilay—sa kalangitan ng puso bilang anyong liwanag.

Verse 33

कालात्पराय कालाय स्वेच्छयापुरुषाय च । गुणत्रय स्वरूपाय नमः प्रकृतिरूपिणे

Pagpupugay sa Panahong lampas sa panahon, at sa Panahon mismo; pagpupugay sa Purusha na kumikilos ayon sa Kanyang ganap na kalooban; pagpupugay sa Kanya na ang likas ay ang tatlong guṇa, at nagpapakita bilang Prakṛti.

Verse 34

विष्णवे सत्त्वरूपाय रजोरूपाय वेधसे । तमसे रुद्ररूपाय स्थितिसर्गांतकारिणे

Pagpupugay kay Viṣṇu na ang anyo ay Sattva; pagpupugay sa Lumikha, si Brahmā, na ang anyo ay Rajas; at pagpupugay kay Rudra na ang anyo ay Tamas—Siya na nagsasagawa ng pag-iingat, paglikha, at pagkalusaw.

Verse 35

नमो बुद्धिस्वरूपाय त्रिधाहंकृतये नमः । पंचतन्मात्र रूपाय पंचकर्मेद्रियात्मने

Pagpupugay sa Kanya na ang mismong kalikasan ay Buddhi, ang dalisay na talino; pagpupugay sa Kanya na nagiging tatluhang Ahaṅkāra. Pagpupugay sa Kanya na nag-aanyo bilang limang tanmātra, at Siya ring Sarili ng limang pandamang-kilos (karmendriya).

Verse 36

अनित्यनित्यरूपाय सदसत्पतये नमः । समस्तभक्तकृपया स्वेच्छाविष्कृतविग्रह

Pagpupugay sa Kanya na nagpapakita bilang kapwa panandalian at walang-hanggan; pagpupugay sa Panginoon ng pag-iral at di-pag-iral. Sa habag sa lahat ng deboto, Siya’y nagkakatawang-anyo ayon sa Kanyang sariling malayang kalooban.

Verse 37

नमो ब्रह्मांडरूपाय तदंतर्वर्तिने नमः । अर्वाचीनपराची न विश्वरूपाय ते नमः

Pagpupugay sa Iyo na ang anyo ay ang Brahmāṇḍa, ang kosmikong itlog; pagpupugay sa Iyo na nananahan sa loob nito. Pagpupugay sa Iyo na kapwa malapit at malayo, O Ikaw na may anyong unibersal.

Verse 39

तव निःश्वसितं वेदास्तव स्वे दोखिलं जगत् । विश्वा भूतानि ते पादः शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत

Ang mga Veda ay Iyong mismong paghinga; sa Iyo nananahan ang buong daigdig. Lahat ng nilalang ay Iyong mga paa, at ang kalangitan ay nakatindig bilang Iyong ulo.

Verse 40

नाभ्या आसीदंतरिक्षं लोमानि च वनस्पतिः । चन्द्रमा मनसो जातश्चक्षोः सूर्यस्तव प्रभो

Mula sa Iyong pusod sumibol ang kalawakan sa pagitan; mula sa Iyong mga balahibo ang mga halaman. Ang buwan ay isinilang sa Iyong isip, at mula sa Iyong mata ang araw, O Panginoon.

Verse 41

त्वमेव सर्वं त्वयि देव सर्वं स्तोता स्तुतिः स्तव्य इह त्वमेव । ईश त्वयाऽवास्यमिदं हि सर्वं नमोस्तु भूयोपि नमो नमस्ते

Ikaw lamang ang lahat; sa Iyo, O Diyos, nananahan ang lahat. Dito, Ikaw lamang ang sumasamba, ang himno, at ang Dapat purihin. O Panginoon, ang sanlibutan ay nilulukuban at binabalot Mo. Pagpupugay—muli’t muli, pagpupugay sa Iyo.

Verse 42

इति स्तुत्वा विधिं देवा निपेतुर्दंडवत्क्षितौ । परितुष्टस्तदा ब्रह्मा प्रत्युवाच दिवौकसः

Pagkapuri nila kay Vidhī (Brahmā) nang gayon, ang mga diyos ay bumagsak sa lupa na parang tungkod sa ganap na pagpapatirapa. Noon, si Brahmā, na lubhang nasiyahan, ay sumagot sa mga naninirahan sa langit.

Verse 43

ब्रह्मोवाच । यथार्थयाऽनया स्तुत्या तुष्टोस्मि प्रणताः सुराः । उत्तिष्ठत प्रसन्नोस्मि वृणुध्वं वरमुत्तमम्

Sinabi ni Brahmā: Sa tapat at angkop na papuring ito, ako’y nalugod, O mga sura na nagpakumbaba. Tumindig kayo; ako’y mapagpala—pumili kayo ng dakilang biyaya.

Verse 44

यः स्तोष्यत्यनया स्तुत्या श्रद्धावान्प्रत्यहं शुचिः । मां वा हरं वा विष्णुं वा तस्य तुष्टाः सदा वयम्

Sinumang dalisay at may pananampalataya na araw-araw pumupuri sa pamamagitan ng himnong ito—sa akin man, o kay Hara (Śiva), o kay Viṣṇu—sa kanya kami’y laging nalulugod.

Verse 45

दास्यामः सकलान्कामान्पुत्रान्पौत्रान्पशून्वसु । सौभाग्यमायुरारोग्यं निर्भयत्वं रणे जयम्

Ipagkakaloob namin ang lahat ng ninanais—mga anak at apo, mga hayop at yaman; magandang kapalaran, mahabang buhay at kalusugan; kawalang-takot, at tagumpay sa digmaan.

Verse 46

ऐहिकामुष्मिकान्भोगानपवर्गं तथाऽक्षयम् । यद्यदिष्टतमं तस्य तत्तत्सर्वं भविष्यति

Makakamtan niya ang mga kaluguran sa buhay na ito at sa kabilang-buhay, at gayundin ang di-nasisirang kalayaan (mokṣa). Anuman ang pinakanais niya—lahat ng iyon ay tiyak na mangyayari.

Verse 47

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पठितव्यः स्तवोत्तमः । अभीष्टद इति ख्यातः स्तवोयं सर्वसिद्धिदः

Kaya’t sa buong pagsisikap ay dapat bigkasin ang dakilang papuring ito. Kilala ito bilang ‘Tagapagkaloob ng Ninanais’; ang himnong ito’y nagbibigay ng lahat ng ganap na tagumpay.

Verse 48

पुनः प्रोवाच तान्वेधाः प्रणिपत्योत्थितान्सुरान् । स्वस्थास्तिष्ठत भो यूयं किमत्रापि समाकुलाः

Muling nagsalita si Vedhā (Brahmā) sa mga diyos na tumindig matapos magpatirapa: “Magsitayo kayong payapa, O mga deva—bakit kayo nababalisa kahit dito?”

Verse 49

एते वेदा मूर्तिधरा इमा विद्यास्तथाखिलाः । सदक्षिणा अमी यज्ञाः सत्यं धर्मस्तपो दमः

Ito ang mga Veda na nagkatawang-anyo; ito rin ang lahat ng mga vidyā, ang mga banal na kaalaman. Ito ang mga yajña na may wastong dakṣiṇā; ito ang katotohanan, dharma, tapas, at pagpipigil-sa-sarili.

Verse 50

ब्रह्मचर्यमिदं चैषा करुणा भारतीत्वियम् । श्रुतिस्मृतीतिहासार्थ चरितार्था अमीजनाः

Ito ang brahmacarya, at ito ang habag; ito nga ang banal na pananalita, si Bhāratī. Ang mga taong ito ang ganap na katuparan ng diwa ng Śruti, Smṛti, at Itihāsa.

Verse 51

नेह क्रोधो न मात्सर्यं लोभः कामोऽधृतिर्भयम् । हिंसा कुटिलता गर्वो निंदासूयाऽशुचिः क्वचित्

Dito’y walang galit ni inggit; walang kasakiman o pita, walang panghihina ng loob o takot. Wala ring pananakit, panlilinlang, pagmamataas, paninirang-puri, masamang-loob, o karumihan kailanman.

Verse 52

ये ब्राह्मणा ब्रह्मरतास्तपोनिष्ठास्तपोधनाः । मासोपवासषण्मासचातुर्मास्यादि सद्व्रताः

Yaong mga brāhmaṇa na nalulugod sa Brahman, matatag sa tapas at mayaman sa pag-aayuno at pagninilay—na tumutupad ng mga mararangal na panata, gaya ng pag-aayuno nang isang buwan, mga disiplina ng anim na buwan, at Cāturmāsya at iba pa—

Verse 53

पातिव्रत्यरता नार्यो ये चान्ये ब्रह्मचारिणः । ते चामीपश्यत सुरा ये षंढाः परयोषिति

Ang mga babaeng nakatuon sa pativratā, sa tapat na pagtalima sa asawa, at yaong iba pang brahmacārin—masdan din sila, O mga deva. Masdan din yaong mga baog sa pagkalalaki, at yaong mga nahuhumaling sa asawa ng iba.

Verse 54

मातापित्रोरमी भक्ता अमी गोग्रहणे हताः । व्रते दाने जपे यज्ञे स्वाध्याये द्विजतर्पणे

Sila’y tapat sa ina at ama; sila’y nasawi sa pag-iingat sa mga baka. Sa panata, sa pagkakawanggawa, sa pag-uulit ng mantra, sa yajña, sa pag-aaral ng Veda, at sa handog na nagbibigay-kasiyahan sa mga dvija—

Verse 55

तीर्थे तपस्युपकृतौ सदाचारादिकर्मणि । फलाभिलाषिणीबुद्धिर्न येषां ते जना अमी

Sa tīrtha, sa tapas at mga disiplina nito, at sa mga gawaing gaya ng mabuting asal—yaong mga taong ang isip ay hindi naghahangad ng bunga, sila nga ang mga tunay na mararangal.

Verse 56

गायत्री जाप्यनिरता अग्निहोत्र परायणाः । द्विमुखी गो प्रदातारः कपिलादान तत्पराः

Sila’y laging abala sa japa ng Gāyatrī, matatag sa Agnihotra; sila’y mga tagapagkaloob ng mga baka, at masigasig sa pag-aalay ng mapulang-kayumangging Kapilā na baka.

Verse 57

निस्पृहाः सोमपा ये वै द्विजपादोदपाश्च ये । मृताः सारस्वते तीर्थे द्विजशुश्रूषकाश्च ये

Yaong mga walang pagnanasa; yaong nakainom ng Soma sa yajña; yaong uminom ng tubig na naghugas sa paa ng isang brāhmaṇa; yaong namatay sa tīrtha ng Sarasvatī; at yaong naglilingkod sa mga dvija—sila’y lubhang pinararangalan.

Verse 58

प्रतिग्रहे समर्था हि ये प्रतिग्रहवर्जिताः । त एते मत्प्रिया विप्रास्त्यक्ततीर्थ प्रतिग्रहाः

Bagaman may kakayahang tumanggap ng mga handog, yaong mga brāhmaṇa na umiiwas sa pagtanggap ng kaloob—lalo na ang pagtanggap na inuugnay sa kabuhayang tīrtha—sila ang mga minamahal ko.

Verse 59

प्रयागे माघ मासो यैरुषः स्नातोऽमलात्मभिः । मकरस्थे रवौ शुद्धास्त इमे सूर्यवर्चसः

Yaong may malinis na kaluluwa na naligo sa bukang-liwayway sa Prayāga sa buwan ng Māgha—kapag ang Araw ay nasa Makara—ay nalilinis at nagliliwanag sa ningning ng Araw.

Verse 60

वाराणस्यां पांचनदे त्र्यहं स्नातास्तु कार्तिके । अमी ते शुद्धवपुषः पुण्यभाजोतिनिर्मलाः

Sa Vārāṇasī, sa Pañcanada, yaong naligo sa loob ng tatlong araw sa buwan ng Kārtika—sila’y nagiging dalisay ang katawan, tagapagmana ng dakilang kabutihan, at lubhang walang dungis.

Verse 61

स्नात्वा तु मणिकर्णिक्यां प्रीणिता ब्राह्मणा धनैः । त एते सर्वभोगाढ्याः कल्पं स्थास्यंति मत्पुरे

Pagkaligo sa Maṇikarṇikā at pagkalugod sa mga brāhmaṇa sa pamamagitan ng mga handog na yaman, sila’y nagiging sagana sa lahat ng kaligayahan at mananahan sa aking lungsod sa loob ng isang buong kalpa.

Verse 62

ततः काशीं समासाद्य तेन पुण्येन नोदिताः । विश्वेश्वरप्रसादेन मोक्षमेष्यंत्यसंशयम्

Pagkaraan, pagdating sa Kāśī—na inuudyukan ng gayong kabutihan—sa biyaya ni Viśveśvara, tiyak na makakamtan nila ang mokṣa, walang alinlangan.

Verse 63

अविमुक्ते कृतं कर्म यदल्पमपि मानवैः । श्रेयोरूपं तद्विपाको मोक्षो जन्मांतरेष्वपि

Kahit ang munting gawa na ginawa ng tao sa Avimukta, ang bunga nito’y nagiging anyo ng pinakamataas na kabutihan—ang mokṣa—maging sa mga susunod pang kapanganakan.

Verse 64

अहो वैश्वेश्वरे क्षेत्रे मरणादपिनोभयम् । यत्र सर्वे प्रतीक्षंते मृत्युं प्रियमिवाति थिम्

O! Sa banal na kṣetra ni Viśveśvara, wala ni takot kahit sa kamatayan; doon, hinihintay ng lahat ang kamatayan na parang minamahal na panauhin.

Verse 65

ब्राह्मणेभ्यः कुरुक्षेत्रे यैर्दत्तं वसु निर्मलम् । निर्मलांगास्त एते वै तिष्ठंति मम संनिधा

Yaong sa Kurukṣetra ay naghandog ng dalisay na yaman sa mga Brāhmaṇa—ang mga debotong may dalisay na mga sangkap na ito’y tunay na nananatili sa aking mismong piling.

Verse 66

पितामहं समासाद्य गयायां यैः पितामहाः । तर्पिता ब्राह्मणमुखे तेषामेते पितामहाः

Yaong nakarating sa Gayā at pinasiyahan ang kanilang mga ninuno sa pamamagitan ng tarpaṇa na inihandog sa bibig ng mga Brāhmaṇa—ang mismong mga ninunong iyon ay naiaangat para sa kanila.

Verse 67

न स्नानेन न दानेन न जपेन न पूजया । मल्लोकः प्राप्यते देवाः प्राप्यते द्विज तर्पणात्

Hindi sa pagligo, hindi sa pag-aalay ng dāna, hindi sa pagbigkas ng japa, ni sa pagsamba nakakamtan ang aking daigdig; bagkus, O dalawang-beses-isinilang, sa tarpaṇa nakakamtan ang mga deva.

Verse 68

सोपस्कराणिवेश्मानिमु सलोलूखलादिभिः । यैर्दत्तानि सशय्यानि तेषां हर्म्याण्यमूनि वै

Yaong nagkaloob ng mga bahay na may kasangkapan—may mga sisidlang-tubig, mga lusong at iba pa, at may mga higaan—tunay na nagkakamit ng mga mariringal na mansiyon na ito.

Verse 69

ब्रह्मशालां कारयंति वेदमध्यापयंति च । विद्यादानं च ये कुर्युः पुराणं श्रावयंति च

Yaong nagtatatag ng Brahmaśālā, nagpapaturong ituro ang Veda, nagkakaloob ng kaloob ng kaalaman, at nagpapabigkas ng mga Purāṇa—

Verse 70

पुराणानि च ये दद्युः पुस्तकानि ददत्यपि । धर्मशास्त्राणि ये दद्युस्तेषां वासोत्र मे पुरे

Yaong nag-aalay ng mga Purāṇa, nagbibigay rin ng mga aklat, at nagkakaloob ng mga Dharmaśāstra—para sa kanila ay may tahanan dito sa aking lungsod.

Verse 71

यज्ञार्थं च विवाहार्थं व्रतार्थं ब्राह्मणाय वै । अखंडं वसु ये दद्युस्तेत्र स्युर्वसुवर्चसः

Yaong nagbibigay ng di-nababawasang yaman sa isang Brāhmaṇa para sa paghahandog, para sa mga ritwal ng kasal, o para sa isang panata—doon sila nagiging maningning sa kasaganaan.

Verse 72

आरोग्यशालां यः कुर्याद्वैद्यपोषणतत्परः । आकल्पमत्र वसति सर्वभोग समन्वितः

Sinumang magtatatag ng ārogyaśālā, at masigasig sa pagtangkilik sa mga manggagamot—mananahan siya rito sa loob ng isang aeon, na taglay ang lahat ng kaligayahan.

Verse 73

मुक्ती कुर्वंति तीर्थानि ये च दुष्टावरोधतः । ममावरोधे ते मान्या औरसास्तनया इव

Yaong nagpapangyari na ang mga tīrtha ay magbigay ng kalayaan sa pamamagitan ng pagpigil sa masasama—ang gayong mga tao, bilang aking mga kasama, ay pinararangalan ko na parang sarili kong mga anak na isinilang.

Verse 74

विष्णोर्वाममवाशंभोर्ब्राह्मणा एव सुप्रियाः । तेषां मूर्त्या वयं साक्षाद्विचरामो महीतले

Kay Viṣṇu at kay Śambhu, ang mga Brāhmaṇa ang lubhang minamahal; taglay ang kanilang anyo, kami mismo’y hayag na lumalakad sa ibabaw ng lupa.

Verse 75

ब्राह्मणाश्चैव गावश्च कुलमेकं द्विधाकृतम् । एकत्र मंत्रास्तिष्ठंति हविरेकत्र तिष्ठति

Ang mga Brāhmaṇa at ang mga baka ay iisang banal na angkan na nahahati sa dalawang anyo: sa isa nananahan ang mga mantra, at sa isa nananatili ang handog na havis.

Verse 76

ब्राह्मणा जंगमं तीर्थं निर्मितं सार्वभौमिकम् । येषां वाक्योदकेनैव शुद्ध्यंति मलिना जनाः

Ang mga Brāhmaṇa ay isang gumagalaw na tīrtha, itinatag para sa buong daigdig; sa tubig ng kanilang mga salita lamang, ang maruruming tao’y nalilinis.

Verse 77

गावः पवित्रमतुलं गावो मंगलमुत्तमम् । यासां खुरोत्थितो रेणुर्गंगावारिसमो भवेत्

Ang mga baka ay walang kapantay na tagapaglinis; ang mga baka ang pinakadakilang pagpapala. Ang alikabok na iniaangat ng kanilang mga kuko ay nagiging kapantay ng tubig ng Gaṅgā.

Verse 78

शृंगाग्रे सर्वतीर्थानि खुराग्रे सर्व पर्वताः । शृंगयोरंतरे यस्याः साक्षाद्गौरीमहेश्वरी

Sa dulo ng sungay ng baka naroon ang lahat ng tīrtha; sa dulo ng kanyang mga kuko naroon ang lahat ng bundok. Sa pagitan ng kanyang dalawang sungay nananahan si Gaurī Maheśvarī mismo, hayag na hayag.

Verse 79

दीयमानां च गां दृष्ट्वा नृत्यंति प्रपितामहाः । प्रीयंते ऋषयः सर्वे तुष्यामो दैवतैः सह

Pagkakita sa kaloob na baka, sumasayaw sa galak ang mga ninuno; nalulugod ang lahat ng mga rishi, at kasama nila’y nasisiyahan ang mga diyos.

Verse 80

रोरूयंते च पापानि दारिद्र्यं व्याधिभिः सह । धात्र्यः सर्वस्य लोकस्य गावो मातेव सर्वथा

Humahagulhol at tumatakas ang mga kasalanan; lumalayo ang karalitaan kasama ng mga sakit. Sapagkat ang mga baka ang tagapagtaguyod ng buong daigdig—gaya ng ina sa lahat ng paraan.

Verse 81

गवां स्तुत्वा नमस्कृत्य कृत्वा चैव प्र दक्षिणाम् । प्रदक्षिणीकृतातेन सप्तद्वीपा वसुंधरा

Pagkapuri sa mga baka, pagyukod sa kanila, at pag-ikot nang may paggalang (pradakṣiṇā), sa gayon ay naipapaikot ang buong daigdig na may pitong kontinente.

Verse 82

या लक्ष्मीः सवर्भूतानां या देवेषु व्यवस्थिता । धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु

Nawa’y ang Diyosa Lakṣmī—na nananahan sa lahat ng nilalang at itinatag sa mga diyos—ay mag-alis ng aking kasalanan, sa paglitaw niya bilang anyong baka.

Verse 83

विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा चैव विभावसोः । स्वधा या पितृमुख्यानां सा धेनुर्वरदा सदा

Siya na si Lakṣmī sa dibdib ni Viṣṇu, at siya na si Svāhā para sa Diyos-Apoy; siya na si Svadhā para sa mga pangunahing ninuno—siya ang baka, laging tagapagkaloob ng mga biyaya.

Verse 84

गोमयं यमुना साक्षाद्गोमूत्रं नर्मदा शुभा । गंगा क्षीरं तु यासां वै किं पवित्रमतः परम्

Ang dumi ng baka ay tunay na Yamunā; ang ihi ng baka ay ang mapalad na Narmadā; at ang gatas ng mga bakang yaon ay ang Gaṅgā mismo—ano pang tagapaglinis ang hihigit dito?

Verse 85

गवामंगेषु तिष्ठंति भुवनानि चतुर्दश । यस्मात्तस्माच्छिवं मे स्यादिहलोके परत्र च

Sa mga sangkap ng mga baka nananahan ang labing-apat na daigdig. Kaya, sa katotohanang iyon, nawa’y mapasakin ang Śiva—ang pagpapala—dito sa mundong ito at sa kabilang-buhay din.

Verse 86

इति मंत्रं समुच्चार्य धेनूर्वाधेनु मेव वा । यो दद्याद्द्विजवर्याय स सर्वेभ्यो विशिष्यते

Sa pagbigkas ng mantrang ito, sinumang maghandog ng gatasang baka—o kahit bakang hindi nagpapagatas—sa isang dakilang brāhmaṇa, siya’y nagiging higit na marangal kaysa sa lahat.

Verse 87

मया च विष्णुना सार्धं शिवेन च महर्षिभिः । विचार्य गोगुणान्नित्यं प्रार्थनेति विधीयते

Matapos pagnilayan nang palagian ang mga kabutihan ng baka—ako, kasama si Viṣṇu, si Śiva, at ang mga dakilang ṛṣi—ito’y itinatakda bilang panalangin.

Verse 88

गावो मे पुरतः संतु गावो मे संतु पृष्ठतः । गावो मे हृदये संतु गवां मध्ये वसाम्यहम्

Nawa’y ang mga baka ay nasa aking unahan; nawa’y ang mga baka ay nasa aking likuran. Nawa’y ang mga baka’y manahan sa aking puso; nawa’y ako’y manirahan sa gitna ng mga baka.

Verse 89

नीराजयति योंगानि गवां पुच्छेन भाग्यवान् । अलक्ष्मीः कलहो रोगास्तस्यांगाद्यांति दूरतः

Ang mapalad na taong nagsasagawa ng banal na nīrājana sa mga bahagi ng katawan gamit ang buntot ng baka—ang kamalasan, alitan, at mga sakit ay lumalayo sa kanyang katawan.

Verse 90

गोभिर्विप्रश्च वेदैश्च सतीभिः सत्यवादिभिः । अलुब्धैर्दा नशीलैश्च सप्तभिर्धार्यते मही

Ang daigdig ay inaalalayan ng pito: mga baka, mga brāhmaṇa, ang mga Veda, mga tapat at malinis na babae, mga nagsasalita ng katotohanan, ang di-sakim, at ang mga mapagkawanggawa.

Verse 91

मम लोकात्परोलोको वैकुंठ इति गीयते । तस्योपरिष्टात्कौमार उमालोकस्ततः परम्

Higit sa aking daigdig, sinasabi, ay ang Vaikuṇṭha. Sa ibabaw niyon ay ang kaharian ni Kaumāra; at lampas pa roon ay ang daigdig ni Umā.

Verse 92

शिवलोकस्तदुपरि गोलो कस्तत्समीपतः । गोमातरः सुशीलाद्यास्तत्र संति शिवप्रियाः

Sa ibabaw niyon ay ang daigdig ni Śiva, at malapit dito ang Goloka. Doon nananahan ang mga inang-baka—si Suśīlā at iba pa—na minamahal ni Śiva.

Verse 93

गवां शुश्रूरूषकाये च गोप्रदाये च मानवाः । एषामन्यतमे लोके ते स्युः सर्वसमृद्धयः

Ang mga taong naglilingkod sa mga baka, at ang mga taong nagkakaloob ng baka bilang kaloob—sila’y nananahan sa isa o iba pa sa mga daigdig na iyon, na puspos ng lahat ng kasaganaan.

Verse 94

यत्र क्षीरवहा नद्यो यत्र पायस कर्दमाः । न जरा बाधते यत्र तत्र गच्छंति गोप्रदाः

Kung saan ang mga ilog ay dumadaloy na parang gatas, kung saan ang putik ay tila payas, at kung saan hindi dumadapo ang katandaan—doon napaparoon ang mga nagkakaloob ng baka.

Verse 95

श्रुतिस्मृतिपुराणज्ञा ब्राह्मणाः परिकीर्तिताः । तदुक्ताचारचरणा इतरे नामधारकाः

Yaong tunay na nakaaalam ng Śruti, Smṛti, at mga Purāṇa ang ipinahahayag na mga Brāhmaṇa; yaong sumusunod sa asal na itinuro roon ang tunay—ang iba’y Brāhmaṇa sa pangalan lamang.

Verse 97

श्रुतिस्मृती तु नेत्रे द्वे पुराणं हृदयं स्मृतम् । श्रुतिस्मृतिभ्यां हीनोंधः काणः स्यादेकया विना । पुराणहीनाद्धृच्छून्यात्काणांधावपि तौ वरौ । श्रुतिस्मृत्युदितोधर्मः पुराणे परिगीयते

Ang Śruti at Smṛti ay dalawang mata, at ang Purāṇa ay inaalala bilang puso. Kapag kapos sa Śruti at Smṛti, ang tao’y bulag; kung isa lamang ang wala, siya’y isang-mata. Ngunit kung walang Purāṇa, hungkag ang puso; higit pang mainam ang isang-mata at ang bulag kaysa roon. Ang Dharma na itinuro ng Śruti at Smṛti ay inaawit at nililinaw sa mga Purāṇa.

Verse 98

तद्बाह्मणाय गोर्देया सर्वत्र सुखमिच्छता । न देया द्विजमात्राय दातारं सोप्यधो नयेत्

Kaya ang nagnanais ng kaginhawahan sa lahat ng dako ay dapat maghandog ng baka sa gayong tunay na Brāhmaṇa. Huwag itong ibigay sa ‘dalawang-ulit na isinilang’ sa pangalan lamang, sapagkat ang gayong tatanggap ay hihila sa nagkaloob pababa.

Verse 99

यस्य धर्मेऽस्ति जिज्ञासा यस्य पापाद्भयं महत् । श्रोतव्यानि पुराणानि धमर्मूलानि तेन वै

Sinumang may pananabik na maunawaan ang Dharma, at sinumang may matinding takot sa kasalanan—dapat niyang pakinggan ang mga Purāṇa, na siyang mga ugat ng Dharma, tunay nga.

Verse 100

चतुर्दशसु विद्यासु पुराणं दीप उत्तमः । अंधोपि न तदा लोकात्संसाराब्धौ क्वचित्पतेत्

Sa labing-apat na sangay ng kaalaman, ang Purāṇa ang pinakadakilang ilawan; sa liwanag nito, kahit ang ‘bulag’ ay hindi mahuhulog sa karagatan ng saṃsāra sa mundong ito.

Verse 110

उत्फुल्लपद्मनयना निर्मिताः सुकृतार्थिनः । तावेव चरणौ धन्यौ काशीमभिप्रयायिनौ

Ang may mga matang gaya ng namumulaklak na lotus ay nilikha bilang mga naghahangad ng kabutihang-gawa; tunay na pinagpala ang mga paang yaon na tumutungo patungong Kāśī.

Verse 114

इह वंशं परिस्थाप्य भुक्त्वा सर्व सुखानि च । सत्यलोके चिरं स्थित्वा ततो यास्यंति शाश्वतम्

Dito, matapos itatag ang kanilang angkan at tamasahin ang lahat ng kaginhawahan, sila’y mananatiling matagal sa Satyaloka; pagkaraan, tutungo sila sa walang-hanggang kalagayan.