Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

Devanagari script

अविमुक्ते कृतं कर्म यदल्पमपि मानवैः । श्रेयोरूपं तद्विपाको मोक्षो जन्मांतरेष्वपि

Transliteration

avimukte kṛtaṃ karma yadalpamapi mānavaiḥ | śreyorūpaṃ tadvipāko mokṣo janmāṃtareṣvapi

Translation

Kahit ang munting gawa na ginawa ng tao sa Avimukta, ang bunga nito’y nagiging anyo ng pinakamataas na kabutihan—ang mokṣa—maging sa mga susunod pang kapanganakan.

Word by Word

• अविमुक्ते: in Avimukta (Kāśī)
• अविमुक्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अविमुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (स्थाननाम), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• कृतम्: done/performed
• कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृत्-प्रत्ययः क्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (कर्म इति सह)

• कर्म: deed/action
• कर्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• अल्पम्: small
• अल्पम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अल्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• मानवैः: by humans
• मानवैः: Kartr-karana (Agent-instrument/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन

• श्रेयोरूपम्: having the form of welfare
• श्रेयोरूपम्: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रेयस् (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (श्रेयसः रूपम्)

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• विपाकः: result/fruition
• विपाकः: Karta (Predicate nominal/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विपाक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मोक्षः: liberation
• मोक्षः: Karta (Predicate nominal/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जन्मान्तरेषु: in other births
• जन्मान्तरेषु: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्म (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन; तत्पुरुष (जन्मनः अन्तरेषु = in other births)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience seeking assurance about efficacy of actions in Kāśī

Visual Art Cues

Scene: A symbolic map-like vision of Avimukta: narrow lanes, countless shrines, and an invisible aura where even a small act—offering a flower or bowing—radiates into a vast liberation-light extending across lifetimes.

Characters & Entities

• Avimukta
• Kāśī
• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s Avimukta is uniquely potent: even minor actions there mature into the supreme good—mokṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Avimukta-kṣetra (the core sacred zone of Kāśī) is directly glorified.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is mandated; the teaching emphasizes the extraordinary fruitfulness of any dharmic act performed in Avimukta.