Adhyaya 17

Verse 1

शिवशर्मोवाच । शुक्रसंबंधिनी देवौ कथा श्रावि मया शुभा । यस्याः श्रवणमात्रेण प्रीणिते श्रवणे मम

Sinabi ni Śivaśarman: “O Diyosa, aking isinalaysay ang mapalad na salaysay na kaugnay ni Śukra; sa pagdinig lamang nito, ang aking puso’y nalulugod habang nakikinig.”

Verse 2

कस्य पुण्यनिधेर्लोकः शोकहृत्त्वेष निर्मलः । एतदाख्यातुमुद्युक्तौ भवंतौ भवतां मम

O kayong dalawa, mga kayamanang-punya—kanino ang dalisay na daigdig na ito na pumapawi ng dalamhati? Maging handa kayong ipaliwanag ito sa akin.

Verse 3

धयित्वा श्रोत्रपात्राभ्यां वाणीममृतरूपिणीम् । न तृप्तिमधिगच्छामि भवन्मुखसुखोद्गताम्

Ininom ko sa sisidlan ng aking mga tainga ang inyong pananalita—na anyong nektar, matamis na umaagos mula sa inyong mga bibig—ngunit hindi pa rin ako nabubusog.

Verse 4

गणावूचतुः । लोहितांगस्य लोकोयं शिवशर्मन्निबोध ह । उत्पत्तिं चास्य वक्ष्यावो भूसुतोयं यथाभवत्

Sinabi ng mga Gaṇa: “Unawain mo, O Śivaśarman—ang daigdig na ito’y kay Lohitāṅga. Isasalaysay rin namin ang kanyang pinagmulan, at kung paanong ang isang ito’y naging anak ng Daigdig.”

Verse 5

पुरा तपस्यतः शंभोर्दाक्षायण्या वियोगतः । भालस्थलात्पपातैकः स्वेदबिंदुर्महीतले

Noong unang panahon, habang si Śambhu ay nagsasagawa ng matinding tapas dahil sa pagkawalay kay Dākṣāyaṇī, isang patak ng pawis ang nahulog mula sa kanyang noo sa ibabaw ng lupa.

Verse 6

ततः कुमारः संजज्ञे लोहितांगो महीतलात् । स्नेहसंवर्धितः सोथ धात्र्या धात्रीस्वरूपया

Mula roon, isinilang mula sa ibabaw ng lupa ang isang batang si Lohitāṅga. At siya’y pinalaki nang may pag-ibig ng isang tagapag-alaga na may anyo mismo ni Dhātrī, ang Ina-Lupa.

Verse 7

माहेय इत्यतः ख्यातिं परामेष गतः सदा । ततस्तेपे तपोत्युग्रमुग्रपुर्यां पुरानघ

Kaya’t palagi siyang nagkamit ng dakilang katanyagan bilang “Māheya.” Pagkaraan, O walang kasalanan, nagsagawa siya ng napakatinding pag-aayuno at pagninilay sa Ugrapurī.

Verse 8

असिश्च वरणा चापि सरितौ यत्र शोभने । द्युनद्योत्तरवाहिन्या मिलितेऽत्र जगद्धिते

Dito, sa marikit na pook na ito, nagtatagpo ang mga ilog na Asi at Varaṇā, kasama ng makalangit na ilog na dumadaloy pahilaga—isang pagsasanib na para sa kapakanan ng daigdig.

Verse 9

सर्वगोपि हि विश्वेशो यत्र नित्यं प्रकाशते । मुक्तये सर्वजंतूनां कालोज्ज्ञित स्ववर्ष्मणाम्

Sapagkat doon, ang Panginoong Viśveśa—bagaman natatago sa lahat—ay walang hanggang nagniningning, at nagbibigay ng kalayaan sa lahat ng nilalang na ang sariling katawan ay dinaig ng Panahon.

Verse 10

अमृतं हि भवंत्येव मृता यत्र शरीरिणः । अनुग्रहं समासाद्य परं विश्वेश्वरस्य ह

Tunay nga, sa pook na yaon, maging ang mga may katawan na namatay ay nagiging walang-kamatayan, sapagkat natamo nila ang kataas-taasang biyaya ng Panginoong Viśveśvara.

Verse 11

अपुनर्भवदेहास्ते येऽविमुक्रेतनुत्यजः । विना सांख्येन योगेन विना नानाव्रतादिभिः

Yaong nagbubuwal ng katawan sa Avimukta ay nagkakamit ng katawang di na muling isisilang—nang hindi na kailangan ang Sāṃkhya, ni Yoga, ni sari-saring panata at iba pang pagtalima.

Verse 12

संस्थाप्य लिंगं विधिना स्वनाम्नांगारकेश्वरम् । पांचमुद्रे महास्थाने कंबलाश्वतरोत्तरे

Matapos maitatag nang wasto ang liṅga ayon sa itinakdang ritwal, pinangalanan niya ito, mula sa sarili niyang pangalan, na Aṅgārakeśvara, sa dakilang banal na pook na Pāñcamudrā, sa hilaga ng Kambalāśvatara.

Verse 13

ज्वलदंगारवत्तेजो यावत्तस्यशरीरतः । विनिर्ययौ तपस्तावत्तेन तप्तं महात्मना

Mula sa kanyang katawan ay umagos ang ningning na wari’y naglalagablab na baga; habang lumalabas ang apoy na liwanag na iyon, gayon din katagal ang dakilang-loob na nalulunod sa matinding tapasya.

Verse 14

ततोंगारक नाम्ना स सर्वलोकेषु गीयते । तस्य तुष्टो महादेवो ददौ ग्रहपदं महत्

Kaya sa lahat ng mga daigdig siya’y inaawit at kinikilala sa pangalang “Aṅgāraka”; at si Mahādeva, nalugod sa kanya, ay nagkaloob ng dakilang katayuan bilang Graha, ang diyos na planeta.

Verse 15

अंगारक चतुर्थ्यां ये स्नात्वोत्तरवहांभसि । अभ्यर्च्यांगारकेशानं नमस्यंति नरोत्तमाः

Yaong mga pinakadakila sa mga tao na, sa Aṅgāraka Caturthī, ay naliligo sa tubig ng Uttaravahā (ang agos na pahilaga) at sumasamba kay Aṅgārakeśa, na may pagpapatirapa sa paggalang—

Verse 16

न तेषां ग्रहपीडा च कदाचित्क्वापि जायते । अंगांरकेन संयुक्ता चतुर्थी लभ्यते यदि

Sa kanila, kailanman at saanman ay hindi sumisibol ang pighati ng mga planeta—kung ang banal na Caturthī ay makamtan na kaisa ni Aṅgāraka (Mars).

Verse 17

उपरागसमं पर्व तदुक्तं कालवेदिभिः । तस्यां दत्तं हुतं जप्तं सर्वं भवति चाक्षयम्

Ipinahayag ng mga nakaaalam ng banal na panahon na ang pagdiriwang na ito’y kapantay ng pista ng eklipse; anuman ang ihandog na dāna, ihain sa apoy, o bigkasin sa japa sa araw na iyon ay nagiging di-nauubos.

Verse 18

श्रद्धया श्राद्धदा ये वै चतुर्थ्यंगारयोगतः । तेषां पितॄणां भविता तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी

Yaong may pananampalataya na nag-aalay ng śrāddha sa Caturthī na kaisa ni Aṅgāraka—sa kanilang mga ninuno ay sumisilang ang kasiyahang tumatagal ng labindalawang taon.

Verse 19

अंगारकचतुर्थ्यां तु पुरा जज्ञे गणेश्वरः । अतएव तु तत्पर्व प्रोक्तं पुण्यसमृद्धये

Tunay nga, noong unang panahon ay isinilang si Gaṇeśvara sa Aṅgāraka Caturthī; kaya ang banal na araw na iyon ay ipinahahayag upang lumago at sumagana ang kabutihang-pala.

Verse 20

एकभक्तव्रती तत्र संपूज्य गणनायकम् । किंचिद्दत्त्वा तमुद्दिश्य न विघ्नैरभिभूयते

Doon, ang tumutupad ng ekabhakta-vrata, matapos sambahin nang wasto si Gaṇanāyaka at magbigay kahit kaunting dāna na iniaalay sa Kanya, ay hindi dinadaig ng mga hadlang.

Verse 21

अंगारेश्वर भक्ता ये वाराणस्यां नरोत्तमाः । तेऽस्मिन्नंगारके लोके वसंति परमर्द्धयः

Yaong pinakamahuhusay sa mga tao na deboto ni Aṅgāreśvara sa Vārāṇasī, ay nananahan sa mundong Aṅgāraka, na pinagkalooban ng sukdulang kasaganaan.

Verse 22

अगस्त्य उवाच । इत्थं कथयतोरेव रम्यां पुण्यवतीं कथाम् । भगवद्गणयोः प्राप नेत्रातिथ्यं गुरोः पुरी

Sinabi ni Agastya: Habang ang dalawang iyon ay gayon ngang nagsasalaysay ng kaaya-aya at kabanal-banal na kuwentong nagdudulot ng punya, ang lungsod ng Guru—ang banal na Kāśī—ay sumapit sa paningin ng mga tagapaglingkod ng Panginoon, na wari’y handog na pista sa kanilang mga mata.

Verse 23

नेत्रानंदकरीं दृष्ट्वा शिवशर्माऽथ तां पुरीम् । पप्रच्छाचार्यवर्यस्य कस्येयं पूरनुत्तमा

Nang makita ang lungsod na nagbibigay-galak sa mga mata, si Śivaśarmā ay nagtanong sa dakilang guro: “Kanino ang walang kapantay na lungsod na ito?”

Verse 24

गणावूचतुः । सखे सुखं समाख्यावो नानाख्येयं तवाग्रतः । अध्वखेदापनोदाय पुनरस्याः पुरः कथाम्

Sinabi ng mga Gaṇa: “Kaibigan, ikalulugod naming ipahayag sa harap mo ang dapat isalaysay. Upang maalis ang pagod sa paglalakbay, pakinggan mong muli ang kasaysayan ng lungsod na ito habang aming isinasalaysay.”

Verse 25

विधेर्विधित्सतः पूर्वं त्रिलोकीरचनां मुदा । आविरासुः सुताः सप्त मानसाः स्वस्यसंनिभाः

Bago pa man ang Lumikha (Vidhātṛ/Brahmā), na may galak na nagnanais likhain ang tatlong daigdig, ay magsimula sa paglikha, pitong anak na isinilang sa isip—na kawangis niya—ang nagpakita.

Verse 26

मरीच्यत्र्यंगिरो मुख्याः सर्वे सृष्टिप्रवर्तकाः । प्रजापतेरंगिरसस्तेष्वभूद्देवसत्तमः

Kabilang sa kanila, sina Marīci, Atri, at Aṅgiras ang pinakapanguna—pawang tagapagpasulong ng paglikha. At mula kay Prajāpati Aṅgiras ay sumibol ang isang anak na pinakadakila sa mga tulad-diyos.

Verse 27

सुतश्चांगिरसो नाम बुद्ध्या विबुधसत्तमः । शांतो दांतो जितक्रोधो मृदुवाङ्निर्मलाशयः

Ang anak niya, na tinawag na Āṅgirasa, ay sa talino’y pinakadakila sa mga pantas: mapayapa, may pagpipigil-sa-sarili, nagwagi sa galit, banayad magsalita, at dalisay ang puso.

Verse 28

वेदवेदार्थतत्त्वज्ञः कलासु कुशलोऽमलः । पारदृश्वा तु सर्वेषां शास्त्राणां नीतिवित्तमः

Batid niya ang diwa ng mga Veda at ang tunay na kahulugan nito; siya’y walang dungis at bihasa sa mga sining. Lubos niyang nasiyasat ang lahat ng śāstra, at siya ang nangunguna sa pag-unawa sa dharma at wastong pamamahala.

Verse 29

हितोपदेष्टा हितकृदहितात्यहितः सदा । रूपवाञ्छीलसंपन्नो गुणवान्देशकालवित्

Siya’y nagtuturo ng kapaki-pakinabang, gumagawa ng kapaki-pakinabang, at laging malayo sa nakapipinsala. Kaaya-aya ang anyo, may mabuting asal, hitik sa kabutihan, at marunong tumingin sa lugar at panahon.

Verse 30

सर्वलक्षणसंभार संभृतो गुरुवत्सलः । तताप तापसीं वृत्तिं काश्यां स महतीं दधत

Taglay ang lahat ng mapalad na palatandaan at may wagas na pag-ibig sa guro, isinagawa niya sa Kāśī ang dakilang pag-aayuno at pagninilay, pinananatili ang marangal na landas ng isang tapasvin.

Verse 31

महल्लिंगं प्रतिष्ठाप्य शांभवं भूरिभावनः । अयुतं शरदां दिव्यं दिव्यतेजा महातपाः

Itinatag niya ang dakilang Liṅga ni Śaṃbhu; ang mahabaging tagapagpala, ang dakilang tapasvin na may banal na ningning, ay nagsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay sa loob ng sampung libong banal na taglagas.

Verse 32

ततः प्रसन्नो भगवान्विश्वेशो विश्वभावनः । आविर्भूय ततो लिंगान्महसां राशिरब्रवीत्

Pagkaraan, naging mapagpala si Bhagavān Viśveśvara, ang Tagapagtaguyod ng sansinukob. Mula sa Liṅga ay nagpakita Siya, tila bunton ng liwanag, at nagsalita.

Verse 33

प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूहि यत्ते मनसि वर्तते । इति शंभुं समालोक्य तुष्टावेति स हृष्टवान्

“Ako’y nalugod. Sabihin mo ang biyaya—anumang nasa iyong puso.” Sa gayon, pagtanaw kay Śambhu, siya’y nagalak at nagsimulang umawit ng papuri.

Verse 34

आंगिरस उवाच । जय शंकर शांत शशांकरुचे रुचिरार्थद सर्वद सर्वशुचे । शुचिदत्त गृहीत महोपहृते हृतभक्तजनोद्धततापतते

Sinabi ni Aṅgiras: “Tagumpay sa Iyo, O Śaṅkara—kapayapaan mismo, kislap na gaya ng buwan; Tagapagkaloob ng maririkit na layon, Tagapagkaloob ng lahat, O Lubos na Dalisay. Tinatanggap Mo ang dakilang handog na inihahain nang may kadalisayan, at inaalis Mo ang mabagsik na pagliyab ng pagdurusa ng Iyong mga deboto.”

Verse 35

ततसर्वहृदंबर वरदनते नतवृजिनमहावन दाहकृते । कृतविविधचरित्रतनोसुतनो तनुविशिखविशोषणधैर्यनिधे

O Tagapagkaloob ng biyaya, Ikaw ang panloob na langit ng bawat puso; Ikaw na nagsusunog sa malawak na gubat ng kasalanan ng mga yumuyukod. Ikaw na ang katawan ay nagsasagawa ng sari-saring banal na gawa; Kayamanan ng katatagan, na pinatutuyo ang maninipis na palaso ng pagnanasa.

Verse 36

निधनादि विवर्जितकृतनतिकृत्कृतिविहितमनोरथपन्नगभृत् । नगभर्तृसुतार्पितवामवपुः स्ववपुःपरिपूरितसर्वजगत्

Malaya sa kamatayan at sa lahat ng hanggahan; tumatanggap at tumutupad sa mapagpakumbabang pagpupugay; tumutupad sa mga hangaring isinilang sa mabubuting gawa; Tagapasan ng ahas. Ang Iyong kaliwang panig ay inialay sa anak ng Panginoon ng Bundok, gayunman sa Iyong sariling katawan ay nilulukob at pinupuno Mo ang buong sansinukob.

Verse 37

त्रिजगन्मयरूपविरूपसुदृग्दृगुदंचनकुंचन कृतहुतभुक् । भवभूतपतेप्रमथैकपते पतितेष्वपिदत्तकरप्रसृते

Ang anyo Mo’y mismong diwa ng tatlong daigdig; ang Iyong kamangha-manghang paningin ay umaangat at pumipigil sa lahat; at ang Apoy ng handog ay naglilingkod sa Iyo. O Panginoon ng mga nilalang at ng pag-iral, tanging Guro ng mga Pramatha—iniuunat Mo ang Iyong kamay kahit sa mga nalugmok.

Verse 38

प्रसूताखिलभूतलसंवरणप्रणवध्वनिसौधसुधांशुधर । वरराजकुमारिकया परया परितः परितुष्ट नतोस्मि शिव

O Śiva, Ikaw na lumilikha at yumayakap sa lahat ng mga daigdig; Tagapasan ng buwan, na ang tahanan ay umaalingawngaw sa tunog ng Praṇava (Oṃ). Lubos na kinalulugdan sa lahat ng dako ng Kataas-taasang Prinsesa (ang Diyosa), yumuyuko ako sa Iyo.

Verse 39

शिवदेव गिरीश महेश विभो विभवप्रद गिरिश शिवेशमृड । मृडयोडुपतिध्र जगत्त्रितयं कृतयंत्रणभक्तिविघातकृताम्

O banal na Śiva, Girīśa, Mahēśa, Vibhu—Tagapamahagi ng kasaganaan; Panginoon ng Bundok, Panginoon ni Śivā (ang Diyosa), O Mṛḍa. O Tagapasan ng buwan—pagpalain Mo ang tatlong daigdig at wasakin ang mga gapos na humahadlang sa debosyon.

Verse 40

न कृतांत त एष बिभेभि हरप्रहराशु महाघममोघमते । नमतांतरमन्यदवैनि शिवं शिवपादनतेः प्रणतोस्मि ततः

Hindi natatakot sa Kamatayan ang taong ito, sapagkat ang Iyong mabilis na hampas, O Hara, ay pumupuksa sa malaking kasalanan—O di-nagkukulang sa karunungan. Wala nang higit na kanlungan para sa mga yumuyuko kundi si Śiva; kaya ako’y nagpapatirapa sa Kanya, sa harap ng mga paang aking sinasamba.

Verse 41

विततेऽत्र जगत्यखिलेऽघहरं हर तोषणमेव परं गुणवन् । गुणहीनमहीन महावलयं प्रलयांतकमीश नतोस्मि ततः

Sa malawak na daigdig na ito, O Hara, ang sukdulang kabutihan ng mga may dangal ay ang pagkalugod Mo—Ikaw na tagapag-alis ng lahat ng kasalanan. O Panginoon, hindi Ka nababawasan kahit sa kawalan ng mga katangian; Ikaw ang dakilang sumasaklaw na bilog, ang hanggahan ng pagkalusaw. Kaya’t sa Iyo ako’y yumuyukod.

Verse 42

इति स्तुत्वा महादेवं विररामांगिरः सुतः । व्यतरच्च महेशानः स्तुत्या तुष्टो वरान्बहून्

Pagkapuri niya kay Mahādeva nang gayon, tumigil ang anak ni Aṅgiras. At si Maheśāna, nalugod sa himnong yaon, ay nagkaloob sa kanya ng maraming biyaya.

Verse 43

श्रीमहादेव उवाच । बृहता तपसानेन बृहतां पतिरेध्यहो । नाम्ना बृहस्पतिरिति ग्रहेष्वर्च्योभव द्विज

Sinabi ni Śrī Mahādeva: “Dahil sa dakilang pag-aayuno at pagtitika mong ito, maging panginoon ka ng mga dakila—tunay nga! At sa pangalang ‘Bṛhaspati,’ O dalawang-ulit-na-ipinanganak, maging karapat-dapat kang sambahin sa mga planeta.”

Verse 44

अस्माल्लिंगार्चनान्नित्यं जीवभूतोसि मे यतः । अतो जीव इति ख्यातिं त्रिषु लोकेषु यास्यसि

“Sapagkat sa palagiang pagsamba mo sa Liṅga, ikaw ay naging wari’y aking mismong buhay; kaya sa tatlong daigdig ay makikilala ka sa pangalang ‘Jīva.’”

Verse 45

वाचां प्रपंचैश्चतुरैर्निष्प्रपंचो यतः स्तुतः । अतो वाचां प्रपंचस्य पतिर्वाचस्पतिर्भव

“Sapagkat ang Walang-hanggan, na lampas sa lahat ng pagpapalawig, ay pinuri mo sa apat na bihasang anyo ng pananalita; kaya maging panginoon ka ng sari-saring pagpapahayag ng wika—maging ‘Vācaspati.’”

Verse 46

अस्य स्तोत्रस्य पठनादपि वागुदियाच्च यम् । तस्य स्यात्संस्कृता वाणी त्रिभिर्वर्षैस्त्रिकालतः

Kahit sa pagbasa lamang ng himnong ito, kung ang pananalita ay umangat at luminaw, sa loob ng tatlong taon—sa pagsasanay sa tatlong takdang oras araw-araw—magiging pino at marangal ang tinig.

Verse 47

समुत्पन्ने महाकार्ये न स बुद्ध्या प्रहीयते । यः पठिष्यत्यदः स्तोत्रं वायव्याख्यं दिनेदिने

Kapag may dakilang gawain na sumibol, hindi siya pababayaan ng wastong paghatol—ang sinumang araw-araw na bumibigkas ng himnong ito na tinatawag na Vāyavya.

Verse 48

अस्यस्तोत्रस्य पठनान्नियतं मम संनिधौ । न दुर्वृत्तौ प्रवृत्तिः स्यादविवेकवतां नृणाम्

Sa pagbigkas ng himnong ito, tiyak na mananatili ang tao sa aking piling; kahit ang mga taong salat sa pag-unawa ay hindi mahihilig sa masamang asal.

Verse 49

अदः स्तोत्रं पठञ्जंतुर्जातुपीडां ग्रहोद्भवाम् । न प्राप्स्यति ततो जप्यमिदं स्तोत्रं ममाग्रतः

Ang sinumang nilalang na bumibigkas ng himnong ito ay hindi kailanman daranas ng pagdurusang dulot ng mga planeta. Kaya ang himnong ito’y dapat ulit-ulitin bilang japa sa aking harapan.

Verse 50

नित्यं प्रातः समुत्थाय यः पठिष्यति मानवः । इमां स्तुतिं हरिष्येऽहं तस्य बाधाः सुदारुणाः

Ang sinumang tao na araw-araw na bumabangon sa umaga at bumibigkas ng papuring ito, ang kanyang pinakamatitinding balakid ay aking aalisin sa pamamagitan ng himnong ito.

Verse 51

त्वत्प्रतिष्ठितलिंगस्य पूजां कृत्वा प्रयत्नतः । इमां स्तुतिमधीयानो मनोवांछामवाप्स्यति

Matapos ang masikap na pagsamba sa Liṅga na iyong itinatag, ang sinumang mag-aral o magbigkas ng papuring ito ay magkakamit ng ninanais ng kanyang puso.

Verse 52

इति दत्त्वा वराञ्छंभुः पुनर्ब्रह्माणमाह्वयत् । सेंद्रान्देवगणान्सर्वान्सयक्षोरगकिन्नरान्

Sa gayon, matapos ipagkaloob ni Śambhu ang mga biyaya, muli niyang ipinatawag si Brahmā—kasama ang lahat ng pangkat ng mga diyos na pinangungunahan ni Indra, at pati ang mga Yakṣa, Nāga, at Kinnara.

Verse 53

तानागतान्समालोक्य शिवो व्रह्माणमब्रवीत् । विधेविधेहि मद्वाक्यादमुं वाचस्पतिं मुनिम्

Nang makita ni Śiva na sila’y nagkatipon, sinabi niya kay Brahmā: “O Tagapag-ayos, ayon sa aking utos, itakda nang wasto ang pantas na si Vācaspati.”

Verse 54

गुरुं सर्वसुरेंद्राणां परितः स्वगुणैर्गुरुम् । अभिषिंच विधानेन देवाचार्य पदे मुदे

“Pahiran at italaga siya ayon sa wastong ritwal—siya na guro ng lahat ng mga panginoon ng mga diyos, at guro dahil sa sariling mga katangian—sa masayang katungkulan bilang ācārya ng mga Deva.”

Verse 55

अतीव धिषणाधीशो ममप्रीतोभविष्यति । महाप्रसाद इत्याज्ञां शिरस्याधाय तत्क्षणात्

“Ang Panginoon ng karunungan ay lubhang malulugod sa akin.” Itinuring niya ang utos bilang “dakilang biyaya,” at agad niya itong ipinatong sa kanyang ulo, bilang paggalang.

Verse 56

सुरज्येष्ठः सुराचार्यं चकारांगिरसं तदा । देवदुंदुभयो नेदुर्ननृतुश्चाप्सरोगणाः

Pagkaraan, itinalaga ng pinakadakila sa mga deva si Āṅgirasa (Bṛhaspati) bilang ācārya ng mga diyos. Umalingawngaw ang mga banal na tambol, at nagsayaw ang mga pangkat ng mga Apsaras.

Verse 57

गुरुपूजां व्यधुः सर्वे गीर्वाणा मुदिताननाः । अभिषिक्तो वसिष्ठाद्यैर्मंत्रपूतेन वारिणा

Lahat ng mga deva, na may masayang mukha, ay nagsagawa ng pagsamba sa Guru. Siya’y pinahiran at itinalaga nina Vasiṣṭha at iba pa sa pamamagitan ng tubig na pinabanal ng mga mantra.

Verse 58

पुनरन्यं वरं प्रादाद्गिरीशः पतये गिराम् । शृण्वांगिरस धर्मात्मन् देवेज्यकुलनंदन

Muli, si Girīśa ay nagkaloob ng isa pang biyaya sa Panginoon ng Pananalita: “Makinig ka, O Āṅgirasa, O matuwid ang diwa, kagalakan ng angkan ng pari ng mga deva.”

Verse 59

भवतास्थापितं लिंगं सुबुद्धिपरिवर्धनम् । बृहस्पतीश्वर इति ख्यातं काश्यां भविष्यति

“Ang liṅga na iyong itinatag—na nagpapalago ng wastong pag-unawa—ay magiging tanyag sa Kāśī bilang ‘Bṛhaspatīśvara’.”

Verse 60

गुरुपुष्यसमायोगे लिंगमेतत्समर्च्य च । यत्करिष्यंति मनुजास्तत्सिद्धिमधियास्यति

“Sa pagsasanib ng (planeta) Guru at ng bituing Puṣya, sinumang tao ang sumamba sa liṅgang ito—anumang kanilang gawin ay magtatamo ng ganap na katuparan.”

Verse 61

बृहस्पतीश्वरं लिंगं मया गोप्यं कलौ युगे । अस्य संदर्शनादेव प्रतिभा प्रतिलभ्यते

Ang liṅga ni Bṛhaspatīśvara ay aking itatago sa Panahong Kali; datapwat sa pagtanaw pa lamang dito, nakakamit ang kislap ng banal na talino (pratibhā).

Verse 62

चंद्रेश्वराद्दक्षिणतो वीरेशान्नैरृते स्थितम् । आराध्य धिषणेशं वै गुरुलोके महीयते

Sa timog ng Candreśvara at sa timog-kanluran ng Vīreśa nakatindig si Dhiṣaṇeśa. Sa pagsamba sa kanya, pinararangalan ang tao sa daigdig ng Guru (Bṛhaspati) at nagkakamit ng dakilang dangal doon.

Verse 63

गुर्वंगना गमनजं पापं षण्मास सेवनात् । अवश्यं विलयं याति तमः सूर्योदयाद्यथा

Ang kasalanang bunga ng paglapit sa asawa ng Guru ay tiyak na nalulusaw sa anim na buwang taimtim na pagtalima; gaya ng dilim na di-maiiwasang naglalaho sa pagsikat ng araw.

Verse 64

अतएव हि गोप्तव्यं महापातकनाशनम् । बृहस्पतीश्वरं लिंगं नाख्येयं यस्यकस्यचित्

Kaya nga, ang Bṛhaspatīśvara Liṅga—tagapuksa ng malalaking kasalanan—ay dapat bantayang lihim na banal, at huwag ipagsigawan sa kung sinu-sino.

Verse 65

इति दत्त्वा वरान्देवस्तत्रैवांतर्हितो भवत् । द्रुहिणो गुरुणा सार्धं सेंद्रोपेंद्रो बृहस्पतिम्

Sa gayon, matapos ipagkaloob ang mga biyaya, ang Panginoon ay naglaho roon din. Pagkaraan, si Brahmā, kasama ang Guru (Bṛhaspati), at pati sina Indra at Upendra (Viṣṇu), ay nagbigay-pugay kay Bṛhaspati.

Verse 66

अस्मिन्पुरेभिषिच्याथ विसृज्येंद्रादिकान्सुरान् । अलंचकार स्वं लोकं विष्णुनाऽनुमतो द्विज

Matapos siyang italaga sa banal na lungsod na ito, pinalaya niya si Indra at ang iba pang mga diyos; at sa pagsang-ayon ni Viṣṇu, O brāhmaṇa, inayos at pinalamutian niya ang sarili niyang daigdig.

Verse 67

अगस्त्य उवाच । अतिक्रम्य गुरोर्लोकं लोपामुद्रे ददर्श सः । शिवशर्मा पुरी सौरेः प्रभामंडल मंडिताम्

Sinabi ni Agastya: “Lumampas siya sa daigdig ng Guru at nakita niya, O Lopāmudrā, ang Śivaśarmā—ang lungsod ng Araw—na pinalamutian ng bilog ng liwanag.”

Verse 68

पृष्टौ तेन च तौ तत्र तां पुरीं प्रददर्शतुः । द्विजेन द्विजवर्याय गणवर्यौ शुचिस्मिते

Nang tanungin niya sila roon, ipinakita ng dalawang iyon ang lungsod na yaon—ang dalawang pinakadakilang gaṇa—sa pinakadakilang brāhmaṇa; O ikaw na may dalisay na ngiti.

Verse 69

गणावूचतुः । मारीचेः कश्यपाज्जज्ञे दाक्षायण्यां द्विजोष्णगुः । तस्यभार्याभवत्संज्ञा पुत्री त्वष्टुः प्रजापतेः

Sinabi ng mga gaṇa: “Mula kay Kaśyapa, anak ni Marīci, at mula kay Dākṣāyaṇī, isinilang ang brāhmaṇa na si Uṣṇagu. Ang kanyang asawa ay si Saṃjñā, anak ni Tvaṣṭṛ Prajāpati.”

Verse 70

भर्तुरिष्टा ततस्तस्माद्रूपयौवनशालिनी । संज्ञा बभूव तपसा सुदीप्तेन समन्विता

Minamahal ng kanyang asawa, at hitik sa ganda at kabataan, si Saṃjñā ay naging puspos ng naglalagablab na ningning sa pamamagitan ng kanyang mga austeridad.

Verse 71

आदित्यस्य हि तद्रूपं मंडलस्य तु तेजसा । गात्रेषु परिदध्यौ वै नातिकांतमिवाभवत्

Ang anyong yaon—sa naglalagablab na ningning ng bilog ng Araw—ay lumukob sa kaniyang mga sangkap; at siya’y nagmistulang hindi na lubhang kaaya-ayang pagmasdan, sapagkat dinaig ng tindi ng liwanag.

Verse 72

न खल्वयमृतोंऽडस्थ इति स्नेहादभाषत । तदा प्रभृति लोकेयं मार्तंड इति चोच्यते

Dahil sa pag-ibig ay sinabi niya, “Tunay ngang hindi siya patay sa loob ng itlog.” Mula noon, sa daigdig na ito, siya’y tinawag na Mārtaṇḍa.

Verse 73

तेजस्त्वभ्यधिकं तस्य साऽसहिष्णुर्विवस्वतः । येनातितापयामास त्रैलोक्यं तिग्मरश्मिभृत्

Ngunit ang kaniyang liwanag ay labis na dakila; hindi niya matiis ang naglalagablab na anyo ni Vivasvān—na sa talim ng kaniyang mga sinag ay pinapaso ng tagapagdala ng matutulis na sinag ang tatlong daigdig.

Verse 74

त्रीण्यपत्यानि भो ब्रह्मन्संज्ञायां महसां निधिः । आदित्यो जनयामास कन्यां द्वौ च प्रजापती

O Brāhmaṇa, ang Āditya—taguan ng karilagan—ay nagkaanak kay Saṃjñā ng tatlo: isang anak na babae at dalawang anak na lalaki, na naging mga prajāpati, mga tagapagpasimula ng lahi.

Verse 75

वैवस्वतं मनुं ज्येष्ठं यमं च यमुनां ततः । नातितेजोमयं रूपं सोढुं साऽलं विवस्वतः

Una niyang isinilang ang panganay na si Vaivasvata Manu; saka si Yama at si Yamunā. Gayunman, hindi niya nakayang tiisin ang labis na nag-aapoy na anyo ni Vivasvān.

Verse 76

मायामयीं ततश्छायां सवर्णां निर्ममे स्वतः । प्रांजलिः प्रणता भूत्वा संज्ञां छाया तदाब्रवीत्

Pagkaraan, siya mismo’y lumikha ng isang mahiwagang anino—si Chāyā, kaparis ang anyo. Magkapatong ang mga palad at nakayukod, saka nagsalita si Chāyā kay Saṃjñā.

Verse 77

तवाज्ञाकारिणीं देवि शाधि मां करवाणि किम् । संज्ञोवाच ततश्छायां सवर्णे शृणु सुंदरि

“O Diyosa, ako’y susunod sa iyong utos; ano ang ipagagawa mo sa akin?” Pagkaraan ay sinabi ni Saṃjñā kay Chāyā, “O marikit na Savarṇā, makinig ka.”

Verse 78

अहं यास्यामि सदनं त्वष्टुस्त्वं पुनरत्र मे । भवने वस कल्याणि निर्विशंकं ममाज्ञया

“Ako’y tutungo sa tahanan ni Tvaṣṭṛ; samantala, ikaw ay manatili rito sa aking bahay. O mapalad, manahan kang walang pangamba, ayon sa aking utos.”

Verse 79

मनुरेष यमावेतौ यमुना यम संज्ञकौ । स्वापत्यदृष्ट्या द्रष्टव्यमेतद्बालत्रयं त्वया

“Ito si Manu; at ang dalawang ito ang kambal—sina Yamunā at Yama. Ang tatlong batang ito’y pagmasdan mo na parang sarili mong mga anak.”

Verse 80

अनाख्येयमिदं वृत्तं त्वया पत्यौ शुचिस्मिते । इत्याकर्ण्याथ सा त्वाष्ट्रीं देवीं छाया जगाद ह

“Huwag mong ibubunyag ang pangyayaring ito sa aking asawa, O may dalisay na ngiti.” Nang marinig ito, nagsalita si Chāyā sa diyosa, ang anak ni Tvaṣṭṛ.

Verse 81

आकचग्रहणान्नाहमाशापाच्च कदाचन । आख्यास्यामि चरित्रं ते याहि देवि यथासुखम्

Dahil sa pagkuha mo ng aking buhok bilang panata, at dahil sa inaasahan kong pag-iingat, kailanma’y hindi ko isisiwalat ang iyong kasaysayan. Humayo ka, O Diyosa, ayon sa iyong kalooban.

Verse 82

इत्यादिश्य सवर्णां सा तथेत्युक्ता सवर्णया । पितुरंतिकमासाद्य नत्वा त्वष्टारमब्रवीत्

Pagkasabi nito at matapos siyang tagubilinan, sumang-ayon siya, na nagsabing, “Mangyari nawa,” kay Savarṇā. Pagkaraan ay lumapit siya sa kanyang ama; yumukod siya kay Tvaṣṭṛ at nagsalita.

Verse 83

पितः सोढुं न शक्नोमि तेजस्तेजोनिधेरहम् । तीव्रं तस्यार्यपुत्रस्य काश्यपस्य महात्मनः

“Ama, hindi ko matiis ang naglalagablab na kaningningan ng dakilang Kāśyapa, ng marangal na anak na iyon—siya’y tunay na sisidlan ng liwanag.”

Verse 84

निशम्योदीरितं तस्याः पित्रानिर्भर्त्सिता बहु । भर्तुः समीपं याहीति नियुक्ता सा पुनःपुनः

Nang marinig ng ama ang kanyang sinabi, mariin niya siyang pinagalitan; at muli’t muli siyang inutusan: “Bumalik ka sa piling ng iyong asawa.”

Verse 85

चिंतामवाप महतीं स्त्रीणां धिक्चेष्टितं त्विति । निनिंद बहुधात्मानं स्त्रीत्वं चाति निनिंद सा

Nabalot siya ng matinding pag-aalala at nanaghoy: “Kasuklam-suklam ang gawi ng mga babae!” Sa maraming paraan sinisi niya ang sarili, at mapait din niyang sinisi ang kanyang pagiging babae.

Verse 86

स्वातंत्र्यं न क्वचित्स्त्रीणां धिगस्वातंत्र्यजीवितम् । शैशवे यौवने प्रांते पितृभर्तृसुताद्भयम्

Walang kalayaan ang mga babae saanman—kahihiyan ang buhay na walang sariling pagpapasya! Sa pagkabata, sa kabataan, at sa katandaan, may pangamba at pag-asa sa ama, sa asawa, at sa anak.

Verse 87

त्यक्तं भर्तृगृहं मौग्ध्याद्धंत दुवृर्त्तया मया । अविज्ञातापि चेद्यायामथ पत्युर्निकेतनम्

Ay! Sa kamangmangan, ako—na may masamang asal—ay tinalikuran ang bahay ng aking asawa. Kahit hindi man ako makilala, nararapat ngayong tumungo sa tahanan ng aking panginoong asawa.

Verse 88

तत्रास्ति सा सवर्णा वै परिपूर्णमनोरथा । अथावतिष्ठे सात्रैव पित्रा निर्भर्त्सिताप्यहम्

Doon nga nananatili si Savarṇā, ganap ang kanyang mga hangarin. Ngunit ako’y nananatili rito rin, kahit ako’y pinagalitan ng aking ama.

Verse 89

ततोति चंडश्चंडाशुः पित्रोरतिभयंकरः । अहो यदुच्यते लोकैरुपाख्यानमिदं हि तत्

Pagkaraan, sumibol sina Caṇḍa at Caṇḍāśu, lubhang nakapanghihilakbot sa kanilang mga magulang. Tunay, ito yaong salaysay na binibigkas ng mga tao bilang bantog na alamat.

Verse 90

स्फुटं दृष्टं मयाद्येति स्वकरांगारकर्ष णम् । नष्टं भर्तृगृहं मौग्ध्याच्छ्रेयो वा न पितुर्गृहम्

Ngayon ay malinaw kong nakita ito—parang paghila ng baga gamit ang sariling kamay. Sa kamangmangan, winasak ko ang tahanan ng aking asawa; higit ba ang kabutihan ng bahay ng aking ama para sa akin?

Verse 91

वयश्च प्रथमं चारु रूपं त्रैलोक्यकांक्षितम् । सर्वाभिभवनं स्त्रीत्वं कुलं चातीव निर्मलम्

Ang aking gulang ay nasa unang pamumukadkad; ang aking ganda’y kaakit-akit—ninanais sa tatlong daigdig. Ang aking pagkababae’y nakalalamang sa lahat, at ang aking angkan ay lubhang dalisay.

Verse 92

पतिश्च तादृक्सर्वज्ञो लोकचक्षुस्तमोपहः । सर्वेषां कर्मणां साक्षी सर्वः सर्वत्रसंचरः

Ganyan nga ang Panginoon—lubos na nakaaalam, ang mismong Mata ng mga daigdig, ang tagapag-alis ng dilim; saksi sa lahat ng gawa ng mga nilalang, sumasaklaw sa lahat, at lumilibot sa lahat ng dako.

Verse 93

मह्यं श्रेयः कथं वा स्यादिति सा परिचिंत्य च । अगच्छद्वडवा भूत्वा तपसे पर्यनिंदिता

Iniisip niya, “Paano ko makakamtan ang tunay na kabutihan para sa akin?”—kaya siya’y lumisan, naging isang inahing kabayo, walang kapintasan at ganap na nakatuon sa pag-aayuno at pagninilay.

Verse 94

उत्तरांश्च कुरून्प्राप चरंती नीरसंतृणम् । व्युत्तेपे च तपस्तीव्रं पतिमाधाय चेतसि । तपोबलेन तत्पत्युः सहिष्ये तेज इत्यलम्

Narating niya ang hilagang mga Kuru, gumagala sa tuyong damong walang tubig. Itinatag niya sa isip ang kanyang Panginoon at nagsagawa ng mabagsik na tapas, nagpasiya: “Sa lakas ng aking pag-aayuno, matitiis ko ang naglalagablab na kapangyarihan ng aking asawa—sapat na!”

Verse 95

मन्यमानोथ तां संज्ञां सवर्णायां तदा रविः । सावर्णिं जनयामास मनुमष्टममुत्तमम्

Noon, si Ravi (ang Araw), inakalang siya si Sañjñā, ay nagkaanak kay Savarṇā ng dakilang Sāvarṇi—si Manu, ang ikawalo at marangal.

Verse 96

शनैश्चरं द्वितीयं च सुतां भद्रां तृतीयिकाम् । सवर्णा स्वेष्वपत्येषु सापत्न्यात्स्त्रीस्वभावतः

At siya’y nagsilang kay Śanaiścara bilang ikalawa, at isang anak na babae, si Bhadrā, bilang ikatlo. Si Savarṇā, ayon sa likás na ugali ng babae at sa paninibugho ng mga magkakasamang asawa, ay higit na kumapit sa sarili niyang mga anak.

Verse 97

चकाराभ्यधिकं स्नेहं न तथा पूर्वजेष्वथ । मनुस्तत्क्षांतवाञ्ज्येष्ठो भक्ष्यालंकारलालने

Nagpakita siya ng labis na pag-ibig sa mga nakababata, at hindi gayon sa mga naunang isinilang. Ngunit si Manu, ang panganay, ay matiising nagtiis—bagaman nananabik siya sa masasarap na pagkain, mga palamuti, at mapagkalingang lambing.

Verse 98

कनिष्ठेष्वधिकं दृष्ट्वा सावर्ण्यादिषु नो यमः । कदाचिद्रोषतो बाल्याद्भाविनोर्थस्य गौरवात्

Nang makita ni Yama na higit ang pabor sa mga nakababata gaya nina Sāvarṇi, siya—dahil sa kabataan—ay minsang nagagalit, at binibigyang bigat ang maaaring idulot nito sa hinaharap.

Verse 99

पदा संतर्जयामास यमः संज्ञासरूपिणीम् । तं शशाप च सा क्रोधात्सावर्णेर्जननी तदा

Tinakot ni Yama ang may anyong tulad ni Sañjñā, itinaas ang kanyang paa na wari’y mananapak. Noon, sa galit, isinumpa siya ng ina ni Sāvarṇi.

Verse 100

जिघांसता त्वया पाप मां यदंघ्रिः समुद्यतः । अचिरात्तत्पतत्वेष तवेति भृशदुःखिता

“Makasalanan! Yamang itinaas mo ang iyong paa upang saktan ako, nawa’y ang paa ring iyon ay madaling malaglag sa iyo!” Gayon ang kanyang wika, sa matinding pagdadalamhati.

Verse 110

ततो भगवते शप्तुमुद्यते सा शशंस ह । यथावृत्तं तथा तथ्यं तुतोष भगवानपि

Nang siya’y handa nang sumpain ang Mapalad na Panginoon, isinalaysay niya ang pangyayari nang ayon sa naganap, tapat at wasto; at nalugod din ang Panginoon.

Verse 120

देवौ तस्मादजायेतामश्विनौ भिषजांवरौ । स्वरूपमनुरूपं च द्युमणिस्तामदर्शयत

Mula sa kanya’y isinilang ang dalawang banal na Aśvin, ang pinakadakila sa mga manggagamot; at ipinamalas ni Dyumaṇi sa kanila ang anyong kaayon ng kanilang likas na pagkatao.

Verse 129

श्रुत्वाऽध्यायमिमं पुण्यं ग्रहपीडा न जायते । नोपसर्गभयं तस्य काश्यां निवसतः सतः

Sa pakikinig sa banal na kabanatang ito, hindi sumisibol ang pighati mula sa mga planeta; at sa mabuting taong naninirahan sa Kāśī, wala ring takot sa mga kapahamakan.