बन्धमोक्षवर्णनम् (Bondage and Liberation: The Prakṛti–Karma Wheel and Śiva as the Transcendent Cause)

Verse 1

ऋषयः ऊचुः । बंधमोक्षस्वरूपं हि ब्रूहि सर्वार्थवित्तम । सूत उवाच । बंधमोक्षं तथोपायं वक्ष्येऽहं शृणुतादरात्

Nagsalita ang mga rishi: “O nakaaalam ng kahulugan ng lahat, ipaliwanag mo ang tunay na kalikasan ng pagkagapos at paglaya.” Sumagot si Sūta: “Ilalarawan ko ang pagkagapos at paglaya, pati ang mga paraan upang marating ang mga ito—makinig nang may banal na paggalang.”

Verse 2

प्रकृत्याद्यष्टबंधेन बद्धो जीवः स उच्यते । प्रकृत्याद्यष्टबंधेन निर्मुक्तो मुक्त उच्यते

Ang jīva (kaluluwang indibidwal) ay tinatawag na “nakagapos” kapag ito’y nakatali sa walong gapos na nagsisimula sa Prakṛti. Kapag ito’y ganap na napalaya mula sa gayunding walong gapos na nagsisimula sa Prakṛti, ito’y tinatawag na “mukta” (pinalaya).

Verse 3

प्रकृत्यादिवशीकारो मोक्ष इत्युच्यते स्वतः । बद्धजीवस्तु निर्मुक्तो मुक्तजीवः स कथ्यते

Ang mokṣa, ayon sa likas nitong kalikasan, ay tinatawag na pagkapanginoon—ang pagsupil sa Prakṛti at sa iba pang mga salik na naglilimita. Ang kaluluwang nakagapos na ganap na napalaya ay tinatawag na kaluluwang pinalaya.

Verse 4

प्रकृत्यग्रे ततो बुद्धिरहंकारो गुणात्मकः । पंचतन्मात्रमित्येते प्रकृत्याद्यष्टकं विदुः

Una ang Prakṛti; kasunod ang Buddhi; at pagkatapos ang Ahaṃkāra na binubuo ng mga guṇa. Kasama ang limang Tanmātra—ang mga ito ang kilala bilang walong pangkat na nagsisimula sa Prakṛti.

Verse 5

प्रकृट्याद्यष्टजो देहो देहजं कर्म उच्यते । पुनश्च कर्मजो देहो जन्मकर्म पुनः पुनः

Ang katawan na nalilikha mula sa Prakṛti at sa walong prinsipyo ay sinasabing pinagmumulan ng mga gawa (karma) na umuusbong dahil sa pagkakaroon ng katawan. At muli, ang karma ang lumilikha ng katawan—kaya ang kapanganakan at gawa ay umuulit nang paulit-ulit.

Verse 6

शरीरं त्रिविधं ज्ञेयं स्थूलं सूक्ष्मं च कारणम् । स्थूलं व्यापारदं प्रोक्तं सूक्ष्ममिंद्रि यभोगदम्

Ang katawan ay dapat maunawaan na tatlo: ang magaspang, ang banayad, at ang sanhi (kausal). Ang magaspang na katawan ay sinasabing kasangkapan ng mga panlabas na gawain, samantalang ang banayad na katawan ang nagbibigay ng mga karanasang pandama sa pamamagitan ng mga pandama.

Verse 7

कारणं त्वात्मभोगार्थं जीवकर्मानुरूपतः । सुखं दुःखं पुण्यपापैः कर्मभिः फलमश्नुते

Tunay nga, ang katawan at mga kasangkapan nito ay umiiral upang maranasan ng kaluluwa (jīva) ang bunga, ayon sa sariling karma. Sa mga gawa na mula sa kabutihan at kasalanan, tinatanggap ang bunga bilang ligaya at pagdurusa.

Verse 8

तस्माद्धि कर्मरज्ज्वा हि बद्धो जीवः पुनः पुनः । शरीरत्रयकर्मभ्यां चक्रवद्भ्राम्यते सदा

Kaya nga, ang kaluluwa (jīva) ay paulit-ulit na iginagapos ng lubid ng karma; at dahil sa mga gawaing kaugnay ng tatlong katawan, ito’y laging umiikot at gumagala na parang gulong.

Verse 9

चक्रभ्रमनिवृत्यर्थं चक्रकर्तारमीडयेत् । प्रकृत्यादि महाचक्रं प्रकृतेः परतः शिवः

Upang mapatigil ang umiikot na gulong ng paglalakbay sa mga kapanganakan, dapat sambahin ang Maylikha ng gulong. Ang dakilang gulong ay nagsisimula sa Prakṛti, ngunit si Śiva ay nasa ibayo ng Prakṛti.

Verse 10

चक्रकर्ता महेशो हि प्रकृतेः परतोयतः । पिबति वाथ वमति जीवन्बालो जलं यथा

Si Mahesha lamang ang tagapaglikha ng ikot ng sansinukob, sapagkat Siya’y lampas sa Prakriti (likas na materyal). Mula sa Kanyang pagkalampas, Kanyang sinisipsip ang daigdig at muling inilalabas—gaya ng batang may buhay na umiinom ng tubig at saka ito’y iniluluwa.

Verse 11

शिवस्तथा प्रकृत्यादि वशीकृत्याधितिष्ठति । सर्वं वशीकृतं यस्मात्तस्माच्छिव इति स्मृतः । शिव एव हि सर्वज्ञः परिपूर्णश्च निःस्पृहः

Si Shiva, matapos mapasailalim sa Kanyang kapangyarihan ang Prakriti at lahat ng nagmumula rito, ay namamayani at namumuno sa lahat. Sapagkat ang lahat ay napapasuko at napamamahalaan Niya, kaya Siya’y inaalala bilang “Shiva.” Tunay, si Shiva lamang ang lubos na nakaaalam—ganap na buo at ganap na walang pagnanasa.

Verse 12

सर्वज्ञता तृप्तिरनादिबोधः स्वतंत्रता नित्यमलुप्तशक्तिः । अनंतशक्तिश्च महेश्वरस्य यन्मानसैश्वर्यमवैति वेदः

Ang lubos na pagkaalam, ganap na kasiyahan at kapuspusan, kamalayang walang pasimula, ganap na kasarinlan, kapangyarihang di kailanman kumukupas, at walang-hanggang lakas—ito ang mga katangian ni Maheshvara. Ito’y kinikilala ng Veda bilang panloob na paghahari ng Panginoon, ang sukdulang pamamayani na nananahan sa Kanyang sariling kamalayan.

Verse 13

अतः शिवप्रसादेन प्रकृत्यादिवशं भवेत् । शिवप्रसादलाभार्थं शिवमेव प्रपूजयेत्

Kaya nga, sa biyaya ni Śiva, ang tao’y napapalaya mula sa pagkaalipin sa Prakṛti at sa mga katulad nito. Upang makamtan ang biyayang iyon ni Śiva, si Śiva lamang ang dapat sambahin.

Verse 14

निःस्पृहस्य च पूर्णस्य तस्य पूजा कथं भवेत् । शिवोद्देशकृतं कर्म प्रसादजनकं भवेत्

Paano maisasagawa ang pagsamba sa Kanya na walang pagnanasa at ganap na? Gayunman, anumang gawa na ginagawa na si Śiva ang layon ay nagiging sanhi ng Kanyang biyaya.

Verse 15

लिंगे बेरे भक्तजने शिवमुद्दिश्य पूजयेत् । कायेन मनसा वाचा धनेनापि प्रपूजयेत्

Na si Śiva ang laging nasa layon, sambahin Siya sa Liṅga, sa Kanyang anyong larawan (bera), at maging sa Kanyang mga deboto. Ihandog ang pagsamba nang ganap—sa katawan, sa isip, sa pananalita, at maging sa yaman.

Verse 16

पुजया तु महेशो हि प्रकृतेः परमः शिवः । प्रसादं कुरुते सत्यं पूजकस्य विशेषतः

Sa pamamagitan ng pagsamba, si Maheśa—si Śiva na kataas-taasan lampas sa Prakṛti—ay tunay na nagkakaloob ng biyaya, lalo na sa sumasamba sa Kanya.

Verse 17

शिवप्रसादात्कर्माद्यं क्रमेण स्ववशं भवेत् । कर्मारभ्य प्रकृत्यंतं यदासर्वं वशं भवेत्

Sa biyaya ni Śiva, mula sa sariling karma, ang lahat ay unti-unting napapasailalim sa sariling kapangyarihan. Mula sa karma hanggang sa mismong Prakṛti—kung magkagayon, tunay na nalulupig at napamamayani ang lahat.

Verse 18

इति श्रीशैवेमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखंडे शिवलिंगमहिमावर्णनं नामाष्टादशोऽध्यायः

Kaya nito, sa banal na Śaiva Mahāpurāṇa, sa loob ng Vidyeśvara-saṃhitā at ng Sādhyasādhana-khaṇḍa, nagtatapos ang ikalabing-walong kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Kaluwalhatian ng Śiva-liṅga.”

Verse 19

तदा वै शिवलोके तु वासः सालोक्यमुच्यते । सामीप्यं याति सांबस्य तन्मात्रे च वशं गते

Pagkaraan, ang paninirahan sa mismong daigdig ni Śiva ay tinatawag na sālokya (pananatili sa iisang kaharian). Pagkatapos nito, natatamo ang sāmīpya—ang paglapit at pagkamalapit kay Panginoong Śiva (Sāmbā), na lubos na sumusuko at tanging sa Kanya lamang napapasailalim.

Verse 20

तदा तु शिवसायुज्यमायुधाद्यैः क्रियादिभिः । महाप्रसादलाभे च बुद्धिश्चापि वशा भवेत्

Pagkatapos, sa pamamagitan ng mga itinakdang pagsasagawa—mula sa paggamit ng mga banal na kasangkapan at iba pang disiplina ng ritwal—natatamo ang śiva-sāyujya, ang pakikipag-isa kay Śiva. At sa pagtanggap ng Dakilang Biyaya (mahāprasāda) ni Śiva, maging ang isip at talino ay napapasailalim at nagiging masunurin, matatag sa Kanyang landas.

Verse 21

बुद्धिस्तु कार्यं प्रकृतेस्तत्सृष्टिरिति कथ्यते । पुनर्महाप्रसादेन प्रकृतिर्वशमेष्यति

Ang buddhi (talino) ay sinasabing bunga ng Prakṛti—tunay na produkto ng kanyang paglikha. Ngunit sa pamamagitan ng Dakilang Biyaya (mahāprasāda) ni Panginoong Śiva, ang Prakṛti ay muling napapasailalim at napapahinuhod.

Verse 22

शिवस्य मानसैश्वर्यं तदाऽयत्नं भविष्यति । सार्वज्ञाद्यं शिवैश्वर्यं लब्ध्वा स्वात्मनि राजते

Sa gayon, kusang sumisibol ang paghahari ng kamalayan ni Śiva sa loob ng isip, nang walang hirap. Pagkamit ng kapangyarihang panginoon ni Śiva—na nagsisimula sa ganap na pagkaalam—ang tao’y nagniningning sa sariling Sarili.

Verse 23

तत्सायुज्यमिति प्राहुर्वेदागमपरायणाः । एवं क्रमेण मुक्तिः स्याल्लिंगादौ पूजया स्वतः

Ang mga deboto ng Veda at Āgama ay nagsasabing ang kalagayang iyon ay sāyujya—ang pakikiisa kay Śiva. Kaya, sa wastong pagkakasunod, kusang sumisilang ang kalayaan sa pamamagitan ng pagsamba sa Liṅga at sa mga kaugnay nito.

Verse 24

अतः शिवप्रसादार्थं क्रियाद्यैः पूजयेच्छिवम् । शिवक्रिया शिवतपः शिवमंत्रजपः सदा

Kaya, upang makamtan ang biyaya ni Śiva, sambahin si Śiva sa pamamagitan ng mga itinakdang gawain at kaugnay na disiplina. Laging magsagawa ng mga ritwal para kay Śiva, magsanay ng austeridad para kay Śiva, at patuloy na mag-japa ng mga mantra ni Śiva.

Verse 25

शिवज्ञानं शिवध्यानमुत्तरोत्तरमभ्यसेत् । आसुप्तेरामृतेः कालं नयेद्वै शिवचिंतया

Dapat pang lalo pang pagyamanin ang kaalaman tungkol kay Śiva at ang pagninilay kay Śiva. Mula sa paggising hanggang sa oras ng kamatayan, ipalipas ang panahon sa patuloy na paggunita kay Śiva.

Verse 26

सद्यादिभिश्च कुसुमैरर्चयेच्छिवमेष्यति । ऋषय ऊचुः । लिंगादौ शिवपूजाया विधानं ब्रूहि सर्वतः

Sa pagsamba kay Śiva gamit ang mga sariwang bulaklak at mga katulad na handog, tiyak na makakamit ng tao si Śiva. Sinabi ng mga Ṛṣi: “Ituro mo sa amin nang ganap ang wastong paraan ng pagsamba kay Śiva, simula sa Liṅga.”

Verse 27

सूत उवाच । लिंगानां च क्रमं वक्ष्ये यथावच्छृणुत द्विजाः । तदेव लिंगं प्रथमं प्रणवं सार्वकामिकम्

Wika ni Sūta: “Ipahahayag ko sa wastong pagkakasunod ang antas ng mga Liṅga—makinig nang taimtim, O mga dwija. Ang pinakaunang Liṅga ay ang Praṇava (Oṁ), na tumutupad sa lahat ng makatarungang layunin.”

Verse 28

सूक्ष्मप्रणवरूपं हि सूक्ष्मरूपं तु निष्फलम् । स्थूललिंगं हि सकलं तत्पंचाक्षरमुच्यते

Tunay nga, ang maselang anyo ay likas na Praṇava (Oṁ); ngunit ang pagiging maselan lamang ay hindi nagbubunga para sa pagsasagawa. Ang lantad at magaspang na Liṅga naman ang ganap na sandigan (sakala) ng pagsamba—ito ang tinatawag na Pañcākṣara, ang limang-pantig na mantra: “Namaḥ Śivāya”.

Verse 29

तयोः पूजा तपः प्रोक्तं साक्षान्मोक्षप्रदे उभे । पौरुषप्रकृतिभूतानि लिंगानिसुबहूनि च

Sa dalawang iyon, ang pagsamba at ang tapasya (pag-aayuno at pagninilay) ay ipinahayag—kapwa tunay na tuwirang nagkakaloob ng moksha. At napakarami ring Liṅga, na nahahayag sa mga anyo ng Puruṣa (ang May-malay na Panginoon) at Prakṛti (Kanyang kapangyarihang nagpapakita).

Verse 30

तानि विस्तरतो वक्तुं शिवो वेत्ति न चापरः । भूविकाराणि लिंगानि ज्ञातानि प्रब्रवीमि वः

Upang maipaliwanag ang mga iyon nang lubos, si Śiva lamang ang nakaaalam—wala nang iba. Gayunman, ayon sa nalalaman, isasalaysay ko sa inyo ang mga Liṅga na lumilitaw bilang mga pagbabago ng lupa.

Verse 31

स्वयं भूलिंगं प्रथमं बिंदुलिंगंद्वितीयकम् । प्रतिष्ठितं चरंचैव गुरुलिंगं तु पंचमम्

Ang Liṅga na kusang nahahayag ang una; ang Bindu-Liṅga ang ikalawa. Kasama rin sa bilang ang Liṅga na naipratishtha (naitalaga) at ang Liṅga na naililipat; at ang Guru-Liṅga ang ikalima.

Verse 32

देवर्षितपसा तुष्टः सान्निध्यार्थं तु तत्र वै । पृथिव्यन्तर्गतः शर्वो बीजं वै नादरूपतः

Nalugod dahil sa matinding pag-aayuno ng banal na rishi, si Śarva (Panginoong Śiva), upang ipagkaloob ang Kanyang agarang pagdalo roon, ay pumasok sa loob ng lupa—tunay na bilang binhi sa anyo ng Nāda, ang sinaunang sagradong tunog.

Verse 33

स्थावरांकुरवद्भूमिमुद्भिद्य व्यक्त एव सः । स्वयंभूतं जातमिति स्वयंभूरिति तं विदुः

Gaya ng usbong na bumibiyak sa lupa, Siya ay nahayag sa Kanyang sarili. Sapagkat sinasabing Siya’y sumilang na sariling-isinilang, kinikilala Siya ng marurunong sa pangalang “Svayambhū” (ang Panginoong Sariling-Umiiral).

Verse 34

तल्लिंगपूजया ज्ञानं स्वयमेव प्रवर्द्धते । सुवर्णरजतादौ वा पृथिव्यां स्थिंडिलेपि वा

Sa pagsamba sa Śiva-liṅga na iyon, ang tunay na kaalaman ay kusang lumalago. Maging ang liṅga ay ginto o pilak, o kahit hinubog lamang sa lupa bilang payak na sagisag na putik, ang bunga ng pagsamba ay nananatiling mabisa sa espiritu.

Verse 35

स्वहस्ताल्लिखितं लिंगं शुद्धप्रणवमंत्रकम् । यंत्रलिंगं समालिख्य प्रतिष्ठावाहनं चरेत्

Dapat iguhit ng tao sa sariling kamay ang liṅga-yantra at isulat dito ang dalisay na mantrang Praṇava (Oṃ). Pagkatapos maihanda nang wasto ang yantra-liṅga, isagawa ang paglalagak (pratiṣṭhā) at ang pag-anyaya (āvāhana) upang ipanawagan ang pagdalo ni Śiva rito.

Verse 36

बिंदुनादमयं लिंगं स्थावरं जंगमं च यत् । भावनामयमेतद्धि शिवदृष्टं न संशयः

Ang Liṅga ay binubuo ng Bindu at Nāda; naroroon ito bilang kapwa di-gumagalaw at gumagalaw na daigdig. Tunay, ito’y likas na bhāvanā—kabatirang bunga ng pagninilay; ito ang mismong pananaw ni Śiva, walang alinlangan.

Verse 37

यत्र विश्वस्य ते शंभुस्तत्र तस्मै फलप्रदः । स्वहस्ताल्लिख्यते यंत्रे स्थावरादावकृत्रिमे

Saanman Ikaw, Śambhu—Panginoon ng sansinukob—ay itinatatag, doon Ka nagiging tagapagkaloob ng mga bunga (espirituwal at makamundo) sa deboto. Kaya ang yantra ay dapat iguhit ng sariling kamay, sa likás at matatag na saligan—gaya ng di-nagagalaw na ibabaw—na walang artipisyal na paglikha.

Verse 38

आवाह्य पूजयेच्छंभुं षोडशैरुपचारकैः । स्वयमैश्वर्यमाप्नोति ज्ञानमभ्यासतो भवेत्

Matapos anyayahan (āvāhana) si Śambhu, sambahin Siya sa labing-anim na handog. Sa pagsambang iyon, sa takdang panahon ay matatamo ang aiśvarya—banal na kapangyarihan; at sa matiyagang pagsasanay, sisibol ang tunay na kaalaman.

Verse 39

देवैश्च ऋषिभिश्चापि स्वात्मसिद्ध्यर्थमेव हि । समंत्रेणात्महस्तेन कृतं यच्छुद्धमंडले

Tunay nga, ang ginawa ng mga deva at ng mga ṛṣi—tanging para sa sariling ganap na katuparan—ay isinagawa sa isang dalisay na maṇḍala, kalakip ang pagbigkas ng mantra, at sa pamamagitan ng sarili nilang mga kamay.

Verse 40

शुद्धभावनया चैव स्थापितं लिंगमुत्तमम् । तल्लिंगं पौरुषं प्राहुस्तत्प्रतिष्ठितमुच्यते

Kapag ang Kataas-taasang Liṅga ay naitindig sa dalisay na loob at taimtim na debosyon, ang Liṅgang iyon ay tinatawag na “pauruṣa” (itinatag ng tao) at tinutukoy na “pratiṣṭhita”—ganap na naitalaga at naipuwesto ayon sa ritwal.

Verse 41

तल्लिंगपूजया नित्यं पौरुषैश्वर्यमाप्नुयात् । महद्भिर्ब्राह्मणैश्चापि राजभिश्च महाधनैः

Sa araw-araw na pagsamba sa Liṅgang iyon, nakakamit ng tao ang masiglang lakas at kapangyarihang pansarili at ang kasaganahang panginoon; at iginagalang at tinutulungan din siya ng mga dakilang brāhmaṇa at ng mga haring may malaking yaman.

Verse 42

शिल्पिनाकल्पितं लिंगं मंत्रेण स्थापितं च यत् । प्रतिष्ठितं प्राकृतं हि प्राकृतैश्वर्यभोगदम्

Ang Liṅga na hinubog ng isang artisan at saka itinatag sa pamamagitan ng mantra—kapag naipratishtha nang wasto—ay tunay na tinatawag na “prākṛta” (mula sa sangkap na materyal), at nagkakaloob ng mga layaw na materyal at ginhawang makamundo sa mga nilalang na may katawan.

Verse 43

यदूर्जितं च नित्यं च तद्धि पौरुषमुच्यते । यद्दुर्बलमनित्यं च तद्धि प्राकृतमुच्यते

Ang bagay na makapangyarihan at walang hanggan ay tinatawag na pauruṣa (ang mataas na prinsipyong may kamalayan). Ngunit ang bagay na mahina at di-nananatili ay tinatawag na prākṛta (mula sa Prakṛti—kalikasang materyal).

Verse 44

लिंगं नाभिस्तथा जिह्वा नासाग्रञ्च शिखा क्रमात् । कट्यादिषु त्रिलोकेषु लिंगमाध्यात्मिकं चरम्

Sa panloob na katawan, ang Liṅga ay nauunawaang sunod-sunod bilang pusod, dila, dulo ng ilong, at tuktok ng ulo. Kaya sa tatlong daigdig na nararanasan sa sariling pagkatao (mula baywang paitaas at sa iba pang sentro ng katawan), ang panloob na espirituwal na Liṅga ang buhay at gumagalaw na prinsipyo na dapat mapagtanto.

Verse 45

पर्वतं पौरुषं प्रोक्तं भूतलं प्राकृतं विदुः । वृक्षादि पौरुषं ज्ञेयं गुल्मादि प्राकृतं विदुः

Ipinahahayag nila na ang bundok ay kabilang sa kaayusang ‘puruṣa’ (may-malay na namumuno), samantalang ang lupang ibabaw ng daigdig ay kilala bilang ‘prākṛta’ (kay Prakṛti, likas na materyal). Gayundin, ang mga puno at katulad nito ay dapat unawain na nasa kaayusang puruṣa, samantalang ang mga palumpong at katulad nito ay kilala bilang prākṛta. Sa ganitong paraan, inihihiwalay ng Shiva Purana ang namumunong prinsipyo (Puruṣa) sa larangan ng kalikasan (Prakṛti), upang makita ng naghahanap ang Pati (Śiva) na lampas sa dalawa.

Verse 46

षाष्टिकं प्राकृतं ज्ञेयं शालिगोधूमपौरुषम् । ऐश्वर्यं पौरुषं विद्यादणिमाद्यष्टसिद्धिदम्

Alamin na ang ‘ṣāṣṭika’ (ani na animnapung araw) ay karaniwang uri na prākṛta, gaya ng bigas at trigo na nakukuha sa pagsisikap ng tao. Ngunit ang ‘aiśvarya’ (makapangyarihang kaloob na maka-Diyos) na pag-abot ng tao ay yaong nagbibigay ng walong siddhi, na nagsisimula sa aṇimā.

Verse 47

सुस्त्रीधनादिविषयं प्राकृतं प्राहुरास्तिकाः । प्रथमं चरलिंगेषु रसलिंगं प्रकथ्यते

Ipinahayag ng mga gurong nananalig sa Diyos na ang saklaw na “prākṛta” (makamundo at nakagapos sa pandama) ay tumutukoy sa mga bagay gaya ng babae at yaman. Sa mga nalilipat na liṅga (cara-liṅga), unang inilalarawan ang “rasa-liṅga,” ang liṅgang kaugnay ng lasa at pagkalugod ng pandama.

Verse 48

रसलिंगं ब्राह्मणानां सर्वाभीष्टप्रदं भवेत् । बाणलिंगं क्षत्रियाणां महाराज्यप्रदं शुभम्

Para sa mga Brahmin, ang rasa-liṅga ay nagiging tagapagkaloob ng lahat ng minimithing layon. Para sa mga Kshatriya, ang bāṇa-liṅga ay mapalad at nagbibigay ng dakilang paghahari at kapangyarihang pang-royal.

Verse 49

स्वर्णलिंगं तु वैश्यानां महाधनपतित्वदम् । शिलालिंगं तु शूद्रा णां महाशुद्धिकरं शुभम्

Para sa mga Vaiśya, ang gintong liṅga ay nagkakaloob ng dakilang kayamanan at pagiging panginoon ng yaman. Para sa mga Śūdra, ang batong liṅga ay mapalad at nagdudulot ng dakilang paglilinis.

Verse 50

स्फाटिकं बाणलिंगं च सर्वेषांसर्वकामदम् । स्वीयाभावेऽन्यदीयं तु पूजायां न निषिद्ध्यते

Ang kristal na liṅga (sphaṭika) at ang bāṇa-liṅga ay tagapagkaloob ng lahat ng minimithi para sa lahat ng deboto. At kapag wala ang sariling liṅga, ang pagsamba gamit ang liṅga ng iba ay hindi ipinagbabawal sa ritwal na pagsamba.

Verse 51

स्त्रीणां तु पार्थिवं लिंगं सभर्तृणां विशेषतः । विधवानां प्रवृत्तानां स्फाटिकं परिकीर्तितम्

Para sa mga babae, itinakda ang Śiva-liṅga na yari sa luwad—lalo na sa mga namumuhay kasama ang kanilang asawa; ngunit para sa mga biyudang masigasig sa pagsasagawa ng dharma, ang liṅga na kristal (sphāṭika) ang ipinahayag na angkop.

Verse 52

विधवानां निवृत्तानां रसलिंगं विशिष्यते । बाल्येवायौवनेवापि वार्द्धकेवापि सुव्रताः

Para sa mga balo at sa mga tumalikod na sa buhay-makamundo, ang pagsamba sa Rasa-Liṅga ay lalo pang inirerekomenda. O ikaw na may mabubuting panata, maging sa pagkabata, sa kabataan, o kahit sa katandaan, ito’y nananatiling dakilang sandigan ng debosyon kay Śiva.

Verse 53

शुद्धस्फटिकलिंगं तु स्त्रीणां तत्सर्वभोगदम् । प्रवृत्तानां पीठपूजा सर्वाभीष्टप्रदा भुवि

Para sa mga babae, ang pagsamba sa dalisay na kristal na Liṅga ay nagbibigay ng lahat ng kagalakan at mapalad na katuparan. At para sa mga maybahay na abala sa mga tungkuling makamundo, ang pagsamba sa pīṭha—ang banal na tuntungan ng Liṅga—ay nagkakaloob ng lahat ng minimithing layon dito sa daigdig.

Verse 54

पात्रेणैव प्रवृत्तस्तु सर्वपूजां समाचरेत् । अभिषेकांते नैवेद्यं शाल्यन्नेन समाचरेत्

Matapos simulan ang pagsamba gamit ang itinakdang sisidlan, dapat isagawa nang wasto ang buong pagsamba. Sa pagtatapos ng abhiṣeka, maghandog ng naivedya—lalo na ng nilutong kanin—bilang alay na pagkain.

Verse 55

पूजांते स्थापयेल्लिंगं संपुटेषु पृथग्गृहे । करपूजानि वृत्तानां स्वभोज्यं तु निवेदयेत्

Sa pagtatapos ng pagsamba, dapat ilagak nang wasto ang Śiva-liṅga sa nararapat na sisidlang pang-ingat (kaban) sa isang hiwalay na lugar. Pagkaraan, ayon sa kakayahan at sa itinakdang pagtalima, isagawa ang karapūjā bilang pangwakas, at ihandog bilang naivedya ang pagkaing nararapat sa sariling pagkain—na unang iniaalay kay Panginoong Śiva.

Verse 56

निवृत्तानां परं सूक्ष्मलिंगमेव विशिष्यते । विभूत्यभ्यर्चनं कुर्याद्विभूतिं च निवेदयेत्

Para sa mga tumalikod na sa pakikilahok sa makamundong bagay (nivṛtti), ang pinakamataas at pinakamarangal ay ang banayad na Liṅga lamang. Dapat sambahin si Śiva gamit ang vibhūti (banal na abo) at ialay din ang vibhūti na iyon nang may debosyon.

Verse 57

पूजां कृत्वाथ तल्लिंगं शिरसा धारयेत्सदा । विभूतिस्त्रिविधा प्रोक्ता लोकवेदशिवाग्निभिः

Pagkatapos magsagawa ng pagsamba, dapat laging ipatong nang may paggalang ang Liṅga sa ulo. Ang Vibhūti (banal na abo) ay ipinahayag na may tatlong uri: ayon sa kaugalian ng daigdig, ayon sa tuntunin ng Veda, at ayon sa apoy na inialay at pinabanal para kay Śiva.

Verse 58

लोकाग्निजमथो भस्मद्र व्यशुद्ध्यर्थमावहेत् । मृद्दारुलोहरूपाणां धान्यानां च तथैव च

Pagkaraan, dapat kumuha ng abong nagmula sa banal na apoy ng tahanan, upang linisin at dalisayin ang mga sangkap na ginagamit sa pagsamba—yaong yari sa luwad, kahoy, at metal, gayundin ang mga butil at ani.

Verse 59

तिलादीनां च द्र व्याणां वस्त्रादीनां तथैव च । तथा पर्युषितानां च भस्मना शिद्धिरिष्यते

Para sa mga sangkap gaya ng linga (sesame) at iba pa, para sa mga bagay gaya ng tela at katulad nito, at maging sa mga bagay na naiwang magdamag at naging lipas, ang paglilinis ay iniutos na gawin sa pamamagitan ng banal na abo (bhasma).

Verse 60

श्वादिभिर्दूषितानां च भस्मना शुद्धिरिष्यते । सजलं निर्जलं भस्म यथायोग्यं तु योजयेत्

Para sa mga bagay na nadungisan ng aso at katulad nito, ang paglilinis ay itinakda ring gawin sa pamamagitan ng bhasma, ang banal na abo. Ipagamit ang bhasma na may halong tubig o tuyo, ayon sa nararapat sa ritwal.

Verse 61

वेदाग्निजं तथा भस्म तत्कर्मांतेषु धारयेत् । मंत्रेण क्रियया जन्यं कर्माग्नौ भस्मरूपधृक्

Sa pagtatapos ng mga ritwal na iyon, dapat ipahid o isuot ang bhasma na nagmula sa apoy ng Veda. Nalilikha sa pamamagitan ng mantra at itinakdang gawaing-ritwal, ito’y isinilang sa apoy ng paghahandog at isinusuot bilang bhasma.

Verse 62

तद्भस्मधारणात्कर्म स्वात्मन्यारोपितं भवेत् । अघोरेणात्ममंत्रेण बिल्वकाष्ठं प्रदाहयेत्

Sa pagsusuot ng banal na bhasma, ang gawaing ritwal ay naitatatag sa sariling Sarili—inihahandog at itinatak sa loob. Pagkaraan, gamit ang mantrang Aghora bilang ātma-mantra, sunugin ang kahoy na bilva upang ihanda ang banal na abo.

Verse 63

शिवाग्निरिति संप्रोक्तस्तेन दग्धं शिवाग्निजम् । कपिलागोमयं पूर्वं केवलं गव्यमेव वा

Ang apoy na iyon ay ipinahayag na “apoy ni Śiva”; at ang anumang masunog sa apoy ni Śiva ay nagiging bhasma—banal na abo na isinilang mula sa apoy ni Śiva. Sa simula, sunugin ang dumi ng kapilā na baka (kulay kayumanggi), o kung hindi, tanging dalisay na dumi ng baka lamang.

Verse 64

शम्यस्वत्थपलाशान्वा वटारम्वधबिल्वकान् । शिवाग्निना दहेच्छुद्धं तद्वै भस्म शिवाग्निजम्

Dapat sunugin (ang kahoy/dahon ng) śamī, aśvattha, palāśa, vaṭa, aramvadha, at bilva sa banal na apoy ni Śiva. Ang bagay na nasunog nang gayon at naging dalisay—tunay na iyon ang bhasma, ang sagradong abo na isinilang mula sa apoy ni Śiva.

Verse 65

दर्भाग्नौ वा दहेत्काष्ठं शिवमंत्रं समुच्चरन् । सम्यक्संशोध्य वस्त्रेण नवकुंभे निधापयेत्

O kaya, sindihan ang apoy gamit ang damong darbha, at sunugin ang kahoy habang binibigkas ang mantra ni Śiva. Pagkaraan, linisin itong mabuti at salain sa tela, saka ilagay sa isang bagong banga ng tubig.

Verse 66

दीप्त्यर्थं तत्तु संग्राह्यं मन्यते पूज्यतेपि च । भस्मशब्दार्थ एवं हि शिवः पूर्वं तथाऽकरोत्

Pinaniniwalaang ang bhasma na ito ay dapat tipunin para sa ningning na espirituwal, at itinuturing din itong karapat-dapat sambahin. Tunay, ito ang diwa ng salitang “bhasma”; at si Panginoong Śiva mismo ay gumawa nang ganito noong unang panahon.

Verse 67

यथा स्वविषये राजा सारं गृह्णाति यत्करम् । यथा मनुष्याः सस्यादीन्दग्ध्वा सारं भजंति वै

Kung paanong ang hari sa sariling kaharian ay kumukuha ng nararapat na buwis bilang mahalagang bahagi, at kung paanong ang mga tao, matapos sunugin ang mga pananim at iba pa, ay kinukuha lamang ang pinakadiwa—gayon din, dapat dakmain ng marurunong ang pinakadiwang katotohanan—si Śiva—at iwan ang di-mahalaga.

Verse 68

यथा हि जाठराग्निश्च भक्ष्यादीन्विविधान्बहून् । दग्ध्वा सारतरं सारात्स्वदेहं परिपुष्यति

Kung paanong ang apoy ng panunaw, matapos sunugin ang maraming uri ng pagkain, ay kumukuha ng pinakamahalagang sustansya upang palusugin ang katawan, gayundin ang panloob na apoy ng karunungang Shaiva ay sumisipsip ng pinakam सूक्ष्म na katotohanan at nagpapalakas sa espirituwal na pagkatao ng naghahanap.

Verse 69

तथा प्रपंचकर्तापि स शिवः परमेश्वरः । स्वाधिष्ठेयप्रपंचस्य दग्ध्वा सारं गृहीतवान्

Kaya naman, ang Parameśvara Śiva na iyon—bagaman Siya ang mismong lumikha ng nahahayag na sansinukob—ay tinupok ang mundong nasa loob ng Kanyang sariling saklaw, at kinuha lamang ang mahahalagang katotohanan nito.

Verse 70

दग्ध्वा प्रपंचं तद्भस्म् अस्वात्मन्यारोपयच्छिवः । उद्धूलनेन व्याजेन जगत्सारं गृहीतवान्

Matapos sunugin ang buong nahahayag na mundo upang maging abo, inilagay ni Shiva ang abong iyon sa Kanyang sarili; at sa ilalim ng pagkukunwari ng pagpapahid (bhasma), kinuha Niya ang pinakadiwa ng sansinukob.

Verse 71

स्वरत्नं स्थापयामास स्वकीये हि शरीरके । केशमाकाशसारेण वायुसारेण वै मुखम्

Pagkatapos ay inilagay Niya ang Kanyang sariling nagniningning na hiyas sa loob ng Kanyang sariling katawan; hinubog Niya ang buhok mula sa diwa ng kalawakan, at ang mukha mula sa diwa ng hangin.

Verse 72

हृदयं चाग्निसारेण त्वपां सारेण वैकटिम् । जानु चावनिसारेण तद्वत्सर्वं तदंगकम्

Ang puso ng Panginoon ay mula sa diwa ng Apoy; ang balat mula sa diwa ng Tubig; ang mga tuhod mula sa diwa ng Lupa—gayundin, ang lahat ng Kanyang mga sangkap ay hinubog mula sa diwa ng mga elemento.

Verse 73

ब्रह्मविष्ण्वोश्च रुद्रा णां सारं चैव त्रिपुंड्रकम् । तथा तिलकरूपेण ललाटान्ते महेश्वरः

Ang Tripuṇḍra na gawa sa banal na abo ay tunay na diwa nina Brahmā, Viṣṇu, at ng mga Rudra. Gayundin, bilang tilaka sa dulo ng noo, si Mahādeva mismo ang nananahan doon.

Verse 74

भवृद्ध्या सर्वमेतद्धि मन्यते स्वयमैत्यसौ । प्रपंचसारसर्वस्वमनेनैव वशीकृतम्

Sa paglago ng pag-iral sa daigdig (bhava-vṛddhi), iniisip niya na ang lahat ng ito ay tunay at kusang naitatag. Sa mismong guniguning iyon, ang buong diwa at kabuuan ng mundong penomenal ay nangingibabaw at nagbibigkis sa kanya.

Verse 75

तस्मादस्य वशीकर्ता नास्तीति स शिवः स्मृतः । यथा सर्वमृगाणां च हिंसको मृगहिंसकः

Kaya nga, sapagkat walang makapagsusupil o makakakontrol sa Kanya, Siya ay inaalala bilang Śiva. Kung paanong sa lahat ng hayop, ang mamamatay ay tinatawag na ‘mamamatay ng mga hayop’ (ang leon), gayon din Siya ang Walang Kapantay na hindi malalampasan ninuman.

Verse 76

अस्य हिंसामृगो नास्ति तस्मात्सिंह इतीरितः । शं नित्यं सुखमानंदमिकारः पुरुषः स्मृतः

Sa Kanya ay walang ‘hayop ng karahasan’; kaya Siya’y tinatawag na “Siṃha” (ang Leon). Ang “Śam” ay nagpapahiwatig ng walang hanggang kapayapaan at kaligayahang ananda; at ang pantig na “mi” ay inaalala bilang Puruṣa—ang nananahang Maymalay na Panginoon.

Verse 77

वकारः शक्तिरमृतं मेलनं शिव उच्यते । तस्मादेवं स्वमात्मानं शिवं कृत्वार्चयेच्छिवम्

Ang pantig na “Va” ay ipinahahayag na Śakti, ang amṛta na nektar ng kawalang-kamatayan, at ang banal na pag-uugnay—ito ang tinatawag na Śiva. Kaya, matapos gawing Śiva ang sariling sarili (sa panloob na pagkakaisa at kadalisayan), sambahin ang Śiva.

Verse 78

तस्मादुद्धूलनं पूर्वं त्रिपुंड्रं धारयेत्परम् । पूजाकाले हि सजलं शुद्ध्यर्थं निर्जलं भवेत्

Kaya, unahin ang paglalagay ng vibhūti (banal na abo), at saka isuot ang kataas-taasang Tripuṇḍra. Ngunit sa oras ng pūjā, dapat itong haluan ng tubig; para sa kadalisayan, sa ibang oras ay panatilihing tuyo.

Verse 79

दिवा वा यदि वारात्रौ नारी वाथ नरोपि वा । पूजार्थं सजलं भस्म त्रिपुंड्रेणैव धारयेत्

Maging sa araw o sa gabi—maging babae man o lalaki—kapag may layuning sumamba, dapat isuot ang bhasma, ang banal na abo na binasa ng tubig, sa anyong Tripuṇḍra lamang.

Verse 80

त्रिपुंड्रं सजलं भस्म धृत्वा पूजां करोति यः । शिवपूजां फलं सांगं तस्यैव हि सुनिश्चितम्

Sinumang magsagawa ng pagsamba matapos ilapat ang Tripuṇḍra—ang bhasma, banal na abo na binasa ng tubig—tiyak na matatamo niya ang ganap at di-nababawasang bunga ng pagsamba kay Śiva sa kabuuan nito.

Verse 81

भस्म वै शिवमंत्रेण धृत्वा ह्यत्याश्रमी भवेत् । शिवाश्रमीति संप्रोक्तः शिवैकपरमो यतः

Kapag inilapat ang bhasma kasabay ng mantra ni Śiva, ang tao’y nagiging lampas sa lahat ng karaniwang yugto ng pamumuhay. Kaya siya’y tinatawag na “Śiva-āśramī,” sapagkat ang kanyang pinakamataas at tanging kanlungan ay si Śiva lamang.

Verse 82

शिवव्रतैकनिष्ठस्य नाशौचं न च सूतकम् । ललाटेऽग्रे सितं भस्म तिलकं धारयेन्मृदा

Para sa taong matatag na tumutupad sa panatang-banal ni Śiva (Śiva-vrata), walang aśauca (karumihang ritwal) at wala ring sūtaka (polusyon dahil sa kapanganakan o kamatayan). Sa harapang bahagi ng noo, isuot ang puting tilaka ng bhasma (banal na abo), na inihanda mula sa dalisay na lupa.

Verse 83

स्वहस्ताद्गुरुहस्ताद्वाशिवभक्तस्य लक्षणम् । गुणान्रुंध इति प्रोक्तो गुरुशब्दस्य विग्रहः

Ang palatandaan ng deboto ni Śiva ay ang banal na tanda ay tinatanggap alinman sa sariling kamay o sa kamay ng Guru. Ang salitang “guru” ay ipinaliliwanag bilang: “yaong pumipigil (ruṃdha) sa mga guṇa.”

Verse 84

सविकारान्राजसादीन्गुणान्रुंधे व्यपोहति । गुणातीतः परशिवो गुरुरूपं समाश्रितः

Si Paraśiva, na lampas sa mga guṇa, ay sumasandig sa anyo ng Guru; pinipigil at inaalis Niya ang mga guṇa gaya ng rajas, kasama ang mga pagbabago nito, at sa gayon ay inaakay ang nakagapos na kaluluwa na makalampas sa kanilang paghahari.

Verse 85

गुणत्रयं व्यपोह्याग्रे शिवं बोधयतीति सः । विश्वस्तानां तु शिष्याणां गुरुरित्यभिधीयते

Siya ay tinatawag na Guru sapagkat, matapos munang alisin ang tatlong guṇa (guṇa-traya) sa pagkaunawa, ginigising Niya ang kaalaman tungkol kay Śiva. Para sa mga alagad na nagtiwala sa Kanya, kaya Siya tinatawag na “Guru”.

Verse 86

तस्माद्गुरुशरीरं तु गुरुलिंगं भवेद्बुधः । गुरुलिंगस्य पूजा तु गुरुशुश्रूषणं भवेत्

Kaya nga, O marunong, ang mismong katawan ng Guru ay dapat ituring na Guru-Liṅga. At ang pagsamba sa Guru-Liṅga ay natutupad sa pamamagitan ng magalang na paglilingkod at masusing pagdalo sa Guru.

Verse 87

श्रुतं करोति शुश्रूषा कायेन मनसा गिरा । उक्तं यद्गुरुणा पूर्वं शक्यं वाऽशक्यमेव वा

Ginagawang tunay ng tao ang kanyang natutuhan sa pamamagitan ng tapat na paglilingkod—sa katawan, sa isip, at sa pananalita. Anuman ang naunang itinuro ng Guru, maging tila kaya o tila di-kaya, tinatanggap niya ito bilang banal na tungkulin.

Verse 88

करोत्येव हि पूतात्मा प्राणैरपि धनैरपि । तस्माद्वै शासने योग्यः शिष्य इत्यभिधीयते

Tunay nga, ang may dalisay na kaluluwa ay kumikilos (sa paglilingkod sa Guru at sa banal na aral) maging sa pamamagitan ng mismong hininga ng buhay at maging sa pamamagitan ng kanyang yaman. Kaya siya ang tunay na tinatawag na “śiṣya” — alagad na karapat-dapat gabayan, ituwid, at sanayin sa disiplina ng Guru.

Verse 89

शरीराद्यर्थकं सर्वं गुरोर्दत्त्वा सुशिष्यकः । अग्रपाकं निवेद्याग्रेभुंजीयाद्गुर्वनुज्ञया

Ang karapat-dapat na alagad ay dapat ialay sa Guru ang lahat ng may kaugnayan sa katawan at sa mga pangangailangan nito. Matapos munang ihandog sa Guru ang pinakamainam na bahagi ng nilutong pagkain, saka lamang siya kakain, ayon sa pahintulot ng Guru.

Verse 90

शिष्यः पुत्र इति प्रोक्तः सदाशिष्यत्वयोगतः । जिह्वालिंगान्मंत्रशुक्रं कर्णयोनौ निषिच्यवै

Dahil sa ugnayan ng walang-hanggang pag-aalagad, ang alagad ay tinatawag na “anak”. Mula sa liṅga ng dila, ibinubuhos ng Guru ang binhi ng mantra—na inihahalintulad sa semilya—sa sinapupunan ng tainga (ng alagad).

Verse 91

जातः पुत्रो मंत्रपुत्रः पितरं पूजयेद्गुरुम् । निमज्जयति पुत्रं वै संसारे जनकः पिता

Ang anak na tunay na “isinilang”—ang anak na isinilang sa mantra (yaong nagising sa pamamagitan ng pagsisimula/inisiyasyon)—ay dapat gumalang sa kanyang ama bilang isang Guru. Sapagkat sa ikot ng saṃsāra, ang amang nagluwal lamang ay maaari ngang magpalubog sa anak nang lalo sa saṃsāra.

Verse 92

संतारयति संसाराद्गुरुर्वै बोधकः पिता । उभयोरंतरं ज्ञात्वा पितरं गुरुमर्चयेत्

Ang Guru ang naglilipat sa tao patawid sa saṃsāra, at ang ama naman ang tunay na nagpapagising sa tao sa buhay at tungkuling-dharma. Sa pagkaalam ng pagkakaiba ng dalawa, nararapat sambahin kapwa ang ama at ang Guru.

Verse 93

अंगशुश्रूषया चापि धनाद्यैः स्वार्जितैर्गुरुम् । पादादिकेशपर्यंतं लिंगान्यंगानि यद्गुरोः

Dapat igalang at paglingkuran ang Guru sa tapat na paglilingkod ng sarili, at gayundin sa pag-aalay ng yaman at iba pang bagay na marapat na kinita. Mula sa mga paa hanggang sa tuktok ng ulo, igalang ang mga banal na tanda at mga sangkap ng katawan ng Gurung iyon bilang mga kagalang-galang na palatandaan ni Śiva.

Verse 94

धनरूपैः पादुकाद्यैः पादसंग्रणादिभिः । स्नानाभिषेकनैवेद्यैर्भोजनैश्च प्रपूजयेत्

Sambahin ang Panginoon sa pamamagitan ng mga handog na yaman, ng mga kaloob gaya ng pādukā (sandalyas) at iba pa, ng mga paglilingkod gaya ng pag-aalaga at pagmamasahe ng mga paa, at ng mga ritwal gaya ng pagpaligo at abhiṣeka (banal na pagbubuhos). At igalang Siya sa naivedya (handog na pagkain) at sa pagpapakain (sa mga deboto/panauhin).

Verse 95

गुरुपूजैव पूजा स्याच्छिवस्य परमात्मनः । गुरुशेषं तु यत्सर्वमात्मशुद्धिकरं भवेत्

Ang pagsamba sa Guru lamang ang tunay na pagsamba kay Śiva, ang Kataas-taasang Sarili. Anumang nalalabi matapos paglingkuran ang Guru—bawat gayong gawa—ay nagiging sanhi ng paglilinis ng kalooban.

Verse 96

गुरोः शेषः शिवोच्छिष्टं जलमन्नादिनिर्मितम् । शिष्याणां शिवभक्तानां ग्राह्यं भोज्यं भवेद्द्विजाः

O mga dalawang-ulit na isinilang, ang mga nalalabi mula sa Guru ay dapat ituring na mismong natirang banal ni Śiva—maging tubig, pagkain, at iba pa. Para sa mga alagad na deboto ni Śiva, nararapat itong tanggapin at kainin.

Verse 97

गुर्वनुज्ञाविरहितं चोरवत्सकलं भवेत् । गुरोरपि विशेषज्ञं यत्नाद्गृह्णीत वै गुरुम्

Ang anumang banal na gawain na ginawa nang walang pahintulot ng Guru ay nagiging lubos na marumi—gaya ng pagnanakaw. Kaya, sa masusing pagsisikap, tanggapin ang isang Guru na tunay na may malinaw na paghatol, maging sa hanay ng mga Guru, at bihasa sa natatanging landas.

Verse 98

अज्ञानमोचनं साध्यं विशेषज्ञो हि मोचकः । आदौ च विघ्नशमनं कर्तव्यं कर्म पूर्तये

Ang layunin ay ang pag-alis ng kamangmangan; tunay nga, ang nakaaalam ng wastong paraan ang siyang tagapagpalaya. Kaya, sa pinakasimula, dapat isagawa ang pagpapayapa ng mga balakid upang ang ritwal ay ganap na matapos.

Verse 99

निर्विघ्नेन कृतं सांगं कर्म वै सफलं भवेत् । तस्मात्सकलकर्मादौ विघ्नेशं पूजयेद् बुधः

Ang anumang ritwal na isinasagawa nang walang hadlang at ganap sa mga nararapat na sangkap ay tunay na nagbubunga. Kaya sa simula ng bawat gawain, ang marunong ay dapat sumamba kay Vighneśa (Gaṇeśa), ang Panginoon na namamahala sa mga balakid.

Verse 100

सर्वबाधानिवृत्त्यर्थं सर्वान्देवान्यजेद्बुधः । ज्वरादिग्रंथिरोगाश्च बाधा ह्याध्यात्मिका मता

Upang maalis ang lahat ng uri ng pagdurusa, ang marunong ay dapat sumamba nang wasto sa lahat ng mga diyos. Sapagkat ang lagnat at iba pang karamdamang tila buhol ay itinuturing na mga hadlang na nagmumula sa loob (adhyātmika).

Verse 101

पिशाचजंबुकादीनां वल्मीकाद्युद्भवे तथा । अकस्मादेव गोधादिजंतूनां पतनेपि च

Gayundin, kapag lumitaw ang mga pishāca, mga asong-gubat (jackal) at mga katulad; kapag biglang sumibol ang mga bunton ng anay at kahalintulad; at maging kapag ang mga nilalang gaya ng godhā (iguana) at iba pang hayop ay biglang nahuhulog—ang mga ito’y ibinibilang ding masasamang palatandaan.

Verse 102

गृहे कच्छपसर्पस्त्रीदुर्जनादर्शनेपि च । वृक्षनारीगवादीनां प्रसूतिविषयेपि च

Kahit sa loob ng tahanan, ang pagkakita sa pagong, ahas, isang babae, o masamang tao—at gayundin sa mga bagay na may kinalaman sa panganganak ng mga punò, kababaihan, mga baka at iba pa—dapat unawain ang ipinahihiwatig na mga palatandaan at kumilos nang may maingat na paghatol.

Verse 103

भाविदुःखं समायाति तस्मात्ते भौतिका मता । अमेध्या शनिपातश्च महामारी तथैव च

Dumarating sa tao ang dalamhating darating pa; kaya ang mga ito’y itinuturing na mga pagdurusang makalupa (bhūtika): karumihan at pagdungis, ang masamang pagbagsak ng impluwensiya ni Śani (Saturno) na di-mapalad, at gayundin ang malalaking salot at epidemya.

Verse 104

ज्वरमारी विषूचिश्च गोमारी च मसूरिका । जन्मर्क्षग्रहसंक्रांतिग्रहयोगाः स्वराशिके

Mga lagnat at salot, mga karamdamang tulad ng kolera, salot sa mga baka, at bulutong; gayundin ang bituing pangkapanganakan, mga paglipat (transit) ng mga planeta, at mga pagsasanib ng planeta sa sariling tanda ng zodiako—ang mga ito man ay ibinibilang sa mga impluwensiyang nakapagpapabagabag sa mga nilalang na may katawan.

Verse 105

दुःस्वप्नदर्शनाद्याश्च मता वै ह्यधिदैविकाः । शवचांडालपतितस्पर्शाद्येंतर्गृहे गते

Ang makakita ng masasamang panaginip at mga katulad nito ay tunay na itinuturing na adhidaivika (nagmumula sa mas mataas at di-nakikitang puwersa). Gayundin, kapag sa loob ng tahanan ay naganap ang pagdikit sa bangkay, sa isang Caṇḍāla, o sa taong nalugmok—at iba pang ganitong pagdungis—dapat itong maunawaan bilang kaparehong uri ng di-mapalad na impluwensiya.

Verse 106

एतादृशे समुत्पन्ने भाविदुःखस्य सूचके । शांतियज्ञं तु मतिमान्कुर्यात्तद्दोषशांतये

Kapag lumitaw ang gayong palatandaan—na nagpapahiwatig ng pagdurusang darating pa—ang taong marunong ay dapat magsagawa ng Śānti-yajña upang payapain at mapawi ang gayong kapintasan.

Verse 107

देवालयेऽथ गोष्ठे वा चैत्ये वापि गृहांगणे । प्रादेशोन्नतधिष्ण्ये वै द्विहस्ते च स्वलंकृते

Maging sa templo, sa kulungan ng baka, sa dambana, o kahit sa bakuran ng sariling tahanan, dapat maghanda ng isang banal na platapormang sambahin na may magandang palamuti—nakaangat nang halos isang dangkal at may lawak na dalawang kamay.

Verse 108

भारमात्रव्रीहिधान्यं प्रस्थाप्य परिसृत्य च । मध्ये विलिख्यकमलं तथा दिक्षुविलिख्य वै

Maglagay ng sinukat na dami ng bigas na may ipa at pantayin ito sa paligid; pagkatapos ay iguhit ang lotus sa gitna, at gayundin iguhit ang mga tanda ng lotus sa mga direksiyon.

Verse 109

तंतुना वेष्टितं कुंभं नवगुग्गुलधूपितम् । मध्ये स्थाप्य महाकुंभं तथा दिक्ष्वपि विन्यसेत्

Balutin ang ritwal na banga ng tubig (kumbha) ng sagradong sinulid at pausukan ng sariwang insenso na guggulu; pagkatapos ay ilagay ang dakilang kumbha sa gitna at ayusin din ang iba pang mga kumbha sa mga direksiyon.

Verse 110

सनालाम्रककूर्चादीन्कलशांश्च तथाष्टसु । पूरयेन्मंत्रपूतेन पंचद्र व्ययुतेन हि

Dapat niyang punuin at ihanda ang mga sisidlan—gaya ng bigkis ng dahon ng mangga na may tangkay at iba pang kasangkapang ritwal—gayundin ang walong kalaśa, gamit ang limang sagradong sangkap na pinadalisay ng mantra.

Verse 111

प्रक्षिपेन्नव रत्नानि नीलादीन्क्रमशस्तथा । कर्मज्ञं च सपत्नीकमाचार्यं वरयेद्बुधः

Pagkaraan, ilagay niya ang siyam na hiyas—nagsisimula sa safiro at ang iba pa—ayon sa wastong pagkakasunod. Ang marunong na deboto ay dapat ding pumili at magtalaga ng isang ācārya na bihasa sa mga gawaing ritwal, kasama ang kanyang asawa, upang maisagawa nang nararapat ang pagsamba.

Verse 112

सुवर्णप्रतिमां विष्णोरिंद्रा दीनां च निक्षिपेत् । सशिरस्के मध्यकुंभे विष्णुमाबाह्य पूजयेत्

Dapat ilagay ang isang gintong larawan ni Viṣṇu, at ilagay din ang larawan ni Indra at ng mapagpakumbabang nagsusumamo. Sa gitnang banga (kumbha) na may takip, anyayahan si Viṣṇu na manahan at sambahin Siya.

Verse 113

प्रागादिषु यथामंत्रमिंद्रा दीन्क्रमशो यजेत् । तत्तन्नाम्ना चतुर्थ्यां च नमोन्ते न यथाक्रमम्

Simula kay Indra at magpatuloy ayon sa wastong pagkakasunod, dapat magsagawa ng pagsamba sa silangan at sa iba pang mga direksiyon ayon sa itinakdang mga mantra. Bawat handog ay banggitin sa pangalan ng kaukulang diyos sa anyong datibo, at tapusin ang mantra sa “namaḥ,” ayon sa tamang ayos.

Verse 114

आवाहनादिकं सर्वमाचार्येणैव कारयेत् । आचार्य ऋत्विजा सार्धं तन्मात्रान्प्रजपेच्छतम्

Ang lahat ng ritwal na nagsisimula sa pag-anyaya (āvāhana) ay dapat isagawa lamang sa pamamagitan ng ācārya (guro). Ang ācārya, kasama ang ṛtvij (pari ng ritwal), ay dapat magpabigkas ng itinakdang anyo ng mantra nang sandaang ulit.

Verse 115

कुंभस्य पश्चिमे भागे जपांते होममाचरेत् । कोटिं लक्षं सहस्रं वा शतमष्टोत्तरं बुधाः

Sa kanlurang panig ng ritwal na kumbha, sa pagtatapos ng japa ay dapat isagawa ang homa, na naghahandog ng mga āhuti sa banal na apoy. Itinatakda ng mga pantas ang bilang bilang isang koṭi, isang lakṣa, isang libo, o isang daan at walo—ayon sa kakayahan at pagtalima.

Verse 116

एकाहं वा नवाहं वा तथा मंडलमेव वा । यथायोग्यं प्रकुर्वीत कालदेशानुसारतः

Maging isang araw man, siyam na araw, o buong panahon ng maṇḍala, dapat isagawa ang pagtalima nang angkop, ayon sa panahon at lugar.

Verse 117

शमीहोमश्च शांत्यर्थे वृत्त्यर्थे च पलाशकम् । समिदन्नाज्यकैर्द्र व्यैर्नाम्ना मंत्रेण वा हुनेत्

Upang makamtan ang kapayapaan (śānti), magsagawa ng handog-sa-apoy (homa) gamit ang kahoy na śamī; at para sa kasaganaan at wastong kabuhayan (vṛtti), gamitin ang kahoy na palāśa. Sa pamamagitan ng mga patpat na panggatong, nilutong bigas, ghee, at iba pang angkop na alay, maghandog ng mga oblation—sa pagbanggit ng pangalan ng diyos o sa pagbigkas ng nararapat na mantra.

Verse 118

प्रारंभे यत्कृतं द्र व्यं तत्क्रियांतं समाचरेत् । पुण्याहं वाचयित्वांते दिने संप्रोक्ष्ययेज्जलैः

Anumang mga bagay na inihanda sa simula ng ritwal ay dapat panatilihing karapat-dapat gamitin hanggang sa matapos ang gawain. Pagdating ng huling araw, matapos ipabigkas ang mapalad na basbas na “Puṇyāha,” linisin at gawing banal ang lahat sa pamamagitan ng pagwiwisik ng pinabanal na tubig.

Verse 119

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्यावदाहुतिसंख्यया । आचार्यश्च हविष्याशीऋत्विजश्च भवेद्बुधाः

Pagkaraan, pakainin ang mga brāhmaṇa ayon sa bilang na katumbas ng dami ng mga oblation na inihandog. Dapat tiyakin ng marurunong na kapwa ang ācārya at ang paring tagapagpatupad (ṛtvij) ay tanging havis—ang banal na pagkaing ritwal—lamang ang kakainin.

Verse 120

आदित्यादीन्ग्रहानिष्ट्वा सर्वहोमांत एव हि । ऋत्विभ्यो दक्षिणां दद्यान्नवरत्नं यथाक्रमम्

Matapos sambahin nang wasto ang mga diyos ng mga planeta, simula sa Araw, at sa pagtatapos ng lahat ng homa, dapat ibigay sa mga pari (ṛtvij) ang dakṣiṇā bilang navaratna—ang siyam na hiyas—ayon sa itinakdang pagkakasunod-sunod.

Verse 121

दशदानं ततः कुर्याद्भूरिदानं ततः परम् । बालानामुपनीतानां गृहिणां वनिनां धनम्

Pagkatapos nito, isagawa ang ‘sampung uri ng pagbibigay’; at higit pa roon, magsagawa ng masaganang kawanggawa. Ang pagbibigay na ito ay dapat ituon sa mga kabataang napasailalim sa upānayana, sa mga maybahay, at sa mga naninirahan sa gubat—na bigyan sila ng ikabubuhay at suporta.

Verse 122

कन्यानां च सभर्तृणां विधवानां ततः परम् । तंत्रोपकरणं सर्वमाचार्याय निवेदयेत्

Para sa mga dalaga, mga babaeng may asawa, at maging sa mga balo, pagkatapos ay dapat ihain nang marangal sa Ācārya (guro) ang lahat ng kasangkapan ng pagsamba sa Tantra.

Verse 123

उत्पातानां च मारीणां दुःखस्वामी यमः स्मृतः । तस्माद्यमस्य प्रीत्यर्थं कालदानं प्रदापयेत्

Si Yama ay inaalala bilang panginoong namamahala sa mga pagdurusang dulot ng masasamang pangitain at salot. Kaya upang kalugdan si Yama, dapat ialay nang wasto ang handog-ritwal na tinatawag na kāla-dāna.

Verse 124

शतनिष्केण वा कुर्याद्दशनिष्केण वा पुनः । पाशांकुशधरं कालं कुर्यात्पुरुषरूपिणम्

Sa handog na nagkakahalaga ng sandaang niṣka—o muli, kahit sampung niṣka—dapat ipagawa si Kāla sa anyong lalaki, na may hawak na lubid na panghuli at panggabay na pang-udyok.

Verse 125

तत्स्वर्णप्रतिमादानं कुर्याद्दक्षिणया सह । तिलदानं ततः कुर्यात्पूर्णायुष्यप्रसिद्धये

Pagkaraan nito, nararapat maghandog ng gintong imahen, kalakip ang angkop na dakṣiṇā. Pagkatapos, magbigay ng kaloob na linga (sesame) upang makamtan ang ganap na kahabaan ng buhay at matatag na mabuting pangalan.

Verse 126

आज्यावेक्षणदानं च कुर्याद्व्याधिनिवृत्तये । सहस्रं भोजयेद्विप्रान्दरिद्र ः शतमेव वा

Upang mapawi ang karamdaman, gawin ang kawanggawa na may kaugnayan sa ājya (ghee) at sa ritwal na pagtalima rito. Magpakain ng isang libong brāhmaṇa; kung dukha, kahit isang daan ay sapat na.

Verse 127

वित्ताभावे दरिद्र स्तु यथाशक्ति समाचरेत् । भैरवस्य महापूजां कुर्याद्भूतादिशांतये

Kung dahil sa kakulangan ng yaman ay maralita ang tao, dapat pa rin siyang magsagawa ng pagsamba ayon sa kanyang makakaya. Upang payapain ang mga bhūta at iba pang mapanggambalang puwersa, dapat isagawa ang dakilang pagsamba kay Bhairava.

Verse 128

महाभिषेकं नैवेद्यं शिवस्यान्ते तुकारयेत् । ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्भूरिभोजनरूपतः

Sa pagtatapos ng pagsamba kay Śiva, dapat ipagawa ang dakilang pagbuhos-pagpaligo (mahābhiṣeka) at maghandog ng naivedya, ang pagkain na iniaalay sa Kanya. Pagkaraan, dapat pakainin ang mga Brāhmaṇa ng saganang pagkain, upang ganap na matapos ang ritwal.

Verse 129

एवं कृतेन यज्ञेन दोषशांतिमवाप्नुयात् । शांतियज्ञमिमं कुर्याद्वर्षे वर्षे तु फाल्गुने

Sa pagsasagawa ng ganitong yajña, nakakamit ang pagpapayapa ng mga doṣa—mga kapintasan at masasamang impluwensiya. Kaya dapat isagawa ang Śānti-yajña na ito taun-taon, sa buwan ng Phālguna, para sa kapayapaan at mapalad na kaayusan.

Verse 130

दुर्दर्शनादौ सद्यो वै मासमात्रे समाचरेत् । महापापादिसंप्राप्तौ कुर्याद्भैरवपूजनम्

Kapag ang tao’y dinapuan ng masasamang tanawin at mga hudyat na di-mapalad, agad niyang isagawa ang itinakdang pagtalima sa loob ng isang buong buwan. At kapag siya’y nalugmok sa malalaking kasalanan at iba pa, isagawa niya ang pagsamba kay Bhairava.

Verse 131

महाव्याधिसमुत्पत्तौ संकल्पं पुनराचरेत् । सर्वभावे दरिद्र स्तु दीपदानमथाचरेत्

Kapag sumiklab ang malubhang karamdaman, dapat niyang panibaguhin ang banal na panata (saṅkalpa) para sa pagsamba kay Śiva. At kung siya’y salat sa lahat ng bagay, saka niya isagawa ang pag-aalay ng ilawan (dīpa-dāna) bilang handog ng debosyon.

Verse 132

तदप्यशक्तः स्नात्वा वै यत्किंचिद्दानमाचरेत् । दिवाकरं नमस्कुर्यान्मन्त्रेणाष्टोत्तरं शतम्

Kahit na hindi ito magawa ng isa, dapat siyang maligo at magsagawa ng anumang kawanggawa na kaya niya. Pagkatapos, sa pamamagitan ng isang mantra, dapat siyang yumukod sa Araw (Divākara) nang isang daan at walong beses.

Verse 133

सहस्रमयुतं लक्षं कोटिं वा कारयेद् बुधः । नमस्कारात्मयज्ञेन तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः

Maging isang libo, sampung libo, isang daang libo, o maging isang koro ang gawin ng marunong na deboto, sa pamamagitan ng yajña na ang diwa ay mapitagang pagpapatirapa (namaskāra), nalulugod ang lahat ng mga diyos.

Verse 134

त्वत्स्वरूपेर्पिता बुद्धिर्नतेऽशून्ये च रोचति । या चास्त्यस्मदहंतेति त्वयि दृष्टे विवर्जिता

Kapag ang talino ay inihandog sa mismong likas na anyo Mo, hindi na ito nalulugod sa “hindi-kawalan” (anumang sandigang bagay). At ang isipang “ako ito” (pagkamakasarili) na nananatili sa amin ay iniiwan kapag tunay Kang nakita.

Verse 135

नम्रोऽहं हि स्वदेहेन भो महांस्त्वमसि प्रभो । न शून्यो मत्स्वरूपो वै तव दासोऽस्मि सांप्रतम्

“O Panginoon, yumuyuko ako sa pamamagitan ng aking buong katawan. Tunay, Ikaw ang Dakila, O Guro. Hindi ako kawalan o di-umiiral; taglay ko ang sarili kong likas—ngunit sa ngayon, ako ay Iyong lingkod.”

Verse 136

यथायोग्यं स्वात्मयज्ञं नमस्कारं प्रकल्पयेत् । अथात्र शिवनैवेद्यं दत्त्वा तांबूलमाहरेत्

Pagkatapos, ayon sa nararapat, dapat isagawa nang wasto ang yajña ng sarili (panloob na pag-aalay) at ang mapitagang pagpapatirapa. Pagkaraan nito, matapos ihandog ang banal na pagkain bilang naivedya ni Śiva, dapat ding ihandog ang tāmbūla (nganga/betel).

Verse 137

शिवप्रदक्षिणं कुर्यात्स्वयमष्टोत्तरं शतम् । सहस्रमयुतं लक्षं कोटिमन्येन कारयेत्

Dapat gawin ng tao mismo ang pradakṣiṇā sa paligid ni Śiva nang isang daan at walo. Para sa isang libo, sampung libo, isang daang libo, o isang koṭi na pag-ikot, maaari itong ipagawa sa iba bilang kinatawan.

Verse 138

शिवप्रदक्षिणात्सर्वं पातकं नश्यति क्षणात् । दुःखस्य मूलं व्याधिर्हि व्याधेर्मूलं हि पातकम्

Sa pagpradakṣiṇā kay Śiva, napapawi sa isang iglap ang lahat ng kasalanan. Sapagkat ang sakit ang ugat ng pagdurusa, at ang kasalanan ang tunay na ugat ng sakit.

Verse 139

धर्मेणैव हि पापानामपनोदनमीरितम् । शिवोद्देशकृतो धर्मः क्षमः पापविनोदने

Tunay na ipinahayag na ang mga kasalanan ay naaalis lamang sa pamamagitan ng dharma. At ang dharma na isinasagawa na si Panginoong Śiva ang layon at handog ay ganap na may kakayahang magtaboy ng kasalanan.

Verse 140

अध्यक्षं शिवधर्मेषु प्रदक्षिणमितीरितम् । क्रियया जपरूपं हि प्रणवं तु प्रदक्षिणम्

Sa mga disiplina ni Śiva, ang “pradakṣiṇā” ay ipinahayag na gawain ng paglalagay sa Panginoon bilang namumunong sentro. Sa pagsasagawa, ito’y isang anyo ng japa; tunay nga, ang pagbigkas ng Praṇava (Oṁ) mismo ang pradakṣiṇā.

Verse 141

जननं मरणं द्वंद्वं मायाचक्रमितीरितम् । शिवस्य मायाचक्रं हि बलिपीठं तदुच्यते

Ang kapanganakan at kamatayan, kasama ang mga pares ng magkasalungat, ay tinatawag na gulong ng Māyā. Tunay nga, ang gulong ng Māyā na kay Śiva ay tinatawag na bali-pīṭha—ang dambana kung saan ang ego at pagkagapos ay inihahandog nang sagisag (isinusuko).

Verse 142

बलिपीठं समारभ्य प्रादक्षिण्यक्रमेण वै । पदे पदांतरं गत्वा बलिपीठं समाविशेत्

Mula sa bali-pīṭha, dapat magsagawa ng pradakṣiṇā sa mapalad na ayos na pakanan. Lumakad nang hakbang-hakbang patungo sa susunod na pook, at pagkatapos ay pumasok (bumalik) sa bali-pīṭha.

Verse 143

नमस्कारं ततः कुर्यात्प्रदक्षिणमितीरितम् । निर्गमाज्जननं प्राप्तं नमस्त्वात्मसमर्पणम्

Pagkatapos, gawin ang namaskāra (pagpapatirapa) at isagawa rin ang ritwal na tinatawag na pradakṣiṇa. Yamang lumabas mula sa sinapupunan at nagkamit ng kapanganakan, maghandog ng “namas”—sapagkat ang “namas” na ito ay ang ganap na pagsuko ng sariling ātman kay Śiva.

Verse 144

जननं मरणं द्वंद्वं शिवमायासमर्पितम् । शिवमायार्पितद्वंद्वो न पुनस्त्वात्मभाग्भवेत्

Ang kapanganakan at kamatayan—ang magkaparis na salungatan—ay iniaatang sa māyā ni Śiva. Datapwat ang nag-aalay ng mga dualidad na ito sa māyā ni Śiva ay hindi na muling magiging may-angkin ng makataong pagkakakilanlan sa katawan; hindi na siya babalik sa muling pagsilang.

Verse 145

यावद्देहं क्रियाधीनः सजीवो बद्ध उच्यते । देहत्रयवशीकारे मोक्ष इत्युच्यते बुधैः

Hangga’t ang kaluluwang nasa katawan ay umaasa pa sa mga gawa ng katawan, ito’y tinatawag na “nakagapos.” Ngunit kapag napagharian ang tatlong katawan (magaspang–banayad–sanhi), ipinahahayag ng mga pantas na iyon ang “kalayaan” o moksha.

Verse 146

मायाचक्रप्रणेता हि शिवः परमकारणम् । शिवमायार्पितद्वंद्वं शिवस्तु परिमार्जति

Tunay na si Śiva ang tagapaglikha ng gulong ng Māyā at ang Kataas-taasang Sanhi. Gayunman, si Śiva rin ang nagpapawi sa mga pares ng magkasalungat na ipinataw ng Kanyang Māyā.

Verse 147

शिवेन कल्पितं द्वंद्वं तस्मिन्नेव समर्पयेत् । शिवस्यातिप्रियं विद्यात्प्रदक्षिणं नमो बुधाः

Anumang mga salungatang pares (dvandva) na nilikha ni Śiva—ligaya at dalamhati, pakinabang at pagkalugi—ialay pabalik sa Kanya lamang. Alamin na ang pradakṣiṇā, ang pag-ikot na may paggalang, ay lubhang minamahal ni Śiva. Pagpupugay, O mga pantas.

Verse 148

प्रदक्षिणनमस्काराः शिवस्य परमात्मनः । षोडशैरुपचारैश्च कृतपूजा फलप्रदा

Ang pradakṣiṇā at mga pagpapatirapa (namaskāra) na iniaalay kay Śiva, ang Kataas-taasang Sarili, at ang pagsamba na isinasagawa sa labing-anim na handog (ṣoḍaśopacāra)—ang gayong pagsamba ay nagkakaloob ng mga bungang espirituwal.

Verse 149

प्रदक्षिणाऽविनाश्यं हि पातकं नास्ति भूतले । तस्मात्प्रदक्षिणेनैव सर्वपापं विनाशयेत्

Sa daigdig na ito, walang kasalanang hindi kayang mapawi ng pradakṣiṇā (pag-ikot na may paggalang). Kaya, sa pradakṣiṇā lamang, dapat pawiin ang lahat ng kasalanan.

Verse 150

शिवपूजापरो मौनी सत्यादिगुणसंयुतः । क्रियातपोजपज्ञानध्यानेष्वेकैकमाचरेत्

Ang taong nakatuon sa pagsamba kay Śiva, nag-iingat ng mauna (banal na katahimikan), at may mga birtud na nagsisimula sa katotohanan, ay dapat magsagawa nang matatag—isa-isa—ng kriyā (banal na gawa), tapas (pagpapakasakit), japa (pagbigkas ng mantra), jñāna (kaalamang espirituwal), at dhyāna (pagmumuni).

Verse 151

ऐश्वर्यं दिव्यदेहश्च ज्ञानमज्ञानसंशयः । शिवसान्निध्यमित्येते क्रियादीनां फलं भवेत्

Ang banal na kasaganaan at kapangyarihan (aiśvarya), ang makalangit na katawan na dalisay, ang tunay na kaalamang nag-aalis ng kamangmangan at pag-aalinlangan, at ang pagkalapit sa Panginoong Śiva—ito ang sinasabing bunga ng mga banal na pagsasagawa at kaugnay na pagninilay.

Verse 152

करणेन फलं याति तमसः परिहापनात् । जन्मनः परिमार्जित्वाज्ज्ञबुद्ध्या जनितानि च

Sa wastong pagsasagawa ng disiplina ni Śiva, natatamo ang bunga, sapagkat napapawi ang dilim (tamas). Matapos linisin ang mga dungis na dala mula sa kapanganakan, at yaong nalikha ng naliligaw na pag-unawa, ang naghahanap ay nagiging karapat-dapat sa biyaya ni Śiva at sa paglaya.

Verse 153

यथादेशं यथाकालं यथादेहं यथाधनम् । यथायोग्यं प्रकुर्वीत क्रियादीञ्छिवभक्तिमान्

Ang deboto ni Śiva ay dapat magsagawa ng mga ritwal at kaugnay na tungkulin nang nararapat—ayon sa lugar, ayon sa panahon, ayon sa lakas ng katawan, at ayon sa kakayahang pinansyal—ginagawa ang bawat pagsasanay sa tunay na angkop na paraan.

Verse 154

न्यायार्जितसुवित्तेन वसेत्प्राज्ञः शिवस्थले । जीवहिंसादिरहितमतिक्लेशविवर्जितम्

Ang marunong ay dapat manahan sa banal na dako ni Śiva, na sinusuportahan ng yaman na natamo sa matuwid na paraan. Mamuhay na walang pananakit sa mga nilalang at iba pang gayong kasalanan, at umiwas sa labis na paghihirap.

Verse 155

पंचाक्षरेण जप्तं च तोयमन्नं विदुः सुखम् । अथवाऽहुर्दरिद्र स्य भिक्षान्नंज्ञानदं भवेत्

Ang tubig at pagkain na binigkasan ng pagbigkas ng Pañcākṣara na “Om Namaḥ Śivāya” ay kinikilalang nagiging bukal ng kaginhawahan at panloob na kapayapaan. Bukod dito, sinasabi na kahit ang pagkaing limos ng dukha, kapag pinabanal, ay maaaring maging tagapagkaloob ng espirituwal na pagkaunawa.

Verse 156

शिवभक्तस्य भिक्षान्नंशिवभक्तिविवर्धनम् । शंभुसत्रमिति प्राहुर्भिक्षान्नंशिवयोगिनः

Para sa deboto ni Śiva, ang pagkaing limos ay nagiging tagapagpalago ng debosyon kay Śiva. Ipinahahayag ng mga Śiva-yogin na ang gayong pagkaing limos ay isang “Śambhu-satra”—isang banal na handog-piging na iniaalay kay Śambhu (Panginoong Śiva).

Verse 157

येन केनाप्युपायेन यत्र कुत्रापि भूतले । शुद्धान्नभुक्सदा मौनीरहस्यं न प्रकाशयेत्

Sa anumang paraan at saanman sa ibabaw ng lupa, dapat mamuhay sa dalisay na pagkain, laging magtimpi sa pananalita, at huwag kailanman ibunyag sa di-karapat-dapat ang banal na lihim (ng pagsamba at mantra ni Śiva).

Verse 158

प्रकाशयेत्तु भक्तानां शिवमाहात्म्यमेव हि । रहस्यं शिवमंत्रस्य शिवो जानाति नापरः

Ngunit sa mga deboto, dapat ihayag ang mismong kaluwalhatian ni Śiva. Sapagkat ang pinakaloob na lihim ng mantra ni Śiva ay si Śiva lamang ang nakaaalam—wala nang iba.

Verse 159

शिवभक्तो वसेन्नित्यं शिवलिंगं समाश्रितः । स्थाणुलिंगाश्रयेणैव स्थाणुर्भवति भूसुराः

Ang deboto ni Śiva ay dapat laging manahan na kumakalinga sa Śiva-liṅga. Sa pag-asa lamang sa Sthāṇu-liṅga, ang deboto’y nagiging matatag gaya ni Sthāṇu—si Śiva, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 160

पूजया चरलिंगस्य क्रमान्मुक्तो भवेद्ध्रुवम् । सर्वमुक्तं समासेन साध्यसाधनमुत्तमम्

Sa pagsamba sa nagagalaw na Liṅga (cara-liṅga) ayon sa wastong pagkakasunod at paraan, tiyak na unti-unting nakakamit ang paglaya. Kaya sa maikling sabi, nasabi na ang lahat: ang pinakadakilang paraan at ang pinakadakilang layon.

Verse 161

व्यासेन यत्पुराप्रोक्तं यच्छ्रुतं हि मया पुरा । भद्र मस्तु हि वोऽस्माकं शिवभक्तिर्दृढाऽस्तुसा

Ang dating ipinahayag ni Vyāsa, at ang tunay na aking narinig noong unang panahon—nawa’y sumainyo at sumaatin ang pagpapala at kabutihang-palad; nawa’y maging matatag at di matinag ang debosyon sa Panginoong Śiva.

Verse 162

य इमं पठतेऽध्यायं यः शृणोति नरः सदा । शिवज्ञानं स लभतेशिवस्य कृपया बुधाः

O mga pantas, ang taong palagiang bumibigkas ng kabanatang ito, o laging nakikinig dito, ay nagkakamit ng tunay na kaalaman kay Śiva—sa biyaya ni Śiva Mismo.