Shiva Purana — Vidyesvara Samhita, Shloka 104

बन्धमोक्षवर्णनम्

Bondage and Liberation: The Prakṛti–Karma Wheel and Śiva as the Transcendent Cause

Devanagari script

ज्वरमारी विषूचिश्च गोमारी च मसूरिका । जन्मर्क्षग्रहसंक्रांतिग्रहयोगाः स्वराशिके

Transliteration

jvaramārī viṣūciśca gomārī ca masūrikā | janmarkṣagrahasaṃkrāṃtigrahayogāḥ svarāśike

Translation

Mga lagnat at salot, mga karamdamang tulad ng kolera, salot sa mga baka, at bulutong; gayundin ang bituing pangkapanganakan, mga paglipat (transit) ng mga planeta, at mga pagsasanib ng planeta sa sariling tanda ng zodiako—ang mga ito man ay ibinibilang sa mga impluwensiyang nakapagpapabagabag sa mga nilalang na may katawan.

Word by Word

• ज्वर-मारी: fever-epidemic
• ज्वर-मारी: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: ज्वर (प्रातिपदिक) + मारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ज्वरसम्बन्धिनी मारी)

• विषूचिः: cholera/dysentery
• विषूचिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: विषूचि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक

• गो-मारी: cattle-epidemic
• गो-मारी: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक) + मारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (गोसम्बन्धिनी मारी)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक

• मसूरिका: smallpox/measles-like eruption
• मसूरिका: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मसूरिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जन्म-ऋक्ष-ग्रह-संक्रान्ति-ग्रह-योगाः: birth-star, planetary transits, and planetary combinations
• जन्म-ऋक्ष-ग्रह-संक्रान्ति-ग्रह-योगाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: जन्म (प्रातिपदिक) + ऋक्ष (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक) + संक्रान्ति (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—द्वन्द्व (जन्मऋक्षग्रहसंक्रान्तयः च ग्रहयोगाः च)

• स्व-राशिके: in one’s own zodiac sign
• स्व-राशिके: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + राशि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वस्य राशिः)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Mahādeva

Cosmic Context

Cosmic Event: Graha-saṃkrānti and graha-yoga within one’s rāśi are cited as astral configurations impacting embodied life (a traditional jyotiṣa framing).

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse lists worldly sources of suffering—disease and astrological pressures—highlighting the Shaiva view that embodied life is vulnerable, and that refuge in Pati (Lord Shiva) is the stable means to transcend fear and affliction.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By naming concrete troubles (illness and graha-influences), the text implicitly points to Saguna Shiva worship—Linga-abhisheka, japa, and devotion—as a practical, grace-oriented path for protection and inner steadiness amid changing karmic conditions.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A Shaiva takeaway is Panchakshara japa ("Om Namaḥ Śivāya") with Linga worship; traditionally, Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrāksha are also adopted as Shaiva disciplines for protection and remembrance of Shiva.