Sarga 2

Verse 1

ततः परिषदं सर्वामामन्त्र्य वसुधाधिपः।हितमुद्धर्षणं चैवमुवाच प्रथितं वचः।।2.2.1।।

Pagkaraan, tinipon ng panginoon ng lupa ang buong kapulungan at, matapos silang tawagin, ay nagsalita ng bantog na pananalita—kapaki-pakinabang sa layon at nakapagpapasigla sa diwa.

Verse 2

दुन्दुभिस्वनकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना। स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन्।।2.2.2।। राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च। उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान्।।2.2.3।।

Sa isang tinig na malakas, malalim, at umaalingawngaw—gaya ng dagundong ng tambol at ng kulog ng ulap—nagsalita ang Haring Daśaratha. Taglay ang mga tanda ng pagkahari, ang kanyang pananalita’y kaakit-akit, walang kapantay, at may tamis na nakalulugod habang kinakausap niya ang mga haring nagkatipon.

Verse 3

दुन्दुभिस्वनकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना। स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन्।।2.2.2।। राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च। उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान्।।2.2.3।।

Sa isang tinig na malakas, malalim, at umaalingawngaw—gaya ng dagundong ng tambol at ng kulog ng ulap—nagsalita ang Haring Daśaratha. Taglay ang mga tanda ng pagkahari, ang kanyang pananalita’y kaakit-akit, walang kapantay, at may tamis na nakalulugod habang kinakausap niya ang mga haring nagkatipon.

Verse 4

विदितं भवतामेतद्यथा मे राज्यमुत्तमम्।पूर्वकैर्मम राजेन्द्रैस्सुतवत्परिपालितम्।।2.2.4।।

Nalalaman ninyong lahat kung paanong ang aking dakilang kaharian ay pinamahalaan ng aking mga naunang haring maharlika—mga dakilang hari na nag-ingat sa kanilang mga nasasakupan na parang sariling mga anak.

Verse 5

सोऽहमिक्ष्वाकुभि स्सर्वैर्नरेन्द्रैः परिपालितम्।श्रेयसा योक्तुकामोऽस्मि सुखार्हमखिलं जगत्।।2.2.5।।

Nais kong tiyakin ang kapakanan ng buong daigdig—karapat-dapat sa ligaya—na matagal nang iningatan ng lahat ng haring mula sa angkan ni Ikṣvāku.

Verse 6

मयाप्याचरितं पूर्वैः पन्थानमनुगच्छता। प्रजा नित्यमनिद्रेण यथाशक्त्यभिरक्षिताः।।2.2.6।।

Sa pagsunod sa landas na isinagawa ng aking mga ninuno, aking iningatan ang mga mamamayan nang palagian, sa walang-tulog na pagbabantay, ayon sa aking makakaya.

Verse 7

इदं शरीरं कृत्स्नस्य लोकस्य चरता हितम्।पाण्डुरस्याऽतपत्रस्यच्छायायां जरितं मया।।2.2.7।।

Ang aking katawan ay tumanda habang ako’y nagsikap para sa kapakanan ng buong daigdig, namumuno sa lilim ng puting maharlikang payong.

Verse 8

प्राप्य वर्षसहस्राणि बहून्यायूंषि जीवतः।जीर्णस्यास्य शरीरस्य विश्रान्तिमभिरोचये।।2.2.8।।

Matapos mabuhay sa maraming libong taon at sa napakaraming yugto ng buhay, nakikita kong ang katawang ito’y laos na; kaya ninanais ko ang pamamahinga.

Verse 9

राजप्रभावजुष्टां हि दुर्वहामजितेन्द्रियैः।परिश्रान्तोऽस्मि लोकस्य गुर्वीं धर्मधुरं वहन्।।2.2.9।।

Sapagkat ang mabigat na pamatok ng dharma sa pamamahala sa daigdig ay mahirap pasanin ng mga hindi nagtagumpay sa pagdaig sa mga pandama; sa pagdadala nito, ako’y napagod na.

Verse 10

सोऽहं विश्रममिच्छामि पुत्रं कृत्वा प्रजाहिते।सन्निकृष्टानिमान्सर्वाननुमान्य द्विजर्षभान्।।2.2.10।।

Kaya, matapos makamtan ang pagsang-ayon ninyong lahat, mga pinakadakilang Brāhmaṇa na naririto, nais kong magpahinga, na naitalaga ang aking anak para sa kapakanan ng mga mamamayan.

Verse 11

अनुजातो हि मां सर्वैर्गुणैर्ज्येष्ठो ममात्मजः।पुरन्दरसमो वीर्ये रामः परपुरञ्जयः।।2.2.11।।

Tunay na ang aking panganay na anak na si Rāma ay nagmana ng lahat ng aking mga katangian; sa tapang at lakas ay kapantay niya si Purandara (Indra), manlulupig ng mga kaaway na lungsod.

Verse 12

तं चन्द्रमिव पुष्येण युक्तं धर्मभृतां वरम्।यौवराज्ये नियोक्ताऽस्मि प्रीतः पुरुषपुङ्गवम्।।2.2.12।।

Sa galak, itatalaga ko siya bilang tagapagmana—ang pinakadakila sa mga lalaki, pinakamainam sa mga tagapagtangan ng dharma—na tulad ng buwan na nagniningning na kaisa ng bituing Puṣya.

Verse 13

अनुरूपस्स वै नाथो लक्ष्मीवान् लक्ष्मणाग्रजः।त्रैलोक्यमपि नाथेन येन स्यान्नाथवत्तरम्।।2.2.13।।

Siya—ang nakatatandang kapatid ni Lakṣmaṇa, puspos ng maharlikang karangalan—ay tunay na angkop na Panginoon; kung siya ang tagapagtanggol, maging ang tatlong daigdig ay higit na mapangangalagaan.

Verse 14

अनेन श्रेयसा सद्यस्संयोज्यैवमिमां महीम्।गतक्लेशो भविष्यामि सुते तस्मिन्निवेश्य वै।।2.2.14।।

Sa pamamagitan ng agad na pagtitiwala ng kahariang ito sa anak na iyon, at sa gayon ay matitiyak ang kabutihan nito, ako’y magiging malaya sa pangamba at pagdurusa.

Verse 15

यदिदं मेऽनुरूपार्थं मया साधु सुमन्त्रितम्।भवन्तो मेऽनुमन्यन्तां कथं वा करवाण्यहम्।।2.2.15।।

Kung ang balak na ito—na angkop sa akin at maingat na napagpayuhan—ay wasto, nawa’y ipagkaloob ninyo ang inyong pagsang-ayon; kung hindi, sabihin ninyo kung ano ang nararapat kong gawin.

Verse 16

यद्यप्येषा मम प्रीतिर्हितमन्यद्विचिन्त्यताम्।अन्या मध्यस्थचिन्ता हि विमर्दाभ्यधिकोदया।।2.2.16।।

Bagaman ito ang nakalulugod sa akin, pag-isipan din ang ibang landas na magdudulot ng kapakanan; sapagkat ang pagninilay ng mga walang kinikilingan, sa pamamagitan ng masusing pagtalakay, ay nagbubunga ng higit na kabutihan.

Verse 17

इति ब्रुवन्तं मुदिताः प्रत्यनन्दन्नृपा नृपम्।वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्त इव बर्हिणः।।2.2.17।।

Nang magsalita siya nang gayon, ang mga hari ay masayang nagpugay sa hari, na wari’y mga pabo na sumisigaw sa pagtanaw sa dakilang ulap na may dalang ulan.

Verse 18

स्निग्धोऽनुनादी संजज्ञे तत्र हर्षसमीरितः।जनौघोद्घुष्टसन्नादो विमानं कम्पयन्निव।।2.2.18।।

Doon ay sumiklab ang isang malambing na alingawngaw, hinipan ng galak—ang dagundong ng sigawan ng karamihan, na wari’y yayanig sa palasyo mismo.

Verse 19

तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः।ब्राह्मणा जनमुख्याश्च पौरजानपदै स्सह।।2.2.19।।समेत्य मन्त्रयित्वा तु समतागतबुद्धयः।ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम्।।2.2.20।।

Nang lubos nilang maunawaan ang layon ni Daśaratha, na bihasa sa dharma at sa pamamahala, nagtipon ang mga Brāhmaṇa, ang mga pangunahing mamamayan, at ang mga tao ng lungsod at kanayunan. Pagkaraan ng pagsangguni at pagkakaisang-loob, kinausap nila ang matandang Haring Daśaratha, matapos mapagpasyahan sa kanilang isipan ang bagay.

Verse 20

तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः।ब्राह्मणा जनमुख्याश्च पौरजानपदै स्सह।।2.2.19।।समेत्य मन्त्रयित्वा तु समतागतबुद्धयः।ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम्।।2.2.20।।

Nang lubos nilang maunawaan ang layon ni Daśaratha, na bihasa sa dharma at sa pamamahala, nagtipon ang mga Brāhmaṇa, ang mga pangunahing mamamayan, at ang mga tao ng lungsod at kanayunan. Pagkaraan ng pagsangguni at pagkakaisang-loob, kinausap nila ang matandang Haring Daśaratha, matapos mapagpasyahan sa kanilang isipan ang bagay.

Verse 21

अनेकवर्षसाहस्रो वृद्धस्त्वमसि पार्थिव।स रामं युवराजानमभिषिञ्चिस्व पार्थिवम्।।2.2.21।।

O hari, sa paglipas ng di-mabilang na mga taon ay tumanda ka na. Kaya’t italaga mo si Rāma bilang yuvarāja, ang magiging tagapamahala ng lupa.

Verse 22

इच्छामो हि महाबाहुं रघुवीरं महाबलम्।गजेन महताऽयान्तं रामं छत्रावृताननम्।।2.2.22।।

Tunay ngang minimithi naming makita si Rāma—ang makapangyarihang-bisig na bayani ng angkan ni Raghu, dakila sa lakas—na dumarating na nakasakay sa isang malaking elepante, at ang kaniyang mukha’y nalililiman sa ilalim ng maharlikang payong.

Verse 23

इति तद्वचनं श्रुत्वा राजा तेषां मनःप्रियं।अजानन्निव जिज्ञासुरिदं वचनमब्रवीत्।।2.2.23।।

Nang marinig ng hari ang mga salitang yaon na lubhang nakalulugod sa kanilang kalooban, muli siyang nagsalita—na wari’y hindi pa nalalaman—upang higit na matiyak ang kanilang tunay na hangarin.

Verse 24

श्रुत्वैव वचनं यन्मे राघवं पतिमिच्छथ।राजान स्संशयोऽयं मे किमिदं ब्रूत तत्त्वतः।।2.2.24।।

O mga hari, pagkarinig ninyo sa aking mga salita, ninais ninyong si Rāma ng angkan ni Raghu ang maging panginoon (hari). Ngunit may pag-aalinlangan sa akin: sabihin ninyo nang tapat—ito ba’y mula sa inyong pinakaloob na paniniwala?

Verse 25

कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीमनुशासति।भवन्तो द्रष्टुमिच्छन्ति युवराजं ममात्मजम्।।2.2.25।।

Kung ako’y namamahala sa daigdig ayon sa dharma, bakit nga ninyo ninanais na makita ang aking anak na maitalaga bilang yuvarāja?

Verse 26

ते तमूचुर्महात्मानं पौरजानपदैस्सह।बहवो नृप कल्याणा गुणाः पुत्रस्य सन्ति ते।।2.2.26।।

Sumagot sila sa dakilang-loob na hari, kasama ang mga taga-lungsod at taga-nayon: “O hari, marami ang mabubuti at mapalad na katangian ng iyong anak.”

Verse 27

गुणान् गुणवतो देव देवकल्पस्य धीमतः।प्रियानानन्दनान्कृत्स्नान्प्रवक्ष्यामोऽद्य तान् शृणु।।2.2.27।।

O hari, makinig ka: ngayon ay ilalahad namin nang buo ang mga kagalingan ng marunong at mabuting prinsipe—tila isang diyos—mga katangiang minamahal ng lahat at nagbibigay-galak.

Verse 28

दिव्यैर्गुणैश्शक्रसमो रामस्सत्यपराक्रमः।इक्ष्वाकुभ्योऽपि सर्वेभ्यो ह्यतिरिक्तो विशांपते।।2.2.28।।

O panginoon ng bayan, si Rāma—pinagkalooban ng mga banal na kagalingan—ay kapantay ni Śakra (Indra). Tunay ang kanyang tapang; higit siyang namumukod kahit sa lahat ng lahi ni Ikṣvāku.

Verse 29

राम स्सत्पुरुषो लोके सत्यधर्मपरायणः।साक्षाद्रामाद्विनिर्वृत्तो धर्मश्चापि श्रिया सह।।2.2.29।।

Sa daigdig na ito, si Rāma ay isang tunay na marangal na tao, lubos na nakatuon sa katotohanan at dharma; wari’y mula mismo kay Rāma dumadaloy nang hayagan ang dharma, kasama ang kasaganaan.

Verse 30

प्रजासुखत्त्वे चन्द्रस्य वसुधायाः क्षमागुणैः।बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्ये साक्षाच्छचीपतेः।।2.2.30।।

Sa pagpapasaya sa mga tao, siya’y tulad ng Buwan; sa pagtitiis, tulad ng Daigdig; sa karunungan, kapantay ni Bṛhaspati; at sa kagitingan, wari’y si Indra mismo.

Verse 31

धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च शीलवाननसूयकः। क्षान्तः सान्त्वयिता श्लक्ष्णः कृतज्ञो विजितेन्द्रियः।।2.2.31।।

Batid niya ang dharma, tapat sa kanyang mga panata, marangal ang asal at walang inggit; mapagtiis, mapag-aliw sa kapwa, banayad, marunong tumanaw ng utang na loob, at nagwawagi sa kanyang mga pandama.

Verse 32

मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः।प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः।।2.2.32।।बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता।तेनास्येहाऽतुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते।।2.2.33।।

Si Rāghava ay banayad at matatag ang isip, laging marangal at walang inggit; kaaya-aya siyang magsalita sa lahat ng nilalang at laging nagsasabi ng katotohanan. Naglilingkod siya sa matatandang brāhmaṇa na maraming nalalaman sa mga kasulatan; kaya sa mundong ito, patuloy na lumalago ang kanyang di-mapapantayang katanyagan, dangal, at ningning.

Verse 33

मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः।प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः।।2.2.32।।बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता।तेनास्येहाऽतुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते।।2.2.33।।

Si Rāghava ay banayad at matatag ang isip, laging marangal at walang inggit; kaaya-aya siyang magsalita sa lahat ng nilalang at laging nagsasabi ng katotohanan. Naglilingkod siya sa matatandang brāhmaṇa na maraming nalalaman sa mga kasulatan; kaya sa mundong ito, patuloy na lumalago ang kanyang di-mapapantayang katanyagan, dangal, at ningning.

Verse 34

देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः।सम्यग्विद्याव्रतस्नातो यथावत्साङ्गवेदवित्।।2.2.34।।

Dalubhasa siya sa bawat sandatang kilala sa mga deva, asura, at tao; natapos niya nang wasto ang mga disiplina ng pag-aaral at tunay na batid ang mga Veda kasama ang mga sangay nito.

Verse 36

द्विजैरभिविनीतश्च श्रेष्ठैर्धर्मार्थनैपुणैः।यदा व्रजति सङ्ग्रामं ग्रामार्थे नगरस्य वा।।2.2.36।।गत्वा सौमित्रिसहितो नाऽविजित्य निवर्तते।

Mahusay siyang hinubog ng mga dakilang dvija na bihasa sa dharma at sa sining ng pamamahala. Kapag siya’y nagtutungo sa digmaan para sa kapakanan ng isang nayon o lungsod, kasama si Saumitrī, at hindi siya nagbabalik nang hindi nagwawagi.

Verse 37

सङ्ग्रामात्पुनरागम्य कुञ्जरेण रथेन वा।2.2.37।।पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति।।पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च।2.2.38।।निखिलेनानुपूर्व्याच्च पितापुत्रानिवौरसान्।।

Pagbalik niya mula sa digmaan, sakay man ng elepante o ng karwahe, palagi niyang itinatanong ang kagalingan ng mga mamamayan na wari’y sariling kaanak; at masusi, ayon sa wastong pagkakasunod, inaalam niya ang tungkol sa kanilang mga anak, sa mga banal na apoy, sa mga asawa, at sa kanilang mga lingkod at mga alagad—gaya ng amang nagtatanong sa sariling mga anak.

Verse 38

सङ्ग्रामात्पुनरागम्य कुञ्जरेण रथेन वा।2.2.37।।पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति।।पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च।2.2.38।।निखिलेनानुपूर्व्याच्च पितापुत्रानिवौरसान्।।

Pagbalik niya mula sa digmaan, sakay man ng elepante o ng karwahe, palagi niyang itinatanong ang kagalingan ng mga mamamayan na wari’y sariling kaanak; at masusi, ayon sa wastong pagkakasunod, inaalam niya ang tungkol sa kanilang mga anak, sa mga banal na apoy, sa mga asawa, at sa kanilang mga lingkod at mga alagad—gaya ng amang nagtatanong sa sariling mga anak.

Verse 39

शुश्रूषन्ते च व श्शिष्याः कच्चित्कर्मसु दंशिताः।।2.2.39।।इति नः पुरुषव्याघ्र स्सदा रामोऽभिभाषते।

“Naglingkod ba sa inyo ang inyong mga alagad, at mahusay bang ginagampanan ang kanilang mga tungkulin?”—ganyan kami laging tinatanong ni Rāma, ang tigre sa mga tao.

Verse 40

व्यसनेषु मनुष्याणां भृशं भवति दुःखितः।।2.2.40।।उत्सवेषु च सर्वेषु पितेव परितुष्यति।

Sa mga kapighatian ng mga tao, siya’y labis na nalulumbay; at sa lahat ng kanilang pagdiriwang, siya’y nagagalak na parang isang ama.

Verse 41

सत्यवादी महेष्वासो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः।।2.2.41।।स्मितपूर्वाभिभाषी च धर्मं सर्वात्मना श्रितः।

Siya’y nagsasalita ng katotohanan, dakilang mamamana, naglilingkod sa mga nakatatanda, at nagtagumpay sa kanyang mga pandama; nagsasalita siya nang may ngiti at, sa buong pagkatao, kumakapit at sumisilong sa dharma.

Verse 42

सम्यग्योक्ता श्रेयसां च न विगृह्य कथारुचिः।।2.2.42।।उत्तरोत्तरयुक्तौ च वक्ता वाचस्पतिर्यथा।

Siya’y nagsasalita nang wasto para sa kabutihan, at walang hilig sa pananalitang nagbubunsod ng pagkakahati; sa mas mataas pang pangangatwiran at pagtatalo, siya’y nagsasalita na wari’y si Vācaspati (Bṛhaspati).

Verse 43

सुभ्रूः आयतताम्राक्षः साक्षाद्विष्णुरिव स्वयम्।।2.2.43।। रामो लोकाभिरामोऽयं शौर्यवीर्यपराक्रमैः।

Ang Ramang ito—kagalakan ng buong daigdig—ay may magagandang kilay at mahahabang matang mapulang-tanso; sa kanyang kabayanihan, lakas, at tapang, siya’y wari’y si Viṣṇu mismo na hayag na nagkatawang-tao.

Verse 44

प्रजापालनतत्त्वज्ञो न रागोपहतेन्द्रियः।।2.2.44।।शक्तस्त्रैलोक्यमप्येको भोक्तुं किन्नु महीमिमाम्।

Nalalaman niya ang tunay na mga prinsipyo ng pag-iingat at pag-aaruga sa mga mamamayan, at ang kanyang mga pandama’y hindi dinadaig ng pagnanasa; mag-isa, kaya niyang mamuno maging sa tatlong daigdig—ano pa kaya ang mundong ito?

Verse 45

नास्य क्रोधः प्रसादश्च निरर्थोऽस्ति कदाचन।।2.2.45।।हन्त्येव नियमाद्वध्यानवध्ये न च कुप्यति।

Ang kanyang galit at ang kanyang biyaya ay hindi kailanman walang saysay: ayon sa batas at katarungan, pinarurusahan niya ang dapat parusahan; at sa hindi dapat saktan, hindi siya nag-aalab sa poot.

Verse 46

युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति।।2.2.46।।शान्तै स्सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसञ्जननैर्नृणाम्।गुणैर्विरुरुचे रामो दीप्त स्सूर्य इवांशुभिः।।2.2.47।।

Kapag siya’y nalulugod, ang Ramang iyon ay masayang nagkakaloob ng kayamanan; at sa kanyang mapayapang mga katangian—minamahal ng lahat ng nasasakupan at nagdudulot ng galak sa mga tao—si Rāma’y nagniningning, gaya ng maningning na araw sa kanyang mga sinag.

Verse 47

युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति।।2.2.46।।शान्तै स्सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसञ्जननैर्नृणाम्।गुणैर्विरुरुचे रामो दीप्त स्सूर्य इवांशुभिः।।2.2.47।।

Kapag siya’y nalulugod, ang Ramang iyon ay masayang nagkakaloob ng kayamanan; at sa kanyang mapayapang mga katangian—minamahal ng lahat ng nasasakupan at nagdudulot ng galak sa mga tao—si Rāma’y nagniningning, gaya ng maningning na araw sa kanyang mga sinag.

Verse 48

तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम्।लोकपालोपमं नाथमकामयत मेदिनी।।2.2.48।।

Ang Daigdig mismo ay nanabik kay Rama bilang kanyang Panginoon—puspos ng mga kabutihan, matatag sa napatunayang kagitingan, at kahalintulad ng mga diyos na tagapangalaga ng sanlibutan.

Verse 49

वत्सश्श्रेयसि जातस्ते दिष्ट्याऽसौ तव राघव।दिष्ट्या पुत्रगुणैर्युक्तो मारीच इव काश्यपः।।2.2.49।।

O Rāghava, sa mabuting kapalaran, ang anak na ito’y isinilang sa iyo para sa kapakanan; sa mabuting kapalaran, taglay niya ang mga katangiang nararapat sa isang ulirang anak, gaya ni Mārīca na anak ni Kāśyapa.

Verse 50

बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः। देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च।।2.2.50।। आशंसते जनस्सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा। आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः।।2.2.51।।

Ninanais ng lahat—sa mga deva, asura, tao, gandharva at mga nāga—na si Rama, na kilala ang tunay na halaga, ay pagkalooban ng lakas, kalusugan, at mahabang buhay; gayundin ang mga taga-lungsod at taga-nayon, malapit man o malayo, sa buong kaharian at sa kabisera.

Verse 51

बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः। देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च।।2.2.50।। आशंसते जनस्सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा। आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः।।2.2.51।।

O Rāghava, sa mabuting kapalaran, ang anak na ito’y isinilang sa iyo para sa kapakanan; sa mabuting kapalaran, taglay niya ang mga katangiang nararapat sa isang ulirang anak, gaya ni Mārīca na anak ni Kāśyapa.

Verse 52

स्त्रियो वृद्धास्तरुण्यश्च सायं प्रातस्समाहिताः।सर्वान् देवान् नमस्यन्ति रामस्यार्थे यशस्विनः।।2.2.52।।

Ang mga babae—matatanda man o kabataan—na may taimtim na pagninilay sa dapithapon at sa bukang-liwayway, ay yumuyukod sa lahat ng mga diyos alang-alang sa maluwalhating Rama.

Verse 53

तेषामायाचितं देव त्वत्प्रसादात्समृद्ध्यताम्।राममिन्दीवरश्यामं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।।2.2.53।।पश्यामो यौवराज्यस्थं तव राजोत्तमात्मजम्।

O Hari, sa iyong biyaya nawa’y maganap ang kanilang dalangin: nawa’y makita namin ang iyong anak na si Rama—bughaw na gaya ng asul na lotus, tagapaglipol ng lahat ng kaaway—na naluluklok sa katungkulan ng prinsipe-tagapagmana.

Verse 54

तं देव देवोपममात्मजं तेसर्वस्य लोकस्य हिते निविष्टम्।हिताय नः क्षिप्रमुदारजुष्टंमुदाऽभषेक्तुं वरद त्वमर्हसि।।2.2.54।।

O mapagkaloob ng biyaya, nararapat na ikaw—sa kagalakan at walang pag-aatubili—ay magpabinyag ng pagluklok sa iyong anak, na tulad ng isang deva sa mga tao, nakatuon sa kapakanan ng buong daigdig at may dakilang mga birtud, bilang tagapagmanang prinsipe, para sa aming ikabubuti.