The Recitation of the Thousand Names of Rādhā and Kṛṣṇa (Yugala-Sahasranāma) and Śaraṇāgati-Dharma

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । किं त्वं नारद जानासि पूर्वजन्मनि यत्त्वया । प्राप्तं भगवतः साक्षाच्छूलिनो युगलात्मकम् ॥ १ ॥

Wika ni Sanatkumāra: “O Nārada, naaalala mo ba ang nalaman mo sa dating kapanganakan—yaong tuwirang natamo mo mula sa Mapalad na Panginoong Śūlin (Śiva), sa Kanyang anyong dalawahan o magkapares (yugala)?”

Verse 2

कृष्णमंत्ररहस्यं च स्मर विस्मृतिमागतम् । सूत उवाच । इत्युक्तो नारदो विप्राः कुमारेण तु धीमता ॥ २ ॥

“At alalahanin ang lihim ng Kṛṣṇa-mantra na nakaligtas sa iyong gunita.” Sabi ni Sūta: Nang masabihan nang gayon ng marunong na Kumāra, si Nārada (o mga brāhmaṇa) …

Verse 3

ध्याने विवेदाशु चिरं चरितं पूर्वजन्मनः । ततश्चिरं ध्यानपरो नारदो भगवत्प्रियः ॥ ३ ॥

Sa pamamagitan ng pagninilay (dhyāna), agad niyang natanto nang ganap ang mahabang daloy ng mga gawa sa dating kapanganakan. Pagkaraan nito, sa mahabang panahon, si Nārada—minamahal ng Bhagavān—ay nanatiling nakatuon sa pagninilay.

Verse 4

ज्ञात्वा सर्वं सुवृत्तांतं सुप्रसन्नाननोऽब्रवीत् । भगवन्सर्ववृत्तांतः पूर्वकल्पसमुद्बवः ॥ ४ ॥

Nang maunawaan niya ang buong mapalad na salaysay, lumiwanag ang kanyang mukha sa matinding galak at sinabi: “O Bhagavān, ang buong pangyayaring ito ay nagmula sa isang naunang kalpa.”

Verse 5

मम स्मृतिमनुप्राप्तो विना युगललंभनम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य महात्मनः ॥ ५ ॥

Nang walang anumang pag-uudyok na nasa pagitan, kusang sumapit sa aking gunita; nang marinig ko ang mga salita ng dakilang-makaluluwang si Nārada, ako’y tumugon nang nararapat.

Verse 6

सनत्कुमारो भगवान् व्याजहार यथातथम् । सनत्कुमार उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यस्मिञ्जन्मनि शूलिनः ॥ ६ ॥

Nagsalita ang kagalang-galang na Sanatkumāra ayon sa tunay na nangyari. Wika ni Sanatkumāra: “Makinig ka, O brāhmaṇa; ipaliliwanag ko kung saang kapanganakan nagpakita/isinilang ang Tagapagdala ng Trisula (Śiva).”

Verse 7

प्राप्तं कृष्णरहस्यं वै सावधानो भवाधुना । अस्मात्सारस्वतात्कल्पात्पूर्वस्मिन्पंचविंशके ॥ ७ ॥

Tunay ngang natamo mo ang lihim na aral ni Kṛṣṇa; ngayon ay maging lubhang mapagmatyag. Ito’y kabilang sa naunang ikadalawampu’t lima sa Sarasvata Kalpa na ito.

Verse 8

कल्पे त्वं काश्यपो जातो नारदो नाम नामतः । तत्रैकदा त्वं कैलासं प्राप्तः कृष्णस्य योगिनः ॥ ८ ॥

Sa isang kalpa, isinilang ka bilang Kāśyapa, at sa pangalan ay kilala bilang Nārada. Pagkaraan, minsan ay narating mo ang Kailāsa, ang tahanan ni Kṛṣṇa, ang Kataas-taasang Yogī.

Verse 9

संप्रष्टुं परमं तत्वं शिवं कैलासवासिनम् । त्वया पृष्टो महादेवो रहस्यं स्वप्रकाशितम् ॥ ९ ॥

Upang usisain ang Kataas-taasang Katotohanan, tinanong mo si Śiva na nananahan sa Kailāsa; at si Mahādeva, nang tanungin mo, ay inihayag ang lihim sa pamamagitan ng sariling liwanag ng pagkaunawa.

Verse 10

कथयामास तत्वेन नित्यलीलानुगं हरेः । ततस्तदन्ते तु पुनस्त्वया विज्ञापितो हरः ॥ १० ॥

Pagkaraan, ipinaliwanag niya ayon sa katotohanan ang nitya-līlā, ang walang-humpay na banal na paglalaro ng Panginoong Hari. At nang matapos ang salaysay na iyon, ikaw ay muling lumapit kay Hara (Śiva) upang magpahayag ng iyong kahilingan.

Verse 11

नित्यां लीलां हरेर्द्रष्टुं ततः प्राह सदाशिवः । गोपीजनपदस्यांते वल्लभेति पदं ततः ॥ ११ ॥

Pagkatapos, nagsalita si Sadāśiva, na nagnanais masilayan ang nitya-līlā ng Panginoong Hari: “Sa dulo ng salitang gopī-janapada, idagdag ang salitang vallabha.”

Verse 12

चरणाच्छरणं पश्चात्प्रपद्ये इति वै मनुः । मंत्रस्यास्य ऋषिः प्रोक्तो सुरभिश्छंद एव च ॥ १२ ॥

“Mula sa isang kanlungan, tumutungo ako sa isa pang kanlungan; at pagkaraan, ako’y lubos na sumusuko,”—ganito nga ang sabi ni Manu. Para sa mantrang ito, ang ṛṣi ay ipinahayag na si Manu, at ang chandas (sukat) ay Surabhi.

Verse 13

गायत्री देवता चास्य बल्लवीवल्लभो विभुः । प्रपन्नोऽस्मीति तद्भक्तौ विनियोग उदाहृतः ॥ १३ ॥

Para sa mantrang ito, ang chandas ay Gāyatrī, at ang namumunong diyos ay ang Panginoong sumasaklaw sa lahat—si Vallabha, ang minamahal ng mga gopī. Ang viniyoga na binanggit ay: “Ako’y nagkanlong na,” para sa bhakti sa Kanya.

Verse 14

नास्य सिद्धादिकं विप्र शोधनं न्यासकल्पनम् । केवलं चिंतनं सद्यो नित्यलीलाप्रकाशकम् ॥ १४ ॥

O brāhmaṇa, para sa pagsasanay na ito ay hindi kailangan ang mga paunang bagay na gaya ng siddhi, hindi kailangan ang mga ritwal ng paglilinis, at hindi rin kailangan ang inimbentong pag-aayos ng nyāsa. Ang dalisay na pagninilay lamang ang agad na naghahayag ng nitya-līlā ng Panginoon.

Verse 15

आभ्यंतरस्य धर्मस्य साधनं वच्मि सांप्रतम् ॥ १५ ॥

Ngayon ay ipahahayag ko ang mga paraan upang linangin ang panloob na dharma—ang disiplina ng katuwiran sa loob ng puso.

Verse 16

संगृह्य मन्त्रं गुरुभक्तियुक्तो विचिंत्य सर्वं मनसा तदीहितम् । कृपां तदीयां निजधर्मसंस्थो विभावयन्नात्मनि तोषयेद्गुरुम् ॥ १६ ॥

Matapos tanggapin ang mantra at taglay ang bhakti sa guru, pagnilayan sa isip ang lahat ng niloloob ng guru; nananatili sa sariling dharma, ipaloob sa sarili ang biyaya ng guru at sa gayon ay pasayahin ang guru.

Verse 17

सताः शिक्षेत वै धर्मांन्प्रपन्नानां भयापहान् । ऐहिकामुष्मिकीचिंताविधुरान् सिद्धिदायकान् ॥ १७ ॥

Matuto mula sa mga banal ang mga dharmang ukol sa mga nagpasaklolo—mga dharmang nag-aalis ng takot, naglilinis ng pangamba sa buhay na ito at sa susunod, at nagkakaloob ng tunay na siddhi.

Verse 18

स्वेष्टदेवधिया नित्यं तोषयेद्वैष्णवांस्तथा । भर्त्सनादिकमेतेषां न कदाचिद्विचिंतयेत् ॥ १८ ॥

Sa pagkaunawang sila’y kaugnay ng ating pinipiling Panginoon, laging pasayahin ang mga Vaiṣṇava; at huwag kailanman mag-isip na manlait o manisi sa kanila, ni anuman na katulad nito.

Verse 19

पूर्वकर्मवशाद्भव्यमैहिकं भोग्यमेव च । आयुष्यकं तथा कृष्णः स्वयमेव करिष्यति ॥ १९ ॥

Dahil sa bisa ng dating karma, anumang dapat mangyari sa mundong ito—anumang dapat maranasan at tamasahin—gayundin ang nauukol sa haba ng buhay, si Kṛṣṇa Mismo ang magpapangyari niyon.

Verse 20

श्रीकृष्णं नित्यलीलास्थं चिंतयेत्स्वधियानिशम् । श्रीमदर्चावतारेण कृष्णं परिचरेत्सदा ॥ २० ॥

Sa sariling isipan, dapat pagnilayan si Śrī Kṛṣṇa—na laging nananatili sa Kanyang walang-hanggang banal na līlā—gabi’t araw nang walang patid. At sa pamamagitan ng Kanyang mapalad na arcā-avatāra (itinalagang anyo ng Diyos sa dambana), dapat laging maglingkod kay Kṛṣṇa.

Verse 21

अनन्यचिंतनीयोऽसौ प्रपन्नैः शरणार्थिभिः । स्थेयं च देहगेहादावुदासीनतया बुधैः ॥ २१ ॥

Yaong mga sumuko at naghahanap ng kanlungan ay dapat magnilay sa Kanya lamang, na walang ibang iniisip. At ang marurunong ay manatiling walang pagkapit sa katawan, tahanan, at mga bagay na katulad nito.

Verse 22

गुरोरवज्ञां साधूनां निंदां भेदं हरे हरौ । वेदनिंदां हरेंर्नामबलात्पापसमीहनम् ॥ २२ ॥

Ang paglapastangan sa guru, ang paninirang-puri sa mga sādhu, ang paglikha ng pagkakabahagi sa mga deboto ni Hari, ang pagbatikos sa mga Veda, at ang paggawa ng kasalanan dahil umaasa sa lakas ng pagbigkas ng Pangalan ni Hari—ito’y mabibigat na paglabag (aparādha).

Verse 23

अर्थवादं हरे र्नाम्नि पाषंडं नामसंग्रहे । अलसे नास्तिके चैव हरिनामोपदेशनम् ॥ २३ ॥

Ang ituring ang Pangalan ni Hari na basta pagmamalabis lamang (arthavāda), ang magtaglay ng ereheng pananaw habang nagsasagawa ng pag-awit ng Pangalan, at ang magturo ng Pangalan ni Hari sa tamad o sa walang pananampalataya—ito’y mga paglabag na dapat iwasan hinggil sa Banal na Pangalan.

Verse 24

नामविस्मरणं चापि नाम्न्यनादरमेव च । संत्यजेद् दूरतो वत्स दोषानेतान्सुदारुणान् ॥ २४ ॥

Dapat ding iwasan ang pagkalimot sa Banal na Pangalan at ang anumang kawalang-galang sa Pangalan. O mahal na anak, ang mga pagkukulang na lubhang kakila-kilabot na ito ay talikdan mula pa sa malayo.

Verse 25

प्रपन्नोऽस्मीति सततं चिंतयेद्धृद्गतं हरिम् । स एव पालनं नित्यं करिष्यति ममेति च ॥ २५ ॥

Dapat laging pagnilayan si Hari na nananahan sa puso, na iniisip: “Ako’y lubos na sumuko.” At panatilihin din ang pananalig: “Siya lamang ang laging mag-iingat at magtatanggol sa akin.”

Verse 26

तवास्मि राधिकानाथ कर्मणा मनसा गिरा । कृष्णकांतेति चैवास्मि युवामेव गतिर्मम ॥ २६ ॥

O Panginoon ni Rādhikā, ako’y Iyo—sa gawa, sa isip, at sa salita. Tunay, ako’y “minamahal ni Kṛṣṇa”; kayong dalawa lamang ang aking kanlungan at huling hantungan.

Verse 27

दासाः सखायः पितरः प्रेयस्यश्च हरेरिह । सर्वे नित्या मुनिश्रेष्ठ चिंतनीया महात्मभिः ॥ २७ ॥

Dito, O pinakadakila sa mga pantas, ang mga lingkod, kaibigan, ama, at mga minamahal ni Hari ay pawang walang hanggan; kaya’t dapat silang laging pagnilayan ng mga debotong may dakilang puso.

Verse 28

गमनागमने नित्यकरोति वनगोष्टयोः । गोचारणं वयस्यैश्च विनासुरविघातनम् ॥ २८ ॥

Palagi Siyang pabalik-balik sa pagitan ng gubat at pamayanan ng mga pastol; pinapastol Niya ang mga baka kasama ang mga kaibigang kasing-edad, at winawasak Niya ang mga asurang humahadlang.

Verse 29

सखायो द्वादशाख्याता हरेः श्रीदामपूर्वकाः । राधिकायाः सुशीलाद्याः सख्यो द्वात्रिंशदीरिताः ॥ २९ ॥

Labindalawang kasama ni Hari ang pinangalanan, na nagsisimula kay Śrīdāma; at tatlumpu’t dalawang kaibigang babae (sakhī) ni Rādhikā ang ipinahayag, na nagsisimula kay Suśīlā.

Verse 30

आत्मानं चिंतयेद्वत्स तासां मध्ये मनोरमाम् । रूपयौवनसंपन्नां किशोरीं च स्वलंकृताम् ॥ ३० ॥

Mahal kong anak, pagnilayan mo ang iyong sarili—sa gitna nila—bilang isang dalagang lubhang kaibig-ibig, ganap sa ganda at kabataan, isang batang babae na pinalamutian ng mga hiyas.

Verse 31

नानाशिल्पकलाभिज्ञां कृष्णभोगानुरूपिणीम् । तत्सेवनसुखाह्लादभावेनातिसुनिर्वृताम् ॥ ३१ ॥

Sanay siya sa maraming sining at gawang-kamay, ganap na angkop sa mga kagalakan ni Krishna; at siya’y lubos na nasisiyahan, ang puso’y umaapaw sa galak dahil sa ligayang dulot ng paglilingkod sa Kanya.

Verse 32

ब्राह्मं मुहूर्तमारभ्य यावदर्धनिशा भवेत् । तावत्परिचरेत्तौ तु यथाकालानुसेवया ॥ ३२ ॥

Mula sa brāhma-muhūrta hanggang hatinggabi, dapat paglingkuran ang dalawang Banal na Yaon, ayon sa itinakdang kaayusan at sa tamang oras.

Verse 33

सहस्रं च तयोर्न्नाम्नां पठेन्नित्यं समाहितः । एतसाधनमुद्दिष्टं प्रपन्नानां मुनीश्वर ॥ ३३ ॥

O panginoon sa mga pantas, araw-araw na bigkasin nang may nakatuong isip ang sanlibong pangalan ng dalawang Banal na Yaon; ito ang itinakdang sādhana para sa mga nagpasakop at nagkanlong.

Verse 34

नाख्येयं कस्यचित्तुभ्यं मया तत्त्वं प्रकाशितम् । सनत्कुमार उवाच । ततस्त्वं नारद पुनः पृष्टवान्वै सदाशिवम् ॥ ३४ ॥

Wika ni Sanatkumāra: “Ang katotohanang inihayag ko sa iyo ay hindi dapat ibunyag sa kung sinu-sino.” Pagkaraan nito, O Nārada, muli mong tinanong si Sadāśiva.

Verse 35

नाम्नां सहस्रं तच्चापि प्रोक्तवां स्तच्छृणुष्व मे । ध्यात्वा वृंदावने रम्ये यमुनातीरसंगतम् ॥ ३५ ॥

Ipinahayag ko rin ang litanya ng Sanlibong Banal na Pangalan—ngayon ay pakinggan mo mula sa akin. Una, magnilay sa Panginoon na naroroon sa kaibig-ibig na Vṛndāvana, kaugnay ng pampang ng Yamunā.

Verse 36

कल्पवृक्षं समाश्रित्य तिष्ठंतं राधिकायुतम् । पठेन्नामसहस्रं तु युगलाख्यं महामुने ॥ ३६ ॥

O dakilang pantas, sumilong sa punong Kalpavṛkṣa na tumutupad ng hiling; at bigkasin ang Sanlibong Pangalan na tinatawag na “Yugala,” habang ninilay ang Panginoong nakatayo roon kasama si Rādhikā.

Verse 37

देवकीनंदनः शौरिर्वासुदेवो बलानुजः । गदाग्रजः कंसमोहः कंससेवकमोहनः ॥ ३७ ॥

Siya ang ligaya ni Devakī, ang magiting na supling ng angkan ni Śūra; si Vāsudeva; ang nakababatang kapatid ni Bala (Balarāma); ang nakatatandang kapatid ni Gadā (Gadādhara). Siya ang lumilinlang kay Kaṃsa, at maging ang mga alipin ni Kaṃsa ay Kanyang pinapalito.

Verse 38

भिन्नर्गलः भिन्नलोहः पितृबाह्यः पितृस्तुतः । मातृस्तुतः शिवध्येयो यमुनाजलभेदनः ॥ ३८ ॥

Siya ang Tagapagbasag ng kandado, Tagapaghiwa ng bakal; lampas sa abot ng mga Pitṛ (ninunong banal) ngunit pinupuri ng mga Pitṛ; pinupuri ng mga Mātṛ (mga Ina-Diyosa); dapat pagnilayan bilang Śiva; at Siya ang naghahati sa tubig ng Yamunā.

Verse 39

व्रजवासी व्रजानंदी नंदबालो दयानिधिः । लीलाबालः पद्मनेत्रो गोकुलोत्सव ईश्वरः ॥ ३९ ॥

Siya ang nananahan sa Vraja, ang nagbibigay-galak sa Vraja; ang minamahal na anak ni Nanda, dagat ng habag. Siya ang banal na batang mapaglaro, may matang-lotus; ang Panginoong siyang pista at tuwa ng Gokula.

Verse 40

गोपिकानंदनः कृष्णो गोपानंदः सतां गतिः । बकप्राणहरो विष्णुर्बकमुक्तिप्रदो हरिः ॥ ४० ॥

Si Kṛṣṇa ang ligaya ng mga gopī, ang tuwa ng mga pastol ng baka, at kanlungan ng mga banal. Bilang Viṣṇu, kinuha Niya ang buhay ni Baka; at bilang Hari, ipinagkaloob pa Niya kay Baka ang kalayaan (mokṣa).

Verse 41

बलदोलाशयशयः श्यामलः सर्वसुंदरः । पद्मनाभो हृषीकेशः क्रीडामनुजबालकः ॥ ४१ ॥

Siya’y nahihimlay sa higaan na ang ahas na Bala; maitim-bughaw at lubhang marikit sa lahat—Padmanābha, Hṛṣīkeśa—Siya’y naglalaro sa gitna ng mga tao na parang isang bata.

Verse 42

लीलाविध्वस्तशकटो वेदमंत्राभिषेचितः । यशोदानंदनः कांतो मुनिकोटिनिषेवितः ॥ ४२ ॥

Siya na sa banal na līlā ay dumurog sa karitong (demonyo); Siya na pinabanal sa mga mantra ng Veda; ang minamahal na anak ni Yaśodā—kaibig-ibig at kaakit-akit—na pinaglilingkuran at sinasamba ng di-mabilang na mga muni.

Verse 43

नित्यं मधुवनावासी वैकुंठः संभवः क्रतुः । रमापतिर्यदुपतिर्मुरारिर्मधुसूदनः ॥ ४३ ॥

Siya’y laging nananahan sa Madhuvana; Siya ang Vaikuṇṭha; Siya ang Sambhava; Siya ang Kratu. Siya ang Panginoon ni Ramā (Lakṣmī), ang Panginoon ng mga Yadu, ang pumatay kay Mura, at si Madhusūdana, ang dumurog kay Madhu.

Verse 44

माधवो मानहारी च श्रीपतिर्भूधरः प्रभुः । बृहद्वनमहालीलो नंदसूनुर्महासनः ॥ ४४ ॥

Siya si Mādhava, ang nag-aalis ng pagmamataas; si Śrīpati, Panginoon ni Lakṣmī; si Bhūdhara, tagapasan ng daigdig; ang Kataas-taasang Prabhu. Ang Kanyang līlā ay bantog sa dakilang gubat; Siya ang anak ni Nanda; at Siya ang nakaluklok sa pinakamataas na trono.

Verse 45

तृणावर्तप्राणहारी यशोदाविस्मयप्रदः । त्रैलोक्यवक्त्रः पद्माक्षः पद्महस्तः प्रियंकरः ॥ ४५ ॥

Siya ang pumatay kay Tṛṇāvarta; ang nagdulot ng pagkamangha kay Yaśodā; ang may bibig na naglalaman ng tatlong daigdig; ang may matang-loto; ang may kamay-loto; ang nagkakaloob ng minamahal at mapalad na biyaya.

Verse 46

ब्रह्मण्यो धर्मगोप्ता च भूपतिः श्रीधरः स्वराट् । अजाध्यक्षः शिवाध्यक्षो धर्माध्यक्षो महेश्वरः ॥ ४६ ॥

Siya ang mapagpuri sa mga brāhmaṇa at sa Veda; tagapangalaga ng dharma; ang dakilang hari at panginoon; si Śrīdhara, tagapagdala ni Śrī (Lakṣmī); ang haring ganap na malaya. Siya ang namumuno sa Di-Ipinanganak (Brahmā), namumuno kay Śiva, namumuno sa dharma mismo, at ang Dakilang Panginoon.

Verse 47

वेदांतवेद्यो ब्रह्मस्थः प्रजापतिरमोघदृक् । गोपीकरावलंबी च गोपबालकसुप्रियः ॥ ४७ ॥

Siya ang nakikilala sa pamamagitan ng Vedānta; nananatili sa Brahman; Panginoon ng mga nilalang, na ang paningin ay di nagkakamali. Siya ang hinahawakan at sinasandalan ng mga gopī, at lubhang minamahal ng mga batang pastol ng baka.

Verse 48

बालानुयीयी बलवान् श्रीदामप्रिय आत्मवान् । गोपीगृहांगणरतिर्भद्रः सुश्लोकमंगलः ॥ ४८ ॥

Sinusundan Niya ang mga bata; Siya’y makapangyarihan; minamahal ni Śrīdāma; may ganap na pagpipigil-sa-sarili. Siya’y nagagalak sa mga bakuran ng tahanan ng mga gopī—mapalad at nagdadala ng pagpapala sa pamamagitan ng magagandang papuri.

Verse 49

नवनीतहरो बालो नवनीतप्रियाशनः । बालवृन्दी मर्कवृंदी चकिताक्षः पलायितः ॥ ४९ ॥

Ang banal na bata na nagnanakaw ng sariwang mantikilya, na mahilig kumain ng mantikilya; napalilibutan ng mga pangkat ng bata at mga pulutong ng unggoy—dilat ang mga mata sa gulat, Siya’y tumatakbong palayo.

Verse 50

यशोदातर्जितः कंपी मायारुदितशोभनः । दामोदरोऽप्रमेयात्मा दयालुर्भक्तवत्सलः ॥ ५० ॥

Nanginig Siya nang pagbantaan ni Yaśodā, at naging marikit sa Kanyang pag-iyak na mahiwaga—Siya si Dāmodara, ang Sariling Di-masusukat: mahabagin at mapagmahal sa Kanyang mga deboto.

Verse 51

सुबद्धोलूखले नम्रशिरा गोपीकदर्थितः । वृक्षभंगी शोकभंगी धनदात्मजमोक्षणः ॥ ५१ ॥

Siya na mahigpit na iginapos sa lusong, yumukod ang ulo sa kababaang-loob, at pinagsabihan ng mga gopī; Siya ang bumabali ng mga puno, pumapawi ng dalamhati, at nagpapalaya sa mga anak ni Kubera.

Verse 52

देवर्षिवचनश्लाघी भक्तवात्सल्यसागरः । व्रजकोलाहलकरो व्रजानदविवर्द्धनः ॥ ५२ ॥

Siya na nagagalak sa mga salita ng mga devarṣi; dagat ng mapagmahal na pag-aaruga sa mga deboto; Siya ang nagpapasigla sa Vraja sa masayang kaguluhan, at laging nagpapalago ng ligaya ng Vraja.

Verse 53

गोपात्मा प्रेरकः साक्षी वृंदावननिवासकृत् । वत्सपालो वत्सपतिर्गोपदारकमंडनः ॥ ५३ ॥

Siya na ang diwa ay Gopa; ang Tagapag-udyok sa loob; ang Saksi ng lahat; ang nagtatatag ng paninirahan sa Vṛndāvana. Tagapangalaga ng mga guya, Panginoon ng mga guya, at palamuti at dangal ng mga batang pastol.

Verse 54

बालक्रीडो बालरतिर्बालकः कनकांगदी । पीताम्बरो हेममाली मणिमुक्ताविभूषणः ॥ ५४ ॥

Siya’y mapaglaro na parang bata, nalulugod sa larong pambata; nag-aanyong binatilyo, may suot na gintong pulseras sa bisig. Nakadamit ng dilaw, may kuwintas na ginto, at pinalamutian ng mga hiyas at perlas.

Verse 55

किंकिणीकटकी सूत्री नूपुरी मुद्रि कान्वितः । वत्सासुरपतिध्वंसी बकासुरविनाशनः ॥ ५५ ॥

Siya’y pinalamutian ng mga pulseras na kumakalansing, ng banal na sinulid (yajñopavīta), ng mga anklet at mga singsing na panatak; Siya ang dumurog sa panginoon ng Vatsāsura at nagwasak kay Bakāsura.

Verse 56

अघासुरविनाशी च विनिद्रीकृतबालकः । आद्य आत्मप्रदः संगी यमुनातीरभोजनः ॥ ५६ ॥

Siya ang pumatay kay Aghāsura; Siya ang gumising sa mga batang pastol na natutulog; Siya ang Unang Pinagmulan; Siya ang nagbibigay ng kaalaman sa Sarili na nagpapalaya; Siya ang laging Kasama ng mga deboto; at Siya ang kumain sa pampang ng Yamunā.

Verse 57

गोपालमंडलीमध्यः सर्वगोपालभूषणः । कृतहस्ततलग्रासो व्यंजनाश्रितशाखिकः ॥ ५७ ॥

Siya’y nasa gitna ng bilog ng mga gopāla, ang mismong palamuti ng lahat ng pastol; kumakain Siya sa hukay ng palad at nagpapahinga sa lilim ng puno, kasama ang mga ulam na kasabay.

Verse 58

कृतबाहुश्रृंगयष्टिगुंजालंकृतकंठकः । मयूरपिच्छमुकुटो वनमालाविभूषितः ॥ ५८ ॥

Ang Kanyang leeg ay pinalamutian ng kuwintas na guñjā at ng tungkod na hugis-sungay; suot Niya ang korona ng balahibo ng paboreal at pinagniningning ng vanamālā, ang kuwintas ng mga bulaklak sa gubat.

Verse 59

गैरिकाचित्रितवपुर्नवमेघवपुः स्मरः । कोटिकंदर्पलावण्यो लसन्मकरकुंडलः ॥ ५९ ॥

Si Smara (Kāma) ay nagpakita na ang anyo’y pinintahan ng pulang okra, ang katawan ay tulad ng bagong ulap-ulan; taglay ang ganda ng sampung milyong Kupido, at may kumikislap na hikaw na hugis-makara.

Verse 60

आजानुबाहुर्भगवान्निद्रारहितलोचनः । कोटिसागरगाभीर्यः कालकालः सदाशिवः ॥ ६० ॥

Ang Mapalad na Panginoon, na ang mga bisig ay umaabot hanggang tuhod at ang mga mata’y walang antok; lalim na gaya ng sampung milyong karagatan; Siya ang “Kamatayan ng Panahon,” ang lampas sa oras—si Sadāśiva.

Verse 61

विरंचिमोहनवपुर्गोपवत्सवपुर्द्धरः । ब्रह्मांडकोटिजनको ब्रह्ममोहविनाशकः ॥ ६१ ॥

Siya na ang anyo’y nakalilito maging kay Virāñci (Brahmā); Siya’y nag-aanyong pastol ng baka at maging guya; ang pinagmulan ng di-mabilang na mga sansinukob; at ang pumupuksa sa pagkalito ni Brahmā.

Verse 62

ब्रह्मा ब्रह्मेडितः स्वामी शक्रदर्पादिनाशनः । गिरिपूजोपदेष्टा च धृतगोवर्द्धनाचलः ॥ ६२ ॥

Siya ang Brahmā; Siya ang Panginoong pinupuri maging ni Brahmā; Siya ang Kataas-taasang Guro na dumudurog sa pagmamataas ni Indra. Siya ang nagturo ng pagsamba sa bundok, at Siya ang nagbuhat sa Bundok Govardhana.

Verse 63

पुरंदरेडितः पूज्यः कामधेनुप्रपूजितः । सर्वतीर्थाभिषिक्तश्च गोविंदो गोपरक्षकः ॥ ६३ ॥

Si Govinda ang Kagalang-galang na pinupuri ni Purandara (Indra) at sinasamba; maging si Kāmadhenū ay sumasamba sa Kanya. Siya’y pinahiran ng tubig ng lahat ng banal na tīrtha, at Siya ang tagapagtanggol ng mga baka at ng mga pastol.

Verse 64

कालियार्तिकरः क्रूरो नागपत्नीडितो विराट् । धेनुकारिः प्रलंबारिर्वृषासुरविमर्दनः ॥ ६४ ॥

Siya ang mabagsik na nagparusa kay Kāliya; ang makapangyarihang Virāṭ na sumasaklaw sa lahat, na pinupuri ng mga asawa ng ahas. Siya ang pumatay kay Dhenuka, kaaway ni Pralamba, at dumurog kay Vṛṣāsura.

Verse 65

मायासुरात्मजध्वंसी केशिकंठविदारकः । गोपगोप्ता धेनुगोप्ता दावाग्निपरिशोषकः ॥ ६५ ॥

Siya ang pumuksa sa anak ng asurang Māyāsura; ang pumunit sa lalamunan ni Keśin; ang tagapagtanggol ng mga gopa; ang tagapag-ingat ng mga baka; at ang nagpapatuyo at nagpapahupa sa nagngangalit na apoy sa gubat.

Verse 66

गोपकन्यावस्त्रहारी गोपकन्यावरप्रदः । यज्ञपत्न्यन्नभोजी च मुनिमानापहारकः ॥ ६६ ॥

Siya ang kumuha ng mga kasuotan ng mga dalagang gopi; ang nagkaloob ng biyaya sa mga gopi; ang kumain ng pagkain ng mga asawa ng nagsasagawa ng yajña; at ang nagpakumbaba sa kapalaluan ng mga muni.

Verse 67

जलेशमानमथनो नन्दगोपालजीवनः । गन्धर्वशापमोक्ता च शंखचूडशिरोहरः ॥ ६७ ॥

Siya ang pamalo ng pag-ikot para sa Panginoon ng mga tubig; ang mismong buhay nina Nanda at Gopāla; ang tagapagpalaya mula sa sumpa ng Gandharva; at ang pumutol sa ulo ni Śaṅkhacūḍa.

Verse 68

वंशी वटी वेणुवादी गोपीचिन्तापहारकः । सर्वगोप्ता समाह्वानः सर्वगोपीमनोरथः ॥ ६८ ॥

Siya ang may tangan ng plawta; ang Panginoon ng banal na gubat na Vāṭī; ang makalangit na tumutugtog ng veṇu na kawayan; ang nag-aalis ng pangamba ng mga gopi; ang tagapagtanggol ng lahat; ang tawag na nagtitipon sa lahat; at ang tumutupad sa ninanais ng puso ng bawat gopi.

Verse 69

व्यंगधर्मप्रवक्ता च गोपीमण्डलमोहनः । रासक्रीडारसास्वादी रसिको राधिकाधवः ॥ ६९ ॥

Siya ang guro na nagpapaliwanag ng dharma sa masining at di-tuwirang pagtuturo; ang umaakit sa bilog ng mga gopi; ang tumitikim ng nektar ng Rāsa-līlā; ang pinakadakilang rasika—si Śrī Kṛṣṇa, ang minamahal na Panginoon ni Rādhikā.

Verse 70

किशोरीप्राणनाथश्च वृषभानसुताप्रियः । सर्वगोपीजनानंदी गोपीजनविमोहनः ॥ ७० ॥

Siya ang Panginoon ng mismong buhay ng dalagang kabataan; ang minamahal ng anak na babae ni Vṛṣabhānu; ang ligaya ng lahat ng gopī; at ang umaakit at bumibighani sa mga gopī.

Verse 71

गोपिकागीतचरितो गोपीनर्तनलालसः । गोपीस्कन्धाश्रितकरो गोपिकाचुंबनप्रियः ॥ ७१ ॥

Ang Kanyang mga gawa ay inaawit sa mga awit ng mga gopī; nalulugod Siya sa pagsayaw kasama ang mga gopī; ang Kanyang kamay ay nakapatong sa balikat ng mga gopī; at minamahal Niya ang paghalik ng mga gopī.

Verse 72

गोपिकामार्जितमुखो गोपीव्यंजनवीजितः । गोपिकाकेशसंस्कारी गोपिकापुष्पसंस्तरः ॥ ७२ ॥

Ang Kanyang mukha ay pinunasan ng mga gopī; Siya’y pinaypayan ng mga gopī; ang Kanyang buhok ay inayos at pinalamutian ng mga gopī; at Siya’y nagpahinga sa higaan ng mga bulaklak na inilatag ng mga gopī.

Verse 73

गोपिकाहृदयालंबी गोपीवहनतत्परः । गोपिकामदहारी च गोपिकापरमार्जितः ॥ ७३ ॥

Siya ang sandigan sa puso ng mga gopī; laging handang buhatin at dalhin ang mga gopī; Siya ang nag-aalis ng pagmamataas at alab ng pagnanasa ng mga gopī; at Siya ang pinakamarangal na sinasamba at iginagalang ng mga gopī.

Verse 74

गोपिकाकृतसंनीलो गोपिकासंस्मृतप्रियः । गोपिकावन्दितपदो गोपिकावशवर्तनः ॥ ७४ ॥

Siya’y nagiging bughaw na madilim dahil sa pag-aayos at pagdadamit ng mga gopī; Siya ang minamahal kapag Siya’y inaalala ng mga gopī; ang Kanyang mga paa ay sinasamba ng mga gopī; at Siya’y kumikilos sa ilalim ng mapagmahal na pag-akit ng mga gopī.

Verse 75

राधा पराजितः श्रीमान्निकुञ्जेसुविहारवान् । कुञ्जप्रियः कुञ्जवासी वृन्दावनविकासनः ॥ ७५ ॥

Siya ang maluwalhating Panginoon na napagwagi ni Rādhā sa banal na pag-ibig; nagagalak Siya sa Kanyang mga lila sa loob ng mga punong-lilim ng nikunja. Minamahal Niya ang mga bower, nananahan doon, at pinapamulaklak Niya ang Vṛndāvana sa makalangit na ningning.

Verse 76

यमुनाजलसिक्तांगो यमुनासौख्यदायकः । शशिसंस्तंभनः शूरः कामी कामविमोहनः ॥ ७६ ॥

Ang Kanyang katawan ay binabasa ng mga tubig ng Yamunā; Siya ang tagapagkaloob ng ligaya ng Yamunā. Siya ang pumipigil sa buwan; ang matapang na bayani; ang panginoon ng pagnanasa; at ang nagpapalito at nagpapasuko sa pagnanasa.

Verse 77

कामाद्याः कामनाथश्च काममानसभेदनः । कामदः कामरूपश्च कामिनीकामसंचयः ॥ ७७ ॥

Siya ang pinagmulan at pasimula ng pagnanasa; ang panginoon ng pagnanasa; ang tumutusok at gumigising sa isip sa pamamagitan ng pagnanasa. Siya ang nagbibigay ng ninanais; Siya ang nag-aanyong ayon sa ninanais; at Siya ang mismong pag-iipon ng pananabik sa puso ng mga umiibig.

Verse 78

नित्यक्रीडो महालीलः सर्वः सर्वगतस्तथा । परमात्मा पराधीशः सर्वकारणकारणः ॥ ७८ ॥

Siya’y laging nasa banal na paglalaro; ang Panginoon ng dakilang lila. Siya ang lahat at laganap sa lahat ng dako. Siya ang Paramātmā, ang Kataas-taasang Hari, ang sanhi ng lahat ng sanhi.

Verse 79

गृहीतनारदवचा ह्यक्रूरपरिचिंतितः । अक्रूरवन्दितपदो गोपिकातोषकारकः ॥ ७९ ॥

Tinanggap Niya ang mga salita ni Nārada, at Siya ang naging pinagninilayan ni Akrūra. Sinamba ni Akrūra ang Kanyang mga paa, at Siya ang sanhi ng kagalakan ng mga gopī.

Verse 80

अक्रूरवाक्यसंग्राही मथुरावासकारणः । अक्रूरतापशमनो रजकायुःप्रणाशनः ॥ ८० ॥

Tinanggap Niya ang mga salita ni Akrūra; Siya ang naging sanhi ng paninirahan sa Mathurā; pinawi Niya ang dalamhati ni Akrūra; at winasak Niya ang tagalaba na si Rājaka at ang kanyang buhay.

Verse 81

मथुरानन्ददायी च कंसवस्त्रविलुण्ठनः । कंसवस्त्रपरीधानो गोपवस्त्रप्रदायकः ॥ ८१ ॥

Siya ang nagbibigay-galak sa Mathurā; Siya ang sumamsam ng kasuotan ni Kaṁsa; Siya ang nagsuot ng kasuotan ni Kaṁsa; at Siya ang nagkaloob ng kasuotan sa mga gopa, ang mga pastol ng baka.

Verse 82

सुदामगृहगामी च सुदामपरिपूजितः । तंतुवाय कसंप्रीतः कुब्जाचंदनलेपनः ॥ ८२ ॥

Pumaroon Siya sa bahay ni Sudāmā at pinarangalan Siya ni Sudāmā nang may taimtim na paggalang; kinalugdan Niya ang manghahabi; at tinanggap Niya ang pagpapahid ng sandalwood na inialay ni Kubjā.

Verse 83

कुब्जारूपप्रदो विज्ञो मुकुंदो विष्टरश्रवाः । सर्वज्ञो मथुरालोकी सर्वलोकाभिनंदनः ॥ ८३ ॥

Ipinagkaloob Niya kay Kubjā ang tuwid at magandang anyo; Siya ang Marunong na Nakaaalam ng lahat; si Mukunda, Tagapagkaloob ng kalayaan (moksha); ang Kanyang katanyagan ay malawak at umaabot sa malayo; ang Ganap na Nakaaalam; ang Panginoong nananahan sa Mathurā; at ang Pinupuri at ikinagagalak ng lahat ng daigdig.

Verse 84

कृपाकटाक्षदर्शी च दैत्यारिर्देवपालकः । सर्वदुःखप्रशमनो धनुभर्ङ्गी महोत्सवः ॥ ८४ ॥

Siya na sa Kanyang mahabaging sulyap ay nagkakaloob ng awa; kaaway ng mga Daitya at tagapangalaga ng mga deva; Siya ang nagpapatahimik ng lahat ng pagdurusa; ang tagapagbasag ng busog; at Siya mismo ang dakilang kapistahang mapalad.

Verse 85

कुवलयापीडहंता दंतस्कंधबलाग्रणीः । कल्परूपधरोधीरो दिव्यवस्त्रानुलेपनः ॥ ८५ ॥

Siya ang pumatay kay Kuvalayāpīḍa; ang nangunguna sa lakas, pasan ang bigat sa balikat na wari’y pangil; Siya’y nag-aanyong ayon sa Kanyang kalooban; ang matatag at marunong, nakabihis ng banal na kasuotan at pinahiran ng makalangit na pabango.

Verse 86

मल्लरूपो महाकालः कामरूपी बलान्वितः । कंसत्रासकरो भीमो मुष्टिकांतश्च कंसहा ॥ ८६ ॥

Sa pag-aanyong mandirigma sa pakikipagbuno, Siya’y naging tulad ni Mahākāla; nagbabagong-anyo ayon sa Kanyang nais at puspos ng lakas—nagpapayanig sa takot ni Kaṃsa; ang kakila-kilabot, pumatay kay Muṣṭika, at siya ring pumatay kay Kaṃsa.

Verse 87

चाणूरघ्नो भयहरः शलारिस्तोशलांतकः । वैकुंठवासी कंसारिः सर्वदुष्टनिषूदनः ॥ ८७ ॥

Siya ang pumatay kay Cāṇūra, ang nag-aalis ng takot; kaaway ni Śalāri at tagapuksa ng Tośalā. Siya’y nananahan sa Vaikuṇṭha; kaaway ni Kaṃsa, tagalipol ng lahat ng masasama.

Verse 88

देवदुंदुभिनिर्घोषी पितृशोकनिवारणः । यादवेंद्रः सतांनाथो यादवारिप्रमर्द्दनः ॥ ८८ ॥

Ang Kanyang papuri’y umuugong na parang tambol ng mga deva; Siya ang nag-aalis ng dalamhati ng mga ninuno; ang panginoon ng mga Yādava; ang kanlungan ng mga banal; at ang dumudurog sa mga kaaway ng Yādava.

Verse 89

शौरिशोकविनाशी च देवकीतापनाशनः । उग्रसेनपरित्राता उग्रसेनाभिपूजितः ॥ ८९ ॥

Siya ang pumupuksa sa dalamhati ni Śauri (Kṛṣṇa) at nag-aalis ng pagdurusa ni Devakī; tagapangalaga ni Ugrasena, at Siya ang iginagalang at sinasamba ni Ugrasena.

Verse 90

उग्रसेनाभिषेकी च उग्रसेनदया परः । सर्वसात्वतसाक्षी च यदूनामभिनंदनः ॥ ९० ॥

Si Acyuta ang nagluklok kay Ugrasena sa trono; siyang may sukdulang habag kay Ugrasena; saksi ng lahat ng Sātvata (mga deboto); at ligaya ng angkan ng Yadu.

Verse 91

सर्वमाथुरसंसेव्यः करुणो भक्तबांधवः । सर्वगोपालधनदो गोपीगोपाललालसः ॥ ९१ ॥

Siya ang dapat sambahin nang may pag-ibig ng lahat sa Mathurā; mahabagin, kamag-anak at sandigan ng mga bhakta. Ipinagkakaloob niya ang kasaganaan sa lahat ng mga pastol ng baka, at nananabik sa piling ng mga gopī at mga gopāla.

Verse 92

शौरिदत्तोपवीती च उग्रसेनदयाकरः । गुरुभक्तो ब्रह्मचारी निगमाध्ययने रतः ॥ ९२ ॥

Isinuot niya ang yajñopavīta (banal na sinulid) na iginawad ni Śauri; mahabagin kay Ugrasena; tapat na deboto ng guro; isang brahmacārī; at laging masigasig sa pag-aaral ng Nigama, ang mga Veda.

Verse 93

संकर्षणसहाध्यायी सुदामसुहृदेव च । विद्यानिधिः कलाकोशो मृतपुत्रदस्तथा ॥ ९३ ॥

Siya rin ay kasamang mag-aaral ni Saṅkarṣaṇa, matalik na kaibigan ni Sudāmā; kayamanan ng kaalaman, sisidlan ng mga sining; at siya ring nagkaloob ng anak na lalaki sa taong namatayan ng anak.

Verse 94

चक्री पांचजनी चैव सर्वनारकिमोचनः । यमार्चितः परो देवो नामोच्चारवसो ऽच्युतः ॥ ९४ ॥

Taglay ang cakra at ang Pañcajanya na kabibe, siya ang tagapagpalaya sa lahat ng nahulog sa mga kalagayang mala-impyerno. Maging si Yama ay sumasamba sa Kataas-taasang Diyos na iyon—si Acyuta—na nalalapitan sa pagbigkas lamang ng Kanyang Pangalan.

Verse 95

कुब्जा विलासी सुभगो दीनबंधुरनूपमः । अक्रूरगृहगोप्ता च प्रतिज्ञापालकः शुभः ॥ ९५ ॥

Siya ang nagligtas kay Kubjā; ang Panginoong mapaglaro sa banal na līlā; ang mapalad at marikit; kaibigan ng mga nagdurusa, walang kapantay. Siya rin ang tagapangalaga ng sambahayan ni Akrūra, tagatupad ng Kanyang pangako, at ang mapagkaloob ng kabutihan.

Verse 96

जरासंधजयी विद्वान् यवनांतो द्विजाश्रयः । मुचुकुंदप्रियकरोजरासंधपलायितः ॥ ९६ ॥

Siya ang marunong na manlulupig kay Jarāsandha; ang wumawasak sa mga Yavana; kanlungan ng mga dvija (dalawang ulit na isinilang). Siya ang nagpasaya kay Mucukunda; at sa harap Niya, tumakas si Jarāsandha.

Verse 97

द्वारकाजनको गूढो ब्रह्मण्यः सत्यसंगरः । लीलाधरः प्रियकरो विश्वकर्मा यशःप्रदः ॥ ९७ ॥

Siya ang nagtatag ng Dvārakā; ang mahiwaga at nakatago; tagapagtanggol at tagapagpala ng mga Brahmana; matatag sa pakikibaka para sa katotohanan. Siya ang may taglay na banal na līlā; nagbibigay ng minamahal; si Viśvakarmā, arkitekto ng sansinukob; at tagapagkaloob ng dangal at katanyagan.

Verse 98

रुक्मिणीप्रियसंदेशो रुक्मशोकविवर्द्धनः । चैद्यशोकालयः श्रेष्ठो दुष्टराजन्यनाशनः ॥ ९८ ॥

Siya ang minamahal na sugo na naghatid ng galak kay Rukmiṇī; Siya ang nagpalubha sa dalamhati ni Rukmī; Siya ang tahanan ng pighati ni Caidya (Śiśupāla). Siya ang Kataas-taasan, at tagapaglipol ng masasamang angkan ng mga hari.

Verse 99

रुक्मिवैरूप्यकरणो रुक्मिणीवचने रतः । बलभद्रवचोग्राही मुक्तरुक्मी जनार्दनः ॥ ९९ ॥

Si Janārdana ang nagpadungis sa anyo ni Rukmī; ang nagalak sa pagtupad sa mga salita ni Rukmiṇī; ang tumanggap sa payo ni Balabhadra; at ang nagpalaya (nagligtas ng buhay) kay Rukmī.

Verse 100

रुक्मिणीप्राणनाथश्च सत्यभामापतिः स्वयम् । भक्तपक्षी भक्तिवश्यो ह्यक्रूरमणिदायकः ॥ १०० ॥

Siya ang Panginoon ng buhay ni Rukmiṇī, at Siya mismo ang asawa ni Satyabhāmā; laging kumakampi sa mga bhakta, napapasuko ng bhakti, at ang nagkaloob ng hiyas kay Akrūra.

Verse 101

शतधन्वाप्राणहारी ऋक्षराजसुताप्रियः । सत्राजित्तनयाकांतो मित्रविंदापहारकः ॥ १०१ ॥

Siya ang pumatay kay Śatadhanvā; minamahal ng anak ni Ṛkṣarāja (Jāmbavatī); sinta ng anak ni Satrājit (Satyabhāmā); at Siya ang nagdala kay Mitravindā.

Verse 102

सत्यापतिर्लक्ष्मणाजित्पूज्यो भद्राप्रियंकरः । नरका सुरघातीं च लीलाकन्याहरो जयी ॥ १०२ ॥

Siya ang Panginoon ng Katotohanan; ang hindi magagapi ni Lakṣmaṇā, karapat-dapat sambahin; ang mapalad na nagdudulot ng minamahal; ang pumuksa kay Naraka at pumatay sa mga kaaway ng mga deva; ang nagwagi na, sa banal na paglalaro, ay nagdala sa dalagang Līlā.

Verse 103

मुरारिर्मदनेशोऽपि धरित्रीदुःखनाशनः । वैनतेयी स्वर्गगामी अदित्य कुंडलप्रदः ॥ १०३ ॥

Siya si Murāri, kaaway ni Mura; at Siya rin ang Panginoon ni Kāma. Inaalis Niya ang dalamhati ng Daigdig. Siya si Vainateyī (Garuda) na nagdadala sa mga bhakta sa langit; at Siya si Āditya, ang nagkakaloob ng maningning na kuṇḍala.

Verse 104

इंद्रार्चितो रमाकांतो वज्रिभार्याप्रपूजितः । पारिजातापहारी च शक्रमानापहारकः ॥ १०४ ॥

Siya ay sinasamba ni Indra; minamahal ni Ramā (Lakṣmī); at lubos na pinararangalan ni Śacī, asawa ng may hawak ng vajra. Siya ang nagdala ng punong Pārijāta at nagpakumbaba sa pagmamataas ni Indra.

Verse 105

प्रद्युम्नजनकः सांबतातो बहुसुतो विधुः । गर्गाचार्यः सत्यगतिर्धर्माधारो धारधरः ॥ १०५ ॥

Siya ang ama ni Pradyumna, ang ama ni Sāmba, ang Buwan na may maraming anak; Siya rin ay tinatawag na Garga-ācārya, na ang landas ay katotohanan, ang sandigan ng Dharma, at ang tagapasan ng daigdig.

Verse 106

द्वारकामंडनः श्लोक्यः सुश्लोको निगमालयः । पौंड्रकप्राणहारी च काशीराजशिरोहरः ॥ १०६ ॥

Siya ang palamuti ng Dvārakā, karapat-dapat purihin sa mga taludtod; Siya ang diwa ng mapalad na mga himno at tahanan ng mga Veda. Siya ang pumatay kay Pauṇḍraka at ang kumuha ng ulo ng hari ng Kāśī.

Verse 107

अवैष्णवविप्रदाही सुदक्षिणभयाबहः । जरासंधविदारीं च धर्मनन्दनयज्ञकृत् ॥ १०७ ॥

Siya ang nagsusunog ng kasalanan ng brāhmaṇa na hindi Vaiṣṇava; Siya ang nag-aalis ng takot sa nag-aalay ng wastong dakṣiṇā; Siya ang pumunit kay Jarāsandha; at Siya ang nagsagawa ng yajña para sa anak ni Dharma, si Nara (Dharmanandana).

Verse 108

शिशुपालशिररश्चेदी दंतवक्रविनाशनः । विदूरथांसकः श्रीशः श्रीदो द्विविदनाशनः ॥ १०८ ॥

Siya ang pumutol sa ulo ni Śiśupāla; ang pumuksa kay Dantavakra; ang pumatay kay Vidūratha; ang Panginoon ni Śrī (Lakṣmī); ang nagbibigay ng kasaganaan; at ang sumira kay Dvivida.

Verse 109

रुक्मिणीमानहारी च रुक्मिणीमानवर्द्धनः । देवर्षिशापहर्ता च द्रौपदीवाक्यपालकः ॥ १०९ ॥

Siya ang nag-aalis ng sugatang pagmamataas ni Rukmiṇī, at Siya rin ang nagpapataas at nag-iingat sa dangal ni Rukmiṇī; Siya ang nag-aalis ng sumpa ng mga devarṣi; at Siya ang tapat na tagapag-ingat ng salita ni Draupadī.

Verse 110

दुर्वासो भयहाति व पांचालीस्मरणागतः । पार्थदूतः पार्थमन्त्री पार्थदुःखौधनाशनः ॥ ११० ॥

Siya ang Panginoon na nagpapawi ng takot na dulot ni Durvāsā; ang dumarating kapag inaalala Siya ni Pāñcālī (Draupadī); ang minsang naging sugo ni Pārtha; ang tagapayo ni Pārtha; at ang pumupuksa sa baha ng dalamhati ni Pārtha.

Verse 111

पार्थमानापहारी च पार्थजीवनदायकः । पांचाली वस्त्रदाता च विश्वपालकपालकः ॥ १११ ॥

Siya ang nag-aalis ng kahihiyan ni Pārtha; ang nagbibigay-buhay kay Pārtha; ang nagkakaloob ng kasuotan kay Pāñcālī (Draupadī); at ang nag-iingat maging sa mga tagapangalaga ng daigdig.

Verse 112

श्वेताश्वसारथिः सत्यः सत्यसाध्यो भयापहः । सत्यसंधः सत्यरतिः सत्यप्रिय उदारधीः ॥ ११२ ॥

Siya ang tagapagmaneho ng karwaheng hinihila ng mga puting kabayo; Siya ang Katotohanan mismo, na naaabot sa pamamagitan ng katotohanan, at tagapag-alis ng takot. Tapat sa panata, nalulugod sa katotohanan, umiibig sa katotohanan, Siya’y may marangal at mapagbigay na isip.

Verse 113

महासेनजयी चैव शिवसैन्यविनाशननः । बाणासुरभुजच्छेत्ता बाणबाहुवरप्रदः ॥ ११३ ॥

Siya ang mananakop ng malaking hukbo; ang pumupuksa sa mga kawal ni Śiva; ang pumutol sa mga bisig ni Bāṇāsura; at ang mahabaging Tagapagkaloob ng biyaya—na ibinalik ang mga bisig ni Bāṇa bilang pabor.

Verse 114

तार्क्ष्यमानापहारी च तार्क्ष्यतेजोविवर्द्धनः । रामस्वरूपधारी च सत्यभामामुदावहः ॥ ११४ ॥

Siya ang nag-aalis ng pagmamataas ni Tārkṣya (Garuḍa) at nagpapalago ng ningning ni Garuḍa; Siya ang nagdadala ng anyo ni Rāma; at ang dakilang Panginoon na si Satyabhāmā ang Kanyang kabiyak.

Verse 115

रत्नाकरजलक्रीडो व्रजलीलाप्रदर्शकः । स्वप्रतिज्ञापरिध्वंसी भीष्माज्ञापरिपालकः ॥ ११५ ॥

Siya ang Panginoon na naglalaro sa tubig ng karagatan; nagpapamalas ng banal na līlā ng Vraja; kayang baligtarin maging ang sariling panata; at tumutupad sa utos ni Bhīṣma—Siya ang dapat alalahanin at purihin.

Verse 116

वीरायुधहरः कालः कालिकेशो महाबलः । वर्वरीषशिरोहारी वर्वरीषशिरःप्रदः ॥ ११६ ॥

Siya ang Kāla (Panahon), ang nag-aalis ng sandata ng mga bayani; Siya si Kālikeśa, ang lubhang makapangyarihan—ang kumuha ng ulo ni Varvarīṣa, at Siya rin ang nagkaloob ng ulo ni Varvarīṣa.

Verse 117

धर्मपुत्रजयी शूरदुर्योधनमदांतकः । गोपिकाप्रीतिनिर्बंधनित्यक्रीडो व्रजेश्वरः ॥ ११७ ॥

Siya ang nagwagi laban sa anak ni Dharma (Yudhiṣṭhira), ang pumuksa sa pagmamataas ng bayaning si Duryodhana; Siya’y laging nakatuon sa pag-ibig ng mga gopī at laging nakikibahagi sa banal na līlā—Siya ang Panginoon ng Vraja.

Verse 118

राधाकुंडरतिर्धन्यः सदांदोलसमाश्रितः । सदामधुवनानन्दी सदावृंदावनप्रियः ॥ ११८ ॥

Mapalad ang bhakta na ang ligaya ay nasa Rādhā-kuṇḍa—laging sumasandig sa pagdiriwang ng āndolā (banal na duyan), laging nagagalak sa Madhuvana, at laging minamahal ang Vṛndāvana.

Verse 119

अशोकवनसन्नद्धः सदातिलकसंगतः । सदागोवर्द्धनरतिः सदा गोकुलवल्लभः ॥ ११९ ॥

Siya’y laging pinalalamutian ng kakahuyang Aśoka, laging pinagpapala ng mapalad na tilaka, laging nagagalak sa Govardhana, at laging minamahal ng Gokula.

Verse 120

भांडीरवटसंवासी नित्यं वंशीवटस्थितः । नन्दग्रामकृतावासो वृषभानुग्रहप्रियः ॥ १२० ॥

Nanahan Siya sa Bhāṇḍīra-vata at laging nananatili sa Vaṃśī-vata; ginawa Niyang tahanan ang Nandagrāma, at kinalulugdan Niyang ipamalas ang biyaya kay Vṛṣabhānu at sa kanyang angkan.

Verse 121

गृहीतकामिनीरूपो नित्यं रासिविलासकृत् । वल्लवीजनसंगोप्ता वल्लवीजनवल्लभः ॥ १२१ ॥

Taglay ang anyo ng isang minamahal na dalaga, lagi Siyang naglalaro sa ligaya ng sayaw na rāsa; Siya ang tagapangalaga ng pamayanan ng mga gopī, at ang pinakamamahal ng mga gopī.

Verse 122

देवशर्मकृपाकर्ता कल्पपादपसंस्थितः । शिलानुगन्धनिलयः पादचारी घनच्छविः ॥ १२२ ॥

Ipinagkaloob Niya ang habag kay Devaśarman, nananahan sa ilalim ng punong kalpa na tumutupad ng hiling; naninirahan Siya sa gitna ng mababangong bato, naglalakad nang paa, at taglay ang malalim na maitim na kislap.

Verse 123

अतसीकुसुमप्रख्यः सदा लक्ष्मीकृपाकरः । त्रिपुरारिप्रियकरो ह्युग्रधन्वापराजितः ॥ १२३ ॥

Nagniningning Siya na gaya ng bulaklak na atasī, laging tagapagkaloob ng biyaya ni Lakṣmī; minamahal Siya ng pumatay sa Tripura (Śiva), at bilang Ugradhanvā, Siya ang Aparājita—ang Di-Matatalo.

Verse 124

षड्धुरध्वंसकर्ता च निकुंभप्राणहारकः । वज्रनाभपुरध्वंसी पौंड्रकप्राणहारकः ॥ १२४ ॥

Siya ang tagawasak ng Ṣaḍdhura, ang pumatay kay Nikumbha, ang nagguho sa lungsod ni Vajranābha, at ang kumuha ng buhay ni Pauṇḍraka.

Verse 125

बहुलाश्वप्रीतिकर्ता द्विजवर्यप्रियंकरः । शिवसंकटहारी च वृकासुरविनाशनः ॥ १२५ ॥

Siya ang nagpapasaya kay Bahulāśva; ang nagbibigay-lugod sa pinakadakila sa mga dwija; ang nag-aalis ng dalamhati ni Śiva; at ang sumira sa asurang Vṛkāsura.

Verse 126

भृगुसत्कारकारी च शिवसात्त्विकताप्रदः । गोकर्णपूजकः सांबकुष्ठविध्वंसकारणः ॥ १२६ ॥

Siya ang nagdudulot ng paggalang kay Bhṛgu; ang nagkakaloob ng sāttvikang kadalisayan na tulad ni Śiva; ang sumasamba sa Gokarṇa; at sa biyaya ni Sāmba, Siya ang sanhi ng paglipol ng kuṣṭha (ketong).

Verse 127

वेदस्तुतो वेदवेत्ता यदुवंशविवर्द्धनः । यदुवंशविनाशी च उद्धवोद्धारकारकः ॥ १२७ ॥

Siya’y pinupuri ng mga Veda at Siya ang tunay na nakaaalam ng Veda; Siya ang nagpapalago sa angkan ng Yadu at Siya rin ang nagdadala ng pagwawakas nito; at Siya ang sanhi ng pagliligtas kay Uddhava.

Verse 128

राधा च राधिका चैव आनंदा वृषभानुजा । वृन्दावनेश्वरी पुण्या कृष्णमानसहारिणी ॥ १२८ ॥

Siya si Rādhā, at Siya rin si Rādhikā; Siya si Ānandā, anak ni Vṛṣabhānu; ang Reyna ng Vṛndāvana—banal at mapalad—na bumibihag sa mismong isipan ni Kṛṣṇa.

Verse 129

प्रगल्भा चतुरा कामा कामिनी हरिमोहिनी । ललिता मधुरा माध्वी किशोरी कनकप्रभा ॥ १२९ ॥

Siya’y matapang at tiwala sa sarili, tuso at marunong; Siya ang kāma at ang minamahal; ang mang-aakit na kayang dayain maging si Hari. Siya’y mapaglaro, matamis, parang pulot; laging dalaga, at kumikislap sa gintong ningning.

Verse 130

जितचंद्रा जितमृगा जितसिंहा जितद्विपा । जितरंभा जितपिका गोविंदहृदयोद्भवा ॥ १३० ॥

Siya na humihigit sa Buwan, humihigit sa usa, humihigit sa leon at humihigit sa elepante; humihigit kay Rambhā at humihigit sa ibong kukú—siya’y isinilang mula sa puso ni Govinda.

Verse 131

जितबिंबा जितशुका जितपद्मा कुमारिका । श्रीकृष्णाकर्षणा देवी नित्यं युग्मस्वरूपिणी ॥ १३१ ॥

Siya na humihigit sa kapulahan ng bungang bimba, humihigit sa alindog ng loro, at humihigit sa ganda ng lotus—ang dalagang laging sariwa. Ang Diyosa na umaakit kay Śrī Kṛṣṇa sa Kanya, at walang hanggan sa anyong magkapares (yugma).

Verse 132

नित्यं विहारिणी कांता रसिका कृष्णवल्लभा । आमोदिनी मोदवती नंदनंदनभूषिता ॥ १३२ ॥

Siya’y laging naglalaro sa banal na līlā; siya ang minamahal, ang marunong sa sagradong rasa, at ang pinakamamahal ni Kṛṣṇa. Siya’y mabango sa galak, puspos ng ligaya, at pinalalamutian ng anak ni Nanda (Kṛṣṇa).

Verse 133

दिव्यांबरा दिव्यहारा मुक्तामणिविभूषिता । कुञ्जप्रिया कुञ्जवासा कुञ्जनायकनायिका ॥ १३३ ॥

Siya’y nakadamit ng makalangit na kasuotan at may makalangit na kuwintas, pinalamutian ng perlas at hiyas. Iniibig ang kunja (mga bower), nananahan sa kunja; siya ang mahal na kabiyak ng Panginoon ng mga kunja.

Verse 134

चारुरूपा चारुवक्त्रा चारुहेमांगदा शुभा । श्रीकृष्णवेणुसंगीता मुरलीहारिणी शिवा ॥ १३४ ॥

Siya’y may kaakit-akit na anyo at magandang mukha, mapalad at pinalamutian ng maririkit na gintong armlet. Siya’y kaayon ng himig ng plauta ni Śrī Kṛṣṇa; siya ang mapang-akit na nagnanakaw ng puso sa murali, at siya mismo ang kabanalan ng pagpapala (Śivā).

Verse 135

भद्रा भगवती शांता कुमुदा सुन्दरी प्रिया । कृष्णरतिः श्रीकृष्णसहचारिणी ॥ १३५ ॥

Siya ay Bhadrā (mapalad), Bhagavatī (banal na Diyosa), Śāntā (mapayapa), Kumudā (tulad ng lotus), Sundarī (marikit), Priyā (minamahal); siya’y nalulugod kay Śrī Kṛṣṇa (Kṛṣṇaratī) at siyang walang hanggang kasama ni Śrī Kṛṣṇa (Śrī-kṛṣṇa-sahacāriṇī).

Verse 136

वंशीवटप्रियस्थाना युग्मायुग्मस्वरूपिणी । भांडीरवासिनी शुभ्रा गोपीनाथप्रिया सखी ॥ १३६ ॥

Minamahal niya ang banal na pook ng Vaṁśīvaṭa; ang anyo niya’y kapwa may kapareha at walang kapareha; nananahan siya sa Bhāṇḍīra; siya’y maningning at dalisay—siya ang sakhī, ang mahal na kaibigang iniibig ni Gopīnātha (Śrī Kṛṣṇa).

Verse 137

श्रुतिनिःश्वसिता दिव्या गोविंदरसदायिनी । श्रीकृष्णप्रार्थनीशाना महानन्दप्रदायिनी ॥ १३७ ॥

Siya ang banal na hininga ng Śruti (mga Veda), ang nagkakaloob ng nektar na rasa ni Govinda; siya ang makapangyarihang pinuno na nagpapahintulot sa panalangin kay Śrī Kṛṣṇa, at ang nagbibigay ng dakilang kaligayahan.

Verse 138

वैकुंठजनसंसेव्या कोटिलक्ष्मी सुखावहा । कोटिकंदर्पलावण्या रतिकोटिरतिप्रदा ॥ १३८ ॥

Siya’y pinararangalan at pinaglilingkuran ng mga naninirahan sa Vaikuṇṭha; siya ang nagdudulot ng ligayang tulad ng di-mabilang na Lakṣmī. Ang ganda niya’y humihigit sa milyun-milyong Kāma-deva, at siya’y nagbibigay ng kagalakang lampas sa milyun-milyong kaluguran.

Verse 139

भक्तिग्राह्या भक्तिरूपा लावण्यसरसी उमा । ब्रह्मरुद्रादिसंराध्या नित्यं कौतूहलान्विता ॥ १३९ ॥

Si Umā ay nakikilala sa pamamagitan ng bhakti; siya mismo ang bhakti na nagkatawang-anyo—isang lawa ng kagandahang kaakit-akit. Siya’y laging sinasamba nina Brahmā, Rudra, at iba pang mga deva, at palaging puspos ng kamangha-manghang kagalakan.

Verse 140

नित्यलीला नित्यकामा नित्यश्रृंगारभूषिता । नित्यवृन्दावनरसा नन्दनन्दनसंयुता ॥ १४० ॥

Siya’y walang hanggan sa banal na līlā, may walang hanggang pagnanasang pag-ibig, at laging pinalalamutian ng sagradong hiyas; lagi niyang nilalasap ang rasa ng Vṛndāvana at di-maihihiwalay na kaisa ng Anak ni Nanda.

Verse 141

गोपगिकामण्डलीयुक्ता नित्यं गोपालसंगता । गोरसक्षेपणी शूरा सानन्दानन्ददायिनी ॥ १४१ ॥

Lagi siyang kasama ng lupon ng mga gopī at palaging kapiling ang Panginoong Gopāla; matapang niyang ibinubuhos ang diwa ng gatas, at nagkakaloob ng ligaya at lumalawak na ānanda.

Verse 142

महालीला प्रकृष्टा च नागरी नगचारिणी । नित्यमाघूर्णिता पूर्णा कस्तूरीतिलकान्विता ॥ १४२ ॥

Malawak at dakila ang kanyang līlā; marikit at pino na tila taga-lungsod, ngunit gumagala sa kabundukan. Lagi siyang umiikot sa tuwa, ganap sa lahat ng paraan, at may tilaka ng kastūrī sa noo.

Verse 143

पद्मा श्यामा मृगाक्षी च सिद्धिरूपा रसावहा । कोटिचन्द्रानना गौरी कोटिकोकिलसुस्वरा ॥ १४३ ॥

Siya si Padmā (tulad ng lotus), si Śyāmā (may maitim na kulay), at si Mṛgākṣī (may matang gaya ng usa). Siya ang anyo ng Siddhi at tagapagdala ng banal na rasa. Ang kanyang mukha’y kumikislap na tila di-mabilang na buwan; siya’y Gaurī, maputi at maningning; ang kanyang tinig ay mas matamis kaysa milyun-milyong kukuko.

Verse 144

शीलसौंदर्यनिलया नन्दनन्दनलालिता । अशोकवनसंवासा भांडीरवनसङ्गता ॥ १४४ ॥

Siya ang tahanan ng kabutihan at kagandahan; siya’y minamahal at inaaruga ng Anak ni Nanda. Siya’y nananahan sa gubat ng Aśoka at kaugnay ng gubat ng Bhāṇḍīra.

Verse 145

कल्पद्रुमतलाविष्टा कृष्णा विश्वा हरिप्रिया । अजागम्या भवागम्या गोवर्द्धनकृतालया ॥ १४५ ॥

Siya’y nananahan sa ilalim ng Kalpadruma, ang punong tumutupad ng hiling; maitim ang anyo, sumasaklaw sa lahat, at minamahal ni Hari. Di-malapitan ng mga di pa nagigising (karaniwang nilalang), ngunit maaabot ng mga nasa pag-ikot ng samsara; ang kanyang tahanan ay sa Govardhana.

Verse 146

यमुनातीरनिलया शश्वद्गोविंदजल्पिनी । शश्वन्मानवती स्निग्धा श्रीकृष्णपरिवन्दिता ॥ १४६ ॥

Siya’y nananahan sa pampang ng Yamunā at laging bumibigkas ng pangalan ni Govinda. Palagi siyang mahabagin sa mga tao, banayad sa pag-ibig, at iginagalang ni Śrī Kṛṣṇa.

Verse 147

कृष्णस्तुता कृष्णवृता श्रीकृष्णहृदयालया । देवद्रुमफला सेव्या वृन्दावनरसालया ॥ १४७ ॥

Siya’y pinupuri ni Kṛṣṇa, napaliligiran ni Kṛṣṇa, at nananahan sa puso ni Śrī Kṛṣṇa. Siya’y dapat paglingkuran nang may debosyon, gaya ng banal na bunga ng Devadruma, ang punong makalangit; at siya ang tahanan ng matamis na rasa ng Vṛndāvana.

Verse 148

कोटितीर्थमयी सत्या कोटितीर्थफलप्रदा । कोटियोगसुदुष्प्राप्या कोटियज्ञदुराश्रया ॥ १४८ ॥

Ang Satya (katotohanan) ay naglalaman ng bisa ng di-mabilang na banal na tīrtha; ipinagkakaloob nito ang bunga ng napakaraming pook-paglalakbay. Mas mahirap itong makamtan kaysa sa isang kṛoṛe ng yoga, at mas bihirang masilungan kaysa sa isang kṛoṛe ng yajña.

Verse 149

मनसा शशिलेखा च श्रीकोटिसुभगाऽनघा । कोटिमुक्तसुखा सौम्या लक्ष्मीकोटिविलासिनी ॥ १४९ ॥

Sa isip lamang, siya ang Śaśilekhā—walang dungis at higit na kaakit-akit kaysa sa milyun-milyong anyo ng kasaganaan. Siya’y maamo, nagbibigay ng ligaya ng di-mabilang na mukti, at naglalaro sa ningning ng milyun-milyong Lakṣmī.

Verse 150

तिलोत्तमा त्रिकालस्था त्रिकालज्ञाप्यधीश्वरी । त्रिवेदज्ञा त्रिलोकज्ञा तुरीयांतनिवासिनी ॥ १५० ॥

Siya si Tilottamā, nananahan sa tatlong panahon; nakaaalam sa tatlong panahon at siyang Kataas-taasang Soberana. Batid niya ang tatlong Veda at ang tatlong daigdig, at naninirahan sa pinakaloob na katotohanan ng ikaapat na kalagayan (turīya).

Verse 151

दुर्गाराध्या रमाराध्या विश्वाराध्या चिदात्मिका । देवाराध्या पराराध्या ब्रह्माराध्या परात्मिका ॥ १५१ ॥

Siya’y dapat sambahin bilang Durgā; dapat sambahin bilang Ramā (Lakṣmī). Karapat-dapat siyang sambahin bilang mismong sansinukob, at ang kanyang diwa ay dalisay na kamalayan. Sinasamba siya ng mga deva; siya ang Kataas-taasang layon ng pagsamba; sinasamba siya bilang Brahman, at siya ang Paramātmā, ang Pinakamataas na Sarili.

Verse 152

शिवाराध्या प्रेमसाध्या भक्ताराध्या रसात्मिका । कृष्णप्राणार्पिणी भामा शुद्धप्रेमविलासिनी ॥ १५२ ॥

Si Bhāmā ay karapat-dapat sambahin maging ni Śiva; natatamo siya sa pamamagitan ng pag-ibig, sinasamba ng mga bhakta, at siya ang pinakadiwa ng rasa ng bhakti. Iniaalay niya ang mismong buhay kay Kṛṣṇa at naglalaro sa līlā ng dalisay at walang dungis na pag-ibig.

Verse 153

कृष्णाराध्या भक्तिसाध्या भक्तवृन्दनिषेविता । विश्वाधारा कृपाधारा जीवधारातिनायिका ॥ १५३ ॥

Siya’y dapat sambahin sa pamamagitan ni Kṛṣṇa; natatamo sa pamamagitan ng bhakti; at pinaglilingkuran ng maraming pangkat ng mga bhakta. Siya ang sandigan ng sansinukob, bukal ng habag, at Kataas-taasang gabay na nagtataguyod sa buhay ng mga nilalang.

Verse 154

शुद्धप्रेममयी लज्जा नित्यसिद्धा शिरोमणिः । दिव्यरूपा दिव्यभोगा दिव्यवेषा मुदान्विता ॥ १५४ ॥

Ang Lajjā (kahinhinan), na ganap na binubuo ng dalisay na pag-ibig, ay walang hanggang ganap at tila hiyas ng korona. Siya’y may banal na anyo, banal na kaluguran, banal na kasuotan, at puspos ng kagalakan.

Verse 155

दिव्यांगनावृन्दसारा नित्यनूतनयौवना । परब्रह्मावृता ध्येया महारूपा महोज्ज्वला ॥ १५५ ॥

Siya ang pinakadiwa ng mga pangkat ng mga dalagang makalangit, laging taglay ang kabataang laging bago. Nalulukuban ng Kataas-taasang Brahman, siya ang dapat pagnilayan—malawak ang anyo at lubhang maningning.

Verse 156

कोटिसूर्यप्रभा कोटिचन्द्रबिंबाधिकच्छविः । कोमलामृतवागाद्या वेदाद्या वेददुर्लभा ॥ १५६ ॥

Ang kanyang ningning ay tulad ng sampung milyong araw, at ang ganda’y humihigit sa sampung milyong bilog na buwan. Ang kanyang pananalita’y malambing at tila amrita; siya ang nangunguna, nakaugat sa mga Veda—ngunit mahirap maabot kahit sa pamamagitan ng mga Veda.

Verse 157

कृष्णासक्ता कृष्णभक्ता चन्द्रावलिनिषेविता । कलाषोडशसंपूर्णा कृष्णदेहार्द्धधारिणी ॥ १५७ ॥

Siya’y lubos na nakatuon kay Krishna, deboto ni Krishna, at pinaglilingkuran ni Chandravali. Ganap sa labing-anim na banal na kalā, taglay niya ang kalahati ng mismong katawan ni Krishna.

Verse 158

कृष्णबुद्धिः कृष्णसाराकृष्णरूपविहारिणी । कृष्णकान्ता कृष्णधना कृष्णमोहनकारिणी ॥ १५८ ॥

Ang kanyang isip ay nakapirmi kay Krishna; ang kanyang diwa ay si Krishna; naglalaro siya sa anyo ni Krishna. Siya ang minamahal ni Krishna, si Krishna ang kanyang kayamanan, at siya’y nakaaakit sa iba sa pamamagitan ni Krishna.

Verse 159

कृष्णदृष्टिः कृष्णगोत्री कृष्णदेवी कुलोद्वहा । सर्वभूतस्थितावात्मा सर्वलोकनमस्कृता ॥ १५९ ॥

Ang kanyang titig ay nakatuon kay Krishna; siya’y kabilang sa banal na angkan ni Krishna, siya ang sariling diyosa ni Krishna at tagapagtaguyod ng lahi. Ang kanyang Sarili ay nananahan sa lahat ng nilalang, at iginagalang ng lahat ng daigdig.

Verse 160

कृष्णदात्री प्रेमधात्री स्वर्णगात्री मनोरमा । नगधात्री यशोठात्री महादेवी शुभंकरी ॥ १६० ॥

Siya ang nagkakaloob kay Kṛṣṇa, ang nagpapalago ng pag-ibig; ang katawan ay gintong kaakit-akit; ang sumasalo sa mga bundok, ang nagtataguyod ng dangal—siya ang Mahādevī, ang mapagpala na nagdadala ng kabanalan at mabuting palad.

Verse 161

श्रीशेषदेवजननी अवतारगणप्रसूः । उत्पलांकारविंदांका प्रसादांका द्वितीयका ॥ १६१ ॥

Siya si Śrī, ina ni Śeṣa, at banal na pinagmumulan ng maraming avatāra; tinatawag din siyang Utpalāṅkā, Aravindāṅkā, at Prasādāṅkā—ang ikalawa sa pagbilang na ito.

Verse 162

रथांका कुंजरांका च कुंडलांकपदस्थिता । छत्रांका विद्युदंका च पुष्पमालांकितापि च ॥ १६२ ॥

May tatak siya ng karwahe, may tatak ng elepante; nakatayo sa bakas ng paa na may tanda ng hikaw; may tatak ng payong, may tatak ng kidlat, at pinalalamutian din ng kuwintas na bulaklak.

Verse 163

दंडांका मुकुटांका च पूर्णचन्द्रा शुकांकिता । कृष्णात्रहारपाका च वृन्दाकुंजविहारिणी ॥ १६३ ॥

Taglay niya ang sagisag ng tungkod at ang sagisag ng korona; may tanda ng kabilugan ng buwan at tanda ng loro. Nakasuot siya ng madilim na kasuotan, may kuwintas na tila mga bituin, at naglalaro sa mga kunja ni Vṛndā sa Vṛndāvana.

Verse 164

कृष्णप्रबोधनकरी कृष्णशेषान्नभोजिनी । पद्मकेसरमध्यस्था संगीतागमवेदिनी ॥ १६४ ॥

Siya ang gumigising kay Kṛṣṇa; siya ang tumatanggap at kumakain ng mga natirang handog ni Kṛṣṇa; nananahan siya sa gitna ng mga hibla ng lotus; at siya ang nakaaalam ng sinaunang agham ng banal na musika.

Verse 165

कोटिकल्पांतभ्रूभंगा अप्राप्तप्रलयाच्युता । सर्वसत्त्वनिधिः पद्मशंखादिनिधिसेविता ॥ १६५ ॥

Kahit sa wakas ng milyun-milyong kalpa, hindi sumisimangot ang kanyang kilay; nananatili siyang matatag at di natitinag, at hindi nadaraig kahit hindi pa dumarating ang pralaya. Siya ang kayamanang-taguan ng lahat ng nilalang, pinaglilingkuran ng mga banal na yaman gaya ng Padma at Śaṅkha (banal na kabibe) at iba pang makalangit na kayamanan.

Verse 166

अणिमादिगुणैश्वर्या देववृन्दविमोहिनी । सस्वानन्दप्रदा सर्वा सुवर्णलतिकाकृतिः ॥ १६६ ॥

Taglay ang mga kapangyarihan at katangiang nagsisimula sa aṇimā (pagiging napakaliit), nalilito at nahihimok niya maging ang maraming diyos. Ipinagkakaloob niya sa lahat ang sariling kaligayahang banal, at ang anyo niya’y tulad ng ginintuang baging.

Verse 167

कृष्णाभिसारसंकेता मालिनी नृत्यपंडिता । गोपीसिंधुसकाशाह्वां गोपमंडपशोभिनी ॥ १६७ ॥

Siya ang may napagkasunduang pagtatagpo upang salubungin si Kṛṣṇa; si Mālinī, bihasa sa sayaw; siya na tinatawag na “Gopī-sindhu-sakāśā”; at siya na nagpapaganda sa bulwagan (maṇḍapa) ng mga gopa, ang mga pastol ng baka.

Verse 168

श्रीकृष्णप्रीतिदा भीता प्रत्यंगपुलकांचिता । श्रीकृष्णालिंगनरता गोविंदविरहाक्षमा ॥ १६८ ॥

Siya ang nagbibigay-lugod kay Śrī Kṛṣṇa; nanginginig sa banal na pagkamangha, at ang buong katawan niya’y nababalutan ng pangingilabot. Laging sabik sa yakap ni Śrī Kṛṣṇa, hindi niya matiis ang pagkawalay kay Govinda.

Verse 169

अनंतगुणसंपन्ना कृष्णकीर्तनलालसा । बीजत्रयमयी मूर्तिः कृष्णानुग्रहवांछिता ॥ १६९ ॥

Pinagpala ng walang-hanggang mga banal na katangian, nananabik siyang umawit ng kīrtana ng kaluwalhatian ni Kṛṣṇa. Siya ang anyong binubuo ng tatlong bīja na pantig, at hinahangad niya ang mapagpalang biyaya ni Kṛṣṇa.

Verse 170

विमलादिनिषेव्या च ललिताद्यार्चिता सती । पद्मवृन्दस्थिता हृष्टा त्रिपुरापरिसेविता ॥ १७० ॥

Siya’y pinaglilingkuran nina Vimala at ng iba pang mga Diyosa; ang banal na Diyosa ay sinasamba nina Lalitā at ng iba pa. Nanahan sa gitna ng maraming lotus, Siya’y nagagalak, at laging inaalalayan ni Tripurā.

Verse 171

वृन्तावत्यर्चिता श्रद्धा दुर्ज्ञेया भक्तवल्लभा । दुर्लभा सांद्रसौख्यात्मा श्रेयोहेतुः सुभोगदा ॥ १७१ ॥

Ang Śraddhā—ang pananampalatayang may paggalang—na sinasamba sa Vṛntāvatī ay mahirap maunawaan, minamahal ng mga deboto, at bihirang makamtan. Ang likas nito’y siksik na kaligayahan; ito ang sanhi ng pinakamataas na kabutihan at nagbibigay ng marangal na ligaya.

Verse 172

सारंगा शारदा बोधा सद्वृंदावनचारिणी । ब्रह्मानन्दा चिदानन्दा ध्यानान्दार्द्धमात्रिका ॥ १७२ ॥

Siya ay Sāraṅgā; Siya ay Śāradā; Siya ang Bodhā, ang paggising ng kamalayan. Siya’y gumagalaw sa tunay na Vṛndāvana. Siya ang Brahmānanda at Cidānanda—ligaya ng Brahman at ligaya ng dalisay na Kamalayan; Siya ang kaligayahang isinilang sa dhyāna, na ang sukat ay kalahating mātrā.

Verse 173

गंधर्वा सुरतज्ञा च गोविंदप्राणसंगमा । कृष्णांगभूषणा रत्नभूषणा स्वर्णभूषिता ॥ १७३ ॥

Siya’y isang Gandharvī, bihasa sa mga sining ng pag-ibig; ang kanyang buhay ay kaisa ni Govinda. Siya ang nagpapalamuti sa mga sangkap ni Kṛṣṇa, pinalalamutian ng mga hiyas, at pinagniningning ng ginto.

Verse 174

श्रीकृष्णहृदयावासमुक्ताकनकनालि का । सद्रत्नकंकणयुता श्रीमन्नीलगिरिस्थिता ॥ १७४ ॥

Siya na nananahan sa puso ni Śrī Kṛṣṇa—may kuwintas na perlas at ginto, may mga pulseras na may mahahalagang hiyas, at naninirahan sa mapalad na Nīlagiri, ang Bughaw na Bundok.

Verse 175

स्वर्णनूपुरसंपन्ना स्वर्णकिंकिणिमंडिता । अशेषरासकुतुका रंभोरूस्तनुमध्यमा ॥ १७५ ॥

Siya’y pinalamutian ng gintong pulseras sa bukung-bukong at mga kampanilyang gintong kumakalansing; sabik sa lahat ng sayaw at laro, may mga hita na gaya ni Rambhā at baywang na payat at marikit.

Verse 176

पराकृतिः पररानन्दा परस्वर्गविहारिणी । प्रसूनकबरी चित्रा महासिंदूरसुन्दरी ॥ १७६ ॥

Siya’y may likas na lampas sa karaniwan, nalulugod sa sukdulang kaligayahan; naglalakad sa pinakamataas na langit. Ang kanyang buhok ay may mga bulaklak, siya’y kahanga-hangang maningning, at napakaganda sa maringal na pulang sindūra.

Verse 177

कैशोरवयसा बाला प्रमदाकुलशेखरा । कृष्णाधरसुधा स्वादा श्यामप्रेमविनोदिनी ॥ १७७ ॥

Isang dalagang sariwa sa kabataan, hiyas na pang-ulo ng mga babaeng nabibihag ng pag-ibig—matamis na parang amṛta mula sa mga labi ni Kṛṣṇa—siya’y nagagalak sa prema para kay Śyāma, ang Panginoong maitim ang kulay.

Verse 178

शिखिपिच्छलसच्चूडा स्वर्णचंपकभूषिता । कुंकुमालक्तकस्तूरीमंडिता चापराजिता ॥ १७८ ॥

Ang kanyang buhok ay may marikit na tuktok na balahibo ng paboreal; pinalamutian siya ng gintong campaka; at pinaganda ng kuṅkuma, pulang lacca, at kastūrī—maningning at di-matatalo.

Verse 179

हेमहरान्वितापुष्पा हाराढ्या रसवत्यपि । माधुर्य्यमधुरा पद्मा पद्महस्ता सुविश्रुता ॥ १७९ ॥

Siya’y pinalamutian ng mga kuwintas na ginto at mga bulaklak; sagana sa mga kuwintas at puspos ng masarap na rasa. Matamis na higit sa tamis, siya ang “Lotus-na-Dalaga”—may mga kamay na gaya ng lotus at bantog sa lahat ng dako.

Verse 180

भ्रूभंगाभंगकोदंडकटाक्षशरसंधिनी । शेषदेवाशिरस्था च नित्यस्थलविहारिणी ॥ १८० ॥

Siya na sa bahagyang pag-arko at pagluwag ng kilay ay ikinakabit ang mga palaso ng sulyap sa di-napupunit na busog; Siya na nananahan sa mga ulo ni Śeṣa; at Siya na laging naglalaro sa Kanyang walang-hanggang tahanan.

Verse 181

कारुण्यजलमध्यस्था नित्यमत्ताधिरोहिणी । अष्टभाषवती चाष्टनायिका लक्षणान्विता ॥ १८१ ॥

Siya’y nananahan sa gitna ng mga tubig ng habag; Siya’y laging sumasakay sa lasing na elepante ng kinasihang pananalita. Taglay Niya ang walong anyo ng wika, at dala rin ang mga tanda ng walong uri ng nāyikā—ganap sa mga katangian.

Verse 182

सुनूतिज्ञा श्रुतिज्ञा च सर्वज्ञा दुःखहारिणी । रजोगुणेश्वरी चैव जरच्चंद्रनिभानना ॥ १८२ ॥

Siya’y bihasa sa wastong asal at disiplina, batid ang Śruti (mga Veda), ganap na nakaaalam at tagapag-alis ng dalamhati. Siya ang naghaharing kapangyarihan ng gunang rajas; at ang Kanyang mukha’y nagniningning na tila matandang buwan.

Verse 183

केतकीकुसुमाभासा सदा सिंधुवनस्थिता । हेमपुष्पाधिककरा पञ्चशक्तिमयी हिता ॥ १८३ ॥

Siya’y kumikislap na gaya ng bulaklak na ketakī, laging nananahan sa gubat ng Sindhu; ang Kanyang mga kamay ay pinalalamutian ng mga gintong bulaklak. Siya’y mapagpala at siyang anyo ng limang kapangyarihan.

Verse 184

स्तनकुभी नराढ्या च क्षीणापुण्या यशस्वनी । वैराजसूयजननी श्रीशा भुवनमोहिनी ॥ १८४ ॥

Siya’y may ganap na dibdib at pinararangalan ng mga tao; bagama’t wari’y nauubos ang Kanyang kabutihang-loob, nananatili Siyang bantog. Siya ang ina nina Vairāja at Sūya (mga pinunò), ang ginang ng Śrī—karangalan at ningning—at ang umaakit sa lahat ng daigdig.

Verse 185

महाशोभा महामाया महाकांतिर्महास्मृतिः । महामोहा महाविद्या महाकीर्तिंर्महारतिः ॥ १८५ ॥

Siya’y may dakilang karilagan; ang Mahāmāyā, ang dakilang kapangyarihan ng ilusyon; may dakilang liwanag at dakilang pag-alaala. Siya ang dakilang pagkalito at dakilang kaalaman; dakilang katanyagan at dakilang ligaya—kagalakan ng bhakti at marangal na pagdiriwang.

Verse 186

महाधैर्या महावीर्या महाशक्तिर्महाद्युतिः । महागौरी महासंपन्महाभोगविलासिनी ॥ १८६ ॥

Siya’y may dakilang katatagan at dakilang kagitingan; puspos ng napakalaking lakas at maningning na karangalan. Siya ang Mahāgaurī, ang lubhang maputi at dalisay; sagana sa kasaganaan, at nalulugod sa masaganang pagdiriwang at marangal na aliw.

Verse 187

समया भक्तिदाशोका वात्सल्यरसदायिनी । सुहृद्भक्तिप्रदा स्वच्छा माधुर्यरसवर्षिणी ॥ १८७ ॥

Siya’y nasa tamang panahon at may wastong sukat; nagbibigay ng bhakti at nag-aalis ng dalamhati. Ipinagkakaloob niya ang vatsalya-rasa, ang lambing na pag-ibig; nagbibigay ng bhakti gaya ng tunay na kaibigang may malasakit; dalisay at malinaw, at nagbubuhos ng nektar ng madhurya-rasa.

Verse 188

भावभक्तिप्रदा शुद्धप्रेमभक्तिविधायिनी । गोपरामाभिरामा च क्रीडारामा परेश्वरी ॥ १८८ ॥

Ipinagkakaloob niya ang bhakti na puspos ng bhāva at itinatatag ang dalisay na prema-bhakti. Siya’y kaakit-akit sa gitna ng mga gopī, ang ligaya ni Rāma, at ang Kataas-taasang Ginang—Pareśvarī—na nalulugod sa banal na paglalaro, līlā.

Verse 189

नित्यरामा चात्मरामा कृष्णरामा रमेश्वरी । एकानैकजगद्व्याप्ता विश्वलीलाप्रकाशिनी ॥ १८९ ॥

Siya ang Nityarāmā, ang walang hanggang kagalakan, at Ātmarāmā, ang ligayang nasa Sarili. Siya ang Kṛṣṇarāmā, ang tuwa ni Kṛṣṇa, at Rameśvarī, ang Ginang ni Śrī. Bagaman iisa, lumalaganap siya sa maraming daigdig at nagpapaliwanag sa banal na līlā ng buong sansinukob.

Verse 190

सरस्वतीशा दुर्गेशा जगदीशा जगद्विधिः । विष्णुवंशनिवासा च विष्णुवंशसमुद्भवा ॥ १९० ॥

Siya ang kataas-taasang Ginang ni Sarasvatī (karunungan at kahusayan sa pananalita), ang Mahal na Devi Durgā (kapangyarihang tagapagtanggol), ang Panginoon ng sansinukob at tagapag-ayos ng daigdig; nananahan Siya sa angkan ni Viṣṇu at isinilang sa angkan ni Viṣṇu.

Verse 191

विष्णुवंशस्तुता कर्त्री विष्णुवंशावनी सदा । आरामस्था वनस्था च सूर्य्यपुत्र्यवगाहिनी ॥ १९१ ॥

Siya ang tagapaglikha ng mga papuri sa angkan ni Viṣṇu, at laging tagapangalaga ng dinastiya ni Viṣṇu. Naninirahan Siya sa mga hardin at gayundin sa mga gubat; Siya ang banal na batis na sinasabing pinaglulubluban/pinapasukan maging ng anak na babae ng Araw.

Verse 192

प्रीतिस्था नित्ययंत्रस्था गोलोकस्था विभूतिदा । स्वानुभूतिस्थिता व्यक्ता सर्वलोकनिवासिनी ॥ १९२ ॥

Siya’y nananahan sa prīti—banal na pag-ibig; Siya’y nakatatag sa walang hanggang kaayusang kosmiko. Siya’y naninirahan sa Goloka at nagkakaloob ng vibhūti, mga kapangyarihang espirituwal. Matatag sa tuwirang pagdanas sa sarili, Siya’y hayag at nananahan sa lahat ng mga daigdig.

Verse 193

अमृता ह्यद्भुता श्रीमन्नारायणसमीडिता । अक्षरापि च कूटस्था महापुरुषसंभवा ॥ १९३ ॥

Siya ay amṛtā—walang kamatayan—at kagila-gilalas, pinupuri ng maluwalhating Nārāyaṇa. Siya rin ay akṣara—di-nasisira—at kūṭasthā—di-nagbabago—na isinilang mula sa Mahāpuruṣa, ang Kataas-taasang Persona.

Verse 194

औदार्यभावसाध्या च स्थूलसूक्ष्मातिरूपिणी । शिरीषपुष्पमृदुला गांगेयमुकुरप्रभा ॥ १९४ ॥

Siya’y natatamo sa pamamagitan ng diwa ng pagkabukas-palad; nagpapakita Siya sa anyong magaspang, maselan, at lampas-sa-lahat. Malambot Siya gaya ng bulaklak ng śirīṣa, at nagniningning na tila kislap ng salaming isinilang sa Gaṅgā.

Verse 195

नीलोत्पलजिताक्षी च सद्रत्नकवरान्विता । प्रेमपर्यकनिलया तेजोमंडलमध्यगा ॥ १९५ ॥

Ang kanyang mga mata’y humihigit sa kislap ng bughaw na lotus; siya’y pinalamutian ng mariringal na hiyas. Nakahimlay sa higaan ng pag-ibig, siya’y nakaupo sa gitna ng maningning na halo ng liwanag.

Verse 196

कृष्णांगगोपनाऽभेदा लीलावरणनायिका । सुधासिंधुसमुल्लासामृतास्यंदविधायिनी ॥ १९६ ॥

Siya’y di-naiiba sa śakti na nagtatakip sa sariling anyo ni Kṛṣṇa; siya ang pangunahing nayikā ng Kanyang banal na līlā, ang tabing na nagpapangyari nito—pinauusbong ang karagatan ng amṛta at nagbubuhos ng mga agos ng kawalang-kamatayan.

Verse 197

कृष्णचित्ता रासचित्ता प्रेमचित्ता हरिप्रिया । अचिंतनगुणग्रामा कृष्णलीला मलापहा ॥ १९७ ॥

Ang kanyang isip ay nakatuon kay Kṛṣṇa; ang kanyang isip ay nalulubog sa rāsa; ang kanyang isip ay puspos ng prema—siya’y minamahal ni Hari. Siya’y kayamanan ng mga katangiang di-mawari, at ang banal na līlā ni Kṛṣṇa ang nag-aalis ng lahat ng dungis.

Verse 198

राससिंधुशशांका च रासमंडलमंडीनी । नतव्रता सिंहरीच्छा सुमीर्तिः सुखंदिता ॥ १९८ ॥

Tinatawag din siya: Rāsasiṃdhuśaśāṅkā, Rāsamaṇḍalamaṇḍinī, Natavratā, Siṃharīcchā, Sumīrti, at Sukhaṃditā.

Verse 199

गोपीचूडामणिर्गोपीगणेड्या विरजाधिका । गोपप्रेष्ठा गोपकन्या गोपनारी सुगोपिका ॥ १९९ ॥

Siya ang hiyas na pang-ulo sa mga Gopī; sinasamba ng buong pangkat ng mga dalagang pastol; at sa kadalisayan ay humihigit pa kay Virajā. Siya ang pinakamamahal ng mga gopa; ang dalagang pastol; ang babaeng pastol—tunay na pinakadakilang Gopikā.

Verse 200

गोपधामा सुदामांबा गोपाली गोपमोहिनी । गोपभूषा कृष्णभूषा श्रीवृन्दावनचंद्रिका ॥ २०० ॥

Siya ang maningning na tahanan ng mga pastol ng baka; ang iginagalang na ina ni Sudāmā; si Gopālī, ang mapang-akit na bumibighani sa lipi ng gopa; ang palamuti ng mga gopa; ang mismong hiyas ni Śrī Kṛṣṇa; ang mapalad na liwanag ng buwan ng Śrī Vṛndāvana.