Adhyaya 7

Verse 1

ऑफ क्र ३. धनुर्वेदके दस अंग इस प्रकार हैं--व्रत

Sinabi ni Sañjaya: “O Hari, nang marinig ang mga salitang iyon ng hari, ang magiting na pinuno ng Madra na si Śalya ay nagsalita kay Duryodhana ng ganitong tugon. Dito’y lumitaw ang matapang na pananalita ni Śalya, na naglalantad ng bigat ng tunggalian sa pagitan ng katapatan sa kapanalig at ng mahigpit na katotohanang hinihingi ng dharma sa gitna ng digmaan.”

Verse 2

दुर्योधन महाबाहो शृणु वाक्‍्यविदां वर । यावेतौ मन्यसे कृष्णौ रथस्थौ रथिनां वरौ

Sinabi ni Sañjaya: “O Duryodhana, makapangyarihan ang bisig, pinakamagaling sa mga bihasa sa pananalita—makinig ka. Tungkol sa dalawang ‘Krishna’ na inaakala mong pinakadakila sa mga mandirigmang nasa karwahe, na nakatindig sa kanilang karwahe…”

Verse 3

न मे तुल्यावुभावेतौ बाहुवीर्ये कथंचन । *वाक्यवेत्ताओंमें श्रेष्ठ महाबाहु दुर्योधन! तुम रथपर बैठे हुए जिन दोनों श्रीकृष्ण और अर्जुनको रथियोंमें श्रेष्ठ समझते हो, ये दोनों बाहुबलमें किसी प्रकार मेरे समान नहीं हैं ।।

Sinabi ni Sañjaya: “Sa lakas ng bisig, ang dalawang iyon ay hindi kailanman maihahambing sa akin. Kahit pa ang buong daigdig—kasama ang mga diyos, mga asura, at mga tao—ay bumangon (laban sa akin)…”

Verse 4

योधयेयं रणमुखे संक्रुद्ध: किमु पाण्डवान्‌ । “मैं युद्धके मुहानेपर कुपित हो अपने सामने युद्धके लिये आये हुए देवताओं

Sinabi ni Sañjaya: “Kung sa pinakaharap ng labanan ay mag-alab ang aking poot, makalalaban ako kahit sa buong daigdig—kasama ang mga diyos, mga asura, at mga tao. Ano pa ang masasabi tungkol sa mga Pāṇḍava?”

Verse 5

अहं सेनाप्रणेता ते भविष्यामि न संशय: । तं च व्यूहं विधास्यामि न तरिष्यन्ति यं परे

Wika ni Sañjaya: “Ako ang magiging punong kumandante ng iyong hukbo—walang alinlangan. At aayusin ko ang isang pormasyong pandigma (vyūha) na hindi mababasag o malalampasan ng kaaway. Duryodhana, ito ang katotohanang sinasabi ko sa iyo; walang pag-aalinlangan dito.”

Verse 6

इस प्रकार श्रीमह्याभारत शल्यपर्वमें शल्य और दुर्योधनका संवादविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ

“Sinasabi ko sa iyo ang katotohanan, Duryodhana—walang alinlangan. Sa larangan ng digmaan, tatalunin ko ang lahat ng anak ni Kuntī, pati ang mga Somaka na haharap—wala ring alinlangan dito. Ako ang magiging punong kumandante, at bubuo ako ng isang vyūha na hindi mababasag ng kaaway. Duryodhana, ito ang katotohanan—walang pag-aalinlangan.” Nang masabi ito ng hari ng Madra na si Śalya, si Duryodhana—bagaman dinadaganan ng dalamhati—ay ayon sa itinakdang mga ritwal ng digmaan, pormal na itinalaga si Śalya sa gitna ng hukbo bilang punong kumandante.

Verse 7

अभ्यषिज्चत सेनाया मध्ये भरतसत्तम | विधिना शास्त्रदृष्टेन क्लिष्टरूपो विशाम्पते

Sabi ni Sañjaya: O pinakamainam sa angkan ng Bharata, o panginoon ng bayan—nang masabi niya iyon, si Haring Duryodhana, bagaman anyong dinadaganan ng dalamhati, ay ayon sa paraang pinahihintulutan ng śāstra, nagsagawa ng pagtatalaga kay Śalya sa gitna ng hukbo at ginawa siyang punong kumandante.

Verse 8

अभिषिक्ते ततस्तस्मिन्‌ सिंहनादो महानभूत्‌ । तव सैन्ये5भ्यवाद्यन्त वादित्राणि च भारत

Wika ni Sañjaya: Nang siya’y maitalaga na, sumiklab ang isang malakas na ungol na tila leon. Sa iyong hukbo, O Bhārata, umalingawngaw sa lahat ng dako ang mga tugtugin at tambol ng digmaan.

Verse 9

हृष्टाश्षासंस्तथा योधा मद्रकाश्न महारथा: । तुष्टवुश्चैव राजानं शल्यमाहवशोभिनम्‌

Wika ni Sañjaya: Ang mga mandirigma—ang mga dakilang mandirigmang karwahe (mahāratha) ng Madra—ay napuspos ng galak. Pinuri nila si Haring Śalya, na maringal sa digmaan.

Verse 10

जय राजंश्रविरञ्जीव जहि शत्रून्‌ समागतान्‌ | तव बाहुबल प्राप्य धार्तराष्ट्रा महाबला:

Wika ni Sañjaya: “O Hari, O Śravirañjīva, manaig—puksain ang mga kaaway na nagtipon. Sa lakas ng iyong mga bisig, magwawagi ang makapangyarihang mga anak ni Dhṛtarāṣṭra.” Ito ang sinasabi kong totoo, O Duryodhana; walang pag-aalinlangan.

Verse 11

त्वं हि शक्तो रणे जेतुं ससुरासुरमानवान्‌

Wika ni Sañjaya: “Tunay na kaya mong manaig sa digmaan, kahit ang kaharap mo’y mga tao kasama ang mga diyos at mga asura. Ito ang ipinahahayag kong katotohanan, O Duryodhana—walang pag-aalinlangan.”

Verse 12

एवं सम्पूज्यमानस्तु मद्राणामधिपो बली

Wika ni Sañjaya: “Sa gayon, matapos parangalan nang nararapat, ang makapangyarihang pinuno ng Madra ay nagsabi kay Duryodhana: ‘Ito ang katotohanang sinasabi ko—walang pag-aalinlangan. Sa larangan ng digmaan, magwawagi ako maging laban sa lahat ng anak ni Kuntī at sa mga Somaka na nakaharap sa akin. Walang duda, ako ang magiging punong-kumandante mo, at bubuo ako ng isang ayos ng hukbo na hindi malalampasan ng kaaway.’”

Verse 13

शल्य उवाच अद्य चाहं रणे सर्वान्‌ पज्चालान्‌ सह पाण्डवै:

Sabi ni Śalya: “Ngayong araw, sa digmaan, tatalunin ko ang lahat ng Panchala kasama ang mga Pandava. Ito ang ipinahahayag kong katotohanan, O Duryodhana—walang pag-aalinlangan.”

Verse 14

अद्य पश्यन्तु मां लोका विचरन्तमभीतवत्‌

Wika ni Sañjaya: “Ngayong araw, hayaang makita ako ng mga tao na kumikilos nang walang takot.” Ito ang sinasabi kong totoo, O Duryodhana; walang pag-aalinlangan.

Verse 15

अद्य पाण्डुसुता: सर्वे वासुदेव: ससात्यकि: । पज्चालाश्षेदयश्नैव द्रौपदेयाश्ष सर्वश:

Wika ni Sañjaya: “Ngayong araw ay mapagtatagumpayan ko ang lahat ng anak ni Pāṇḍu—si Vāsudeva kasama si Sātyaki, ang mga Pāñcāla at ang mga Śeḍaya rin, at ang lahat ng anak ni Draupadī nang walang itinatangi. Duryodhana, ito ang katotohanang ipinahahayag ko sa iyo—walang pag-aalinlangan.”

Verse 16

धृष्टद्युम्न: शिखण्डी च सर्वे चापि प्रभद्रका: । विक्रमं मम पश्यन्तु धनुषश्चन महद्‌ बलम्‌

Wika ni Sañjaya: “Masdan nina Dhrishtadyumna, Shikhandin, at ng lahat ng Prabhadraka ang aking kagitingan at ang dakilang lakas ng aking pana. Duryodhana, sinasabi ko ito sa iyo bilang katotohanan—walang pag-aalinlangan.”

Verse 17

आज सब लोग मुझे रणभूमिमें निर्भय विचरते देखें, आज समस्त पाण्डव, श्रीकृष्ण, सात्यकि, पांचाल और चेदिदेशके योद्धा, द्रौपदीके सभी पुत्र, धृष्टद्युम्न, शिखण्डी तथा समस्त प्रभद्रकगण मेरा पराक्रम तथा मेरे धनुषका महान्‌ बल अपनी आँखों देख लें ।।

Wika ni Sañjaya: “Ngayong araw, masdan ng mga anak ni Pṛthā ang aking bilis, ang aking husay sa mga sandata, at ang lakas ng aking mga bisig sa digmaan; maging ang mga Siddha, kasama ang mga Cāraṇa, ay maging saksi. Duryodhana, sinasabi ko ito bilang katotohanan—walang pag-aalinlangan. Hayaang ang mga kampeon ng Pāṇḍava, na naglalayong sumalungat sa akin, ay magsikap sa sari-saring paraan.”

Verse 18

यादृशं मे बल॑ बाह्दो: सम्पदस्त्रेषु या च मे । अद्य मे विक्रमं दृष्टवा पाण्डवानां महारथा:

Wika ni Sañjaya: “Kung isasaalang-alang ang lakas ng aking mga bisig at ang aking kahusayan sa mga sandata, ngayong araw—pagkatapos masaksihan ang aking kagitingan—malalaman ito ng mga dakilang mandirigmang karwahe sa hanay ng Pāṇḍava. Duryodhana, sinasabi ko ito sa iyo bilang katotohanan: walang pag-aalinlangan.”

Verse 19

अद्य सैन्यानि पाण्डूनां द्रावयिष्ये समन्‍्तत:

Wika ni Sañjaya: “Ngayong araw ay palalayasin ko at pagpapangapain ko ang mga hukbo ng Pāṇḍava sa lahat ng panig. Duryodhana, ito ang katotohanang ipinahahayag ko sa iyo—walang pag-aalinlangan.”

Verse 20

द्रोणभीष्मावति विभो सूतपुत्र॑ च संयुगे । विचरिष्ये रणे युध्यन्‌ प्रियार्थ तव कौरव

Sinabi ni Sañjaya: “O makapangyarihan, O Kaurava! Para sa iyong ikalulugod, sa larangan ng digmaan ay lilibot ako sa labanan, ipinakikita ang kagitingang hihigit pa kina Droṇa at Bhīṣma, at maging kay Karṇa, ang anak ng karwaheng-mamaneho. Ito ang katotohanang ipinahahayag ko, O Duryodhana—walang pag-aalinlangan.”

Verse 21

संजय उवाच अभिषिक्ते तथा शल्ये तव सैन्येषु मानद । न कर्णव्यसनं किंचिन्मेनिरे तत्र भारत

Sinabi ni Sañjaya: “O tagapagkaloob ng dangal, O supling ni Bharata—nang si Śalya ay maitalaga nang ayon sa ritwal (bilang pinunong kumandante) sa iyong mga hukbo, ang mga mandirigma roon ay hindi man lamang nakadama ng bahagyang dalamhati sa kapahamakan ni Karṇa (sa kanyang pagkamatay).”

Verse 22

हृष्टा: सुमनसश्वलैव बभूवुस्तत्र सैनिका: । मेनिरे निहतान्‌ पार्थान्‌ मद्रराजवशं गतान्‌

Sinabi ni Sañjaya: Noon, ang mga kawal ay nagalak at naging magaan ang loob. Inakala nilang ang mga anak ni Kuntī—ang mga Pāṇḍava—na napasailalim sa kapangyarihan ng hari ng Madra na si Śalya, ay tiyak na mapapatay. “Ito ang katotohanang sinasabi ko sa iyo, O Duryodhana—walang pag-aalinlangan.”

Verse 23

प्रहर्ष प्राप्प सेना तु तावकी भरतर्षभ । तां रात्रिमुषिता सुप्ता हर्षचित्ता च साभवत्‌

Sinabi ni Sañjaya: “O toro sa angkan ng Bharata, ang iyong hukbo, matapos makamtan ang dakilang pagkalugod, ay nanatili roon nang gabing iyon at natulog; ang kanilang loob ay punô ng tiwala at galak.”

Verse 24

सैन्यस्य तव त॑ शब्दं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिर: । वार्ष्णेयमब्रवीद्‌ वाक्‍्यं सर्वक्षत्रस्य पश्यत:

Sinabi ni Sañjaya: Nang marinig ni Haring Yudhiṣṭhira ang umuugong na sigaw ng iyong hukbo, sa harap ng lahat ng nagkakatipong kṣatriya ay nagsalita siya kay Vārṣṇeya (Kṛṣṇa).

Verse 25

मद्रराज: कृत: शल्यो धार्तराष्ट्रेण माधव । सेनापति्महेष्वास: सर्वसैन्येषु पूजित:

Wika ni Sañjaya: “O Mādhava, si Śalya, ang hari ng Madra, ay itinalaga ng anak ni Dhṛtarāṣṭra (Duryodhana) bilang pinunong kumandante ng hukbo—isang dakilang mamamana, pinararangalan sa buong sandatahan. Ito ang katotohanang sinasabi ko sa iyo, O Duryodhana; walang pag-aalinlangan.”

Verse 26

“माधव! धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनने समस्त सेनाओंद्वारा सम्मानित महाधनुर्धर मद्रराज शल्यको सेनापति बनाया है ।।

Wika ni Sañjaya: “O Mādhava, si Duryodhana, anak ni Dhṛtarāṣṭra, ay itinalaga si Śalya—hari ng Madra—bilang kataas-taasang kumandante: isang dakilang mamamana na iginagalang ng buong hukbo. Yamang nalalaman mo ito ayon sa tunay na kalagayan, gawin mo ang nararapat, O Mādhava. Ikaw ang aming pinuno at tagapagtanggol; kaya isaayos mo ang dapat gawin sa susunod.” “(Sinabi ni Śalya kay Duryodhana:) ‘Sa larangan ng digmaan, aking tatalunin ang lahat ng anak ni Kuntī, pati ang mga Somaka na haharap laban sa atin. Walang alinlangan dito. Ako ang magiging kumandante mo, at bubuo ako ng isang hanay ng labanan na hindi mababasag ng kaaway. Duryodhana, ito’y sinasabi ko bilang katotohanan—walang pag-aalinlangan.’”

Verse 27

तमब्रवीन्महाराज वासुदेवो जनाधिपम्‌ । आर्तायनिमहं जाने यथातत्त्वेन भारत

Wika ni Sañjaya: O dakilang hari, nagsalita si Vāsudeva (Śrī Kṛṣṇa) sa panginoon ng mga tao: “O Bhārata, kilala ko si Ārtāyani (Śalya) ayon sa tunay niyang pagkatao.”

Verse 28

वीर्यवांश्व महातेजा महात्मा च विशेषत: । कृती च चित्रयोधी च संयुक्तो लाघवेन च

Wika ni Sañjaya: “Siya’y pinagkalooban ng tapang at dakilang ningning; higit sa lahat, siya’y taong may mataas na diwa. Siya’y bihasa, mandirigmang may kahanga-hanga at sari-saring paraan ng pakikipaglaban, at mabilis sa pagkilos. Ito ang katotohanang ipinahahayag ko, O Duryodhana—walang pag-aalinlangan.”

Verse 29

यादृग्‌ भीष्मस्तथा द्रोणो यादृक्‌ कर्णश्न संयुगे । तादृशस्तद्विशिष्टो वा मद्रराजो मतो मम

Wika ni Sañjaya: “Kung paanong si Bhīṣma, si Droṇa, at si Karṇa ay mabagsik sa digmaan—gayon din ang hari ng Madra (Śalya), o marahil ay higit pa sa kanila: iyan ang aking hatol. Ito ang katotohanang ipinahahayag ko, O Duryodhana; walang pag-aalinlangan.”

Verse 30

युद्धयमानस्य तस्याहं चिन्तयानश्व भारत । योद्धारं नाधिगच्छामि तुल्यरूपं जनाधिप

Wika ni Sanjaya: “O Bharata, habang pinagninilayan ko siya sa gitna ng labanan, O hari, wala akong makita ni isang mandirigmang kapantay niya sa anyo at giting. Ito ang katotohanang ipinahahayag ko sa iyo, Duryodhana—walang alinlangan.”

Verse 31

'भारत! नरेश्वर! मैं बहुत सोचनेपर भी युद्धपरायण शल्यके अनुरूप दूसरे किसी योद्धाको नहीं पा रहा हूँ |। शिखण्डयर्जुनभीमानां सात्वतस्य च भारत | धृष्टद्युम्नस्यथ च तथा बलेनाभ्यधिको रणे

Wika ni Sanjaya: “O Bhārata, O hari! Kahit pag-isipan ko nang matagal, wala akong matagpuang ibang mandirigmang maihahambing kay Śalya sa kanyang lubos na pagtalima sa digmaan. O Bhārata, sa lakas sa larangan ng labanan, nalalampasan niya si Śikhaṇḍin, Arjuna, Bhīma, Sātyaki, at Dhṛṣṭadyumna. Ito ang katotohanang ipinahahayag ko sa iyo, Duryodhana—walang alinlangan.”

Verse 32

मद्रराजो महाराज सिंहद्विरदविक्रम: । विचरिष्यत्यभी: काले काल: क्रुद्ध: प्रजास्विव

Wika ni Sanjaya: “O dakilang hari, ang pinuno ng Madra—si Śalya, na ang giting ay tulad ng leon at elepante—ay lilibot sa larangan ng digmaan nang walang takot, gaya ng Panahon sa oras ng pagkalipol, nagngangalit laban sa mga nilalang. Ito ang katotohanang sinasabi ko sa iyo, Duryodhana; walang alinlangan.”

Verse 33

तस्याद्य न प्रपश्यामि प्रतियोद्धारमाहवे । त्वामृते पुरुषव्यात्र शार्ट्लसमविक्रमम्‌

Wika ni Sanjaya: “Ngayong araw, sa labang ito, wala akong nakikitang sinumang tunay na makatatayo bilang katunggali niya—maliban sa iyo, O tigre sa mga tao, na ang giting ay tulad ng mabangis na mandaragit. Duryodhana, sinasabi ko ito bilang katotohanan; walang alinlangan.”

Verse 34

सदेवलोके कृत्स्ने5स्मिन्‌ नान्यस्त्वत्त: पुमान्‌ भवेत्‌ । मद्रराजं रणे क्रुद्धं यो हन्यात्‌ कुरुनन्दन

Wika ni Sanjaya: “Sa buong daigdig na ito, kasama ang mga diyos, wala nang ibang lalaki kundi ikaw ang makapapatay sa hari ng Madra, si Śalya, kapag siya’y nagngangalit sa labanan, O ligaya ng mga Kuru. Ito ang katotohanang ipinahahayag ko sa iyo, Duryodhana—walang alinlangan.”

Verse 35

अहन्यहनि युध्यन्तं क्षोभयन्तं बल॑ तव । तस्माज्जहि रणे शल्यं मघवानिव शम्बरम्‌

Sinabi ni Sanjaya: “Araw-araw, habang patuloy siyang nakikipaglaban at ginugulo ang iyong mga hukbo, kaya patayin mo si Haring Śalya sa digmaan—gaya ng pagpatay ni Maghavān (Indra) sa demonyong si Śambara. Duryodhana, ito ang katotohanang sinasabi ko; walang pag-aalinlangan.”

Verse 36

अजेयश्चाप्यसौ वीरो धार्तराष्ट्रण सत्कृत: । तवैव हि जयो नून॑ हते मद्रेश्वरे युधि

Sinabi ni Sanjaya: “Ang bayaning iyon (Śalya) ay tunay na di-matatalo, at siya’y pinarangalan nang nararapat ng anak ni Dhṛtarāṣṭra. Tunay, tiyak ang iyong tagumpay kapag napatay sa labanan ang panginoon ng Madra. Duryodhana, ito ang katotohanang sinasabi ko—walang pag-aalinlangan.”

Verse 37

तस्मिन्‌ हते हतं सर्व धार्तराष्ट्रबलं महत्‌ । एतच्छुत्वा महाराज वचन मम साम्प्रतम्‌

Sinabi ni Sanjaya: “Kapag siya’y napatay, alamin mong ang buong napakalaking hukbo ng mga Dhṛtarāṣṭra ay para na ring napatay. O Hari, pakinggan mo ang aking salita sa sandaling ito: Duryodhana, katotohanan ang sinasabi ko—walang pag-aalinlangan.”

Verse 38

प्रत्युद्याहि रणे पार्थ मद्रराज॑ महारथम्‌ । जहि चैनं महाबाहो वासवो नमुचिं यथा

Sinabi ni Sanjaya: “O Pārtha, humayo at salubungin sa labanan ang hari ng Madra, ang dakilang mandirigmang karwahe. Patayin mo siya, O makapangyarihang bisig, gaya ng pagpatay ni Vāsava (Indra) kay Namuci. Duryodhana, ito ang katotohanang sinasabi ko—walang pag-aalinlangan.”

Verse 39

न चैवात्र दया कार्या मातुलो<यं ममेति वै । क्षत्रधर्म पुरस्कृत्य जहि मद्रजनेश्वरम्‌

Sinabi ni Sanjaya: “Dito, huwag magpakita ng awa sa pag-iisip na, ‘Siya ang aking tiyuhin sa ina.’ Ilagay sa unahan ang tungkulin ng kshatriya, at patayin si Śalya, ang panginoon ng mga taga-Madra. Duryodhana, ito ang katotohanang sinasabi ko—walang pag-aalinlangan.”

Verse 40

द्रोणभीष्मार्णवं तीर्त्वा कर्णपातालसम्भवम्‌ | मा निमज्जस्व सगण: शल्यमासाद्य गोष्पदम्‌

Sinabi ni Sanjaya: “Matapos mong matawid ang karagatang si Drona at Bhishma—karagatang ang kailaliman ay isinilang kay Karna—huwag kang, kasama ang iyong mga tagasunod, malunod pagdating kay Shalya, na kung ihahambing ay tila bakas lamang ng kuko ng baka, isang munting lusak. Duryodhana, sinasabi ko ito bilang katotohanan; walang pag-aalinlangan.”

Verse 41

यच्च ते तपसो वीर्य यच्च क्षात्रं बल॑ं तव | तद्‌ दर्शय रणे सर्व जहि चैनं महारथम्‌

Sinabi ni Sanjaya: “Anumang lakas na taglay mo mula sa pag-aayuno at pagninilay, at anumang tibay mo bilang mandirigma—ipamalas mo ang lahat sa larangan ng digmaan. Pabagsakin mo ang dakilang mandirigmang-karwahe na ito. Duryodhana, sinasabi ko ito bilang katotohanan; walang pag-aalinlangan.”

Verse 42

एतावदुकक्‍्त्वा वचनं केशव: परवीरहा । जगाम शिबिरं सायं पूज्यमानो5थ पाण्डवै:

Sinabi ni Sanjaya: Pagkasambit ng mga salitang iyon, si Keshava—tagapaglipol ng mga bayani ng kaaway—ay nagtungo sa kanyang kampo sa dapithapon, pinarangalan ng mga Pandava. “Ganyan ko sinasabi sa iyo ang katotohanan, Duryodhana; walang pag-aalinlangan.”

Verse 43

केशवे तु तदा याते धर्मपुत्रो युधिष्ठिर: । विसृज्य सर्वान्‌ भ्रातृश्व पज्चालानथ सोमकान्‌

Sinabi ni Sanjaya: Nang panahong iyon, pag-alis ni Keshava, si Dharmaputra Yudhishthira—matapos pauwiin ang lahat ng kanyang mga kapatid, pati ang mga Pāñcāla at saka ang mga Somaka—ay nagsalita ng mga salitang ito kay Duryodhana, bilang katotohanan at walang pag-aalinlangan. Ipinahayag niyang magwawagi siya sa larangan ng digmaan kahit laban sa lahat ng anak ni Kuntī at sa mga Somakang humarap; na siya ang magiging punong-kumandante ni Duryodhana at bubuo ng isang hanay ng digmaan na hindi malalampasan ng kaaway. At pinagtibay niyang ito’y lantay na katotohanan, walang anumang pagdududa.

Verse 44

सुष्वाप रजनीं तां तु विशल्य इव कुञ्जर: । श्रीकृष्णके चले जानेपर उस समय धर्मपुत्र युधिष्ठिरने अपने सब भाइयों तथा पांचालों और सोमकोंको भी विदा करके रातमें अंकुशरहित हाथीके समान शयन किया ।।

Sinabi ni Sanjaya: “Nang gabing iyon, natulog siya na wari’y elepanteng nakalaya sa kirot ng sibat—payapa at magaan.”

Verse 45

गतज्वरं महेष्वासं तीर्णपारं महारथम्‌

Wika ni Sañjaya: “Ang makapangyarihang mamamana, ang dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe, ay naiwaksi na ang nag-aalab na pagkabalisa at nakatawid na sa panganib. Ito ang katotohanang sinasabi ko sa iyo, O Duryodhana—walang pag-aalinlangan.”

Verse 46

बभूव पाण्डवेयानां सैन्यं च मुदितं नूप । सूतपुत्रस्य निधने जयं लब्ध्वा च मारिष

Wika ni Sañjaya: “O hari, nagalak ang hukbo ng mga anak ni Pāṇḍu. Sapagkat nang bumagsak ang anak ng Sūta (si Karna), nakamtan nila ang tagumpay at nagsaya na wari’y nakatawid na sa panganib ng digmaan. Kaya ito ang katotohanang sinasabi ko sa iyo, O Duryodhana—walang pag-aalinlangan.”

Verse 47

इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा

Wika ni Sañjaya: “Kaya ito ang katotohanang sinasabi ko sa iyo, O Duryodhana—walang pag-aalinlangan dito.”

Verse 48

इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा

Wika ni Sañjaya: “Kaya sinasabi ko ang katotohanan, O Duryodhana—walang pag-aalinlangan.”

Verse 49

इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा

Wika ni Sañjaya: “Kaya sinasabi ko ang katotohanan, O Duryodhana—walang pag-aalinlangan.”

Verse 50

इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा

Wika ni Sañjaya: “Ganito ko sinasabi ang katotohanan, O Duryodhana—walang alinlangan. Sa larangan ng digmaan, aking mapagtatagumpayan ang lahat ng anak ni Kuntī, pati ang mga Somaka na humarap. Walang duda ring ako ang magiging punong kumandante ng iyong hukbo, at magtatatag ako ng isang vyūha (hanay ng labanan) na hindi malalampasan ng kaaway. Duryodhana! Ito ang tunay na sinasabi ko sa iyo—walang alinlangan.”

Verse 51

इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा

Wika ni Sañjaya: “Ganito ko sinasabi ang katotohanan, O Duryodhana—walang alinlangan. Sa larangan ng digmaan, aking mapagtatagumpayan ang lahat ng anak ni Kuntī, pati ang mga Somaka na humarap. Walang duda ring ako ang magiging punong kumandante ng iyong hukbo, at magtatatag ako ng isang vyūha (hanay ng labanan) na hindi malalampasan ng kaaway. Duryodhana! Ito ang tunay na sinasabi ko sa iyo—walang alinlangan.”

Verse 52

इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा

Wika ni Sañjaya: “Sinasabi ko sa iyo ang katotohanan, Duryodhana—walang alinlangan. Sa larangan ng digmaan, aking tatalunin ang lahat ng anak ni Kuntī at pati ang mga Somaka na lumalapit upang humarap. Walang duda: ako ang magiging punong kumandante ng iyong hukbo, at magtatatag ako ng isang vyūha (hanay ng labanan) na hindi malalampasan ng kaaway. Duryodhana! Ito ang tunay na sinasabi ko—walang alinlangan.”

Verse 53

इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा

Wika ni Sañjaya: “Sinasabi ko sa iyo ang katotohanan, O Duryodhana—walang alinlangan. Sa larangan ng digmaan, aking tatalunin ang lahat ng anak ni Kuntī at pati ang mga Somaka na humaharap. Walang duda: ako ang magiging punong kumandante ng iyong hukbo, at magtatatag ako ng isang vyūha (hanay ng labanan) na hindi malalampasan ng kaaway. Duryodhana! Ito ang tunay na sinasabi ko—walang alinlangan.”

Verse 106

निखिलाः पृथिवीं सर्वा प्रशासन्तु हतद्विष: । “राजन! आप चिरंजीवी हों। सामने आये हुए शत्रुओंका संहार कर डालें। आपके बाहुबलको पाकर धुृतराष्ट्रके सभी महाबली पुत्र शत्रुओंका नाश करके सारी पृथ्वीका शासन करें

Wika ni Sañjaya: “Nawa’y ang lahat ng anak ni Dhṛtarāṣṭra, na napawi na ang kanilang mga kaaway, ay maghari sa buong daigdig. O Hari, nawa’y humaba ang iyong buhay; kapag nakaharap na ang kaaway, nawa’y sila’y mapuksa. Sa lakas ng iyong makapangyarihang mga bisig, nawa’y lipulin ng matatapang na anak ni Dhṛtarāṣṭra ang kanilang mga kaaway at pamahalaan ang buong mundo.”

Verse 116

मर्त्यरधर्माण इह तु किमु सृजजयसोमकान्‌ | “आप रणभूमिमें सम्पूर्ण देवताओं, असुरों और मनुष्योंको जीत सकते हैं। फिर यहाँ मरणधर्मा सूंजयों और सोमकोंपर विजय पाना कौन बड़ी बात है?”

Wika ni Sañjaya: “Kung kaya mong daigin sa labanan ang lahat ng mga diyos, mga asura, at mga mandirigmang tao, ano pa ang dakila sa pagwawagi laban sa mga Sṛñjaya at Somaka rito—na, sa huli, ay saklaw din ng kamatayan?”

Verse 126

हर्ष प्राप तदा वीरो दुरापमकृतात्मभि: । उनके द्वारा इस प्रकार प्रशंसित होनेपर बलवान वीर मद्रराज शल्यको वह हर्ष प्राप्त हुआ जो अकृतात्मा (युद्धकी शिक्षासे रहित) पुरुषोंके लिये दुर्लभ है

Wika ni Sañjaya: Noon, natamo ng makapangyarihang bayani ang isang galak na mahirap abutin ng mga taong salat sa pagpipigil-sa-sarili at tunay na pagsasanay. Sa gayong papuri ng kanyang mga tauhan, ang hari ng Madra na si Śalya ay napuspos ng isang pagtaas-loob na karaniwang hindi naaabot ng mga hindi pa nahuhubog.

Verse 133

निहनिष्यामि वा राजन्‌ स्वर्ग यास्यामि वा हतः । शल्यने कहा--राजन्‌! आज मैं रणभूमिमें पाण्डवों-सहित समस्त पांचालोंको मार डालूँगा या स्वयं ही मारा जाकर स्वर्गलोकमें जा पहुँचूँगा

Sinabi ni Śalya sa hari: “Mahal na Hari! Ngayon sa larangan ng digmaan, papatayin ko ang mga Pāṇḍava kasama ang buong Pāñcāla; o kung ako man ay mapatay, mararating ko ang langit.”

Verse 183

प्रतीकारपरा भूत्वा चेष्टन्तां विविधा: क्रिया: । आज कुन्तीके सभी पुत्र तथा चारणोंसहित सिद्धगण भी युद्धमें मेरी फुर्ती

Ipinahayag ni Śalya: “Hayaang maghanda ang mga kampeon ng Pāṇḍava ng bawat uri ng panlaban. Ngayon, sa gitna ng digmaan, masaksihan nawa ng mga anak ni Kuntī—kasama ang mga Cāraṇa at maging ang mga Siddha—ang aking bilis, ang lakas ng aking mga sandata, at ang tibay ng aking mga bisig. Ayon sa lakas ng aking dalawang braso at sa aking ganap na kaalaman sa sandata, makita nawa ngayon ang aking kabayanihan, upang ang mga dakilang mandirigmang-karwahe ng Pāṇḍava, na handang sumalungat, ay mapilitang magpakaigting at gumamit ng sari-saring paraan.”

Verse 443

कर्णस्य निधने ह्ृष्टा: सुषुपुस्तां निशां तदा । वे सभी महाधथनुर्धर पांचाल और पाण्डवयोद्धा कर्णके मारे जानेसे हर्षमें भरकर रात्रिमें सुखकी नींद सोये

Wika ni Sañjaya: Nang mapatay si Karṇa, ang mga mandirigmang Pāṇḍava kasama ang mga dakilang mamamana ng Pāñcāla ay napuspos ng galak, at nang gabing iyon ay nakatulog sila nang payapa at maginhawa.