Shloka 39
Śalya Installed as Commander; Coalition Agreement and Battle Arrays (शल्यसेनापत्यारोहणं व्यूहवर्णनं च)
न चैवात्र दया कार्या मातुलो<यं ममेति वै । क्षत्रधर्म पुरस्कृत्य जहि मद्रजनेश्वरम्,इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा, जिसे शत्रु लाँघ नहीं सकेंगे। दुर्योधन! यह मैं तुमसे सच्ची बात कहता हूँ। इसमें कोई संशय नहीं है” 'ये मेरे मामा हैं" ऐसा समझकर आपको उनपर दया नहीं करनी चाहिये। आप क्षत्रियरधर्मको सामने रखते हुए मद्रराज शल्यको मार डालें
na caivātra dayā kāryā mātulo 'yaṃ mameti vai | kṣatradharma-puraskṛtya jahi madrājaneśvaram iti satyaṃ bravīmy eṣa duryodhana na saṃśayaḥ |
Sinabi ni Sanjaya: “Dito, huwag magpakita ng awa sa pag-iisip na, ‘Siya ang aking tiyuhin sa ina.’ Ilagay sa unahan ang tungkulin ng kshatriya, at patayin si Śalya, ang panginoon ng mga taga-Madra. Duryodhana, ito ang katotohanang sinasabi ko—walang pag-aalinlangan.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds kshatriya-dharma: in a war framed as a duty-bound conflict, personal ties (such as being a maternal uncle) should not override the warrior’s obligation to act decisively against an enemy leader.
Sanjaya reports a forceful exhortation to Duryodhana: do not spare Shalya out of family sentiment; instead, prioritize the warrior code and aim to kill Shalya, identified as the ruler of the Madras.