Adhyaya 39

Verse 1

ऑपन-माज बछ। डे चत्वारिशो< ध्याय: कर्णका शल्यको फटकारते हुए मद्रदेशके निवासियोंकी निन्दा करना एवं उसे मार डालनेकी धमकी देना संजय उवाच अधिक्षिप्तस्तु राधेय: शल्येनामिततेजसा । शल्यमाह सुसंक्रुद्धो वाकुशल्यमवधारयन्‌,संजय कहते हैं--राजन्‌! अमिततेजस्वी शल्यके इस प्रकार आक्षेप करनेपर राधापुत्र कर्ण अत्यन्त कुपित हो उठा और यह वचनरूपी शल्य (बाण) छोड़नेके कारण ही इसका नाम शल्य पड़ा है, ऐसा निश्चय करके शल्यसे इस प्रकार बोला

Sinabi ni Sañjaya: O Hari, nang si Śalya na makapangyarihan ang ningning ay manukso nang gayon, si Rādheya (Karṇa), anak ni Rādhā, ay nag-alab sa galit. Itinimo niya sa isip na tinawag na Śalya ang taong ito sapagkat nananakit siya sa pamamagitan ng mga salitang tila palasong may tinik—mga sibat na yari sa wika—kaya’t si Karṇa ay nagsalita kay Śalya nang ganito bilang tugon.

Verse 2

कर्ण उवाच गुणान्‌ गुणवतां शल्य गुणवान्‌ वेत्ति नागुण: । त्वं तु शल्य गुणैहीन: कि ज्ञास्यसि गुणागुणम्‌,कर्णने कहा--शल्य! गुणवान्‌ पुरुषोंके गुणोंको गुणवान्‌ ही जानता है, गुणहीन नहीं। तुम तो समस्त गुणोंसे शून्य हो; फिर गुण-अवगुण क्या समझोगे?

Sinabi ni Karṇa: “O Śalya, ang mga katangian ng may dangal ay tunay na nakikilala lamang ng may dangal; ang salat sa dangal ay hindi. Ngunit ikaw, Śalya, ay salat sa lahat ng kabutihan—paano mo mauunawaan kung alin ang kabutihan at alin ang kapintasan?”

Verse 3

अर्जुनस्य महास्त्राणि क्रोध॑ं वीर्य धनु: शरान्‌ । अहं शल्याभिजानामि विक्रमं च महात्मन:,शल्य! मैं महात्मा अर्जुनके महान्‌ अस्त्र, क्रोध, बल, धनुष, बाण और पराक्रमको अच्छी तरह जानता हूँ

Wika ni Karna: “O Śalya, batid kong mabuti ang mga dakilang sandatang makalangit ni Arjuna—ang kanyang poot, ang kanyang tapang, ang kanyang busog, ang kanyang mga palaso, at ang kabayanihang lakas ng mandirigmang may dakilang diwa.”

Verse 4

तथा कृष्णस्य माहात्म्यमृषभस्य महीक्षिताम्‌ | यथाहं शल्य जानामि न त्वं जानासि तत्‌ तथा,शल्य! इसी प्रकार महीपालशिरोमणि श्रीकृष्णके माहात्म्यको जैसा मैं जानता हूँ, वैसा तुम नहीं जानते

Wika ni Karna: “Gayon din, O Śalya, hindi mo nalalaman ang kadakilaan ni Kṛṣṇa—ang pinakadakila sa mga hari sa lupa—gaya ng pagkakabatid ko. Hindi kapantay ng akin ang iyong pagkaunawa sa Kanya.”

Verse 5

एवमेवात्मनो वीर्यमहं वीर्य च पाण्डवे | जानन्ेवाह्नये युद्धे शल्य गाण्डीवधारिणम्‌,शल्य! मैं अपना और पाण्डुपुत्र अर्जुनका बल-पराक्रम समझकर ही गाण्डीवधारी पार्थको युद्धके लिये बुलाता हूँ

Wika ni Karna: “O Śalya, yamang batid ko ang sukat ng aking sariling lakas at ang lakas ng anak ni Pāṇḍu, hinahamon ko sa digmaan ang may hawak ng Gāṇḍīva—na ganap na nauunawaan ang bigat ng gayong labanan.”

Verse 6

अस्ति वायमिषु: शल्य सुपुड्खो रक्तभोजन: । एकतूणीशय: पत्री सुधौत: समलंकृत:,शल्य! मेरा यह सुन्दर पंखोंसे युक्त बाण शत्रुओंका रक्त पीनेवाला है। यह अकेले ही एक तरकसमें रखा जाता है, जो बहुत ही स्वच्छ, कंकपत्रयुक्त और भलीभाँति अलंकृत है

Wika ni Karna: “O Śalya, narito ang palasong ito—maayos ang balahibo at nakamamatay—na wari’y ‘sumisipsip’ ng dugo ng mga kaaway. Nag-iisa itong iniingatan sa isang natatanging lalagyan ng palaso, may mga pakpak na balahibo, lubos na nilinis at maringal na pinalamutian.”

Verse 7

शेते चन्दनचूर्णेशु पूजितो बहुला: समा: । आहेयो विषवानुग्रो नराश्वद्धिपसंघहा,यह सर्पमय भयानक विषैला बाण बहुत वर्षोतक चन्दनके चूर्णमें रखकर पूजित होता आया है, जो मनुष्यों, हाथियों और घोड़ोंके समुदायका संहार करनेवाला है

Wika ni Karna: “Sa loob ng maraming taon, ito’y nakahimlay sa pulbos ng sandalwood, pinararangalan at iningatan na parang bagay na sinasamba; subalit isa itong mabagsik at makamandag na sandata, kakila-kilabot, na kayang pumatay ng napakaraming tao, kabayo, at elepante.”

Verse 8

घोररूपो महारीद्रस्तनुत्रास्थिविदारण: । निर्भिन्द्यां येन रुष्टो*हमपि मेरुं महागिरिम्‌,यह अत्यन्त भयंकर घोर बाण कवच तथा हडियोंको भी चीर देनेवाला है। मैं कुपित होनेपर इस बाणके द्वारा महान्‌ पर्वत मेरुको भी विदीर्ण कर सकता हूँ

Wika ni Karna: “Ang palasong ito’y may anyong kakila-kilabot—isang napakalaking sandatang tumatagos na kayang biyakin maging baluti at buto. Kapag ako’y nagngangalit, sa mismong palasong ito’y kaya kong hatiin kahit ang Meru, ang dakilang bundok.”

Verse 9

तमहं जातु नास्येयमन्यस्मिन्‌ फाल्गुनादूते । कृष्णाद्‌ वा देवकीपुत्रात्‌ सत्यं चापि शृणुष्व मे,इस बाणको मैं अर्जुन अथवा देवकीपुत्र श्रीकृष्णकोी छोड़कर दूसरे किसीपर कभी नहीं छोड़ूँगा। मेरी सच्ची बातको तुम कान खोलकर सुन लो

Wika ni Karna: “Hindi ko kailanman pakakawalan ang palasong ito laban kaninuman maliban kay Phālguna (Arjuna) o kay Kṛṣṇa, anak ni Devakī. Dinggin ninyo ang katotohanang ito mula sa akin.”

Verse 10

तेनाहमिषुणा शल्य वासुदेवधनंजयौ । योत्स्ये परमसंक्रुद्धस्तत्‌ कर्म सदृ्शं मम,शल्य! मैं अत्यन्त कुपित होकर उस बाणके द्वारा श्रीकृष्ण और अर्जुनके साथ युद्ध करूँगा और वह कार्य मेरे योग्य होगा

Wika ni Karna: “O Śalya! Sa palasong iyon, makikipagdigma ako kina Vāsudeva (Kṛṣṇa) at Dhanañjaya (Arjuna), nag-aalab sa sukdulang poot. Ang gawang iyon ay babagay sa akin—karapat-dapat sa aking lakas at paninindigan.”

Verse 11

सर्वेषां वृष्णिवीराणां कृष्णे लक्ष्मी: प्रतिष्ठिता । सर्वेषां पाण्डुपुत्राणां जयः पार्थे प्रतेष्ठित:

Wika ni Karna: “Sa lahat ng magigiting na Vṛṣṇi, ang kasaganaan at mapalad na biyaya ay matatag na nananahan kay Kṛṣṇa. At sa lahat ng mga anak ni Pāṇḍu, ang tagumpay ay matatag na nakasalalay kay Pārtha (Arjuna).”

Verse 12

तावेतौ पुरुषव्याप्रौ समेतौ स्यन्दने स्थितौ

Wika ni Karna: “Ang dalawang makapangyarihang kampeon na iyon, nang magsama, ay tumindig sa ibabaw ng karwaheng pandigma.”

Verse 13

पितृष्वसामातुलजौ भ्रातरावपराजितौ

Karna said: “The two brothers—born of my paternal aunt and my maternal uncle—stand unconquered.”

Verse 14

मणी सूत्र इव प्रोतौ द्रष्टासि निहतौ मया । धागेमें पिरोयी हुई दो मणियोंके समान प्रेमसूत्रमें बँधे हुए उन दोनों फुफेरे और ममेरे भाइयोंको, जो किसीसे पराजित नहीं होते, तुम मेरे द्वारा मारा गया देखोगे ।। १३ $ ।। अर्जुने गाण्डिवं कृष्णे चक्र ताक्ष्यकपिध्वजौ

Karna said: “You will see those two brothers—bound to one another like two gems strung on a single thread of affection—lying slain by my hand. Though they are famed as unconquerable, I shall bring them down. And as for Arjuna with the Gāṇḍīva, and Kṛṣṇa with his discus, and the banner marked by the monkey and Takṣaka—these too are named as the powers I will confront.”

Verse 15

त्वंतुदुष्प्रकृतिर्मूडो महायुद्धेष्वकोविद:

Karna said: “But you are of a wicked disposition—deluded and unskilled in the conduct of great battles.”

Verse 16

संस्तौषि तौ तु केनापि हेतुना त्वं कुदेशज,दुष्ट और पापी देशगमें उत्पन्न हुए नीच क्षत्रिय-कुलांगार दुर्बुद्धि शल्य! तुम उन दोनोंकी किसी स्वार्थसिद्धिके लिये स्तुति करते हो; परंतु आज समरांगणमें उन दोनोंको मारकर बन्धु-बान्धवोंसहित तुम्हारा भी वध कर डालूँगा

Karna said: “For what reason do you praise those two? You are born in a vile and sinful land—an ignoble disgrace to the Kshatriya line, O Shalya of perverse intellect! You flatter those two to serve some selfish end. But today, on the battlefield, I will slay them both, and then I will kill you as well, together with your kinsmen and allies.”

Verse 17

तौ हत्वा समरे हन्ता त्वामद्य सहबान्धवम्‌ । पापदेशज दुर्बुद्धे क्षुद्र क्षत्रियपांसन,दुष्ट और पापी देशगमें उत्पन्न हुए नीच क्षत्रिय-कुलांगार दुर्बुद्धि शल्य! तुम उन दोनोंकी किसी स्वार्थसिद्धिके लिये स्तुति करते हो; परंतु आज समरांगणमें उन दोनोंको मारकर बन्धु-बान्धवोंसहित तुम्हारा भी वध कर डालूँगा

Verse 18

सुहृद्‌ भूत्वा रिपु: कि मां कृष्णा भ्यां भीषयिष्यसि । तौ वा मामद्य हन्तारौ हनिष्ये वापि तावहम्‌,तुम मेरे शत्रु होकर भी सुहृद्‌ बनकर मुझे श्रीकृष्ण और अर्जुनसे क्‍यों डरा रहे हो। आज या तो वे ही दोनों मुझे मार डालेंगे या मैं ही उन दोनोंका संहार कर दूँगा

Karna said: “Though you are my enemy, why do you, posing as a friend, try to frighten me with Krishna and Arjuna? Today either those two will slay me, or I will myself destroy them both.”

Verse 19

नाहं बिभेमि कृष्णाभ्यां विजानन्नात्मनो बलम्‌ | वासुदेवसहस्रं वा फाल्गुनानां शतानि वा

Karna said: “I do not fear the two Krishnas, for I know the strength that is in me. Even if there were a thousand Vasudevas, or hundreds of Phālgunas, I would not be afraid.” In the ethical atmosphere of the war, this is a declaration of personal prowess and defiance—yet it also signals the peril of pride, where confidence hardens into disregard for the extraordinary power and righteous cause embodied by Krishna and Arjuna.

Verse 20

अहमेको हनिष्यामि जोषमास्स्व कुदेशज । मैं अपने बलको अच्छी तरह जानता हूँ; इसलिये श्रीकृष्ण और अर्जुनसे कदापि नहीं डरता हूँ। नीच देशमें उत्पन्न शल्य! तुम चुप रहो। मैं अकेला ही सहस्ौ्रों श्रीकृष्णों और सैकड़ों अर्जुनोंको मार डालूँगा ।। स्त्रियों बालाश्र वृद्धाश्व॒ प्राय: क्रीडागता जना:,मूर्ख शल्य! स्त्रियाँ, बच्चे और बूढ़े लोग, खेलकूदमें लगे हुए मनुष्य और स्वाध्याय करनेवाले पुरुष भी दुरात्मा मद्रनिवासियोंके विषयमें जिन गाथाओंको गाया करते हैं तथा ब्राह्मणोंने पहले राजाके समीप आकर यथावत्‌ रूपसे जिनका वर्णन किया है, उन गाथाओंको एकाग्रचित्त होकर मुझसे सुनो और सुनकर चुपचाप सह लो या जवाब दो

Karna said: “I alone shall slay them; be silent, O man born in a base land. I know my own strength well; therefore I do not fear Krishna and Arjuna at all. O Shalya—stay quiet. I alone will kill thousands of Krishnas and hundreds of Arjunas. Foolish Shalya! Women, children, and the aged—indeed, even people absorbed in play, and men devoted to study—sing the ballads that circulate about the wicked Madra-dwellers; and the Brahmins, having earlier come before the king, have described these matters in due form. Listen to those accounts from me with a concentrated mind; having heard them, either endure them in silence or reply.”

Verse 21

या गाथा: सम्प्रगायन्ति कुर्वन्तो5ध्ययनं यथा । ता गाथा: शृणु मे शल्य मद्रकेषु दुरात्मसु,मूर्ख शल्य! स्त्रियाँ, बच्चे और बूढ़े लोग, खेलकूदमें लगे हुए मनुष्य और स्वाध्याय करनेवाले पुरुष भी दुरात्मा मद्रनिवासियोंके विषयमें जिन गाथाओंको गाया करते हैं तथा ब्राह्मणोंने पहले राजाके समीप आकर यथावत्‌ रूपसे जिनका वर्णन किया है, उन गाथाओंको एकाग्रचित्त होकर मुझसे सुनो और सुनकर चुपचाप सह लो या जवाब दो

Karna said: “Those ballads that people sing aloud—just as students recite their lessons—hear them from me, O Śalya: the verses spoken about the wicked Madra folk. Listen with a focused mind; and having heard, either endure them in silence or give your reply.”

Verse 22

ब्राह्मणैः कथिता: पूर्व यथावद्‌ राजसंनिधौ । श्रुत्वा चैकमना मूढ क्षम वा ब्रूहि चोत्तरम्‌,मूर्ख शल्य! स्त्रियाँ, बच्चे और बूढ़े लोग, खेलकूदमें लगे हुए मनुष्य और स्वाध्याय करनेवाले पुरुष भी दुरात्मा मद्रनिवासियोंके विषयमें जिन गाथाओंको गाया करते हैं तथा ब्राह्मणोंने पहले राजाके समीप आकर यथावत्‌ रूपसे जिनका वर्णन किया है, उन गाथाओंको एकाग्रचित्त होकर मुझसे सुनो और सुनकर चुपचाप सह लो या जवाब दो

Karna said: “These accounts were formerly recited by Brahmins, in due and proper form, in the presence of kings. Listen to them from me now with a single, focused mind, O deluded one; and having heard, either endure them in silence—or give your reply.”

Verse 23

मित्रध्रुड्मद्रको नित्यं यो नो द्वेष्टि स मद्रक: । मद्रके संगतं नास्ति क्षुद्रवाक्ये नराधमे

Ang sinumang taga-Madra na laging nagtataksil sa kaibigan at napopoot sa amin nang walang dahilan—siya ang tunay na taga-Madra. Sa mga taga-Madra ay walang pagkakasundo; sa hamak na taong nagsasalita ng maruruming salita, walang diwa ng pakikipagkaibigan.

Verse 24

मद्रदेशका अधम मनुष्य सदा मित्रद्रोही होता है। जो हमलोगोंसे अकारण द्वेष करता है, वह मद्रदेशका ही अधम मनुष्य है। क्षुद्रतापूर्ण वचन बोलनेवाले मद्रदेशके निवासीमें किसीके प्रति सौहार्दकी भावना नहीं होती ।। दुरात्मा मद्रको नित्यं नित्यमानृतिको$नूजु: । यावदन्त्यं हि दौरात्म्यं मद्रकेष्विति नः श्रुतम्‌,मद्रनिवासी मनुष्य सदा ही दुरात्मा, सर्वदा झूठ बोलनेवाला और सदा ही कुटिल होता है। हमने सुन रखा है कि मद्रनिवासियोंमें मरते दमतक दुष्टता बनी रहती है

Sinabi ni Karna: “Ang tao ng Madra ay laging masama—palaging mapanlinlang, laging nagsisinungaling, at hindi kailanman tuwid. Narinig namin na sa mga taga-Madra, ang kasamaan na ito’y nananatili hanggang sa pinakahuli (maging hanggang kamatayan).”

Verse 25

पिता पुत्रश्न माता च श्वश्रूश्वशुरमातुला: । जामाता दुहिता भ्राता नप्तान्ये ते च बान्धवा:

Sinabi ni Karna: “Ang ama at ang anak na lalaki, ang ina, ang biyenan na babae at biyenan na lalaki, at ang mga tiyuhin sa panig ng ina; ang manugang na lalaki, ang anak na babae, ang kapatid na lalaki, ang mga apo, at iba pang kamag-anak—lahat ng ito’y sariling kaanak.”

Verse 26

वयस्याभ्यागताश्चान्ये दासीदासं च संगतम्‌ | पुम्भिविमिश्रा नार्यश्व ज्ञाताज्ञाता: स्वयेच्छया

Sinabi ni Karna: “Dumating din ang iba—mga kasabay kong gulang—at may paghahalo rin ng mga aliping babae at aliping lalaki. Ang mga babae, kilala man o hindi, ay malayang nakihalo sa mga lalaki ayon sa sariling nais.”

Verse 27

येषां गृहेष्वशिष्टानां सक्तुमत्स्याशिनां तथा । पीत्वा सीधु सगोमांसं क्रन्दन्ति च हसन्ति च

Sinabi ni Karna: “Sa mga bahay ng mga walang asal—na nabubuhay sa magagaspang na pagkain gaya ng lugaw na sebada at isda—pagkatapos uminom ng inuming pinaasim at kumain ng karne ng baka, sila’y humahagulhol at tumatawa sa iisang hininga.”

Verse 28

गायन्ति चाप्यबद्धानि प्रवर्तन्ते च कामतः । कामप्रलापिनो<चन्योन्यं तेषु धर्म: कथं भवेत्‌

Umaawit sila kahit ng mga awiting watak-watak at kumikilos ayon lamang sa kapritso ng pagnanasa. Kapag ang mga tao’y nag-uusap sa isa’t isa sa walang saysay na daldal ng pagnanasa, paano pa maaaring sumibol ang dharma sa gitna nila?

Verse 29

मद्रकेष्ववलिप्तेषु प्रद्याताशुभकर्मसु । सत्तू और मांस खानेवाले जिन अशिष्ट मद्रनिवासियोंके घरोंमें पिता, पुत्र, माता, सास, ससुर, मामा, बेटी, दामाद, भाई, नाती, पोते, अन्यान्य बन्धु-बान्धव, समवयस्क मित्र, दूसरे अभ्यागत अतिथि और दास-दासी--ये सभी अपनी इच्छाके अनुसार एक-दूसरेसे मिलते हैं। परिचित-अपरिचित सभी स्त्रियाँ सभी पुरुषोंसे सम्पर्क स्थापित कर लेती हैं और गोमांससहित मदिरा पीकर रोती, हँसती, गाती, असंगत बातें करती तथा कामभावसे किये जानेवाले कार्योमें प्रवृत्त होती हैं। जिनके यहाँ सभी स्त्री-पुरुष एक-दूसरेसे कामसम्बन्धी प्रलाप करते हैं, जिनके पापकर्म सर्वत्र विख्यात हैं, उन घमंडी मद्रनिवासियोंमें धर्म कैसे रह सकता है? ।। नापि वैरं न सौहार्द मद्रकेण समाचरेत्‌

Sinabi ni Karna: “Sa mga Madra—mapagmataas at bantog sa maruruming gawa—paano mananatili ang dharma? Sa gayong mga tao, huwag magtanim ng poot at huwag ding magtanim ng pagkakaibigan.”

Verse 30

मद्रकेषु च संसृष्टे शौचं गान्धारकेषु च,'ओ बिच्छू! जैसे मद्रनिवासियोंके पास रखी हुई धरोहर और गान्धारनिवासियोंमें शौचाचार नष्ट हो जाते हैं, जहाँ क्षत्रिय पुरोहित हो उस यजमानके यज्ञमें दिया हुआ हविष्य जैसे नष्ट हो जाता है, जैसे शूद्रोंका संस्कार करानेवाला ब्राह्मण पराभवको प्राप्त होता है, जैसे ब्रह्मद्रोही मनुष्य इस जगत्‌में सदा ही तिरस्कृत होते रहते हैं, जैसे मद्रनिवासियोंके साथ मित्रता करके मनुष्य पतित हो जाता है तथा जिस प्रकार मद्रनिवासीमें सौहार्दकी भावना सर्वथा नष्ट हो गयी है, उसी प्रकार तेरा यह विष भी नष्ट हो गया। मैंने अथर्ववेदके मन्त्रसे तेरे विषको शान्त कर दिया”

Sinabi ni Karna: “O alakdan! Kung paanong ang ipinagkatiwalang yaman na iniwan sa mga Madra ay napapahamak, at kung paanong ang kalinisan ng asal ay nawawala sa mga Gandhara; kung paanong ang havis—ang handog sa yajna—ay nasasayang kapag ang nagpatron ay may Kshatriya na pari; kung paanong ang brahmin na nagsasagawa ng mga ritwal para sa śūdra ay humahantong sa pagkatalo; kung paanong ang nagtataksil sa mga brahmin ay laging hinahamak sa mundong ito; kung paanong ang tao’y nalulugmok sa pakikipagkaibigan sa mga Madra, at kung paanong ang mabuting kalooban ay lubusang naglaho sa mga Madra—gayon din, ang iyong lason ay nawalan ng bisa. Sa pamamagitan ng isang mantra ng Atharvaveda, pinatahimik ko ang iyong kamandag.”

Verse 31

राजयाजकयाज्ये च नष्ट दत्त हविर्भवेत्‌ शूद्रसंस्कारको विप्रो यथा याति पराभवम्‌,'ओ बिच्छू! जैसे मद्रनिवासियोंके पास रखी हुई धरोहर और गान्धारनिवासियोंमें शौचाचार नष्ट हो जाते हैं, जहाँ क्षत्रिय पुरोहित हो उस यजमानके यज्ञमें दिया हुआ हविष्य जैसे नष्ट हो जाता है, जैसे शूद्रोंका संस्कार करानेवाला ब्राह्मण पराभवको प्राप्त होता है, जैसे ब्रह्मद्रोही मनुष्य इस जगत्‌में सदा ही तिरस्कृत होते रहते हैं, जैसे मद्रनिवासियोंके साथ मित्रता करके मनुष्य पतित हो जाता है तथा जिस प्रकार मद्रनिवासीमें सौहार्दकी भावना सर्वथा नष्ट हो गयी है, उसी प्रकार तेरा यह विष भी नष्ट हो गया। मैंने अथर्ववेदके मन्त्रसे तेरे विषको शान्त कर दिया”

Sinabi ni Karna: “Gayon din, sa isang yajna na ang pari at ang patron ay kapwa hindi karapat-dapat, ang handog na naialay ay nauuwi sa wala. Kung paanong ang brahmin na nagsasagawa ng mga sakramento para sa śūdra ay sinasabing nahuhulog sa kahihiyan—gayon din, ang iyong lason ay nawalan ng bisa. Sa pamamagitan ng isang mantra ng Atharvaveda, pinatahimik ko ang iyong kamandag.”

Verse 32

यथा ब्रद्वाद्विषो नित्यं गच्छन्तीह पराभवम्‌ । यथैव संगतं कृत्वा नर: पतति मद्रकै:,'ओ बिच्छू! जैसे मद्रनिवासियोंके पास रखी हुई धरोहर और गान्धारनिवासियोंमें शौचाचार नष्ट हो जाते हैं, जहाँ क्षत्रिय पुरोहित हो उस यजमानके यज्ञमें दिया हुआ हविष्य जैसे नष्ट हो जाता है, जैसे शूद्रोंका संस्कार करानेवाला ब्राह्मण पराभवको प्राप्त होता है, जैसे ब्रह्मद्रोही मनुष्य इस जगत्‌में सदा ही तिरस्कृत होते रहते हैं, जैसे मद्रनिवासियोंके साथ मित्रता करके मनुष्य पतित हो जाता है तथा जिस प्रकार मद्रनिवासीमें सौहार्दकी भावना सर्वथा नष्ट हो गयी है, उसी प्रकार तेरा यह विष भी नष्ट हो गया। मैंने अथर्ववेदके मन्त्रसे तेरे विषको शान्त कर दिया”

Sinabi ni Karna: “O alakdan! Kung paanong ang ilang mapanira at mapag-away na impluwensiya ay tiyak na humahantong sa kapahamakan sa mundong ito, gayon din ang tao’y nalilihis sa tamang asal sa pakikisama sa mga Madra. At kung paanong sinasabing napapahamak ang tiwala at kalinisan sa mga Madra at Gandhara; na nasisira ang handog sa yajna kapag mali ang kaayusan ng ritwal; na ang brahmin na gumagawa ng mga ritwal para sa hindi karapat-dapat ay napapahiya; at na ang nagtataksil sa banal na kaalaman ay laging hinahamak ng daigdig—gayon din, o alakdan, ang iyong lason ay nawalan ng bisa. Sa pamamagitan ng isang mantra ng Atharvaveda, pinatahimik ko ang iyong kamandag.”

Verse 33

मद्रके संगतं नास्ति हत॑ वृश्चिक ते विषम्‌ आशथर्वणेन मन्त्रेण यथा शान्ति: कृता मया,'ओ बिच्छू! जैसे मद्रनिवासियोंके पास रखी हुई धरोहर और गान्धारनिवासियोंमें शौचाचार नष्ट हो जाते हैं, जहाँ क्षत्रिय पुरोहित हो उस यजमानके यज्ञमें दिया हुआ हविष्य जैसे नष्ट हो जाता है, जैसे शूद्रोंका संस्कार करानेवाला ब्राह्मण पराभवको प्राप्त होता है, जैसे ब्रह्मद्रोही मनुष्य इस जगत्‌में सदा ही तिरस्कृत होते रहते हैं, जैसे मद्रनिवासियोंके साथ मित्रता करके मनुष्य पतित हो जाता है तथा जिस प्रकार मद्रनिवासीमें सौहार्दकी भावना सर्वथा नष्ट हो गयी है, उसी प्रकार तेरा यह विष भी नष्ट हो गया। मैंने अथर्ववेदके मन्त्रसे तेरे विषको शान्त कर दिया”

Wika ni Karna: “O alakdan, ang iyong kamandag ay ngayo’y nawalan na ng bisa. Gaya ng ilang bagay na sinasabing napapariwara at nauuwi sa wala—ang yamang ipinagkatiwala sa mga Madra, ang kalinisan ng asal sa mga Gandhara, ang handog (havis) sa isang yajña na ang punong pari ay isang Kshatriya, ang Brahmanang gumaganap ng mga ritwal para sa mga Shudra, at ang taong nagtaksil sa kabanalan ng Brahmana kaya’t laging hinahamak—gayon din nawasak ang iyong lason. Sa pamamagitan ng isang mantrang Atharvan (Atharvaveda), aking pinayapa ang iyong kamandag.”

Verse 34

इति वृश्चिकदष्टस्य विषवेगहतस्य च । कुर्वन्ति भेषजं प्राज्ञा: सत्यं तच्चापि दृश्यते,ये उपर्युक्त बातें कहकर जो बुद्धिमान्‌ विषवैद्य बिच्छूके काटनेपर उसके विषके वेगसे पीड़ित हुए मनुष्यकी चिकित्सा या औषध करते हैं, उनका वह कथन सत्य ही दिखायी देता है

“Kaya nga, sa taong nakagat ng alakdan at sa taong napabagsak ng rumaragasang lakas ng lason, ang marurunong ay nagbibigay ng lunas; at ang kanilang pahayag ay tunay na nakikitang totoo.”

Verse 35

एवं विद्वगञ्जोषमास्स्व शृणु चात्रोत्तरं वच: । वासांस्युत्सृज्य नृत्यन्ति स्त्रियो या मद्यमोहिता:,विद्वान्‌ राजा शल्य! ऐसा समझकर तुम चुपचाप बैठे रहो और इसके बाद जो बात मैं कह रहा हूँ, उसे भी सुन लो। जो स्त्रियाँ मद्यसे मोहित हो कपड़े उतारकर नाचती हैं, मैथुनमें संयम एवं मर्यादाको छोड़कर प्रवृत्त होती हैं और अपनी इच्छाके अनुसार जिस किसी पुरुषका वरण कर लेती हैं, उनका पुत्र मद्रनिवासी नराधम दूसरोंको धर्मका उपदेश कैसे कर सकता है?

Wika ni Karna: “O Haring Śalya na marunong, umupo kang tahimik na may pagpipigil-sa-sarili, at pakinggan mo rin ang susunod kong sasabihin. Ang mga babaeng nililinlang ng alak, naghuhubad ng kasuotan at sumasayaw—tinalikuran ang kahinhinan at pagpipigil sa pakikipagtalik, at pumipili ng lalaki ayon sa sariling pita—paano makapagtuturo ng dharma sa iba ang anak ng gayong mga babae, isang hamak na tao mula sa lupain ng Madra?”

Verse 36

मैथुनेडसंयताश्चवापि यथाकामवराश्च ता: । तासां पुत्र: कथं धर्म मद्रको वक्तुमहति,विद्वान्‌ राजा शल्य! ऐसा समझकर तुम चुपचाप बैठे रहो और इसके बाद जो बात मैं कह रहा हूँ, उसे भी सुन लो। जो स्त्रियाँ मद्यसे मोहित हो कपड़े उतारकर नाचती हैं, मैथुनमें संयम एवं मर्यादाको छोड़कर प्रवृत्त होती हैं और अपनी इच्छाके अनुसार जिस किसी पुरुषका वरण कर लेती हैं, उनका पुत्र मद्रनिवासी नराधम दूसरोंको धर्मका उपदेश कैसे कर सकता है?

Wika ni Karna: “Ang mga babaeng iyon ay walang pagpipigil sa pakikipagtalik at pumipili ng lalaki ayon sa sariling pagnanasa. Paano nga magiging karapat-dapat magsalita tungkol sa dharma ang anak na isinilang sa gayong mga babae—isang lalaking Madra? O marunong na Haring Śalya, unawain ito at manahimik; at ngayo’y pakinggan mo ang susunod kong sasabihin.”

Verse 37

यास्तिष्ठन्त्य: प्रमेहन्ति यथैवोष्टदशेरका: । तासां विश्रष्टधर्माणां निर्लज्जानां ततस्ततः

Wika ni Karna: “Ang mga babaeng umiihi habang nakatayo—gaya ng babaeng kamelyo—ay yaong nawalan na ng pakiramdam sa nararapat. Walang hiya at nalugmok mula sa wastong asal, ganyan sila kumikilos saanman at kailanman.”

Verse 38

सुवीरक॑ याच्यमाना मद्रिका कर्षति स्फिचौ,पुत्र दद्यां पतिं दद्यां न तु दद्यां सुवीरकम्‌ । यदि कोई पुरुष मद्रदेशकी किसी स्त्रीसे कांजी माँगता है तो वह उसकी कमर पकड़कर खींच ले जाती है और कांजी न देनेकी इच्छा रखकर यह कठोर वचन बोलती है --“कोई मुझसे कांजी न माँगे, क्योंकि वह मुझे अत्यन्त प्रिय है। मैं अपने पुत्रको दे दूँगी, पतिको भी दे दूँगी; परंतु कांजी नहीं दे सकती”

Sinabi ni Karna: “Kapag may humihingi sa isang babaeng Madra ng suvīraka (maasim na lugaw/kanjī), hinahawakan niya ito sa balakang at hinihila palayo, tumatangging magbigay, at binibigkas ang mabagsik na salita: ‘Huwag nawang may lalaking humingi sa akin ng suvīraka, sapagkat ito’y labis kong minamahal. Maibibigay ko ang aking anak; maibibigay ko ang aking asawa; ngunit ang suvīraka ay hindi ko maibibigay.’”

Verse 39

इस प्रकार श्रीमहाभारत कर्णपर्वमें कर्णके प्रति शल्यका आक्षेपविषयक उनतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,अदातुकामा वचनमिदं वदति दारुणम्‌ | मा मां सुवीरकं कश्चिद्‌ याचतां दयितं मम

Sinabi ni Sañjaya: Bagaman ayaw niyang magbigay, binigkas niya ang mabagsik na salita: “Huwag nawang may sinumang humingi sa akin ng minamahal kong Suvīraka.”

Verse 40

गौर्यो बृहत्यो निर््लीका मद्रिका: कम्बलावृता:,इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि कर्णमद्राधिपसंवादे चत्वारिंशो5ध्याय:

“(Sila’y) mapuputi, malalaki ang pangangatawan, walang dungis—mga babaeng Madra na nakabalot sa mga kumot.” Sa gayon nagwakas ang ikaapatnapung kabanata sa Karṇa Parva ng Śrī Mahābhārata, sa pag-uusap nina Karna at ng panginoon ng Madra.

Verse 41

एवमादि मयान्यैर्वा शक्‍्यं वक्तुं भवेद्‌ बहु

“Sa ganitong paraan, marami pang maaaring sabihin—ako man, o iba pa.”

Verse 42

मद्रका: सिन्धुसौवीरा: धर्म विद्यु: कथं त्विह

Sinabi ni Karna: “Paano nga ba malalaman ng mga Madra at ng mga Sindhu–Sauvīra kung ano ang dharma sa bagay na ito?”

Verse 43

एष मुख्यतमो धर्म: क्षत्रियस्येति नः श्रुतम्‌

Wika ni Karna: “Narinig namin na ito ang pinakadakilang tungkulin ng isang kṣatriya.”

Verse 44

आयुधानां साम्पराये यन्मुच्येयमहं तत:

Wika ni Karna: “Sa huling sagupaan ng mga sandata, nawa’y mapalaya ako mula sa bagay na gumagapos sa akin.”

Verse 45

ममैष प्रथम: कल्पो निधने स्वर्गमिच्छत: । मैं अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा किये जानेवाले युद्धमें अपने प्राणोंका परित्याग करूँ, यही मेरे लिये प्रथम श्रेणीका कार्य है; क्योंकि मैं मृत्युके पश्चात्‌ स्वर्ग पानेकी अभिलाषा रखता हूँ ।। ४४ $ई || सो<यं प्रिय: सखा चास्मि धार्तराष्ट्रस्य धीमत:,यथा चामित्रवत्‌ सर्व त्वमस्मासु प्रवर्तसे । मैं बुद्धिमान दुर्योधनका प्रिय मित्र हूँ। अतः मेरे पास जो कुछ धन-वैभव है, वह और मेरे प्राण भी उसीके लिये हैं। परंतु पापदेशमें उत्पन्न हुए शल्य! यह स्पष्ट जान पड़ता है कि पाण्डवोंने तुम्हें हमारा भेद लेनेके लिये ही यहाँ रख छोड़ा है; क्योंकि तुम हमारे साथ शत्रुके समान ही सारा बर्ताव कर रहे हो

Wika ni Karna: “Para sa akin na naghahangad ng langit matapos ang kamatayan, ito ang pinakadakilang panata: isuko ang aking buhay sa digmaan sa pamamagitan ng mga sandata at palaso. Ako ang minamahal na kaibigan ng marunong na anak ni Dhṛtarāṣṭra (Duryodhana); kaya’t ang anumang yaman at karangyaan na taglay ko—maging ang aking sariling buhay—ay para sa kanya. Ngunit ikaw, Śalya, na isinilang sa lupain ng kasalanan, malinaw na inilagay ka rito ng mga Pāṇḍava upang usisain ang aming kahinaan, sapagkat kumikilos ka sa amin nang lubos na parang kaaway.”

Verse 46

तदर्थे हि मम प्राणा यच्च मे विद्यते वसु । व्यक्त त्वमप्युपहितः पाण्डवै: पापदेशज

“Dahil sa layuning iyon, nakataya ang aking hininga at buhay, at gayundin ang lahat ng yaman na taglay ko. Malinaw na ikaw man ay inilagay dito—itinanim ng mga Pāṇḍava, ikaw na nagmula sa lupain ng kasalanan.”

Verse 47

काम॑ न खलु शक्‍्योऊहं त्वद्विधानां शतैरपि

“Tunay, hindi ko magagawa—kahit pa may daan-daang tulad mo.”

Verse 48

सारड् इव घर्मार्त: कामं विलप शुष्य च

Sinabi ni Karna: “Gaya ng isang tagapagmaneho ng karwaheng pinahihirapan ng nakapapasong init, managhoy ka kung nais mo—at manguluntoy ka.”

Verse 49

तनुत्यजां नृसिंहानामाहवेष्वनिवर्तिनाम्‌

Sinabi ni Karna: “(Sila’y) mga lalaking tulad ng leon—isinusuko ang katawan (ibig sabihi’y ang buhay) at hindi umatras sa labanan.”

Verse 50

तेषां त्राणार्थमुद्यन्तं वधार्थ द्विषघतामपि

Kahit sila’y tumindig—upang iligtas ang kanila o upang pumatay ng kaaway—haharapin ko pa rin; sapagkat sa digmaan, ang kanilang paninindigan ay tumutungo sa pagsagip o sa paglipol, at kapwa dapat salubungin ng pasyang walang pag-aatubili.

Verse 51

विद्धि मामास्थितं वृत्तं पौरूरवसमुत्तमम्‌ । शल्य! तुम यह जान लो कि मैं धृतराष्ट्रके पुत्रोंकी रक्षाके लिये वैरियोंका वध करनेके लिये उद्यत हो राजा पुरूरवाके उत्तम- चरित्रका आश्रय लेकर युद्धभूमिमें डटा हुआ हूँ ।। ५० है || न तद्‌ भूतं प्रपश्यामि त्रिषु लोकेषु मद्रप

O Shalya, anak ng Madra! Alamin mo: ako’y naninindigan sa dakilang asal ni Haring Purūrava, at matatag na nakatindig sa larangan ng digmaan—handang pumatay ng mga kaaway upang ipagtanggol ang mga anak ni Dhritarashtra. At sa tatlong daigdig, wala akong nakikitang anuman…

Verse 52

एवं विद्वञ्जोषमास्स्व त्रासात्‌ कि बहु भाषसे

Sinabi ni Karna: “Marunong ka; kaya maupo kang tahimik. Dahil sa takot, bakit ka nagsasalita nang napakarami?”

Verse 53

मित्रप्रतीक्षया शल्य धृतराष्ट्रस्य चोभयो:

Wika ni Karna: “O Śalya, alang-alang sa paggalang sa pagkakaibigan—at gayundin alang-alang kay Dhṛtarāṣṭra sa dalawang bagay (sa dalawang pagtingin)—….”

Verse 54

पुनश्चेदीदृशं॑ वाक्‍्यं मद्रराज वदिष्यसि

Wika ni Karna: “Kung ikaw, O hari ng Madra, ay muling magsasalita ng ganitong mga salita, inuulit mo ang isang paghamak na lumalabag sa pagpipigil at dangal na inaasahan sa mga mandirigmang kṣatriya sa gitna ng labanan.”

Verse 55

श्रोतारस्त्विदमद्येह द्रष्टारा वा कुदेशज

Wika ni Karna: “Magkaroon nawa ng mga tagapakinig dito ngayon sa mga salitang ito—o magkaroon nawa ng mga saksi—ikaw na isinilang sa lupang hamak.”

Verse 56

एवमुक्‍्त्वा तु राधेय: पुनरेव विशाम्पते । अब्रवीन्मद्रराजानं याहि याहीत्यसम्भ्रमम्‌,प्रजानाथ! ऐसा कहकर राधापुत्र कर्णने बिना किसी घबराहटके पुनः मद्रराज शल्यसे कहा--“चलो, चलो”

Pagkasabi nito, si Radheya (Karna), O panginoon ng bayan, ay muling nagsalita sa hari ng Madra na si Śalya nang walang bahid ng pagkabalisa, at paulit-ulit siyang inudyukan: “Sige, sige!”—pinipilit siyang magpatuloy sa pagmamaneho ng karwaheng pandigma sa gitna ng kagyat na labanan.

Verse 116

उभयं तु समासाद्य को निवर्तितुमर्हति । समस्त वृष्णिवंशी वीरोंकी सम्पत्ति श्रीकृष्णपर ही प्रतिष्ठित है और पाण्डुके सभी पुत्रोंकी विजय अर्जुनपर ही अवलम्बित है; फिर उन दोनोंको एक साथ युद्धमें पाकर कौन वीर पीछे लौट सकता है?

Nang masagupa silang dalawa, sino ang maaaring umurong nang nararapat? Ang buong yaman at kagitingan ng angkan ng Vṛṣṇi ay nakasalig kay Śrī Kṛṣṇa, at ang tagumpay ng lahat ng anak ni Pāṇḍu ay nakasalalay kay Arjuna. Kaya’t kapag nakita ang dalawang iyon na magkatabi sa digmaan, sinong mandirigma ang aatras?

Verse 126

मामेकमभिसंयातौ सुजातं पश्य शल्य मे । शल्य! वे दोनों पुरुषसिंह एक साथ रथपर बैठकर एकमात्र मुझपर आक्रमण करनेवाले हैं। देखो, मेरा जन्म कितना उत्तम है?

Wika ni Karna: “Tingnan mo ako, Śalya—ako lamang ang sabay nilang sinalubong. O Śalya, ang dalawang bayaning tulad ng leon, na magkasamang nakaupo sa iisang karwahe, ay handang sumalakay sa akin lamang. Masdan mo: gaano nga kataas ang aking pinagmulan, at ako ang pinili nilang nag-iisang puntirya.”

Verse 143

भीरूणां त्रासजननं शल्य हर्षकरं मम । अर्जुनके हाथमें गाण्डीव धनुष और श्रीकृष्णके हाथमें सुदर्शन चक्र है। एक कपिध्वज है तो दूसरा गरुड़ध्वज। शल्य! ये सब वस्तुएँ कायरोंको भय देनेवाली हैं; परंतु मेरा हर्ष बढ़ाती हैं

Wika ni Karna: “O Śalya, ang nakapangingilabot sa mga duwag ay siya namang nagpapasiklab ng galak sa akin. Sa kamay ni Arjuna ang busog na Gāṇḍīva, at sa kamay ni Śrī Kṛṣṇa ang Sudarśana na diskos. Ang isa’y may bandilang may tanda ni Hanumān, ang isa nama’y may bandilang may tanda ni Garuḍa. Śalya, ang mga tandang ito’y panakot sa mga duwag—ngunit lalo lamang nagpapainit sa aking sigasig.”

Verse 153

भयावदीर्ण: संत्रासादबद्धं बहु भाषसे । तुम तो दुष्ट स्वभावके मूर्ख मनुष्य हो। बड़े-बड़े युद्धोंमें कैसे शत्रुका सामना किया जाता है, इस बातसे अनभिज्ञ हो। भयसे तुम्हारा हृदय विदीर्ण-सा हो रहा है; अतः डरके मारे बहुत-सी असंगत बातें कह रहे हो

Wika ni Karna: “Nilamon ka ng takot at yumanig ka sa sindak, kaya kung anu-ano ang sinasabi mong walang ayos at walang batayan. Hindi mo alam kung paano hinaharap ang kaaway sa malalaking digmaan; waring napupunit ang iyong puso sa pangamba, kaya sa takot ay marami kang binibigkas na walang saysay.”

Verse 293

मद्रके संगतं नास्ति मद्रको हि सदामल: । मद्रनिवासीके साथ न तो वैर करे और न मित्रता ही स्थापित करे, क्योंकि उसमें सौहार्दकी भावना नहीं होती। मद्रनिवासी सदा पापमें ही डूबा रहता है

Wika ni Karna: “Sa taong taga-Madra, walang tunay na pakikisama; sapagkat ang Madraka’y laging may dungis. Kaya’t huwag makipag-away at huwag ding makipagkaibigan sa naninirahan sa Madra, sapagkat wala siyang likas na mabuting kalooban at laging nakalubog sa kasamaan.”

Verse 393

पुत्र दद्यां पतिं दद्यां न तु दद्यां सुवीरकम्‌ । यदि कोई पुरुष मद्रदेशकी किसी स्त्रीसे कांजी माँगता है तो वह उसकी कमर पकड़कर खींच ले जाती है और कांजी न देनेकी इच्छा रखकर यह कठोर वचन बोलती है --“कोई मुझसे कांजी न माँगे, क्योंकि वह मुझे अत्यन्त प्रिय है। मैं अपने पुत्रको दे दूँगी, पतिको भी दे दूँगी; परंतु कांजी नहीं दे सकती”

Sabi ni Karna: “Maibibigay ko ang aking anak; maibibigay ko rin maging ang aking asawa; ngunit hindi ko maibibigay ang suvīraka na ito.” Sa salaysay, binabanggit ang linyang ito bilang matalim na halimbawang kasabihan ng mapang-angking pagkapit: isang babae sa lupain ng Madra ang inilalarawang labis na nagmamahal sa isang paboritong bagay kaya’t marahas ang pagtanggi niya sa sinumang humihingi nito. Sa aral, itinatampok ng taludtod kung paanong ang pagnanasa at pagkapit ay maaaring manaig sa karaniwang ugnayan at tungkulin, at kung paanong ang pansariling pagnanasa’y nakapagpapalihis sa pagkakawanggawa at sa mga pamantayang panlipunan.

Verse 403

घस्मरा नष्टशौचाश्ष प्राय इत्यनुशुश्रुम । मद्रदेशकी स्त्रियाँ प्राय: गोरी, लंबे कदवाली, निर्लज्ज, कम्बलसे शरीरको ढकनेवाली, बहुत खानेवाली और अत्यन्त अपवित्र होती हैं, ऐसा हमने सुन रखा है

Wika ni Karna: “Karaniwan naming naririnig na ang mga babae sa lupain ng Madra ay, sa malaking bahagi, matatakaw at salat sa kalinisan—mapuputi, matatangkad, walang hiya, tinatakpan ang katawan ng kumot, labis kung kumain, at lubhang marurumi.”

Verse 416

आकेशाग्रान्नखाग्राच्च वक्तव्येषु कुकर्मसु । मद्रनिवासी सिरकी चोटीसे लेकर पैरोंके नखाग्रभागतक निन्दाके ही योग्य हैं। वे सब- के-सब कुकर्ममें लगे रहते हैं। उनके विषयमें हम तथा दूसरे लोग भी ऐसी बहुत-सी बातें कह सकते हैं

Wika ni Karna: “Mula sa dulo ng buhok hanggang sa dulo ng mga kuko sa paa, karapat-dapat lamang silang laitin. Lubos silang nakalubog sa masasamang gawa; tungkol sa kanila, kami at maging ang iba pa ay makapagsasabi ng marami pang ganitong bagay.”

Verse 426

पापदेशोद्धवा म्लेच्छा धर्माणामविचक्षणा: । मद्र तथा सिन्धु-सौवीर देशके लोग पापपूर्ण देशमें उत्पन्न हुए म्लेच्छ हैं। उन्हें धर्म- कर्मका पता नहीं है। वे इस जगतमें धर्मकी बातें कैसे समझ सकते हैं?

Wika ni Karna: “Ang mga isinilang sa lupang makasalanan ay mga mleccha, salat sa pag-unawa sa mga usapin ng dharma. Ang mga tao ng Madra at ng rehiyong Sindhu–Sauvīra ay mga mleccha na isinilang sa mga lupang hitik sa kasamaan. Hindi nila alam kung ano ang matuwid na asal; paano nila mauunawaan ang wika at mga simulain ng dharma sa daigdig na ito?”

Verse 433

यदाजौ निहतः: शेते सद्धि:ः समभिपूजित: । हमने सुना है कि क्षत्रियके लिये सबसे श्रेष्ठ धर्म यह है कि वह युद्धमें मारा जाकर रणभूमिमें सो जाय और सत्पुरुषोंके आदरका पात्र बने

Wika ni Karna: “Narinig namin na para sa isang kṣatriya, ang pinakadakilang dharma ay ito: mapatay sa labanan, mahimlay sa larangan ng digmaan, at sa gayon ay maging karapat-dapat sa paggalang ng mga matutuwid.”

Verse 463

यथा चामित्रवत्‌ सर्व त्वमस्मासु प्रवर्तसे । मैं बुद्धिमान दुर्योधनका प्रिय मित्र हूँ। अतः मेरे पास जो कुछ धन-वैभव है, वह और मेरे प्राण भी उसीके लिये हैं। परंतु पापदेशमें उत्पन्न हुए शल्य! यह स्पष्ट जान पड़ता है कि पाण्डवोंने तुम्हें हमारा भेद लेनेके लिये ही यहाँ रख छोड़ा है; क्योंकि तुम हमारे साथ शत्रुके समान ही सारा बर्ताव कर रहे हो

Wika ni Karna: “Sa lahat ng bagay, kumikilos ka sa amin na para bang ikaw ay kaaway. Ako ang minamahal na kaibigan ng marunong na si Duryodhana; kaya ang anumang yaman at karangyaan na nasa akin—pati ang aking buhay—ay para sa kanya. Ngunit ikaw, Shalya, na isinilang sa lupang makasalanan: malinaw na inilagay ka rito ng mga Pandava upang usisain ang aming mga lihim, sapagkat sa lahat ng paraan ay tinatrato mo kami na parang kalaban.”

Verse 476

संग्रामाद्‌ विमुख: कर्तु धर्मज्ञ इव नास्तिकै: । जैसे सैकड़ों नास्तिक मिलकर भी धर्मज्ञ पुरुषको धर्मसे विचलित नहीं कर सकते, उसी प्रकार तुम्हारे-जैसे सैकड़ों मनुष्योंके द्वारा भी मुझे संग्रामसे विमुख नहीं किया जा सकता, यह निश्चय है

Karna declares that he cannot be turned away from the battlefield. Just as even hundreds of unbelievers cannot shake a truly dharma-knowing man from his commitment to dharma, so too—even if there were hundreds of men like you—no one can divert him from the fight. It is his settled resolve to stand firm in war, presenting steadfastness as an ethical constancy rather than mere stubbornness.

Verse 483

नाहं भीषयितुं शक्‍्य: क्षत्रवृत्ते व्यवस्थित: । तुम धूपसे संतप्त हुए हरिणके समान चाहे विलाप करो चाहे सूख जाओ क्षत्रियधर्ममें स्थित हुए मुझ कर्णको तुम डरा नहीं सकते

Karna said: “I cannot be frightened. Firmly established in the warrior’s code of conduct, I am not one to be intimidated.”

Verse 493

या गतिर्गुरुणा प्रोक्ता पुरा रामेण तां स्मरे । पूर्वकालमें गुरुवर परशुरामजीने युद्धमें पीठ न दिखानेवाले एवं शत्रुका सामना करते हुए प्राण विसर्जन कर देनेवाले पुरुषसिंहोंके लिये जो उत्तम गति बतायी है, उसे मैं सदा याद रखता हूँ

Karna said: “I continually remember that supreme destiny once taught by my guru Rama (Paraśurāma)—the reward promised to lion-like warriors who, in battle, never turn their backs and who meet the enemy face to face, surrendering their very lives.”

Verse 516

यो मामस्मादभिप्रायाद्‌ वारयेदिति मे मतिः । मद्रराज! मैं तीनों लोकोंमें किसी ऐसे प्राणीको नहीं देखता, जो मुझे मेरे इस संकल्पसे विचलित कर दे, यह मेरा दृढ़ निश्चय है

Karna said: “O king of Madra, this is my conviction: I see no being in the three worlds who could restrain me from this resolve or shake me from my chosen course. This is my firm determination.”

Verse 523

मा त्वां हत्वा प्रदास्यामि क्रव्याद्धयो मद्रकाधम । समझदार शल्य! ऐसा जानकर चुपचाप बैठे रहो। डरके मारे बहुत बड़बड़ाते क्यों हो। मद्रदेशके नराधम! यदि तुम चुप न हुए तो तुम्हारे टुकड़े-टुकड़े करके मांसभक्षी प्राणियोंको बाँट दूँगा

Karna said: “Do not think that, after killing you, I would hand you over to the flesh-eaters, O lowest of the Madras. Knowing this, O Shalya, sit quietly. Why do you prattle so much out of fear? If you do not keep silent, I will cut you into pieces and distribute your flesh to the carrion-feeding creatures.”

Verse 536

अपवादतितिक्षाभिस्त्रिभिरेतैर्हि जीवसि । शल्य! एक तो मैं मित्र दुर्योधन और राजा धृतराष्ट्र दोनोंके कार्यकी ओर दृष्टि रखता हूँ, दूसरे अपनी निन्दासे डरता हूँ और तीसरे मैंने क्षमा करनेका वचन दिया है--इन्हीं तीन कारणोंसे तुम अबतक जीवित हो

Sinabi ni Karna: “Sa pagtitiis sa panunumbat sa tatlong paraang ito, nabubuhay ka pa, O Shalya. Una, binabantayan ko ang anumang makapaglilingkod sa kapakanan ng kaibigan kong si Duryodhana at ng Haring Dhritarashtra. Ikalawa, kinatatakutan ko ang kahihiyang idudulot ng sarili kong kapintasan. Ikatlo, ibinigay ko ang aking salita na magpapatawad. Dahil sa tatlong dahilang ito, buhay ka pa hanggang ngayon.”

Verse 543

शिरस्ते पातयिष्यामि गदया वज़्कल्पया । मद्रराज! यदि फिर ऐसी बात बोलोगे तो मैं अपनी वज्न-सरीखी गदासे तुम्हारा मस्तक चूर-चूर करके गिरा दूँगा

Si Karna, nag-aalab sa galit, ay nagbanta sa hari ng Madra: “Papatirin ko ang ulo mo sa aking pamalo, tigas na parang kulog. O Hari ng Madra! Kapag inulit mo pa ang gayong mga salita, dudurugin ko ang bungo mo sa aking pamalong tila kidlat at ibabagsak kita.”

Verse 553

कर्ण वा जधघ्नतुः कृष्णौ कर्णो वा निजघान तौ । नीच देशमें उत्पन्न शल्य! आज यहाँ सुननेवाले सुनेंगे और देखनेवाले देख लेंगे कि “श्रीकृष्ण और अर्जुनने कर्णको मारा या कर्णने ही उन दोनोंको मार गिराया”

Sinabi ni Karna: “Maaaring si Krishna at si Arjuna ang magpabagsak kay Karna, o si Karna ang magpabagsak sa kanilang dalawa. O Shalya, isinilang sa abang lupain! Ngayon, dito, ang mga nakaririnig ay makaririnig at ang mga nakakakita ay makakakita kung alin ang totoo—kung ‘pinatay si Karna nina Sri Krishna at Arjuna,’ o kung ‘si Karna mismo ang nagpabagsak sa kanilang dalawa.’”

Verse 3736

त्वं पुत्रस्तादृशीनां हि धर्म वक्तुमिहेच्छसि । जो ऊँटों और गदहोंके समान खड़ी-खड़ी मूतती हैं तथा जो धर्मसे भ्रष्ट होकर लज्जाको तिलांजलि दे चुकी हैं, वैसी मद्रनिवासिनी स्त्रियोंके पुत्र होकर तुम मुझे यहाँ धर्मका उपदेश करना चाहते हो

Sinabi ni Karna: “Ikaw—na anak ng gayong mga babae—gusto mo pang magsalita sa akin dito tungkol sa dharma? Anak ka ng mga babaeng taga-Madra na umiihi nang nakatayo na parang kamelyo at asno, at na lumihis sa dharma at itinapon na ang hiya—at ikaw ang magtuturo sa akin ng dharma?”