Adhyaya 167

Verse 1

ऑपन--माज छा अप ऋाल एकषष्ट्यधिकशततमो< ध्याय: भगवान्‌ शड्करके माहात्म्यका वर्णन वायुदेव उवाच युधिष्ठिर महाबाहो महाभाग्यं महात्मन: । रुद्राय बहुरूपाय बहुनाम्ने निबोध मे,भगवान्‌ श्रीकृष्णने कहा--महाबाहु युधिष्ठिर! अब मैं अनेक नाम और रूप धारण करनेवाले महात्मा भगवान्‌ रुद्रका माहात्म्य बतला रहा हूँ, सुनिये

Sinabi ni Vāyudeva: “O Yudhiṣṭhira na makapangyarihan ang bisig, O lubhang mapalad, pakinggan mo ako habang inilalahad ko ang kadakilaan ni Rudra—ang Panginoong dakilang-kaluluwa na nag-aanyong marami at may maraming pangalan.”

Verse 2

वदन्त्यग्निं महादेवं तथा स्थाणु महेश्वरम्‌ । एकाक्ष॑ त्रयम्बकं॑ चैव विश्वरूपं शिवं तथा,विद्वान्‌ पुरुष इन महादेवजीको अग्नि, स्थाणु, महेश्वर, एकाक्ष, तयम्बक, विश्वरूप और शिव आदि अनेक नामोंसे पुकारते हैं

Sinabi ni Vāyu: Tinatawag ng mga pantas ang Dakilang Diyos sa maraming pangalan—Agni, Mahādeva, Sthāṇu, Maheśvara, Ekākṣa, Tryambaka, Viśvarūpa, at Śiva.

Verse 3

द्वे तनू तस्य देवस्य वेदज्ञा ब्राह्मणा विदु: । घोरामन्यां शिवामन्यां ते तनू बहुधा पुनः,वेदमें उनके दो रूप बताये गये हैं, जिन्हें वेदवेत्ता ब्राह्मण जानते हैं। उनका एक स्वरूप तो घोर है और दूसरा शिव। इन दोनोंके भी अनेक भेद हैं

Sinabi ni Vāyu: “Nalalaman ng mga Brāhmaṇa na bihasa sa Veda na ang diyos na ito ay may dalawang anyo. Ang isa ay mabagsik at nakapanghihilakbot; ang isa naman ay Śiva—mapalad at mapagkalinga. Bukod dito, ang dalawang anyong ito ay nauunawaan pa sa maraming iba’t ibang anyo.”

Verse 4

उग्रा घोरा तनुर्यास्य सो<न्निर्विद्युत्‌ स भास्कर: । शिवा सौम्या च या त्वस्य धर्मस्त्वापो5थ चन्द्रमा:,इनकी जो घोर मूर्ति है, वह भय उपजानेवाली है। उसके अग्नि, विद्युत्‌ और सूर्य आदि अनेक रूप हैं। इससे भिन्न जो शिव-नामवाली मूर्ति है, वह परम शान्त एवं मंगलमयी है। उसके धर्म, जल और चन्द्रमा आदि कई रूप हैं

Sinabi ni Vāyu: “Ang anyo niyang mabagsik at nakapanghihilakbot ay nagbubunsod ng takot; sa aspektong iyon, siya’y lumilitaw bilang apoy, kidlat, at araw. Naiiba rito ang anyong tinatawag na ‘Śiva’—banayad, lubhang payapa, at mapalad; sa aspektong iyon, siya’y nahahayag bilang Dharma, bilang mga tubig, at bilang buwan.”

Verse 5

आत्मनोडर्ध तु तस्याग्नि: सोमो<र्ध पुनरुच्यते । ब्रह्मचर्य चरत्येका शिवा चास्य तनुस्तथा,महादेवजीके आधे शरीरको अग्नि और आधेको सोम कहते हैं। उनकी शिवमूर्ति ब्रह्मचर्यका पालन करती है और जो अत्यन्त घोर मूर्ति है, वह जगत्‌का संहार करती है। उनमें महत्त्व और ईश्वरत्व होनेके कारण वे “महेश्वर” कहलाते हैं

Wika ni Vāyu: “Sa kanya, ang kalahati ay si Agni (apoy), at ang kalahati naman ay muling ipinahahayag na si Soma (ang prinsipyong lunar na nagpapalamig). Isa sa kanyang mga anyo ay nananatili sa brahmacarya (disiplinang selibat), at ang anyong iyon ay si Śiva rin.”

Verse 6

यास्य घोरतमा मूर्तिर्जगत्‌ संहरते तथा । ईश्वरत्वान्महत्त्वाच्च महेश्वर इति स्मृत:,महादेवजीके आधे शरीरको अग्नि और आधेको सोम कहते हैं। उनकी शिवमूर्ति ब्रह्मचर्यका पालन करती है और जो अत्यन्त घोर मूर्ति है, वह जगत्‌का संहार करती है। उनमें महत्त्व और ईश्वरत्व होनेके कारण वे “महेश्वर” कहलाते हैं

Wika ni Vāyu: “Ang pinakakakila-kilabot na anyo niya ang nagdudulot ng pagkalusaw ng daigdig. At sapagkat taglay niya ang sukdulang pagka-Panginoon at kadakilaan, siya’y inaalala sa pangalang ‘Maheśvara’ (Dakilang Panginoon).”

Verse 7

यन्निर्दहति यत्तीक्ष्णो यदुग्रो यत्‌ प्रतापवान्‌ | मांसशोणितमज्जादो यत्‌ ततो रुद्र उच्यते,वे जो सबको दग्ध करते हैं, अत्यन्त तीक्ष्ण हैं, उग्र और प्रतापी हैं, प्रलयाग्निरूपसे मांस, रक्त और मज्जाको भी अपना ग्रास बना लेते हैं; इसलिये “रुद्र” कहलाते हैं

Wika ni Vāyu: “Sapagkat sinusunog niya ang lahat ng nilalang, sapagkat siya’y labis na matalim at mabagsik, sapagkat siya’y makapangyarihan sa lakas, at sapagkat—gaya ng apoy ng pagkalusaw—nilalamon niya maging ang laman, dugo, at utak-buto, kaya siya’y tinatawag na ‘Rudra.’”

Verse 8

देवानां सुमहान्‌ यच्च यच्चास्य विषयो महान्‌ | यच्च विश्व महत्‌ पाति महादेवस्तत: स्मृत:,वे देवताओंमें महान्‌ हैं, उनका विषय भी महान्‌ है तथा वे महान्‌ विश्वकी रक्षा करते हैं; इसलिये “महादेव” कहलाते हैं

Wika ni Vāyu: “Siya’y lubhang dakila sa mga diyos; malawak ang saklaw ng kanyang kapangyarihan; at pinangangalagaan niya ang maringal na sansinukob na ito. Kaya siya’y inaalala sa pangalang ‘Mahādeva’—ang Dakilang Diyos.”

Verse 9

धूम्ररूपं च यत्तस्य धूर्जटीत्यत उच्यते । समेधयति यत्नित्यं सर्वान्‌ वै सर्वकर्मभि:

Wika ni Vāyu: “Sapagkat ang anyo niya’y may kulay-usok, kaya siya tinatawag na Dhūrjaṭi. At sapagkat sa pamamagitan ng bawat uri ng ritwal at gawain, patuloy niyang pinasisiklab at pinatitibay ang lahat (mga apoy ng handog at mga banal na gawain), siya ang laging nagpapasagana sa bawat pagsisikap.”

Verse 10

दहत्यूर्ध्व स्थितो यच्च प्राणान्‌ तृणां स्थिरश्न यत्‌

Wika ni Vāyu-deva: “Yaong nakapuwesto sa itaas at siyang nagliliyab; at yaong sumisipsip maging ng hininga ng buhay ng mga damo—ito man ay dapat maunawaan ayon sa tunay nitong kalikasan at gampanin.”

Verse 11

यदस्य बहुधा रूप॑ भूतं भव्यं भवत्तथा,भूत, भविष्य और वर्तमानकालमें स्थावर और जंगमोंके आकारमें उनके अनेक रूप प्रकट होते हैं, इसलिये वे “बहुरूप” कहे गये हैं। समस्त देवता उनमें निवास करते हैं; इसलिये वे “विश्वरूप” कहे गये हैं

Wika ni Vāyu: “Sapagkat ang anyo niya’y nahahayag sa maraming paraan—bilang nagdaan, darating, at kasalukuyan—na lumilitaw sa mga hugis ng kapwa di-gumagalaw at gumagalaw, kaya siya’y tinatawag na ‘Maraming-Anyo’ (Bahurūpa). At yamang ang lahat ng mga diyos ay nananahan sa loob niya, siya’y tinatawag na ‘Anyong-Sansinukob’ (Viśvarūpa).”

Verse 12

स्थावरं जज्जमं चैव बहुरूपस्ततः स्मृतः । विश्वे देवाश्व यत्तस्मिन्‌ विश्वरूपस्तत: स्मृत:,भूत, भविष्य और वर्तमानकालमें स्थावर और जंगमोंके आकारमें उनके अनेक रूप प्रकट होते हैं, इसलिये वे “बहुरूप” कहे गये हैं। समस्त देवता उनमें निवास करते हैं; इसलिये वे “विश्वरूप” कहे गये हैं

Wika ni Vāyu: “Sapagkat ang Nag-iisa ay nauunawaang nahahayag sa di-mabilang na anyo, kapwa di-gumagalaw at gumagalaw—sa nagdaan, kasalukuyan, at darating—kaya siya’y inaalala bilang ‘Maraming-Anyo’ (Bahurūpa). At sapagkat ang lahat ng mga diyos ay nananahan sa loob niya, kaya siya’y inaalala bilang ‘Anyong-Sansinukob’ (Viśvarūpa).”

Verse 13

सहस्राक्षोड्युताक्षो वा सर्वतो$क्षिमयो5पि वा । चक्षुष: प्रभवेत्‌ तेजो नास्त्यन्तो5थास्य चक्षुषाम्‌,उनके नेत्रसे तेज प्रकट होता है तथा उनके नेत्रोंका अन्त नहीं है। इसलिये ये 'सहस्राक्ष', “आयुताक्ष' और 'सर्वतो$क्षिमय” कहलाते हैं

Wika ni Vāyudeva: “Maaari siyang tawaging ‘Sahasrākṣa’ (may sanlibong mata), o ‘Ayutākṣa’ (may sampung libong mata), o maging ‘Sarvato’kṣimaya’ (yaong ang mga mata’y nasa lahat ng dako). Mula sa kaniyang mga mata ay patuloy na sumisilang ang ningning, at walang hangganan ang kaniyang mga mata. Kaya ang mga bansag na ito’y marapat na iukol sa kaniya.”

Verse 14

सर्वथा यत्‌ पशून्‌ पाति तैश्व यद्‌ रमते सह । तेषामधिपतिर्यच्च तस्मात्‌ पशुपति: स्मृत:,वे सब प्रकारसे पशुओंका पालन करते हैं, उनके साथ रहनेमें सुख मानते हैं तथा पशुओंके अधिपति हैं। इसलिये वे “पशुपति' कहलाते हैं

Wika ni Vāyu: “Sapagkat pinangangalagaan niya ang mga hayop sa lahat ng paraan, nalulugod na manahan sa piling nila, at siya ang kanilang panginoon at tagapangasiwa, kaya siya’y inaalala sa pangalang ‘Paśupati’—ang Panginoon ng mga nilalang.”

Verse 15

नित्येन ब्रह्मचर्येण लिड्रमस्य यदा स्थितम्‌ । महयत्यस्य लोकक्न प्रियं होतन्महात्मन:,मनुष्य यदि ब्रह्मचर्यका पालन करते हुए प्रतिदिन स्थिर शिवलिंगकी पूजा करता है तो इससे महात्मा शंकरको बड़ी प्रसन्नता होती है

Wika ni Vāyu: “Kapag ang isang tao ay matatag sa araw-araw na brahmacarya at palagiang sumasamba sa Śiva-liṅga na ito, nagiging lubhang mahal ito sa dakilang-loob na Panginoong Śaṅkara at nagdudulot ng pagdakila at pag-angat sa mga daigdig. Ang aral: ang disiplinadong pagpipigil-sa-sarili na kaakibat ng tuluy-tuloy na debosyon ay lalo ngang nakalulugod kay Śiva at nagbubunga ng mapalad na biyayang lampas sa pansariling kapakinabangan.”

Verse 16

विग्रहं पूजयेद्‌ यो वै लिड्7ं वापि महात्मन: । लिड्ं पूजयिता नित्यं महतीं श्रियमश्नुते,जो महात्मा शंकरके श्रीविग्रह अथवा लिंगकी पूजा करता है, वह लिंगपूजक सदा बहुत बड़ी सम्पत्तिका भागी होता है

Wika ni Vāyudeva: “Sinumang sumamba sa banal na anyo (mūrti) o sa liṅga ng dakilang-loob na Panginoon (Śaṅkara), ang gayong palagiang mananamba ng liṅga ay magkakamit ng dakilang kasaganaan.”

Verse 17

ऋषयश्चापि देवाश्ष गन्धर्वाप्सरसस्तथा । लिड्रमेवार्चयन्ति सम यत्‌ तदूर्ध्व समास्थितम्‌,ऋषि, देवता, गन्धर्व और अप्सराएँ ऊर्ध्वलोकमें स्थित शिवलिंगकी ही पूजा करती हैं। इस प्रकार शिवलिंगकी पूजा होनेपर भक्तवत्सल भगवान्‌ महेश्वर बड़े प्रसन्न होते हैं और प्रसन्नचित्त होकर वे भक्तोंको सुख देते हैं

Wika ni Vāyu: “Ang mga rishi, ang mga diyos, gayundin ang mga Gandharva at Apsaras, ay sumasamba sa mismong liṅga na yaon na nakatatag sa mataas na daigdig.” Ipinahihiwatig nito na maging ang mga dakilang nilalang ay nagbibigay-galang kay Śiva sa pamamagitan ng pagsamba sa liṅga; ang gayong paggalang ay nagpapaligaya kay Mahādeva, at Siya—na mapagmahal sa mga deboto—ay nagkakaloob sa kanila ng kaginhawahan at ligaya.

Verse 18

पूज्यमाने ततस्तस्मिन्‌ मोदते स महेश्वर: । सुखं ददाति प्रीतात्मा भक्तानां भक्तवत्सल:,ऋषि, देवता, गन्धर्व और अप्सराएँ ऊर्ध्वलोकमें स्थित शिवलिंगकी ही पूजा करती हैं। इस प्रकार शिवलिंगकी पूजा होनेपर भक्तवत्सल भगवान्‌ महेश्वर बड़े प्रसन्न होते हैं और प्रसन्नचित्त होकर वे भक्तोंको सुख देते हैं

Kapag ang banal na sagisag na yaon ay sinasamba, si Mahādeva (Maheśvara) ay nalulugod. Siya na mapagmahal sa mga deboto, at laging may paglingap sa mga sumasamba sa Kanya—kapag masaya ang Kanyang puso—ay nagkakaloob sa kanila ng kaginhawahan at ligaya.

Verse 19

एष एव श्मशानेषु देवो वसति निर्दहन्‌ । यजन्ते ते जनास्तत्र वीरस्थाननिषेविण:,ये ही भगवान्‌ शंकर अग्निरूपसे शवको दग्ध करते हुए श्मशानभूमिमें निवास करते हैं। जो लोग वहाँ उनकी पूजा करते हैं, उन्हें वीरोंको प्राप्त होनेवाले उत्तम लोक प्राप्त होते हैं

Wika ni Vāyu: “Ang mismong Diyos na ito ay nananahan sa mga pook ng pagsusunog ng bangkay, sinusunog ang (lahat ng) dapat masunog. Yaong mga taong sumasamba sa Kanya roon—na dumadalaw sa mga pook na kaugnay ng mga bayani—ay makakamit ang mararangal na daigdig na napapanalunan ng matatapang.”

Verse 20

विषयस्थ: शरीरेषु स मृत्यु: प्राणिनामिह । स च वायु: शरीरेषु प्राणापानशरीरिणाम्‌,वे प्राणियोंके शरीरोंमें रहनेवाले और उनके मृत्युरूप हैं तथा वे ही प्राण-अपान आदि वायुके रूपसे देहके भीतर निवास करते हैं

Wika ni Vāyu-deva: “Nanahan sa loob ng mga may katawan bilang kapangyarihang gumagalaw sa gitna ng mga bagay na sinasagap ng pandama, siya ang nagiging mismong Kamatayan nila sa mundong ito. At ang iisang simulain ding iyon, bilang Vāyu sa loob ng katawan, ay naninirahan sa mga nilalang na may buhay sa anyo ng prāṇa at apāna (at ng iba pang mga hininga ng buhay).”

Verse 21

तस्य घोराणि रूपाणि दीप्तानि च बहूनि च । लोके यान्यस्य पूज्यन्ते विप्रास्तानि विदुर्बुधा:,उनके बहुत-से भयंकर एवं उद्दीप्त रूप हैं, जिनकी जगतमें पूजा होती है। विद्वान्‌ ब्राह्मण ही उन सब रूपोंको जानते हैं

Wika ni Vāyu: “Marami siyang anyo—kakila-kilabot at nagliliyab—na ang marami sa mga pagpapamalas na iyon ay sinasamba sa daigdig. Ang mga pantas na brāhmaṇa ang tunay na nakakabatid sa mga anyong iyon.”

Verse 22

नामधेयानि देवेषु बहुन्यस्य यथार्थवत्‌ । निरुच्यन्ते महत्त्वाच्च विभुत्वात्‌ कर्मभिस्तथा,उनकी महत्ता, व्यापकता तथा दिव्य कर्मोंके अनुसार देवताओंमें उनके बहुत-से यथार्थ नाम प्रचलित हैं

Wika ni Vāyu: “Sa hanay ng mga diyos, maraming pangalan ang itinatawag sa kanya, at ang bawat isa’y tunay na makahulugan—sumisibol mula sa kanyang kadakilaan, sa kanyang kapangyarihang sumasaklaw sa lahat, at gayundin sa kanyang mga gawang banal. Kaya ang kaugalian ng maraming bansag ay hindi lamang gawi, kundi pagkilalang ang pangalan ay dapat tumugma sa tunay na katangian at gawa.”

Verse 23

वेदे चास्य विदुर्विप्रा: शतरुद्रीयमुत्तमम्‌ । व्यासेनोक्तं च यच्चापि उपस्थानं महात्मन:,वेदके शतरुद्रिय प्रकरणमें उनके सैकड़ों उत्तम नाम हैं, जिन्हें वेदवेत्ता ब्राह्मण जानते हैं। महर्षि व्यासने भी उन महात्मा शिवका उपस्थान (स्तवन) बताया है

Ang mga pantas na brāhmaṇa na bihasa sa Veda ay nakakakilala sa kanya sa pamamagitan ng dakilang Śatarudrīya, kung saan ipinahahayag ang marami niyang maringal na pangalan. At itinuro rin ng dakilang rishi na si Vyāsa ang himno ng mapitagang pagsamba na iniaalay sa Panginoong may dakilang kaluluwa (Śiva).

Verse 24

प्रदाता सर्वलोकानां विश्व चाप्युच्यते महत्‌ । ज्येष्ठभूतं वदन्त्येनं ब्राह्यणा ऋषयो5परे,ये सम्पूर्ण लोकोंको उनकी अभीष्ट वस्तु देनेवाले हैं। यह महान्‌ विश्व उन्हींका स्वरूप बताया गया है। ब्राह्मण और ऋषि उन्हें सबसे ज्येष्ठ कहते हैं

Wika ni Vāyu: “Siya ang mapagkaloob sa lahat ng daigdig, na nagbibigay sa mga nilalang ng kanilang minimithi. Ang malawak na sansinukob na ito mismo ay ipinahahayag na kanyang pagpapakita. Kaya’t ipinahahayag ng mga brāhmaṇa at ng iba pang mga rishi na siya ang pinakamatanda—ang pinakapanguna at pinakapangunahin sa lahat ng mga nilalang.”

Verse 25

प्रथमो होष देवानां मुखादग्निमजीजनत्‌ । ग्रहैर्बहुविधै: प्राणान्‌ संरुद्धानुत्सूजत्यपि,वे देवताओंमें प्रधान हैं, उन्होंने अपने मुखसे अग्निको उत्पन्न किया है। वे नाना प्रकारकी ग्रह-बाधाओंसे ग्रस्त प्राणियोंको दुःखसे छुटकारा दिलाते हैं

Wika ni Vāyu-deva: “Siya ang pinakadakila sa mga diyos; mula sa sarili niyang bibig ay iniluwal niya ang Apoy (Agni). Maging ang mga nilalang na ang hiningang-buhay ay nasasakal ng sari-saring kapinsalaan ng mga planeta—pinalalaya niya sila at ipinagkakaloob ang ginhawa mula sa pagdurusa.”

Verse 26

विमुज्चति न पुण्यात्मा शरण्य: शरणागतान्‌ । आयुरारोग्यमैश्वर्य वित्तं कामांश्व॒ पुष्कलान्‌

Wika ni Vāyu: “Ang matuwid at tunay na tagapagtanggol ay hindi kailanman tumatalikod sa mga lumalapit upang magkanlong. Sa nagbibigay-kanlungan ay dumarating ang mahabang buhay, kalusugan, kapangyarihan, kayamanan, at saganang katuparan ng mga marapat na hangarin.”

Verse 27

शक्रादिषु च देवेषु तस्यैश्वर्यमिहोच्यते

Wika ni Vāyu: “Sa gitna ni Indra at ng iba pang mga diyos, dito ipinahahayag ang kanyang kapangyarihang naghahari.”

Verse 28

ऐश्वर्याच्चैव कामानामी श्वर: पुनरुच्यते

Wika ni Vāyu: “At sapagkat siya ang pinagmumulan ng kapangyarihan at ng lahat ng minimithing kaluguran, muli siyang tinatawag na Panginoon (Īśvara).”

Verse 29

बहुभिववविधै रूपैर्विश्व॑ं व्याप्तमिदं जगत्‌ । तस्य देवस्य यद्‌ वक्‍त्र समुद्रे वडवामुखम्‌,उन्होंने नाना प्रकारके बहुसंख्यक रूपोंद्वारा इस सम्पूर्ण लोकको व्याप्त कर रखा है। उन महादेवजीका जो मुख है, वही समुद्रमें वडवानल है

Wika ni Vāyu: “Ang buong daigdig na ito ay nilulukuban ng Diyos na iyon sa sari-saring paraan sa pamamagitan ng di-mabilang at iba’t ibang anyo. At ang bibig ng Diyos na yaon ang siyang lumilitaw sa karagatan bilang Vaḍavā-mukha—ang apoy sa ilalim ng dagat.”

Verse 96

मनुष्यान्‌ शिवमन्विच्छंस्तस्मादेष शिव: स्मृत: । अथवा उनकी जटाका रूप धूम्र वर्णका है, इसलिये उन्हें 'धूर्जटी' कहते हैं। सब प्रकारके कर्मोद्वारा सब लोगोंकी उन्नति करते हैं और सबका कल्याण चाहते हैं; इसलिये इनका नाम 'शिव' है

Wika ni Vāyu: “Sapagkat hinahangad niya ang kapakanan at kagalingan (śiva) ng sangkatauhan, kaya siya ay inaalala bilang ‘Śiva.’” Ipinaliliwanag pa ng talata na, dahil ang mga buhol-buhol na buhok (jaṭā) sa kanyang ulo ay may kulay-usok, siya’y tinatawag na ‘Dhūrjaṭi’; at dahil sa bawat uri ng gawa ay itinataguyod niya ang pag-angat ng lahat at ninanais ang kabutihan ng lahat, ang pangalang ‘Śiva’ ay tunay na angkop sa kanya.

Verse 106

स्थिरलिंगश्न यन्नित्यं तस्मात्‌ स्थाणुरिति स्मृत: । ये ऊर्ध्वभागमें स्थित होकर देहधारियोंके प्राणोंका नाश करते हैं। सदा स्थिर रहते हैं और जिनका लिंग-विग्रह सदा स्थिर रहता है। इसलिये ये 'स्थाणु” कहलाते हैं

Wika ni Vāyu: “Sapagkat ang kanyang sagisag (liṅga) ay nananatiling di-nagagalaw at matatag magpakailanman, kaya siya’y inaalala sa pangalang ‘Sthāṇu’—ang Matatag.”

Verse 161

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि महेश्वरमाहात्म्यं नाम एकषष्ट्यधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्या भारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें महेश्वरमाहात्म्य नामक एक सौ इकसठवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa gayon, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Anuśāsana Parva at lalo na sa bahagi tungkol sa dharma ng pagbibigay (dāna), nagwawakas ang kabanatang pinamagatang “Ang Kadakilaan ni Maheśvara”—ito ang ika-isang daan at animnapu’t isang kabanata. Ang pormal na pangwakas na ito’y nagsasara sa aral, at inilalagay ang naunang salaysay sa loob ng tradisyong etikal ng dāna (pagkakawanggawa) at debosyon kay Śiva (Maheśvara).

Verse 266

स ददाति मनुष्येभ्य: स एवाक्षिपते पुन: । पुण्यात्मा और शरणागतवत्सल तो वे इतने हैं कि शरणमें आये हुए किसी प्राणीका त्याग नहीं करते। वे ही मनुष्योंको आयु, आरोग्य, ऐश्वर्य, धन और सम्पूर्ण कामनाएँ प्रदान करते हैं और वे ही पुनः उन्हें छीन लेते हैं

Wika ni Vāyu-deva: Siya ang nagbibigay sa mga tao, at Siya rin lamang ang muling kumukuha. Napakabanal at napakamaawain niya sa mga humihingi ng kanlungan, kaya’t hindi niya kailanman iniiwan ang sinumang nilalang na lumapit upang sumilong. Siya ang nagkakaloob sa mga tao ng haba ng buhay, kalusugan, kapangyarihan, kayamanan, at katuparan ng mga hangarin—at Siya rin ang, sa takdang panahon, bumabawi ng mga ito. Ang aral: kilalanin ang kapangyarihang makadiyos sa pagkuha at pagkawala, at manalig nang walang hinanakit kapag nagbabago ang kapalaran.

Verse 276

स एव व्यापृतो नित्य॑ं त्रैलोक्यस्य शुभाशुभे । इन्द्र आदि देवताओंके पास उन्हींका दिया हुआ ऐश्वर्य बताया जाता है। तीनों लोकोंके शुभाशुभ कर्मोंका फल देनेके लिये वे ही सदा तत्पर रहते हैं

Wika ni Vāyu: Siya lamang ang laging abala sa pamamahala ng mabuti at masama para sa tatlong daigdig. Ang kapangyarihang nakikita kay Indra at sa iba pang mga diyos ay ipinahahayag na kaloob niya. Siya ang walang humpay na nakatuon sa pamamahagi ng bunga ng mabuti at masamang gawa sa lahat ng mga daigdig.

Verse 283

महेश्वरक्ष लोकानां महतामीश्वरश्ष सः । समस्त कामनाओंके अधीश्वर होनेके कारण उन्हें “ईश्वर कहते हैं और महान्‌ लोकोंके ईश्वर होनेके कारण उनका नाम “महेश्वर' हुआ है

Wika ni Vāyu: Siya ay tinatawag na Īśvara sapagkat Siya ang kataas-taasang Panginoon na naghahari sa lahat ng pagnanasa at sa katuparan ng mga ito; at dahil Siya ang Panginoon ng mga dakilang daigdig at ng mga nilalang na marangal, Siya ay nakikilala bilang Maheśvara.