
स्वेच्छाविग्रहसंभव-प्रतिष्ठाफलवर्णनम् (विविधशिवमूर्तिप्रतिष्ठा, लोक-फल, शिवसायुज्य)
Ipinagpapatuloy ni Sūta ang talakayang nakasentro kay Śiva sa Purva-bhāga sa paglipat mula sa doktrina tungo sa isinasagawang ritwal at pilosopiya: isinasalaysay niya ang phala ng wastong pratiṣṭhā ng mga anyong kusang nahahayag ni Śiva, na may bhakti at ayon sa vidhi. Mula sa paglalagak ng Skanda–Umā-sahita, ipinangako ang mga vimāna sa langit, pagdanas ng kagalakan sa iba’t ibang loka, at sa huli ang paglaya. Sumunod ang kosmolohikong pagninilay kung saan ang katawan ni Śiva ang pinagmulan ng mga tattva at elemento—prakṛti, buddhi, ahaṅkāra, tanmātra, indriya, at pañca-bhūta—na nagpapakita ng paglikha bilang līlā ni Śiva. Dumaraan ang kabanata sa mga tuntuning ikoniko (Nandin-sahita, puting hubad na anyong may kapāla, mabagsik na anyong tagapangalaga, Ardhanārīśvara, Lakulīśvara bilang guro, mga anyong may abo at bungo) at itinatag ang pagsamba sa mantra, lalo na “oṁ namo nīlakaṇṭhāya.” Nagtatapos ito sa mahahalagang anyong mitiko-ritwal—Jālandharāntaka at Tripurāntaka—at sa kosmogramang nakasentro sa liṅga na may paglalagay kina Brahmā at Viṣṇu, at pinagtitibay na ang tamang pratiṣṭhā ay nagdadala sa Śiva-loka at Śiva-sāyujya, bilang paghahanda sa mga susunod pang Śaiva na pagtalima at tagubilin sa ritwal at anyo.
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवाद्वैतकथनं नाम पञ्चसप्ततितमो ऽध्यायः सूत उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि स्वेच्छाविग्रहसंभवम् प्रतिष्ठायाः फलं सर्वं सर्वलोकहिताय वै
Ganito, sa Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, sa Pūrvabhāga, ang ika-76 na kabanata na tinatawag na “Paglalahad ng Di‑Dalawahan ni Śiva.” Sinabi ni Sūta: “Mula rito, ipaliliwanag ko ang paglitaw ng anyo ng Panginoon ayon sa Kanyang sariling malayang kalooban, at ang ganap na bunga ng pratiṣṭhā (banal na pag-aangkin at paglalagak) — para sa kapakanan ng lahat ng daigdig.”
Verse 2
स्कन्दोमासहितं देवम् आसीनं परमासने कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य सर्वान्कामानवाप्नुयात्
Kapag inanyuan ang Panginoon na nakaupo sa kataas-taasang trono, kasama si Skanda at si Umā, at pagkatapos ay isagawa ang pratiṣṭhā (banal na paglalagak) nang may bhakti, matatamo ng tao ang lahat ng ninanais na layon.
Verse 3
स्कन्दोमासहितं देवं सम्पूज्य विधिना सकृत् यत्फलं लभते मर्त्यस् तद्वदामि यथाश्रुतम्
Matapos sambahin nang wasto ayon sa itinakdang ritwal, kahit minsan lamang, ang Panginoon na kasama sina Skanda at Umā, anuman ang bungang makakamit ng isang mortal dahil doon—iyon ang aking ipahahayag ngayon, ayon sa aking narinig.
Verse 4
सूर्यकोटिप्रतिकाशैर् विमानैः सार्वकामिकैः रुद्रकन्यासमाकीर्णैर् गेयनाट्यसमन्वितैः
May mga makalangit na vimāna, nagniningning na tila sampung milyong araw, na nagbibigay ng lahat ng ninanasang kaluguran; siksik ang mga dalagang kay Rudra at puno ng awit at sayaw—ang panlabas na karangyaan ay nagpapahayag sa Pati bilang tagapagkaloob ng lahat ng bhoga, habang nananatiling lampas sa gapos ng pāśa.
Verse 5
शिववत्क्रीडते योगी यावदाभूतसंप्लवम् तत्र भुक्त्वा महाभोगान् विमानैः सार्वकामिकैः
Ang Yogin ay naglalaro roon na tila si Śiva mismo, hanggang sa pagdating ng pagkalusaw ng sanlibutan. Pagkatamasa ng mga dakilang kaluguran, siya’y naglalakbay sa mga vimāna na tumutupad ng ninanais at nagbibigay ng lahat ng bagay ayon sa hangarin.
Verse 6
औमं कौमारमैशानं वैष्णवं ब्राह्ममेव च प्राजापत्यं महातेजा जनलोकं महस् तथा
“(Binanggit niya) ang anyong Oṁ; ang mga anyong Kaumāra at Aiśāna; ang mga anyong Vaiṣṇava at Brāhma; at ang anyong Prājāpatya rin. O makapangyarihan, (binanggit din niya) ang Janaloka at gayundin ang Maharloka.”
Verse 7
ऐन्द्रम् आसाद्य चैन्द्रत्वं कृत्वा वर्षायुतं पुनः भुक्त्वा चैव भुवर्लोके भोगान् दिव्यान् सुशोभनान्
Pagkarating sa daigdig ni Indra at pagkamit ng paghahari ni Indra, muli niyang tinatamasa iyon sa loob ng sampung libong taon; at pagkaraan, sa Bhuvar-loka rin, tinatamasa niya ang maningning at maringal na makalangit na kaluguran.
Verse 8
मेरुमासाद्य देवानां भवनेषु प्रमोदते एकपादं चतुर्बाहुं त्रिनेत्रं शूलसंयुतम्
Pagdating sa Bundok Meru, nagagalak Siya sa mga banal na tahanan ng mga diyos—nahahayag bilang Panginoong may Isang Paa, apat na bisig, tatlong mata, at may tangan na trishula. Sa pangitaing ito, ang Pati (Śiva), malaya at makapangyarihan, ipinakikita ang nakapanghihilakbot na anyo; sa harap Niya, ang mga paśu (nakagapos na kaluluwa) ay naaalala ang kanilang pag-asa sa Kanya at humaharap sa paglaya.
Verse 9
सृष्ट्वा स्थितं हरिं वामे दक्षिणे चतुराननम् अष्टाविंशतिरुद्राणां कोटिः सर्वाङ्गसुप्रभम्
Matapos likhain ang kaayusan ng sansinukob, inilagay Niya si Hari (Viṣṇu) sa kaliwa at si Brahmā na may apat na mukha sa kanan; at lumitaw ang isang koṭi ng mga Rudra—dalawampu’t walong anyo ng pagpapakita—nagniningning sa bawat sangkap ng katawan.
Verse 10
पञ्चविंशतिकं साक्षात् पुरुषं हृदयात्तथा प्रकृतिं वामतश्चैव बुद्धिं वै बुद्धिदेशतः
Dapat niyang pagnilayan ang tuwirang Puruṣa bilang ika-dalawampu’t limang prinsipyo, na nakalagay sa puso; at pagnilayan din ang Prakṛti sa kaliwang panig, at ang Buddhi sa sariling kinalalagyan—ang pook ng katalinuhan.
Verse 11
अहङ्कारमहङ्कारात् तन्मात्राणि तु तत्र वै इन्द्रियाणीन्द्रियादेव लीलया परमेश्वरम्
Mula sa ahaṅkāra (prinsipyo ng pagkamakasarili) ay lumilitaw pa ang ahaṅkāra; mula roon ay sumisibol ang mga tanmātra (maseselang elemento). Mula sa tanmātra ay lumilitaw ang mga indriya (mga sangkap ng pagdama at pagkilos). Sa gayon, sa Kanyang banal na līlā lamang, ang Parameśvara—ang Pati na lampas sa lahat ng tattva—ay inihahayag ang buong kasangkapan ng karanasan para sa paśu (nakagapos na kaluluwa).
Verse 12
पृथिवीं पादमूलात्तु गुह्यदेशाज्जलं तथा नाभिदेशात् तथा वह्निं हृदयाद्भास्करं तथा
Mula sa mga talampakan, ilagay at pagnilayan ang prinsipyo ng lupa; mula sa lihim na bahagi, ang prinsipyo ng tubig; mula sa pusod, ang prinsipyo ng apoy; at mula sa puso, ang ningning ng araw—sa gayon inaayos ang mga kapangyarihan ng mga elemento sa katawan para sa pagsamba kay Śiva.
Verse 13
कण्ठात्सोमं तथात्मानं भ्रूमध्यान्मस्तकाद्दिवम् सृष्टैवं संस्थितं साक्षाज् जगत्सर्वं चराचरम्
Mula sa lalamunan, iniluwal Niya si Soma; gayundin ang panloob na Sarili (ātman). Mula sa pagitan ng mga kilay at mula sa tuktok ng ulo, iniluwal Niya ang makalangit na daigdig. Sa ganitong paraan—nalikha at naitatag—ang buong sansinukob, ang gumagalaw at di-gumagalaw, ay hayagang nahahayag bilang sariling pagpapahayag Niya.
Verse 14
सर्वज्ञं सर्वगं देवं कृत्वा विद्याविधानतः प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं शिवसायुज्यमाप्नुयात्
Matapos hubugin ang Deva—si Shiva—na lubos na nakaaalam at sumasaklaw sa lahat, at matapos Siyang itatag ayon sa mga itinakdang kautusang mantriko at wastong tuntunin ng ritwal, ang sumasamba ay nakakamit ang sāyujya kay Shiva—ang pakikiisa sa Kanyang kalagayan.
Verse 15
त्रिपादं सप्तहस्तं च चतुःशृङ्गं द्विशीर्षकम् कृत्वा यज्ञेशमीशानं विष्णुलोके महीयते
Sa paghubog (o pagninilay) kay Īśāna—Panginoon ng mga yajña—bilang may tatlong paa, pitong kamay, apat na sungay, at dalawang ulo, ang tao ay pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu. Sa pagkaunawang Śaiva, ang bungang ito’y mula sa pagninilay kay Pati (Śiva) bilang panloob na tagapamahala ng lahat ng ritong Veda—lumalampas ngunit pumapailanlang sa kanilang mga anyo.
Verse 16
तत्र भुक्त्वा महाभोगान् कल्पलक्षं सुखी नरः क्रमादागत्य लोके ऽस्मिन् सर्वयज्ञान्तगो भवेत्
Doon, matapos tamasahin ang dakilang mga ligaya sa loob ng isang daang libong kalpa, ang taong iyon—payapa at ganap ang loob—ay bumabalik sa mundong ito sa takdang panahon at nagiging yaong ang lahat ng kanyang mga handog-yajña ay umaabot sa huling kaganapan sa Kataas-taasang Panginoon (Pati), si Shiva.
Verse 17
वृषारूढं तु यः कुर्यात् सोमं सोमार्धभूषणम् हयमेधायुतं कृत्वा यत्पुण्यं तद् अवाप्य सः
Sinumang humubog (o nagtatag para sa pagsamba) kay Soma bilang Panginoong nakasakay sa toro, na pinalalamutian ng gasuklay na buwan bilang kalahating hiyas, ay nakakamit ang kaparehong kabanalan na nakukuha sa pagsasagawa ng sampung libong Aśvamedha.
Verse 18
काञ्चनेन विमानेन किङ्किणीजालमालिना गत्वा शिवपुरं दिव्यं तत्रैव स विमुच्यते
Sakay sa ginintuang sasakyang-langit na pinalamutian ng lambat ng mga kampanilyang kumakalansing, siya’y nagtutungo sa maningning na lungsod ni Śiva; at doon mismo siya’y napapalaya—ang kalikasang paśu (pāśu) ay naluluwagan sa mga gapos na pāśa sa biyaya ni Pati, Panginoong Śiva.
Verse 19
नन्दिना सहितं देवं साम्बं सर्वगणैर्वृतम् कृत्वा यत्फलमाप्नोति वक्ष्ये तद्वै यथाश्रुतम्
Ipahahayag ko, ayon mismo sa narinig sa tradisyon, ang bunga na nakakamtan sa pagsamba sa Deva na iyon—si Śiva Sāmba, na kaisa ng Śakti, kasama si Nandin at napaliligiran ng lahat ng Gaṇa.
Verse 20
सूर्यमण्डलसंकाशैर् विमानैर् वृषसंयुतैः अप्सरोगणसंकीर्णैर् देवदानवदुर्लभैः
May mga sasakyang-langit na kuminang na parang bilog ng araw—nakayuko sa mga toro (vṛṣa)—siksik sa mga pangkat ng apsarā, at napakabihira na maging ang mga deva at dānava ay halos di makamtan; sila’y nagpakita sa karilagan.
Verse 21
नृत्यद्भिर् अप्सरःसंघैः सर्वतः सर्वशोभितैः गत्वा शिवपुरं दिव्यं गाणपत्यमवाप्नुयात्
Pinaliligiran sa lahat ng dako ng mga pangkat ng apsarā na nagsasayaw sa ganap na karilagan, siya’y nagtutungo sa banal na lungsod ni Śiva at nakakamit ang kalagayang Gaṇa—kabilang sa Kanyang retinue.
Verse 22
नृत्यन्तं देवदेवेशं शैलजासहितं प्रभुम् सहस्रबाहुं सर्वज्ञं चतुर्बाहुम् अथापि वा
Namataan nila ang Kataas-taasang Panginoon—ang Diyos ng mga diyos—na sumasayaw, kasama sa Kanyang tabi si Śailajā (Pārvatī): ang Ganap na Nakaaalam, na nagpapakita minsan na may sanlibong bisig, at minsan nama’y may apat na bisig.
Verse 23
भृग्वाद्यैर्भूतसंघैश् च संवृतं परमेश्वरम् शैलजासहितं साक्षाद् वृषभध्वजमीश्वरम्
Namalas nila si Parameśvara mismo—napaliligiran ng mga pangkat ng nilalang na pinangungunahan ni Bhṛgu, kasama si Śailajā (Pārvatī); ang Panginoong may watawat na may Baka—si Śiva, ang Pati na naghahari, hayag na nahayag sa harapan.
Verse 24
ब्रह्मेन्द्रविष्णुसोमाद्यैः सदा सर्वैर्नमस्कृतम् मातृभिर् मुनिभिश्चैव संवृतं परमेश्वरम्
Si Parameśvara ay laging sinasamba ng lahat sa pagyukod—nina Brahmā, Indra, Viṣṇu, Soma, at iba pang mga diyos; napaliligiran Siya ng mga Ina (Mātṛkā) at ng mga pantas, ang Kataas-taasang Pati, Panginoon ng lahat ng paśu (mga kaluluwang nakagapos).
Verse 25
कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य यत्फलं तद्वदाम्यहम् सर्वयज्ञतपोदानतीर्थदेवेषु यत् फलम्
Matapos itindig at italaga (ang Śiva-liṅga) nang may bhakti, ipahahayag ko ang bungang dulot nito—ang kaparehong bisa ng kabutihang nakukuha sa lahat ng handog na yajña, pag-aayuno at tapa, pagbibigay-dāna, paglalakbay sa mga banal na tīrtha, at pagsamba sa mga diyos.
Verse 26
तत्फलं कोटिगुणितं लब्ध्वा याति शिवं पदम् तत्र भुक्त्वा महाभोगान् यावद् आभूतसंप्लवम्
Sa pagkamit ng kabutihang iyon na pinarami nang isang krore, nararating ng deboto ang kataas-taasang kalagayan ni Śiva. Doon, tinatamasa niya ang dakilang makalangit na kaluwalhatian hanggang sa pagkalusaw ng sanlibutan; at pagkaraan, malaya sa pāśa (pagkagapos), siya’y nananahan sa Pati—ang Panginoong Śiva.
Verse 27
सृष्ट्यन्तरे पुनः प्राप्ते मानवं पदमाप्नुयात् नग्नं चतुर्भुजं श्वेतं त्रिनेत्रं सर्पमेखलम्
Kapag dumating muli ang panibagong yugto ng paglikha, ang kaluluwang nakagapos ay muling umaabot sa kalagayang-tao; at saka niya namamasdan ang Panginoon—hubad, may apat na bisig, maputing nagniningning, may tatlong mata, at may pamigkis na ahas—ang Pati na lumuluwag sa pāśa at umaakay sa paśu tungo sa paglaya.
Verse 28
कपालहस्तं देवेशं कृष्णकुञ्चितमूर्धजम् कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य शिवसायुज्यमाप्नुयात्
Kapag inanyuan (o inisip sa pagninilay) ang Panginoon ng mga diyos—si Śiva—na may hawak na bungo sa Kanyang kamay at may maitim na kulot na buhok, at Siya’y itinatag sa debosyon, ang tao’y makakamit ang sāyujya kay Śiva (malapit na pakikiisa sa Kataas-taasang Pati).
Verse 29
इभेन्द्रदारकं देवं सांबं सिद्धार्थदं प्रभुम् सुधूम्रवर्णं रक्ताक्षं त्रिनेत्रं चन्द्रभूषणम्
Sinasamba ko ang Diyos—si Sambashiva, ang Kataas-taasang Panginoon—na nagpapasuko sa dambuhalang elepante (ang ego), nagbibigay ng ganap na layon, may liwanag na tila usok, mapulang mga mata, tatlong mata, at pinalalamutian ng buwan. Bilang Pati, pinuputol Niya ang pāśa upang ipagkaloob sa paśu (kaluluwang nakagapos) ang tunay na puruṣārtha.
Verse 30
काकपक्षधरं मूर्ध्ना नागटङ्कधरं हरम् सिंहाजिनोत्तरीयं च मृगचर्मांबरं प्रभुम्
Dapat pagnilayan si Hara, ang Panginoon, na may tuktok ng buhok na tila pakpak ng uwak sa ulo, at may palamuting ahas; nakabalabal ng balat ng leon at nakasuot ng balat ng usa—Siya ang Pati na nagpapalaya sa paśu mula sa pāśa.
Verse 31
तीक्ष्णदंष्ट्रं गदाहस्तं कपालोद्यतपाणिनम् हुंफट्कारे महाशब्दशब्दिताखिलदिङ्मुखम्
May matutulis na pangil, may hawak na pamalo, at itinaas ang bungo sa palad—sa marahas na sigaw na “huṃ phaṭ,” pinuno Niya ang lahat ng dako ng dagundong na tunog.
Verse 32
पुण्डरीकाजिनं दोर्भ्यां बिभ्रन्तं कम्बुकं तथा हसन्तं च नदन्तं च पिबन्तं कृष्णसागरम्
Sa dalawang bisig, suot Niya ang kasuotang hibla ng puting lotus; hawak din Niya ang kabibe (conch). Siya’y tumawa at umungal, at ininom ang maitim na dagat—ipinapakita ang banal na lila ng Pati na lumulusaw sa pāśa ng mga paśu.
Verse 33
नृत्यन्तं भूतसंघैश् च गणसंघैस् त्वलंकृतम् कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य यथाविभवविस्तरम्
Matapos likhain (ang anyo/lingga) na pinalamutian ng mga pangkat ng bhūta at mga kapisanan ng gaṇa na sumasayaw sa paglingkod, dapat itong itatag (sa pagtatalaga) nang may bhakti, ayon sa kakayahan at may nararapat na paglalawig ng ritwal, upang maging karapat-dapat na handog kay Pati—Śiva.
Verse 34
सर्वविघ्नान् अतिक्रम्य शिवलोके महीयते तत्र भुक्त्वा महाभोगान् यावदाभूतसंप्लवम्
Pag nalampasan ang lahat ng hadlang, ang deboto ay pinararangalan sa daigdig ni Śiva. Doon, tinatamasa niya ang dakilang makalangit na ligaya at nananatili hanggang sa paglusaw ng sansinukob ng mga nilalang.
Verse 35
ज्ञानं विचारतो लब्ध्वा रुद्रेभ्यस्तत्र मुच्यते अर्धनारीश्वरं देवं चतुर्भुजमनुत्तमम्
Sa pagkamit ng tunay na kaalaman sa pamamagitan ng mapanuring pagninilay, ang kaluluwang nakagapos ay napapalaya roon mula sa mga puwersang Rudra; at saka niya natatanto ang Walang-Kapantay na Panginoon—si Ardhanārīśvara, ang kataas-taasang Deva na may apat na bisig—Śiva na kaisa ni Śakti.
Verse 36
वरदाभयहस्तं च शूलपद्मधरं प्रभुम् स्त्रीपुंभावेन संस्थानं सर्वाभरणभूषितम्
Dapat pagnilayan ang Kataas-taasang Panginoon—may kamay na nagbibigay ng biyaya at kamay na nagbibigay ng kawalang-takot, may hawak na trisula at lotus; nakatatag sa anyong babae at lalaki, at pinalamutian ng lahat ng hiyas—ipinapakita ang di-mapaghihiwalay na pagkakaisa ni Śiva at Śakti, ang Pati na nagpapalaya sa paśu mula sa pāśa.
Verse 37
कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य शिवलोके महीयते तत्र भुक्त्वा महाभोगान् अणिमादिगुणैर्युतः
Matapos itatag (ang Śiva-liṅga) nang may bhakti, ang tao ay pinararangalan sa daigdig ni Śiva. Doon, matapos tamasahin ang pinakadakilang ligayang makalangit, siya’y nagkakamit ng mga kapangyarihang nagsisimula sa aṇimā at iba pang siddhi.
Verse 38
आचन्द्रतारकं ज्ञानं ततो लब्ध्वा विमुच्यते यः कुर्याद्देवदेवेशं सर्वज्ञं लकुलीश्वरम्
Ang kaalamang tumatagal gaya ng buwan at mga bituin ay natatamo mula sa Kanya; kapag natamo ito, ang tao’y napapalaya. Sinumang sumamba kay Lakulīśvara—Panginoon ng mga panginoon ng mga diyos, ang Lubos na Nakaaalam, si Pati—ay napapalaya mula sa pāśa (pagkagapos).
Verse 39
वृतं शिष्यप्रशिष्यैश् च व्याख्यानोद्यतपाणिनम् कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य शिवलोकं स गच्छति
Napapaligiran ng mga alagad at mga alagad-ng-alagad, na nakataas ang mga kamay sa pagpapaliwanag ng aral; sinumang magtatatag (ng gayong ācārya) nang may bhakti at nararapat na paggalang, ay makararating sa daigdig ni Śiva.
Verse 40
भुक्त्वा तु विपुलांस्तत्र भोगान् युगशतं नरः ज्ञानयोगं समासाद्य तत्रैव च विमुच्यते
Matapos tamasahin doon ang saganang mga kaluguran sa loob ng sandaang yuga, natatamo ng tao ang Yoga ng kaalamang nagpapalaya; at sa kalagayang iyon din siya napapalaya—napuputol ang pāśa sa biyaya ni Pati (Śiva).
Verse 41
पूर्वदेवामराणां च यत्स्थानं सकलेप्सितम् कृतमुद्रस्य देवस्य चिताभस्मानुलेपिनः
Ang lubhang minimithing tahanan—na hinahangad maging ng mga sinaunang Deva—ay ang kalagayan ng Panginoong may banal na mudrā at pinapahiran ng abo mula sa pyre ng pagsusunog. Siya ang Pati, ang Soberano na lampas sa lahat ng daigdig, na nagbibigay ng paglaya sa nakagapos na paśu sa pamamagitan ng tanda ng pagtalikod (bhasma).
Verse 42
त्रिपुण्ड्रधारिणस्तेषां शिरोमालाधरस्य च ब्रह्मणः केशकेनैकम् उपवीतं च बिभ्रतः
Sa kanila ay may mga nagdadala ng Tripuṇḍra; at mayroon ding isang Brahmin na may putong na parang garland sa ulo, at may iisang upavīta na yari sa isang kumpol ng buhok—tanda ng pagtalima sa Shaiva.
Verse 43
बिभ्रतो वामहस्तेन कपालं ब्रह्मणो वरम् विष्णोः कलेवरं चैव बिभ्रतः परमेष्ठिनः
Sa kaliwang kamay, dinala Niya ang marangal na bungo ni Brahmā; at ang Kataas-taasang Panginoon (Parameṣṭhin) ay dinala rin ang mismong katawan ni Viṣṇu, upang ihayag ang ganap Niyang kapangyarihan sa mga diyos.
Verse 44
कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य मुच्यते भवसागरात् ओंनमो नीलकण्ठाय इति पुण्याक्षराष्टकम्
Ang sinumang magtatag (ng Liṅga) nang may debosyon ay napapalaya mula sa dagat ng pag-iral sa sanlibutan. “Oṃ, namo Nīlakaṇṭhāya”—ito ang banal na walong-pantig na pormula.
Verse 45
मन्त्रमाह सकृद्वा यः पातकैः स विमुच्यते मन्त्रेणानेन गन्धाद्यैर् भक्त्या वित्तानुसारतः
Ang sinumang bumigkas ng mantrang ito kahit minsan lamang ay napapalaya sa mga kasalanan. Sa mantrang ito rin, sambahin ang Panginoon/Śiva-liṅga nang may debosyon, gamit ang pabango at iba pang handog, ayon sa kakayahan ng sariling yaman.
Verse 46
सम्पूज्य देवदेवेशं शिवलोके महीयते जालन्धरान्तकं देवं सुदर्शनधरं प्रभुम्
Matapos sambahin nang wasto ang Panginoon ng mga diyos, siya’y pinararangalan sa mismong kaharian ni Śiva—sapagkat sinamba niya ang banal na Panginoong pumatay kay Jalandhara, ang Kataas-taasang Guro na may tangan ng mapalad na Sudarśana.
Verse 47
कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य द्विधाभूतं जलंधरम् प्रयाति शिवसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा
Sa debosyon na isinasagawa ang pagtatalaga—ang gawaing naghiwa kay Jalandhara sa dalawa—nakakamtan ang Śiva-sāyujya, ang pakikiisa kay Śiva. Dito’y hindi na dapat mag-alinlangan o magmuni-muni pa.
Verse 48
सुदर्शनप्रदं देवं साक्षात्पूर्वोक्तलक्षणम् अर्चमानेन देवेन चार्चितं नेत्रपूजया
Ang Deva—na nagbibigay ng sudarśana, ang mapalad na pagtanaw, at hayagang may mga tanda ayon sa naunang paglalarawan—ay sinamba ng diyos na sumasamba sa pamamagitan ng ritong Netra-pūjā, ang pagtatalaga at pagdakila sa banal na mga mata.
Verse 49
कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य शिवलोके महीयते तिष्ठतो ऽथ निकुम्भस्य पृष्ठतश्चरणांबुजम्
Matapos isagawa ang pagtatatag (pratiṣṭhā) nang may bhakti, siya’y pinararangalan sa daigdig ni Śiva. Pagkaraan, nakatayo sa likuran ni Nikumbha, siya’y sumilong sa mga paang-loto ng Panginoon—ang sandigan ng paglaya mula sa pāśa, ang pagkagapos.
Verse 50
वामेतरं सुविन्यस्य वामे चालिङ्ग्य चाद्रिजाम् शूलाग्रे कूर्परं स्थाप्य किङ्किणीकृतपन्नगम्
Inilagay ng Panginoon ang kanang bisig sa wastong ayos at, sa kaliwa, niyakap si Girijā (Pārvatī). Pagkaraan, ipinatong Niya ang siko sa dulo ng trisula, kaya ang ahas na palamuti ay tumunog na tila munting kampanilya. Sa gayon, inihayag ng Pati ang Kanyang likás na paghahari, habang ang Śakti’y di-maihihiwalay sa Kanyang tabi.
Verse 51
सम्प्रेक्ष्य चान्धकं पार्श्वे कृताञ्जलिपुटं स्थितम् रूपं कृत्वा यथान्यायं शिवसायुज्यमाप्नुयात्
Nang makita Niya si Andhaka na nakatayo sa Kanyang tabi, na magkadikit ang mga palad sa taimtim na panalangin, kinuha ng Panginoon ang anyong nararapat ayon sa banal na tuntunin. Sa gayon, natamo ni Andhaka ang sāyujya—pakikiisa kay Śiva—sa biyaya ng Pati, na lumalampas sa pāśa, ang pagkagapos.
Verse 52
यः कुर्याद्देवदेवेशं त्रिपुरान्तकमीश्वरम् धनुर्बाणसमायुक्तं सोमं सोमार्धभूषणम्
Sinumang lumikha o magnilay sa Devadeveśa, Panginoon ng mga panginoon—ang kataas-taasang Īśvara, si Tripurāntaka na sumira sa tatlong lungsod—na may busog at mga palaso, nagniningning na gaya ni Soma at may palamuting gasuklay na buwan, ay tatanggap ng bunga ng Śiva-bhakti.
Verse 53
रथे सुसंस्थितं देवं चतुराननसारथिम् तदाकारतया सो ऽपि गत्वा शिवपुरं सुखी
Nang makita niya ang Banal na Panginoon na matatag na nakaupo sa karwahe, at si Brahmā na may apat na mukha ang siyang kutsero, siya man ay nag-anyong gaya ng anyong iyon; at pagdako sa makalangit na lungsod ni Śiva, siya’y naging mapalad—napalaya sa mga gapos na pumipigil sa paśu kapag lumalapit sa Pati.
Verse 54
क्रीडते नात्र संदेहो द्वितीय इव शङ्करः तत्र भुक्त्वा महाभोगान् यावद् इच्छा द्विजोत्तमाः
Walang pag-aalinlangan—doon ay naglalaro si Śaṅkara na wari’y isang ikalawang (nahayag) na Śiva. Doon niya tinatamasa ang mga dakilang ligaya hangga’t ibig niya, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.
Verse 55
ज्ञानं विचारितं लब्ध्वा तत्रैव स विमुच्यते
Pagkamit ng kaalamang pinino sa wastong pagninilay at pagsisiyasat, doon din mismo napapalaya ang kaluluwang nakagapos—sa mismong pagkabatid na iyon—sa biyaya ng Panginoon (Pati).
Verse 56
गङ्गाधरं सुखासीनं चन्द्रशेखरमेव च
Magnilay kay Śiva—si Gangādhara, tagapasan ng banal na Gaṅgā, na nakaupo sa payapang ginhawa; at si Chandrashekhara, na may buwan sa Kanyang putong.
Verse 57
गङ्गया सहितं चैव वामोत्सङ्गे ऽंबिकान्वितम् विनायकं तथा स्कन्दं ज्येष्ठं दुर्गां सुशोभनाम्
At nakita niya (ang Panginoon) na kasama si Gaṅgā; si Ambikā ay nasa Kanyang kaliwang kandungan—kasama sina Vināyaka at Skanda, gayundin si Jyeṣṭhā at ang maringal na Durgā. Ito ang pangitain kay Śiva bilang Pati, na sa sambahayan ng mga śakti at mga kasama ay inihahayag ang Kanyang kapangyarihang sumasaklaw at sumusuporta sa mga daigdig.
Verse 58
भास्करं च तथा सोमं ब्रह्माणीं च महेश्वरीम् कौमारीं वैष्णवीं देवीं वाराहीं वरदां तथा
Dapat din niyang anyayahan si Bhāskara (Araw) at si Soma (Buwan), at ang mga Banal na Ina—si Brahmāṇī at Maheśvarī, si Kaumārī, ang diyosang Vaiṣṇavī at si Vārāhī—kasama si Varadā, ang tagapagkaloob ng mga biyaya.
Verse 59
इन्द्राणीं चैव चामुण्डां वीरभद्रसमन्विताम् विघ्नेशेन च यो धीमान् शिवसायुज्यमाप्नुयात्
Ang matalinong deboto na taimtim na nagmumuni kay Indrāṇī at Cāmuṇḍā—kasama si Vīrabhadra at si Vighneśa—ay makakamtan ang sāyujya, ang ganap na pakikipag-isa kay Panginoong Śiva.
Verse 60
लिङ्गमूर्तिं महाज्वालामालासंवृतम् अव्ययम् लिङ्गस्य मध्ये वै कृत्वा चन्द्रशेखरमीश्वरम्
Magnilay sa anyo ng Liṅga bilang di-nasisira at walang kupas, na napalilibutan ng dakilang kuwintas ng apoy; at sa pinakasentro ng Liṅga, ilagak sa pagninilay si Īśvara bilang Candraśekhara—ang Panginoong may buwan sa ulo—si Pati, ang kataas-taasang tagapamahala na nagpapalaya sa paśu (kaluluwang nakagapos) mula sa pāśa (pagkagapos).
Verse 61
व्योम्नि कुर्यात् तथा लिङ्गं ब्रह्माणं हंसरूपिणम् विष्णुं वराहरूपेण लिङ्गस्याधस्त्वधोमुखम्
Dapat niyang mailarawan ang Liṅga sa kalawakan (ng kamalayan): si Brahmā sa itaas bilang simulain na anyong sisne, at si Viṣṇu sa ibaba bilang simulain na anyong baboy-ramo—sa ilalim ng Liṅga, nakaharap pababa. Sa gayon, minumuni ng naghahanap ang kaayusang kosmiko na nakasentro sa Liṅga bilang Pati (Śiva), na napaliligiran ng mga gampanin ng paglikha at pag-iingat.
Verse 62
ब्रह्माणं दक्षिणे तस्य कृताञ्जलिपुटं स्थितम् मध्ये लिङ्गं महाघोरं महाम्भसि च संस्थितम्
Sa timog na panig nito ay nakatayo si Brahmā na magkadikit ang mga palad sa pagpupugay; sa gitna ay naitatag ang Mahāghora Liṅga, nalalagak sa malawak na kalawakan ng tubig—si Pati (Śiva) na nahahayag bilang nakapanghihilakbot na tanda, upang ang paśu (kaluluwang nakagapos) ay tumalikod sa pāśa at tumungo sa pagsamba.
Verse 63
कृत्वा भक्त्या प्रतिष्ठाप्य शिवसायुज्यमाप्नुयात् क्षेत्रसंरक्षकं देवं तथा पाशुपतं प्रभुम्
Matapos isagawa ang ritwal at itatag Siya nang may debosyon, nakakamit ng tao ang sāyujya—ang pakikiisa kay Śiva—sa pamamagitan ng pagtatatag sa Diyos na tagapangalaga ng kṣetra (banal na pook), ang Pāśupata, ang Kataas-taasang Panginoon, Pati ng lahat ng paśu.
Verse 64
कृत्वा भक्त्या यथान्यायं शिवलोके महीयते
Kapag isinagawa ang pagsamba nang may bhakti, ayon sa wastong batas at itinakdang paraan, ang tao ay pinararangalan at itinataas sa daigdig ni Śiva (Śivaloka).
That faithful, rule-based consecration (pratiṣṭhā) of Shiva in specific forms—supported by pūjā and mantra—yields graded loka-phala and culminates in Shiva-sāyujya (mokṣa).
It presents a tattva-and-element emanation mapped onto Shiva’s body: from Shiva arise prakṛti, buddhi, ahaṅkāra, tanmātras and indriyas, and the elements (pṛthivī, jala, vahni, etc.), framing the cosmos as Shiva’s līlā.
“Oṁ namo nīlakaṇṭhāya” is praised as a meritorious eight-syllable formula; reciting it even once is said to free one from sins, and worship with it leads to honor in Shiva-loka.
Lakulīśvara appears as a teaching form of Shiva surrounded by disciples, linking iconography with jñāna-yoga and the Pāśupata-oriented ideal of liberation through instruction and practice.
They function as mythic-ritual archetypes: installing these victorious forms symbolizes the destruction of inner obstacles and demonic forces, promising Shiva-loka enjoyment and eventual liberation.