Adhyaya 46

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे पातालवर्णनं नाम पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच सप्तद्वीपा तथा पृथ्वी नदीपर्वतसंकुला समुद्रैः सप्तभिश्चैव सर्वतः समलंकृता

Sa gayon, sa Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, sa Pūrva-bhāga, nagsisimula ang kabanatang ika-apatnapu’t lima na tinatawag na “Paglalarawan ng Pātāla.” Wika ni Sūta: Ang Daigdig ay binubuo ng pitong dvīpa (mga kontinente), hitik sa mga ilog at bundok, at pinalalamutian sa lahat ng panig ng pitong karagatan—isang kosmos na may kaayusan sa ilalim ng Panginoon (Pati), kung saan ang mga kaluluwang nakagapos (paśu) ay kumikilos sa ilalim ng gapos (pāśa) hanggang sa sila’y bumaling kay Śiva.

Verse 2

जम्बूः प्लक्षः शाल्मलिश् च कुशः क्रौञ्चस्तथैव च शाकः पुष्करनामा च द्वीपास्त्वभ्यन्तरे क्रमात्

Sa panloob na kaayusan (mula sa gitna palabas) ay ang mga dvīpa na tinatawag na Jambū, Plakṣa, Śālmali, Kuśa, Krauñca, Śāka, at Puṣkara—sunud-sunod na inayos bilang mga saklaw ng kosmos sa nahayag na daigdig.

Verse 3

सप्तद्वीपेषु सर्वेषु साम्बः सर्वगणैर्वृतः नानावेषधरो भूत्वा सान्निध्यं कुरुते हरः

Sa lahat ng pitong kontinente, si Hara—si Sāmba na kasama si Umā at napalilibutan ng lahat ng Kaniyang mga gaṇa—ay nag-aanyong sari-sari at walang humpay na ipinadadama ang banal na pagdalo ng Diyos.

Verse 4

क्षारोदेक्षुरसोदश् च सुरोदश् च घृतोदधिः दध्यर्णवश् च क्षीरोदः स्वादूदश्चाप्यनुक्रमात्

Sa wastong pagkakasunod ay ang mga karagatan: karagatang maalat, karagatang katas ng tubo, karagatang alak, karagatang nilinaw na mantikilya (ghṛta), karagatang gatas-asim, karagatang gatas, at gayundin ang karagatang matamis na tubig—ganyan ang ayos nila.

Verse 5

समुद्रेष्विह सर्वेषु सर्वदा सगणः शिवः जलरूपी भवः श्रीमान् क्रीडते चोर्मिबाहुभिः

Sa lahat ng karagatan dito, sa bawat sandali, ang Panginoong Śiva—kasama ang Kaniyang mga gaṇa—ay nananahan bilang mapalad na Bhava sa mismong anyo ng tubig; maringal sa Kaniyang diwa, Siya’y naglalaro sa mga bisig ng alon.

Verse 6

क्षीरार्णवामृतमिव सदा क्षीरार्णवे हरिः शेते शिवज्ञानधिया साक्षाद्वै योगनिद्रया

Gaya ng amṛta sa Karagatan ng Gatas, si Hari ay laging nagpapahinga sa mismong Karagatang iyon—tunay nga, sa hayag na yogic sleep—at ang Kaniyang isip ay nalulubog sa kaalaman kay Śiva, ang Kataas-taasang Pati.

Verse 7

यदा प्रबुद्धो भगवान् प्रबुद्धमखिलं जगत् यदा सुप्तस्तदा सुप्तं तन्मयं च चराचरम्

Kapag gising ang Mapalad na Panginoon (Pati, Śiva), gising ang buong sansinukob; kapag Siya’y natutulog, natutulog ang lahat—gumagalaw man o di-gumagalaw—na nilulukuban Niya at nagpapahinga sa Kaniyang sariling Pag-iral.

Verse 8

तेनैव सृष्टमखिलं धृतं रक्षितमेव च संहृतं देवदेवस्य प्रसादात्परमेष्ठिनः

Sa Kanya lamang nilikha ang buong sansinukob, iningatan, pinangalagaan, at sa huli’y muling sinasagap pabalik—sa biyaya ng Panginoon ng mga diyos, ang Parameṣṭhin, ang Pati na higit sa lahat.

Verse 9

सुषेणा इति विख्याता यजन्ते पुरुषर्षभम् अनिरुद्धं मुनिश्रेष्ठाः शङ्खचक्रगदाधरम्

Ang mga pinakadakilang pantas na kilala bilang Suṣeṇā ay sumasamba kay Aniruddha—ang pinakadakila sa mga tao—na may tangan na kabibe (śaṅkha), diskos (cakra), at pamalo (gadā).

Verse 10

ये चानिरुद्धं पुरुषं ध्यायन्त्यात्मविदां वराः नारायणसमाः सर्वे सर्वसंपत्समन्विताः

Yaong mga pinakamainam sa mga nakakakilala sa Sarili na nagmumuni (dhyāna) kay Aniruddha—ang Kataas-taasang Purusha—ay nagiging tulad ni Nārāyaṇa, puspos ng lahat ng kasaganaan. Sa pananaw na Śaiva, ipinahihiwatig nito na ang matatag na dhyāna sa Kataas-taasang Panginoon (Pati), ang panloob na Tagapamahala na lampas sa pāśa (pagkagapos), ay nagkakaloob sa pashu (kaluluwang indibidwal) ng pagkalapit na wari’y sāyujya at ng ganap na pag-usbong ng mga mapalad na kapangyarihan at kagalingan.

Verse 11

सनन्दनश् च भगवान् सनकश् च सनातनः वालखिल्याश् च सिद्धाश् च मित्रावरुणकौ तथा

Naroon din si Bhagavān Sanandana, Sanaka, at Sanātana; ang mga Vālakhilya na rishi at ang mga Siddha; at gayundin sina Mitra at Varuṇa—ang mga iginagalang na ito’y naroon din sa banal na kapulungan.

Verse 12

यजन्ति सततं तत्र विश्वस्य प्रभवं हरिम् सप्तद्वीपेषु तिष्ठन्ति नानाशृङ्गा महोदयाः

Doon ay patuloy nilang sinasamba si Hari, ang pinagmumulan ng sansinukob. Sa pitong kontinente ay nakatindig ang matatayog at mapalad na mga tuktok ng bundok na maraming taluktok.

Verse 13

आसमुद्रायताः केचिद् गिरयो गह्वरैस् तथा धरायाः पतयश्चासन् बहवः कालगौरवात्

May ilang bundok ay umabot hanggang sa dagat; ang iba nama’y hitik sa malalawak na yungib. Marami rin ang naging “mga panginoon” ng daigdig—iniangat sa paghahari at bigat ng kapangyarihang maringal ng Panahon, si Kāla.

Verse 14

सामर्थ्यात्परमेशानाः क्रौञ्चारेर्जनकात्प्रभोः मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह

Sa kapangyarihang naghahari ng Kataas-taasang Panginoon (Parameśāna)—ang Guro at pinagmulan maging ni Krauñcāri—sa lahat ng Manvantara, maging yaong lumipas o darating, nagpapatuloy dito sa sanlibutan ang kaayusan at paglalantad na ito.

Verse 15

प्रवक्ष्यामि धरेशान् वो वक्ष्ये स्वायंभुवे ऽन्तरे मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेषु च

Ipahahayag ko sa inyo ang mga naghaharing pinuno ng daigdig; ilalarawan ko sila sa loob ng Svāyambhuva Manvantara, at gayundin sa lahat ng Manvantara—yaong lumipas at yaong darating pa.

Verse 16

तुल्याभिमानिनश्चैव सर्वे तुल्यप्रयोजनाः स्वायंभुवस्य च मनोः पौत्रास्त्वासन्महाबलाः

Silang-sila’y magkakatulad sa pagtingin sa sarili at magkakatulad sa layon; sila ang mga apo ni Svāyambhuva Manu na lubhang makapangyarihan.

Verse 17

प्रियव्रतात्मजा वीरास् ते दशेह प्रकीर्तिताः आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश् च मेधा मेधातिथिर्वसुः

Ang mga bayaning anak ni Priyavrata ay ipinahayag dito na sampu—Āgnīdhra, Agnibāhu, Medhā, Medhātithi, at Vasu, at iba pa. Sa gayon, ang angkan ay binibilang bilang bahagi ng maayos na paglalantad ng paglikha sa ilalim ni Pati (Panginoon), na namamahala sa lahat ng nilalang bilang paśu na nakagapos sa pāśa.

Verse 18

ज्योतिष्मान्द्युतिमान् हव्यः सवनः पुत्र एव च प्रियव्रतो ऽभ्यषिञ्चत्तान् सप्त सप्तसु पार्थिवान्

Sina Jyotiṣmān, Dyutimān, Havya, Savana, at ang anak na si Priyavrata ay nagsagawa ng abhiṣeka at itinalaga ang pitong iyon bilang mga pinunong-hari sa pitong bahagi ng daigdig; sa gayon ay naitatag ang maayos na pamamahala na sumusuporta sa dharma at sa buhay ng panatang-yajña na nakatuon kay Śiva, ang Pati (Panginoon).

Verse 19

जम्बूद्वीपेश्वरं चक्रे आग्नीध्रं सुमहाबलम् प्लक्षद्वीपेश्वरश्चापि तेन मेधातिथिः कृतः

Itinalaga niya ang makapangyarihang Āgnīdhra bilang kataas-taasang pinuno ng Jambūdvīpa; at sa pamamagitan niya, si Medhātithi ay itinatag din bilang panginoon ng Plakṣadvīpa.

Verse 20

शाल्मलेश् च वपुष्मन्तं राजानमभिषिक्तवान् ज्योतिष्मन्तं कुशद्वीपे राजानं कृतवान्नृपः

Sa Śālmalī-dvīpa, ang haring iyon ay nag-abhiṣeka at itinalaga si Vapuṣmant bilang hari; gayundin, sa Kuśa-dvīpa ay itinalaga niya si Jyotiṣmant bilang hari—upang maitatag ang mga pinuno sa mga rehiyong kosmiko ayon sa itinakdang kaayusan.

Verse 21

द्युतिमन्तं च राजानं क्रौञ्चद्वीपे समादिशत् शाकद्वीपेश्वरं चापि हव्यं चक्रे प्रियव्रतः

Itinalaga ni Priyavrata si Dyutimant bilang hari sa Krauñca-dvīpa; at ginawa rin niyang si Havya ang kataas-taasang pinuno ng Śāka-dvīpa—sa gayon ay naitatag ang kaayusan ng pamamahala ng mga kontinente ayon sa batas ng sansinukob.

Verse 22

पुष्कराधिपतिं चक्रे सवनं चापि सुव्रताः पुष्करे सवनस्यापि महावीतः सुतो ऽभवत्

Ang mga may dakilang panata ay nagtalaga kay Savana bilang panginoon ng Puṣkara; at sa Puṣkara, si Savana ay nagkaanak din ng isang lalaking nagngangalang Mahāvīta.

Verse 23

धातकी चैव द्वावेतौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ महावीतं स्मृतं वर्षं तस्य नाम्ना महात्मनः

Si Dhātakī at ang isa pa—ang dalawang ito ay mga anak na lalong marangal, nangunguna sa mga pinagpala ng supling. Ang lupain (varṣa) na inaalala bilang Mahāvīta ay ipinangalan sa dakilang-may-diwa na iyon.

Verse 24

नाम्ना तु धातकेश्चैव धातकीखण्डमुच्यते हव्यो ऽप्यजनयत् पुत्राञ् छाकद्वीपेश्वरः प्रभुः

Ang lupain ay tinatawag din sa pangalang Dhātakeśa; kaya ito’y tinutukoy bilang bahaging Dhātakī. Doon, ang Panginoong Havyā—ang naghaharing-ganap sa Śākadvīpa—ay nagkaanak din ng mga lalaki upang ipagpatuloy ang lahing itinakda ng dharma.

Verse 25

जलदं च कुमारं च सुकुमारं मणीचकम् कुसुमोत्तरमोदाकी सप्तमस्तु महाद्रुमः

“(Siya’y tinatawag na) Jalada, Kumāra, Sukumāra, at Maṇīcaka; gayundin Kusumottara at Modākī. Ang ikapito ay Mahādruma.”

Verse 26

अलदं जलदस्याथ वर्षं प्रथममुच्यते कुमारस्य तु कौमारं द्वितीयं परिकीर्तितम्

Para kay Jalada (ulap ng ulan), ang unang varṣa ay tinatawag na Alada. Para kay Kumāra, ang ikalawang yugto ay ipinahahayag bilang Kaumāra, ang panahon ng pagkabata.

Verse 27

सुकुमारं तृतीयं तु सुकुमारस्य कीर्त्यते मणीचकं चतुर्थं तु माणीचकमिहोच्यते

Ang ikatlo ay ipinahahayag bilang Sukumāra; at ang ikaapat dito ay itinatakda bilang Maṇīcaka. Sa gayon, ang mga anyo ng banal na Linga ay pinangalanan at pinupuri.

Verse 28

कुसुमोत्तरस्य वै वर्षं पञ्चमं कुसुमोत्तरम् मोदकं चापि मोदाकेर् वर्षं षष्ठं प्रकीर्तितम्

Ang ikalimang varṣa (rehiyon) ay ipinahahayag na Kusumottara; at ang Modaka rin—ng Modāka—ay itinatanyag bilang ikaanim na varṣa.

Verse 29

महाद्रुमस्य नाम्ना तु सप्तमं तन्महाद्रुमम् तेषां तु नामभिस्तानि सप्त वर्षाणि तत्र वै

Ang ikapitong rehiyon ay tinatawag sa pangalang Mahādruma; at sa kahariang iyon, ang pitong varṣa ay tunay na itinalaga ayon sa kani-kanilang pangalan—ang kaayusan ng daigdig ay sinasambit bilang isang maayos na pagpapakita sa ilalim ng Panginoon (Pati).

Verse 30

क्रौञ्चद्वीपेश्वरस्यापि पुत्रा द्युतिमतस्तु वै कुशलो मनुगश्चोष्णः पीवरश्चान्धकारकः

Kay Dyutimat, ang pinuno ng Krauñca-dvīpa, ang mga anak na lalaki ay ito nga: Kuśala, Manuga, Uṣṇa, Pīvara, at Andhakāraka.

Verse 31

मुनिश्च दुन्दुभिश्चैव सुता द्युतिमतस्तु वै तेषां स्वनामभिर् देशाः क्रौञ्चद्वीपाश्रयाः शुभाः

Sina Muni at Dundubhi ay mga anak din ng maningning na Dyutimat. Sa Krauñcadvīpa ay may mga mapalad na lupain na taglay ang mismong kanilang mga pangalan.

Verse 32

कुशलदेशः कुशले मनुगस्य मनोनुगः उष्णस्योष्णः स्मृतो देशः पीवरः पीवरस्य च

Ang lupain ng Kuśala ay sinasabing nababagay sa taong may kabutihan; para kay Manuga, ito’y kaayon ng loob at tumutugma sa kanyang hangarin. Sa may mainit na likas, ang mainit na lupain ang itinakda; gayundin, sa matatag at malakas, ang lupain ng Pīvara ang itinuturing na angkop.

Verse 33

अन्धकारस्य कथितो देशो नाम्नान्धकारकः मुनेर्देशो मुनिः प्रोक्तो दुन्दुभेर् दुन्दुभिः स्मृतः

Ang lupain na kaugnay ni Andhakāra ay ipinahayag na kilala sa pangalang «Andhakāraka». Ang pook na nauukol sa isang muni ay tinatawag na «Muni»; at ang nauukol sa tambol (dundubhi) ay inaalala sa pangalang «Dundubhi».

Verse 34

एते जनपदाः सप्त क्रौञ्चद्वीपेषु भास्वराः ज्योतिष्मन्तः कुशद्वीपे सप्त चासन्महौजसः

Ito ang pitong lalawigan sa Kraunca-dvīpa, maningning at marilag; at sa Kuśa-dvīpa rin ay may pitong lalawigan, taglay ang dakilang ningning at kapangyarihan.

Verse 35

उद्भिदो वेणुमांश्चैव द्वैरथो लवणो धृतिः षष्ठः प्रभाकरश्चापि सप्तमः कपिलः स्मृतः

“(Ang sunod-sunod na mga anyo/pangalan ay:) Udbhida, Veṇumān, Dvairatha, Lavaṇa, at Dhṛti. Ang ika-anim ay kilala rin bilang Prabhākara, at ang ika-pito ay inaalala bilang Kapila.”

Verse 36

उद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं वेणुमण्डलम् तृतीयं द्वैरथं चैव चतुर्थं लवणं स्मृतम्

Ang unang taon ay inaalala bilang Udbhida; ang ikalawa bilang Veṇumaṇḍala; ang ikatlo bilang Dvairatha; at ang ikaapat ay kilala bilang Lavaṇa.

Verse 37

पञ्चमं धृतिमत् षष्ठं प्रभाकरम् अनुत्तमम् सप्तमं कपिलं नाम कपिलस्य प्रकीर्तितम्

Ang ikalima ay ipinahahayag bilang Dhṛtimat, ang matatag. Ang ikaanim ay ang di-mapapantayang Prabhākara, ang tagapagliwanag. Ang ikapito ay may pangalang Kapila—kaya’t si Kapila ng angkan ni Kapila ay ipinupuri sa pagbilang na ito.

Verse 38

शाल्मलस्येश्वराः सप्त सुतास्ते वै वपुष्मतः श्वेतश् च हरितश्चैव जीमूतो रोहितस् तथा

Para sa punong Śālmalī ay may pitong panginoong tagapamahala; tunay na sila ang mga anak ni Vapuṣmān—Śveta, Harita, Jīmūta, at gayundin si Rohita (kabilang sa kanila).

Verse 39

वैद्युतो मानसश्चैव सुप्रभः सप्तमस् तथा श्वेतस्य देशः श्वेतस्तु हरितस्य च हारितः

May lupain na tinatawag na Vaidyuta, at mayroon ding tinatawag na Mānasa; at si Suprabha ang ikapito. Ang lupain ni Śveta ay tinatawag na Śveta; at ang lupain ni Harita ay tinatawag na Hārita.

Verse 40

जीमूतस्य च जीमूतो रोहितस्य च रोहितः वैद्युतो वैद्युतस्यापि मानसस्य च मानसः

Ang lupain ni Jīmūta ay tinatawag na Jīmūta; ang lupain ni Rohita ay tinatawag na Rohita. Ang lupain ng Vaidyuta ay Vaidyuta rin; at ang lupain ng Mānasa ay Mānasa.

Verse 41

सुप्रभः सुप्रभस्यापि सप्त वै देशलाञ्छकाः प्लक्षद्वीपे तु वक्ष्यामि जम्बूद्वीपादनन्तरम्

Si Suprabha—at gayundin si Suprabhāsa—ay tunay na kabilang sa pitong palatandaan ng mga lupain. Ngayon, matapos ilarawan ang Jambūdvīpa, aking sasabihin kaagad ang tungkol sa Plakṣadvīpa.

Verse 42

सप्त मेधातिथेः पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरा नृपाः ज्येष्ठः शान्तभयस्तेषां सप्तवर्षाणि तानि वै

Si Medhātithi ay may pitong anak na lalaki, mga haring namuno bilang mga panginoon ng Plakṣadvīpa. Sa kanila, ang panganay ay si Śāntabhaya; at ang mga bahaging iyon ay tunay na pitong varṣa (mga lupain).

Verse 43

तस्माच्छान्तभयाच्चैव शिशिरस्तु सुखोदयः आनन्दश् च शिवश्चैव क्षेमकश् च ध्रुवस् तथा

Kaya Siya’y tinatawag na “Tagapagpayapa ng Takot,” at “Śiśira,” ang Malamig na nagdadala ng pagsilang ng ginhawa. Siya ang Ananda mismo; Siya si Śiva—ang Mapalad at Mabuti; Siya ang Tagapagkaloob ng kapakanan at pag-iingat; at Siya si Dhruva, ang Pati na matatag at di nagbabago.

Verse 44

तानि तेषां तु नामानि सप्तवर्षाणि भागशः निवेशितानि तैस्तानि पूर्वं स्वायंभुवे ऽन्तरे

Ang kanilang mga pangalan, at ang pitong varṣa na hinati ayon sa bahagi-bahagi, ay naitatag na nila noon pa—sa loob ng Svāyambhuva Manvantara—ayon sa itinakdang kaayusang kosmiko.

Verse 45

मेधातिथेस्तु पुत्रैस्तैः प्लक्षद्वीपनिवासिभिः वर्णाश्रमाचारयुताः प्रजास्तत्र निवेशिताः

Pagkaraan, sa pamamagitan ng mga anak ni Medhātithi na naninirahan sa Plakṣa-dvīpa, ang mga tao ay pinanirahan doon at itinatag sa wastong pagsunod sa varṇa at āśrama, upang mapanatili ang dharma sa lupain na iyon.

Verse 46

प्लक्षद्वीपादिवर्षेषु शाकद्वीपान्तिकेषु वै ज्ञेयः पञ्चसु धर्मो वै वर्णाश्रमविभागशः

Sa mga lupain na nagsisimula sa Plakṣa-dvīpa at umaabot hanggang Śāka-dvīpa, dapat maunawaan na ang dharma sa limang dvīpa ay nakaayos ayon sa paghahati ng varṇa at āśrama.

Verse 47

सुखमायुः स्वरूपं च बलं धर्मो द्विजोत्तमाः पञ्चस्वेतेषु द्वीपेषु सर्वसाधारणं स्मृतम्

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang kaligayahan, haba ng buhay, anyo ng katawan, lakas, at dharma ay inaalala bilang pangkalahatan sa lahat ng nilalang sa limang dvīpa na ito—isang iisang kaayusang itinindig sa sangnilikha.

Verse 48

रुद्रार्चनरता नित्यं महेश्वरपरायणाः अन्ये च पुष्करद्वीपे प्रजाताश् च प्रजेश्वराः

Sila ay laging nakatuon sa pagsamba kay Rudra at matatag na sumusuko sa kalooban ni Maheśvara. Ang iba pa’y isinilang din sa Puṣkaradvīpa—mga panginoon sa hanay ng mga ninunong tagapaglikha—na nagtataguyod ng paglikha habang nananatiling nakaugat sa Kataas-taasang Pati.

Verse 49

प्रजापतेश् च रुद्रस्य भावामृतसुखोत्कटाः

At ang mga dakilang kalagayan ni Rudra—puspos ng nektar ng panloob na pagkatao at ng ligayang sumisibol mula roon—ay binabanggit din kaugnay ni Prajāpati.