Adhyaya 23

Verse 1

सूत उवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणो भगवान् भवः ब्रह्मरूपी प्रबोधार्थं ब्रह्माणं प्राह सस्मितम्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ng Mapalad na Panginoong Bhava (Śiva) ang mga salita ni Brahmā, tinanggap Niya ang anyo ni Brahmā upang gisingin siya sa tunay na pagkaunawa, at nagsalita kay Brahmā na may banayad na ngiti.

Verse 2

श्वेतकल्पो यदा ह्यासीद् अहमेव तदाभवम् श्वेतोष्णीषः श्वेतमाल्यः श्वेतांबरधरः सितः

Nang dumating ang Śveta-kalpa, Ako lamang ang nahayag noon—nakaputing putong, may puting kuwintas ng bulaklak, nakaputing kasuotan, maningning at dalisay.

Verse 3

श्वेतास्थिः श्वेतरोमा च श्वेतासृक् श्वेतलोहितः तेन नाम्ना च विख्यातः श्वेतकल्पस्तदा ह्यसौ

Puti ang kanyang mga buto, puti rin ang balahibo sa katawan; puti ang dugo, at maging ang pulang sangkap ng laman ay wari’y puti. Kaya siya’y nakilala sa pangalang iyon, at ang panahong iyon ay tinawag na Śveta-kalpa.

Verse 4

मत्प्रसूता च देवेशी श्वेताङ्गा श्वेतलोहिता श्वेतवर्णा तदा ह्यासीद् गायत्री ब्रह्मसंज्ञिता

“Ang Diyosa, ang Reyna ng mga deva, ay isinilang mula sa akin. Mapuputi ang mga sangkap, puting may bahid-rosas, at kutis na puting maningning—kaya siya’y nahayag noon bilang Gāyatrī, na kilala bilang sariling Śakti ni Brahmā.”

Verse 5

तस्मादहं च देवेश त्वया गुह्येन वै पुनः विज्ञातः स्वेन तपसा सद्योजातत्वमागतः

Kaya nga, O Panginoon ng mga deva, muli rin akong ipinakilala Mo sa pamamagitan ng lihim na paraan; at sa sarili kong tapas ay narating ko ang kalagayang Sadyojāta—ang Iyong agarang nahahayag na anyo.

Verse 6

सद्योजातेति ब्रह्मैतद् गुह्यं चैतत्प्रकीर्तितम् तस्माद्गुह्यत्वमापन्नं ये वेत्स्यन्ति द्विजातयः

Ang mantrang nagsisimula sa “Sadyojāta” ay tunay na Brahman mismo, at ipinahayag na isang lihim. Kaya nananatili itong nakatago—nalalaman lamang ng mga dvija (dalawang ulit na isinilang) na tunay na nakauunawa.

Verse 7

मत्समीपं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् यदा चैव पुनस्त्वासील् लोहितो नाम नामतः

Sila’y lalapit sa aking mismong harapan—sa pook na doo’y mahirap makamtan ang pagbabalik sa makamundong muling pagsilang. At nang ikaw ay muling umiral, tunay kang nakilala sa pangalang “Lohita.”

Verse 8

मत्कृतेन च वर्णेन कल्पो वै लोहितः स्मृतः तदा लोहितमांसास्थिलोहितक्षीरसंभवा

Sa kulay na nalikha sa pamamagitan Ko, ang kapanahunang yaon ay inaalala bilang “Lohita” na Kalpa, ang Pulang Kalpa. Noon, ang mga nilalang ay lumitaw sa mga anyong kaugnay ng pulang dugo, laman, buto, at mapulang gatas—sumibol ayon sa gayong kulay.

Verse 9

लोहिताक्षी स्तनवती गायत्री गौः प्रकीर्तिता ततो ऽस्या लोहितत्वेन वर्णस्य च विपर्ययात्

Si Gāyatrī ay ipinupuri bilang ang Baka—mapulang-mata at hitik ang suso; at dahil sa kanyang kapulahan, nagkakaroon din ng pag-iba (pagkakaiba-iba) sa paglalarawan ng kanyang kulay.

Verse 10

वामत्वाच्चैव देवस्य वामदेवत्वमागतः तत्रापि च महासत्त्व त्वयाहं नियतात्मना

At dahil sa kaliwang (vāmā) likas ng Panginoon, natamo Niya ang kalagayang Vāmadeva. Maging doon, O dakilang-loob, nananatili akong kaisa mo, taglay ang sarili na pinipigil sa banal na disiplina.

Verse 11

विज्ञातः स्वेन योगेन तस्मिन्वर्णान्तरे स्थितः ततश् च वामदेवेति ख्यातिं यातो ऽस्मि भूतले

Nakilala sa pamamagitan ng sarili kong kapangyarihang yogiko, nanahan ako sa yaong ibang kalagayan ng pagpapakita; at mula roon, sa ibabaw ng lupa, ako’y sumikat sa pangalang “Vāmadeva.”

Verse 12

ये चापि वामदेव त्वां ज्ञास्यन्तीह द्विजातयः रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम्

At yaong mga dvija (dalawang ulit na isinilang) dito na tunay na nakakakilala sa Iyo bilang Vāmadeva ay mapupunta sa daigdig ni Rudra—isang kalagayang napakahirap balikan tungo sa paulit-ulit na kapanganakan.

Verse 13

यदाहं पुनरेवेह पीतवर्णो युगक्रमात् मत्कृतेन च नाम्ना वै पीतकल्पो ऽभवत्तदा

Nang sa pag-ikot ng mga yuga ay muli Akong nagpakita rito sa anyong may dilaw na kulay, noon ang siklo ng paglikha (kalpa) ay nakilala sa pangalang itinakda Ko: “Pīta-kalpa.”

Verse 14

मत्प्रसूता च देवेशी पीताङ्गी पीतलोहिता पीतवर्णा तदा ह्यासीद् गायत्री ब्रह्मसंज्ञिता

“Ang Diyosa na isinilang mula sa akin, ang Maharlikang Ginang ng mga deva—may mga sangkap na dilaw, dilaw na may pamumula, at kumikislap na ginto—noon ay si Gāyatrī, na tanyag bilang ‘Brahma’, ang kapangyarihan ng Brahman.”

Verse 15

तत्रापि च महासत्त्व योगयुक्तेन चेतसा यस्मादहं तैर्विज्ञातो योगतत्परमानसैः

At doon din, O dakilang kaluluwa, sapagkat ang aking tunay na kalikasan ay natunghayan ng mga ang isipan ay lubos na nakatuon sa Yoga—sa pamamagitan ng kamalayang nakayuko sa Yoga—kaya Ako’y tunay na nakilala bilang Panginoon (Pati).

Verse 16

तत्र तत्पुरुषत्वेन विज्ञातो ऽहं त्वया पुनः तस्मात्तत्पुरुषत्वं वै ममैतत्कनकाण्डज

Doon, muli mo Akong nakilala bilang Tatpuruṣa. Kaya, O isinilang sa ginto, ang kalikasang Tatpuruṣa na ito ay tunay na Akin.

Verse 17

ये मां रुद्रं च रुद्राणीं गायत्रीं वेदमातरम् वेत्स्यन्ति तपसा युक्ता विमला ब्रह्मसंगताः

Yaong mga nagsasanay sa tapas at tunay na nakakakilala sa Akin bilang Rudra, bilang Rudrāṇī, at bilang Gāyatrī—Ina ng mga Veda—ay nagiging dalisay at malinis, at nakikiisa sa Brahman, na umaabot sa pakikipag-ugnay sa Kataas-taasan (Pati) na lampas sa lahat ng tali (pāśa).

Verse 18

रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् यदाहं पुनरेवासं कृष्णवर्णो भयानकः

Mararating nila ang daigdig ni Rudra—na bihirang makabalik pang muli—kapag Ako’y muling magpapakita, maitim ang anyo at nakapanghihilakbot sa mga kaluluwang nakagapos.

Verse 19

मत्कृतेन च वर्णेन संकल्पः कृष्ण उच्यते तत्राहं कालसंकाशः कालो लोकप्रकालकः

Sa pantig at anyo-ng-tinig na binibigkas Ko, ang pasyang-kalooban ay tinatawag na “Kṛṣṇa.” Doon, Ako’y anyong tulad ng Panahon; Ako mismo ang Panahon, ang tagapag-ayos na sumusukat at nagtutulak sa mga daigdig na umusad.

Verse 20

विज्ञातो ऽहं त्वया ब्रह्मन् घोरो घोरपराक्रमः मत्प्रसूता च गायत्री कृष्णाङ्गी कृष्णलोहिता

O Brahman (Brahmā), nakilala mo Ako—mabangis, may nakapanghihilakbot na lakas ng tapang. At mula sa Akin isinilang si Gāyatrī, maitim ang mga sangkap at mapulang-maitim ang kulay.

Verse 21

कृष्णरूपा च देवेश तदासीद्ब्रह्मसंज्ञिता तस्माद् घोरत्वमापन्नं ये मां वेत्स्यन्ति भूतले

O Panginoon ng mga deva, noon Ako’y may anyong maitim at tinawag na “Brahman” (ang Ganap). Kaya’t kinuha Ko ang mabangis na anyo—laban sa mga nananahan sa lupa na mag-aakalang tunay nila Akong “kilala.”

Verse 22

तेषामघोरः शान्तश् च भविष्याम्यहमव्ययः पुनश् च विश्वरूपत्वं यदा ब्रह्मन्ममाभवत्

Para sa kanila, Ako ay magiging Aghora—ang Hindi Nakakatakot—at Śānta—ang Mapayapa—Ako na walang pagkasira. At muli, O Brahmā, nang mahayag ang Aking kalagayan bilang Anyong Kosmiko (Viśvarūpa).

Verse 23

तदाप्यहं त्वया ज्ञातः परमेण समाधिना विश्वरूपा च संवृत्ता गायत्री लोकधारिणी

Kahit noon, Ako ay tunay na natanto mo sa pamamagitan ng sukdulang samādhi (parama‑samādhi). At si Gāyatrī, nang maging mismong anyo ng sansinukob, ay lumitaw bilang tagapasan at tagapagpanatili ng mga daigdig.

Verse 24

तस्मिन् विश्वत्वम् आपन्नं ये मां वेत्स्यन्ति भूतले तेषां शिवश् च सौम्यश् च भविष्यामि सदैव हि

Sinumang sa lupaing ito ang makakakilala sa Akin bilang Yaong pumasok sa pagiging‑sangkalawakan (naging lahat), para sa kanila Ako ay laging magiging Śiva—ang mapalad na Tagapagpalaya (Pati)—at Saumya—ang maamo, mapagkaloob ng biyaya na Panginoon.

Verse 25

यस्माच्च विश्वरूपो वै कल्पो ऽयं समुदाहृतः विश्वरूपा तथा चेयं सावित्री समुदाहृता

At sapagkat ang kalpa (panahon‑siklo) na ito ay ipinahahayag na Viśvarūpa—Anyong Sansinukob—kaya ang Sāvitrī na ito ay gayundin ipinahahayag na Viśvarūpa.

Verse 26

सर्वरूपा तथा चेमे संवृत्ता मम पुत्रकाः चत्वारस्ते मया ख्याताः पुत्र वै लोकसंमताः

Kaya ang mga ito ay naging may lahat ng anyo; sila ang Aking mga anak. Yaong apat ay ipinahayag Ko bilang mga anak nga, na kinikilala at tinatanggap ng mga daigdig.

Verse 27

यस्माच्च सर्ववर्णत्वं प्रजानां च भविष्यति सर्वभक्षा च मेध्या च वर्णतश् च भविष्यति

Dahil sa dahilang ito, ang mga tao ay mahuhulog sa kalagayang halo-halong varṇa; magiging mga kumakain nang walang pili; at bagaman nag-aangking malinis at marapat, mananatiling marumi sa asal at babagsak sa sarili nilang varṇa.

Verse 28

मोक्षो धर्मस्तथार्थश् च कामश्चेति चतुष्टयम् यस्माद्वेदाश् च वेद्यं च चतुर्धा वै भविष्यति

Ang moksha, dharma, artha, at kama—ang apat na ito ay lumilitaw; at dahil dito, maging ang mga Veda at ang dapat makilala sa pamamagitan ng Veda ay tunay na nagiging apat na anyo.

Verse 29

भूतग्रामाश् च चत्वार आश्रमाश् च तथैव च धर्मस्य पादाश्चत्वारश् चत्वारो मम पुत्रकाः

Ang apat na pangkat ng mga nilalang, ang apat na āśrama, at ang apat na paa ng Dharma—ang mga apat-na-bahaging ito ay ipinahahayag na mga anak ko.

Verse 30

तस्माच्चतुर्युगावस्थं जगद्वै सचराचरम् चतुर्धावस्थितश्चैव चतुष्पादो भविष्यति

Kaya nga, ang buong daigdig—gumagalaw at di-gumagalaw—ay nananatili sa kalagayan ng apat na Yuga. Nakatatag sa apat na kaayusan, mahahayag ito bilang isang apat-na-paa na balangkas (ganap na Dharma na may apat na paa), na itinataguyod ng Panginoon (Pati) na namamahala sa batas ng sansinukob.

Verse 31

भूर्लोको ऽथ भुवर्लोकः स्वर्लोकश् च महस् तथा जनस्तपश् च सत्यं च विष्णुलोकस्ततः परम्

May Bhūrloka, saka Bhuvarloka at Svarga; gayundin ang Maharloka, Janaloka, Tapoloka, at Satyaloka. Higit pa sa mga ito ang daigdig ni Viṣṇu; subalit maging iyon ay nasa ilalim ng Kataas-taasang Panginoon na lampas sa lahat ng mundo—ang Pati, si Śiva.

Verse 32

अष्टाक्षरस्थितो लोकः स्थाने स्थाने तदक्षरम् भूर्भुवः स्वर्महश्चैव पादाश्चत्वार एव च

Ang mga daigdig ay nakatatag sa Mantrang Walong-Pantig; sa bawat kalagayan, naroon ang yaong Di-Nasisirang Pantig. Bhūḥ, Bhuvaḥ, Svaḥ at Mahaḥ—ito nga ang apat na bahagi (pāda) nito.

Verse 33

भूर्लोकः प्रथमः पादो भुवर्लोकस्ततः परम् स्वर्लोको वै तृतीयश् च चतुर्थस्तु महस् तथा

Ang Bhūrloka ang unang bahagi; sa ibabaw nito ang Bhuvarloka. Ang Svarloka (langit) ang ikatlo, at ang Maharloka ang ikaapat—ganyan nakaayos ang mga daigdig bilang mga “bahagi” ng kaayusang paglalang.

Verse 34

पञ्चमस्तु जनस्तत्र षष्ठश् च तप उच्यते सत्यं तु सप्तमो लोको ह्य् अपुनर्भवगामिनाम्

Doon, ang ikalimang daigdig ay tinatawag na Jana-loka, at ang ikaanim ay ipinahahayag na Tapa-loka. Ang ikapito ay Satya-loka—ang dako ng mga tumutungo sa ‘di na pagbabalik,’ lumalampas sa muling pagsilang sa biyaya ni Śiva bilang Pati, ang Panginoong pumuputol sa pāśa (gapós) mula sa paśu (kaluluwa).

Verse 35

विष्णुलोकः स्मृतं स्थानं पुनरावृत्तिदुर्लभम् स्कान्दमौमं तथा स्थानं सर्वसिद्धिसमन्वितम्

Ang Viṣṇuloka ay inaalala bilang tahanang mahirap pagbalikan (sa paulit-ulit na pagkakatawang-tao). Gayundin, ang dako ni Skanda at ang dako ng Aum ay mga mundong kaloob ang lahat ng siddhi—ngunit sa pagkaunawang Śaiva, ang mga ito’y nagiging tunay na paglaya lamang kapag ang paśu (kaluluwang nakagapos) ay inaakay lampas sa lahat ng loka sa biyaya ni Pati, Śiva.

Verse 36

रुद्रलोकः स्मृतस्तस्मात् पदं तद्योगिनां शुभम् निर्ममा निरहङ्काराः कामक्रोधविवर्जिताः

Kaya nga, ang dako na iyon ay inaalala bilang Rudraloka—ang mapalad na hantungan ng mga yogin na walang pag-aangkin at walang pagkamakasarili, at malaya sa pagnanasa at poot.

Verse 37

द्रक्ष्यन्ति तद्द्विजा युक्ता ध्यानतत्परमानसाः यस्माच्चतुष्पदा ह्येषा त्वया दृष्टा सरस्वती

Ang mga brahmanang rishi, na may disiplina at lubos na nakalubog sa pagninilay (dhyāna), ay makakakita rin ng gayong pangitain. Kaya si Sarasvatī ay nakita mo na tila may apat na paa—nagpapakita ng sarili sa apat na anyo sa isip na mapagnilay.

Verse 38

पादान्तं विष्णुलोकं वै कौमारं शान्तमुत्तमम् औमं माहेश्वरं चैव तस्माद्दृष्टा चतुष्पदा

Sa pagtatapos ng Pāda ay naroon nga ang daigdig ni Viṣṇu; lampas doon ay ang pook na Kaumāra, lubhang payapa at pinakadakila. Pagkaraan nito ay ang saklaw ng Auma (Oṃ), at gayundin ang sfera ng Māheśvara—ang kay Śiva. Kaya itinuturo na ang Pāda ay apat na bahagi, ayon sa nakita.

Verse 39

तस्मात्तु पशवः सर्वे भविष्यन्ति चतुष्पदाः ततश्चैषां भविष्यन्ति चत्वारस्ते पयोधराः

Kaya nga, ang lahat ng paśu (mga nilalang-hayop) ay magiging may apat na paa; at pagkaraan, para sa kanila ay lilitaw ang apat na suso/udder na tagapagdala ng gatas, upang mapanatili ang buhay na may katawan sa kaayusan ng paglikha.

Verse 40

सोमश् च मन्त्रसंयुक्तो यस्मान्मम मुखाच्च्युतः जीवः प्राणभृतां ब्रह्मन् पुनः पीतस्तनाः स्मृताः

At si Soma rin—na kaisa ng mantra—ay lumabas mula sa aking bibig. O Brahman, ang mismong diwa ng buhay (jīva) ng mga nilalang na may hininga ay inaalala bilang yaong muling iniinom bilang gatas mula sa mga suso, ang katas na nagpapakain sa buhay na may katawan.

Verse 41

तस्मात्सोममयं चैव अमृतं जीवसंज्ञितम् चतुष्पादा भविष्यन्ति श्वेतत्वं चास्य तेन तत्

Kaya, ang yaong binubuo ng Soma ay tunay na amṛta (ambrosya) at tinatawag na prinsipyo ng jīva. Mula rito nagiging may apat na paa ang mga nilalang, at dahil sa likas na Soma na iyon ay sumisibol ang kanilang kaputian.

Verse 42

यस्माच्चैव क्रिया भूत्वा द्विपदा च महेश्वरी दृष्टा पुनस्तथैवैषा सावित्री लोकभाविनी

Mula sa Kanya, nang maging Kriyā-śakti (kapangyarihan ng banal na gawa), lumitaw ang Dakilang Diyosa sa anyong may dalawang paa, gaya ng tao. Muling nakita sa gayon ding anyo, Siya si Savitrī—ang nagbubunsod at nagtataguyod sa mga daigdig.

Verse 43

तस्माच्च द्विपदाः सर्वे द्विस्तनाश् च नराः शुभाः तस्माच्चेयमजा भूत्वा सर्ववर्णा महेश्वरी

Kaya nga, ang lahat ng nilalang ay naging may dalawang paa, at ang mga tao ay naging mapalad, na may dalawang dibdib. Kaya rin, ang Di-Ipinanganak—si Maheshvarī—ay nagpakita bilang pinagmulan ng lahat ng varṇa (mga kaayusan at kulay), na naglalabas ng sari-saring anyo sa paglikha.

Verse 44

या वै दृष्टा महासत्त्वा सर्वभूतधरा त्वया तस्माच्च विश्वरूपत्वं प्रजानां वै भविष्यति

Ang Dakilang Kapangyarihang iyong nasilayan—makapangyarihan sa diwa at siyang sandigan ng lahat ng nilalang—dahil dito, ang mga supling ay tunay na magkakamit ng sari-saring anyo (viśvarūpatva).

Verse 45

अजश्चैव महातेजा विश्वरूपो भविष्यति अमोघरेताः सर्वत्र मुखे चास्य हुताशनः

Siya nga ay ang Di-Ipinanganak (Aja), may dakilang ningning, at magiging ang May Anyong Kosmiko (Viśvarūpa). Ang Kanyang kapangyarihang lumilikha ay di nagkukulang; at sa lahat ng dako, sa mismong mga bibig Niya, nananahan si Hutāśana—ang Diyos ng Apoy—na nagpapahiwatig na ang Panginoon bilang Pati ay siyang lumalamon at nagbabagong-anyo sa lahat, at pinananatili ang paglikha sa pamamagitan ng banal na apoy.

Verse 46

तस्मात्सर्वगतो मेध्यः पशुरूपी हुताशनः तपसा भावितात्मानो ये मां द्रक्ष्यन्ति वै द्विजाः

Kaya nga Ako’y laganap sa lahat at dalisay—si Hutāśana, ang Apoy ng paghahandog—na nagpapakita sa anyo ng handog na itinalaga. Ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang) na pinino ang loob sa pamamagitan ng tapas ay tunay na makakakita sa Akin.

Verse 47

ईशित्वे च वशित्वे च सर्वगं सर्वतः स्थितम् रजस्तमोभ्यां निर्मुक्तास् त्यक्त्वा मानुष्यकं वपुः

Nakatatag sa pagka-Panginoon (īśitva) at ganap na pagkapangibabaw (vaśitva), laganap sa lahat at naroroon sa bawat dako, sila—malaya na sa rajas at tamas—ay iniwan ang katawang pawang pantao.

Verse 48

मत्समीपमुपेष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् इत्येवमुक्तो भगवान् ब्रह्मा रुद्रेण वै द्विजाः

“Lalapit sila sa Akin—makakamtan ang kalagayang napakahirap nang balikan (ang paulit-ulit na kapanganakan).” Sa gayon, O mga dwija, si Rudra ang nagsalita nang ganito sa Mapalad na Brahmā.

Verse 49

प्रणम्य प्रयतो भूत्वा पुनराह पितामहः य एवं भगवान् विद्वान् गायत्र्या वै महेश्वरम्

Pagyukod at naging ganap na payapa ang loob, muling nagsalita si Pitāmaha (Brahmā): “Ang marunong na deboto na sa ganitong paraan ay pumupuri kay Mahēśvara sa pamamagitan ng Gāyatrī—tunay na lumalapit siya sa Mapalad na Panginoon (Pati) na may wastong pagkaunawa.”

Verse 50

विश्वात्मानं हि सर्वं त्वां गायत्र्यास्तव चेश्वर तस्य देहि परं स्थानं तथास्त्विति च सो ऽब्रवीत्

“O Panginoon, Ikaw nga ang Kaluluwa ng sansinukob; Ikaw ang lahat ng ito. Sa himno ng Gāyatrī, ipagkaloob mo sa kanya ang kataas-taasang kalagayan.” Nang masambit ito, sumagot Siya: “Mangyari nawa.”

Verse 51

तस्माद्विद्वान् हि विश्वत्वम् अस्याश्चास्य महात्मनः स याति ब्रह्मसायुज्यं वचनाद् ब्रह्मणः प्रभोः

Kaya nga, ang marunong na tunay na nakauunawa sa kosmikong katotohanang lumalaganap sa lahat—sa mundong nahahayag na ito at sa Dakilang Panginoon (Pati)—ay nakakamtan ang pakikiisa sa Brahman (brahma-sāyujya) sa bisa ng makapangyarihang salita ni Panginoong Brahmā.