Adhyaya 106

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे विनायकोत्पत्तिर्नाम पञ्चाधिकशततमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः नृत्यारम्भः कथं शंभोः किमर्थं वा यथातथम् वक्तुमर्हसि चास्माकं श्रुतः स्कन्दाग्रजोद्भवः

Kaya nga, sa Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, sa Pūrvabhāga, nagsisimula ang ika-106 na kabanata na tinatawag na “Pinagmulan ni Vināyaka.” Sinabi ng mga rishi: “O Śambhu (Śiva), paano Mo sinimulan ang Iyong banal na sayaw, at sa anong layunin—isalaysay Mo sa amin ayon sa tunay na nangyari. Narinig na namin ang tungkol sa pagpapakita ng nakatatandang isinilang ni Skanda (Vināyaka); kaya ipaliwanag Mo ito sa amin.”

Verse 2

सूत उवाच दारुको ऽसुरसम्भूतस् तपसा लब्धविक्रमः सूदयामास कालाग्निर् इव देवान्द्विजोत्तमान्

Sinabi ni Sūta: Si Dāruka, na isinilang sa mga asura at nagkamit ng lakas sa pamamagitan ng tapas (mahigpit na pagninilay at pag-aayuno), ay nagsimulang manggulo at manira sa mga deva at sa mga pinakadakila sa mga dvija, na parang apoy na Kālāgni sa wakas ng panahon. Kapag ang dharma ay ginugupo nang ganito, ang mga paśu (mga kaluluwang nakagapos) ay lalo pang lumulubog sa pāśa (mga tanikala ng pagkaalipin) hanggang sa maghanap sila ng kanlungan sa Pati—ang Panginoon, si Śiva.

Verse 3

दारुकेण तदा देवास् ताडिताः पीडिता भृशम् ब्रह्माणं च तथेशानं कुमारं विष्णुमेव च

Noon, nang sila’y hampasin at pahirapan nang matindi ni Dāruka, ang mga deva sa kanilang pagdadalamhati ay lumapit kina Brahmā, Īśāna (ang Panginoon), Kumāra (Skanda), at pati kay Viṣṇu.

Verse 4

यममिन्द्रमनुप्राप्य स्त्रीवध्य इति चासुरः स्त्रीरूपधारिभिः स्तुत्यैर् ब्रह्माद्यैर्युधि संस्थितैः

Pagdating kina Yama at Indra, ang asura ay ipinahayag na “dapat patayin.” Sa larangan ng digmaan, naroon sina Brahmā at ang iba pang mga diyos, umaawit ng mga papuri, matapos mag-anyong babae.

Verse 5

बाधितास्तेन ते सर्वे ब्रह्माणं प्राप्य वै द्विजाः विज्ञाप्य तस्मै तत्सर्वं तेन सार्धमुमापतिम्

Dahil sa pagdurusa na idinulot niya, ang lahat ng mga dvija ay lumapit kay Brahmā at ipinaalam sa kanya ang lahat ng nangyari—kasama ang salaysay tungkol kay Umāpati (Śiva), ang Panginoong kaisa ni Umā.

Verse 6

सम्प्राप्य तुष्टुवुः सर्वे पितामहपुरोगमाः ब्रह्मा प्राप्य च देवेशं प्रणम्य बहुधा नतः

Pagdating nila sa Kanya, silang lahat—na pinangungunahan ni Pitāmaha (Brahmā)—ay nagpuri sa Panginoon ng mga diyos; at si Brahmā, lumapit kay Deva-īśa, ay paulit-ulit na yumukod at nagpatirapa sa taimtim na paggalang.

Verse 7

दारुणो भगवान्दारुः पूर्वं तेन विनिर्जिताः निहत्य दारुकं दैत्यं स्त्रीवध्यं त्रातुमर्हसि

O Bhagavān, ang mabagsik na Panginoon na tinatawag na “Dāru,” noon ay napasuko kami niya. Matapos Mong patayin ang asurang si Dāruka, nararapat Mong iligtas at ingatan ang mga babaeng itinakda sa pagpaslang.

Verse 8

विज्ञप्तिं ब्रह्मणः श्रुत्वा भगवान् भगनेत्रहा देवीमुवाच देवेशो गिरिजां प्रहसन्निव

Nang marinig ang pagsusumamo ni Brahmā, ang Mapalad na Panginoon—si Bhaganetraghna, ang sumira sa mata ni Bhaga, ang Panginoon ng mga diyos—ay nagsalita kay Girijā na tila may banayad na ngiti.

Verse 9

भवतीं प्रार्थयाम्यद्य हिताय जगतां शुभे वधार्थं दारुकस्यास्य स्त्रीवध्यस्य वरानने

O mapalad at mapagpala, para sa kapakanan ng mga daigdig, isinasamo ko sa iyo ngayon—O ginang na may marikit na mukha—na isakatuparan ang pagpatay kay Dāruka na itinakdang mamatay sa kamay ng isang babae.

Verse 10

अथ सा तस्य वचनं निशम्य जगतो ऽरणिः विवेश देहे देवस्य देवेशी जन्मतत्परा

Pagkaraan, siya—si Deveśī, ang banal na Ginang, na wari’y araṇi (pangkiskis ng apoy) ng mga daigdig—nang marinig ang Kanyang salita, ay pumasok sa katawan ng Diyos, na nakatuon sa paglitaw ng kapanganakang itatakda.

Verse 11

एकेनांशेन देवेशं प्रविष्टा देवसत्तमम् न विवेद तदा ब्रह्मा देवाश्चेन्द्रपुरोगमाः

Sa pamamagitan lamang ng isang munting bahagi ng Kanyang kapangyarihan, pumasok sila sa Panginoon ng mga Deva; ngunit hindi nila Siya maunawaan—ni si Brahmā ni ang mga Deva na pinangungunahan ni Indra ay nakakita sa Kataas-taasang Diyos ayon sa Kanyang tunay na kalikasan.

Verse 12

गिरिजां पूर्ववच्छंभोर् दृष्ट्वा पार्श्वस्थितां शुभाम् मायया मोहितस्तस्याः सर्वज्ञो ऽपि चतुर्मुखः

Nang makita si Girijā, gaya ng dati, na nakatayo nang mapalad sa tabi ni Śambhu, ang apat-na-mukhang Brahmā—bagaman marunong sa lahat—ay nalinlang ng Kanyang māyā.

Verse 13

सा प्रविष्टा तनुं तस्य देवदेवस्य पार्वती कण्ठस्थेन विषेणास्य तनुं चक्रे तदात्मनः

Pumasok si Pārvatī sa katawan ng Diyos ng mga diyos; at sa pamamagitan ng lasong nasa Kanyang lalamunan, hinubog niya ang Kanyang katawan ayon sa wangis ng sarili niyang pagka-ako—ipinahayag ang kanyang pag-iisa sa Kanya.

Verse 14

तां च ज्ञात्वा तथाभूतां तृतीयेनेक्षणेन वै ससर्ज कालीं कामारिः कालकण्ठीं कपर्दिनीम्

Nang malaman Niya ang kalagayan niya, si Śiva—kaaway ni Kāma—sa kapangyarihan ng Kanyang ikatlong mata ay lumikha kay Kālī: maitim ang anyo, lumalamon ng panahon, at may buhol-buhol na buhok, upang ang Panginoon (Pati) ay mapigil ang mga puwersang nagbibigkis sa mga daigdig.

Verse 15

जाता यदा कालिमकालकण्ठी जाता तदानीं विपुला जयश्रीः देवेतराणामजयस्त्वसिद्ध्या तुष्टिर्भवान्याः परमेश्वरस्य

Nang magpakita si Kālimā—ang maitim na kabiyak ni Nīlakaṇṭha—sa sandaling iyon ay sumibol ang masaganang luwalhati ng tagumpay. Ang mga hindi-deva (mga hukbong asura) ay natalo dahil nabigo ang kanilang mga layon; at si Bhavānī ay nalugod—gayundin si Parameśvara, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 16

जातां तदानीं सुरसिद्धसंघा दृष्ट्वा भयाद् दुद्रुवुर् अग्निकल्पाम् कालीं गरालंकृतकालकण्ठीम् उपेन्द्रपद्मोद्भवशक्रमुख्याः

Noon, nang makita si Kālikā na bagong sumilang—nagniningas na parang apoy, at ang maitim na lalamunan ay pinalamutian ng nakapanghihilakbot na kuwintas—ang mga pangkat ng Deva at Siddha ay tumakas sa takot, sa pangunguna nina Upendra (Viṣṇu), Padmodbhava (Brahmā), at Śakra (Indra).

Verse 17

तथैव जातं नयनं ललाटे सितांशुलेखा च शिरस्युदग्रा कण्ठे करालं निशितं त्रिशूलं करे करालं च विभूषणानि

Gayon din, isang mata ang nahayag sa noo; at sa tuktok ng ulo ay lumitaw ang mataas na guhit na tila puting sinag ng buwan. Sa lalamunan ay sumibol ang isang nakapanghihilakbot at matalim na trisula; at sa kamay ay lumitaw rin ang mga nakagigimbal na palamuti—mga tanda ng Panginoon bilang Pati, ang dakilang Tagapamahalang lampas sa lahat ng gapos (pāśa).

Verse 18

सार्धं दिव्यांबरा देव्याः सर्वाभरणभूषिताः सिद्धेन्द्रसिद्धाश् च तथा पिशाचा जज्ञिरे पुनः

Kasama ng Diyosa, na nagniningning sa banal na kasuotang makalangit at pinalamutian ng lahat ng hiyas, muling lumitaw ang mga Siddha—kasama ang mga dakilang Siddha—at sumilang din ang mga Piśāca. Sa gayon, sa paglawak ng paglikha sa ilalim ni Pati (Śiva) at Śakti, maging ang maseselang uri ng nilalang ay nahayag ayon sa sariling kalikasan at sa gapos ng karma (pāśa).

Verse 19

आज्ञया दारुकं तस्याः पार्वत्याः परमेश्वरी दानवं सूदयामास सूदयन्तं सुराधिपान्

Sa utos ng Pārvatī na iyon—ang Kataas-taasang Mahēśvarī—pinuksa ng Diyosa ang Dānava na si Dāruka, na nagpapahirap sa mga panginoon ng mga Deva. Kaya si Śakti, na laging kaisa ni Pati (Śiva), ay nag-ingat sa kaayusan ng sansinukob sa pag-alis ng puwersa ng pagkagapos (pāśa) na dumidiin sa mga banal na hukbo.

Verse 20

संरंभातिप्रसंगाद् वै तस्याः सर्वमिदं जगत् क्रोधाग्निना च विप्रेन्द्राः संबभूव तदातुरम्

O pinakamainam sa mga Brahmin, dahil sa matinding bugso ng kanyang nag-aalab na poot, ang buong daigdig na ito ay napighati—nasunog at nabalisa sa apoy ng galit.

Verse 21

भवो ऽपि बालरूपेण श्मशाने प्रेतसंकुले रुरोद मायया तस्याः क्रोधाग्निं पातुम् ईश्वरः

Maging si Bhava (Śiva), na nag-anyong sanggol, ay umiyak—sa sarili Niyang māyā—sa libingan na punô ng mga espiritu, upang ang Panginoon ay masipsip at mapawi ang apoy ng poot ng Kaniya (ng Diyosa).

Verse 22

तं दृष्ट्वा बालमीशानं मायया तस्य मोहिता उत्थाप्याघ्राय वक्षोजं स्तनं सा प्रददौ द्विजाः

Nang makita niya si Īśāna na lumilitaw bilang isang sanggol, nalinlang siya ng Kaniyang māyā. Inangat niya Siya, idinikit sa dibdib, at inialay ang gatas ng kaniyang suso—O mga pantas na dalawang-beses isinilang.

Verse 23

स्तनजेन तदा सार्धं कोपमस्याः पपौ पुनः क्रोधेनानेन वै बालः क्षेत्राणां रक्षको ऽभवत्

Noon, kasama ng gatas mula sa kaniyang suso, muli Niyang ininom ang poot niya. Sa mismong poot na iyon, ang bata ay naging tagapangalaga ng mga banal na pook—isang kṣetrapāla na nagbabantay sa nasasakupan ni Śiva.

Verse 24

मूर्तयो ऽष्टौ च तस्यापि क्षेत्रपालस्य धीमतः एवं वै तेन बालेन कृता सा क्रोधमूर्छिता

Maging para sa marunong na Kṣetrapāla ring iyon ay may walong nahayag na anyo. Sa ganitong paraan ginawa iyon ng bata; siya ay napaurong at napatamlay dahil sa poot.

Verse 25

कृतमस्याः प्रसादार्थं देवदेवेन ताण्डवम् संध्यायां सर्वभूतेन्द्रैः प्रेतैः प्रीतेन शूलिना

Upang igawad ang biyaya sa kaniya, isinayaw ng Diyos ng mga diyos ang Tāṇḍava sa dapithapon; at ang Panginoong may trident, nalulugod, ay sinamahan ng lahat ng pinuno ng mga bhūta at ng mga pangkat ng preta.

Verse 26

पीत्वा नृत्यामृतं शंभोर् आकण्ठं परमेश्वरी ननर्त सा च योगिन्यः प्रेतस्थाने यथासुखम्

Nang ininom hanggang lalamunan ang amrita ng sayaw ni Śambhu, ang Kataas-taasang Diyosa ay sumayaw; at ang mga yoginī man ay sumayaw nang payapa sa pook ng pagsusunog ng bangkay, tahanan ng mga espiritu.

Verse 27

तत्र सब्रह्मका देवाः सेन्द्रोपेन्द्राः समन्ततः प्रणेमुस्तुष्टुवुः कालीं पुनर्देवीं च पार्वतीम्

Doon, ang lahat ng mga diyos—kasama si Brahmā, at si Indra at Upendra (Viṣṇu) sa magkabilang panig—ay yumukod sa paggalang at nagpuri kay Kāḷī; at muli nilang pinapurihan ang Diyosa bilang Pārvatī.

Verse 28

एवं संक्षेपतः प्रोक्तं ताण्डवं शूलिनः प्रभोः योगानन्देन च विभोस् ताण्डवं चेति चापरे

Sa gayon, sa maikling sabi, naipahayag ang Tāṇḍava ng Panginoong may hawak ng trident. Ngunit may ilan ding tumatawag sa mismong sayaw na ito ng Panginoong lumalaganap sa lahat bilang “Tāṇḍava ng Yogic Bliss (Yogānanda).”