Adhyaya 16

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे पञ्चदशो ऽध्यायः व्यास उवाच न हिंस्यात् सर्वभूतानिनानृतं वावदेत् क्वचित् / नाहितं नाप्रियं वाक्यं न स्तेनः स्याद् कदाचन

Kaya nga, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa huling bahagi, nagwakas ang ikalabinlimang kabanata. Sinabi ni Vyāsa: “Huwag manakit ng alinmang nilalang; huwag magsalita ng kasinungalingan kailanman. Huwag magsambit ng salitang nakapipinsala, ni ng salitang kaaya-aya lamang; at huwag maging magnanakaw kailanman.”

Verse 2

तृणं वा यदि वा शाकं मृदं वा जलमेव वा / परस्यापहरञ्जन्तुर्नरकं प्रतिपद्यते

Maging isang talim ng damo, isang gulay, isang tipak ng lupa, o kahit tubig—sinumang nagnanakaw ng pag-aari ng iba ay nahuhulog sa impiyerno.

Verse 3

न राज्ञः प्रतिगृह्णीयान्न शूद्रपतितादपि / न चान्यस्मादशक्तश्च निन्दितान् वर्जयेद् बुधः

Ang marunong ay hindi dapat tumanggap ng handog mula sa hari, ni mula sa Śūdra, ni mula sa taong nalugmok sa wastong asal; ni mula sa sinumang nagbibigay na walang kakayahang magbigay nang ayon sa Dharma. Dapat iwasan ng may discernment ang mga handog mula sa mga kapintasanin.

Verse 4

नित्यं याचनको न स्यात् पुनस्तं नैव याचयेत् / प्राणानपहरत्येवं याचकस्तस्य दुर्मतिः

Huwag maging palaging namamalimos; at huwag ding paulit-ulit na humingi sa iisang tao. Sapagkat sa ganitong paraan, ang masamang-loob na namamalimos ay waring ninanakaw ang mismong hininga ng buhay ng taong iyon sa walang tigil na pag-asa at panggugulo.

Verse 5

न देवद्रव्यहारी स्याद् विशेषेण द्विजोत्तमः / ब्रह्मस्वं वा नापहरेदापद्यपि कदाचन

Ang pinakadakilang dalawang-ulit-na-isinilang ay huwag maging magnanakaw ng ari-ariang inialay sa mga diyos. At huwag kailanman, kahit sa oras ng matinding kagipitan, agawin ang pag-aari ng mga Brahmana.

Verse 6

न विषं विषमित्याहुर्ब्रह्मस्वं विषमुच्यते / देवस्वं चापि यत्नेन सदा परिहरेत् ततः

Sinasabi nilang ang karaniwang lason ay hindi ang pinakamasahol na lason; ang tinatawag na pinakanakamamatay na lason ay ang yaman ng Brahmana (kapag inagaw o inangkin). Kaya, sa sukdulang pag-iingat, laging iwasan din ang pagkuha ng ari-ariang para sa mga diyos.

Verse 7

पुष्पे शाक्रोदके काष्ठे तथा मूले फले तृणे / अदत्तादानमस्तेयं मनुः प्राह प्रजापतिः

Tungkol sa mga bulaklak, gulay, tubig, kahoy, gayundin sa mga ugat, bunga, at damo—ipinahayag ni Manu, ang Prajāpati, na ang pagkuha ng hindi ibinigay ay pagnanakaw; ang “asteya” (di-pagnanakaw) ay ang disiplina ng pag-iwas sa pagkuha ng hindi ipinagkaloob.

Verse 8

ग्रहीतव्यानि पुष्पाणि देवार्चनविधौ द्विजाः / नैकस्मादेव नियतमननुज्ञाय केवलम्

O mga dalawang-ulit-na-isinilang, sa paraan ng pagsamba sa Diyos, ang mga bulaklak ay dapat tipunin ayon sa tuntunin. Huwag kumuha nang palagian mula sa iisang lugar lamang nang hindi muna humihingi ng pahintulot.

Verse 9

तृणं काष्ठं फलं पुष्पं प्रकाशं वै हरेद् बुधः / धर्मार्थं केवलं विप्रा ह्यन्यथा पतितो भवेत्

Ang marunong ay maaaring kumuha ng damo, panggatong, prutas, bulaklak, at kaunting ilaw o panggatong para lamang sa dharma; O mga brāhmaṇa, kung gagawin sa ibang layon, siya’y nagiging nalugmok at napariwara.

Verse 10

तिलमुद्गयवादीनां मुष्टिर्ग्राह्या पथि स्थितैः / क्षुधार्तैर्नान्यथा विप्रा धर्मविद्भिरिति स्थितिः

Kapag ang mga naglalakbay ay pinahihirapan ng gutom sa daan, maaari lamang silang kumuha ng isang dakot ng linga, munggo, sebada at mga katulad—hindi hihigit pa. Ito ang itinakdang tuntunin, O mga brāhmaṇa, ayon sa nalalaman ng mga pantas sa dharma.

Verse 11

न धर्मस्यापदेशेन पापं कृत्वा व्रतं चरेत् / व्रतेन पापं प्रच्छाद्य कुर्वन् स्त्रीशूद्रदम्भनम्

Huwag gumawa ng kasalanan sa pagkukunwaring “dharma” at saka magpanata. At huwag ding, habang tumutupad ng panata, itago ang sariling sala at magsagawa ng mapagkunwaring panlilinlang—lalo na ang pagpapakitang-banal sa harap ng kababaihan at mga Śūdra.

Verse 12

प्रेत्येह चेदृशो विप्रो गर्ह्यते ब्रह्मवादिभिः / छद्मनाचरितं यच्च व्रतं रक्षांसि गच्छति

Ang ganitong brāhmaṇa, pagkamatay at maging dito sa buhay na ito, ay sinisisi ng mga nagpapahayag ng Brahman; at anumang panatang ginawa sa pagkukunwari ay napupunta sa mga rākṣasa—nagbubunga ng demonyong bunga, hindi ng banal na kapakinabangan.

Verse 13

अलिङ्गी लिङ्गिवेषेण यो वृत्तिमुपजीवति / स लिङ्गिनां हरेदेनस्तिर्यग्योनौ च जायते

Ang hindi tunay na renunciate ngunit nabubuhay sa pagsusuot ng anyo at kasuotan ng renunciate—siya’y nagnanakaw ng kabutihan ng mga tunay na ascetic; dahil sa kasalanang iyon, siya’y isinisilang din sa lahing hayop.

Verse 14

बैडालव्रतिनः पापा लोके धर्मविनाशकाः / सद्यः पतन्ति पापेषु कर्मणस्तस्य तत् फलम्

Ang mga makasalanang nagsasagawa ng “panatang tulad ng pusa”—mga mapagkunwari na sumisira sa dharma sa daigdig—ay agad na nahuhulog sa kasalanan; ganyan ang bunga ng gayong gawa.

Verse 15

पाषण्डिनो विकर्मस्थान् वामाचारांस्तथैव च / पञ्चरात्रान् पाशुपतान् वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत्

Huwag parangalan—kahit sa salita lamang—ang mga sektaryan at erehe, yaong nakatindig sa ipinagbabawal na gawa at mga sumusunod sa landas na kaliwa; gayundin, sa itinakdang pagsamba sa kontekstong ito, huwag ding magbigay-pugay sa mga tagasunod ng Pañcarātra o sa mga Pāśupata.

Verse 16

वेदनिन्दारतान् मर्त्यान् देवनिन्दारतांस्तथा / द्विजनिन्दारतांश्चैव मनसापि न चिन्तयेत्

Huwag kahit sa isip ay pagtuunan ang mga taong mortal na nalulugod sa paglapastangan sa Veda, nalulugod sa paglapastangan sa mga deva, at nalulugod din sa paglapastangan sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang).

Verse 17

याजनं योनिसंबन्धं सहवासं च भाषणम् / कुर्वाणः पतते जन्तुस्तस्माद् यत्नेन वर्जयेत्

Ang sinumang gumagawa ng (di-wastong) pamumuno sa paghahandog, nakikipag-ugnayang seksuwal/angkan, nakikipamuhay nang malapít, at nakikipag-usap nang matalik sa di-karapat-dapat ay nahuhulog mula sa katuwiran; kaya dapat itong iwasan nang may masusing pagsisikap.

Verse 18

देवद्रोहाद् गुरुद्रोहः कोटिकोटिगुणाधिकः / ज्ञानापवादो नास्तिक्यं तस्मात् कोटिगुणाधिकम्

Kung ihahambing sa paglapastangan sa mga deva, ang pagtataksil sa sariling guru ay milyon-milyong ulit na higit na mabigat. At ang paghamak sa tunay na kaalaman—ang ateistikong pagtanggi—ay muli pang milyon-milyong ulit na higit na mabigat kaysa roon.

Verse 19

गोभिश्च दैवतैर्विप्रैः कृष्या राजोपसेवया / कुलान्यकुलतां यान्ति यानि हीनानि धर्मतः

Sa pag-aalaga ng baka, paglilingkod sa mga diyos sa pamamagitan ng ritwal, pakikisama sa mga Brahmana, pagsasaka, at paglilingkod sa hari, maging ang mga angkang kulang sa dharma ay nawawalan ng dangal ng lahi at bumabagsak sa kalagayang “di-angkan” (walang kinikilalang lipi).

Verse 20

कुविवाहैः क्रियालोपैर्वेदानध्ययनेन च / कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च

Sa mga maling pag-aasawa, sa pagpapabaya sa mga itinakdang ritwal, sa hindi pag-aaral ng mga Veda, at sa paglabag laban sa mga Brahmana, ang mga angkan ay nahuhulog mula sa marangal na lahi tungo sa pagkasira at pagkababa.

Verse 21

अनृतात् पारदार्याच्च तथाभक्ष्यस्य भक्षणात् / अश्रौतधर्माचरणात् क्षिप्रं नश्यति वै कुलम्

Sa kasinungalingan, sa pangangalunya, sa pagkain ng ipinagbabawal, at sa pagsasagawa ng mga ritwal at asal na hindi pinahihintulutan ng Veda, ang isang angkan ay tunay na mabilis na napapahamak.

Verse 22

अश्रोत्रियेषु वै दानाद् वृषलेषु तथैव च / विहिताचारहीनेषु क्षिप्रं नश्यति वै कुलम्

Sa pagbibigay ng limos sa mga hindi sinanay sa Veda (aśrotriya), gayundin sa mga hamak o di-karapat-dapat (vṛṣala), at sa mga walang itinakdang asal at disiplina, ang isang angkan ay tunay na mabilis na nasisira.

Verse 23

नाधार्मिकैर्वृते ग्रामे न व्याधिबहुले भृशम् / न शूद्रराज्ये निवसेन्न पाषण्डजनैर्वृते

Huwag manirahan sa nayong napaliligiran ng mga di-matuwid; huwag din sa pook na labis na pinahihirapan ng sakit; huwag sa kahariang pinamumunuan ng isang Śūdra; at huwag sa lugar na pinaghaharian ng mga pāṣaṇḍa (mga sektang laban sa Veda).

Verse 24

हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्ये पूर्वपश्चिमयोः शुभम् / मुक्त्वा समुद्रयोर्देशं नान्यत्र निवसेद् द्विजः

Ang dwija (dalawang ulit na isinilang) ay nararapat manahan sa mapalad na lupain sa pagitan ng Himalaya at Vindhya, mula silangan hanggang kanluran; talikdan ang mga baybaying-dagat ng dalawang karagatan at huwag tumira sa ibang dako.

Verse 25

कृष्णो वा यत्र चरति मृगो नित्यं स्वभावतः / पुण्याश्च विश्रुता नद्यस्तत्र वा निवसेद् द्विजः

Ang dwija ay dapat manahan sa pook na likás na laging pinaglilibutan ng maitim na usa, o sa pook na dinadaluyan ng mga bantog at banal na ilog.

Verse 26

अर्धक्रोशान्नदीकूलं वर्जयित्वा द्विजोत्तमः / नान्यत्र निवसेत् पुण्यं नान्त्यजग्रामसन्निधौ

Ang pinakadakilang dwija ay dapat umiwas tumira sa loob ng kalahating krośa mula sa pampang ng ilog; at huwag ding manirahan sa ibang pook, kahit ituring na mapalad, kung ito’y malapit sa pamayanan ng mga antyaja (itinuturing na nasa labas ng varna).

Verse 27

न संवसेच्च पतितैर्न चण्डालैर्न पुक्कसैः / न मूर्खैर्नावलिप्तैश्च नान्त्यैर्नान्त्यावसायिभिः

Huwag makipamuhay nang malapit sa mga nalugmok (patita), ni sa mga caṇḍāla o pukkasa; ni sa mga hangal o mapagmataas; ni sa mga itinuturing na ‘outcast’ at sa mga nabubuhay sa hanapbuhay ng mga outcast.

Verse 28

एकशय्यासनं पङ्क्तिर्भाण्डपक्वान्नमिश्रणम् / याजनाध्यापने योनिस्तथैव सहभोजनम्

Ang pagsasalo sa iisang higaan o upuan, ang pag-upo sa iisang hanay sa pagkain, ang paghahalo ng nilutong pagkain at mga sisidlan, ang pagiging pari o guro na lumalampas sa ipinagbabawal na hangganan, at gayundin ang pagsasalo sa pagkain—lahat ng ito’y itinuturing na pinagmumulan ng di-wastong paghahalo.

Verse 29

सहाध्यायस्तु दशमः सहयाजनमेव च / एकादश समुद्दिष्टा दोषाः साङ्कर्यसंज्ञिताः

Ang ikasampu ay ang “sabayang pagbigkas” na maling pinaghahalo ang mga aralin, at gayundin ang “sabayang pagganap” na maling pinaghahalo ang mga tungkulin sa yajña. Ang labing-isang kamaliang ito ay binilang at sama-samang tinatawag na “saṅkarya”—kalituhan dahil sa paghahalo.

Verse 30

समीपे वा व्यवस्थानात् पापं संक्रमते नृणाम् / तस्मात् सर्वप्रयत्नेन साङ्कर्यं परिवर्जयेत्

Sa paglapit lamang—sa pagtayo o paninirahan nang malapit—maaaring kumalat ang kasalanan sa tao na parang nakahahawang sakit. Kaya sa lahat ng pagsisikap, iwasan ang “saṅkara”—mapaminsalang paghahalo na nagdudulot ng pagkalito sa dharma at asal.

Verse 31

एकपङ्क्त्युपविष्टा ये न स्पृशन्ति परस्परम् / भस्मना कृतमर्यादा न तेषां संकरो भवेत्

Yaong nakaupo sa iisang hanay ng kainan ngunit hindi nagkakadikit sa isa’t isa, at nagtatakda ng hangganan sa pamamagitan ng banal na abo (bhasma)—sa kanila ay hindi magkakaroon ng saṅkara, ang paghahalo.

Verse 32

अग्निना भस्मना चैव सलिलेनावसेकतः / द्वारेण स्तम्भमार्गेण षड्भिः पङ्क्तिर्विभिद्यते

Sa pamamagitan ng apoy, ng banal na abo, at ng pagwisik ng tubig; at gayundin sa pamamagitan ng pintuan at ng daanang nakahanay sa haligi—sa anim na paraang ito, ang hanay sa ritwal ay minamarkahan at hinihiwalay.

Verse 33

न कुर्याच्छुष्कवैराणि विवादं च न पैशुनम् / परक्षेत्रे गां धयन्तीं न चाचक्षीत कस्यचित् / न संवदेत् सूतके च न कञ्चिन्मर्मणि स्पृशेत्

Huwag lumikha ng tuyong pagkapoot na walang saysay; huwag makipagtalo at huwag manira o manlibak. Huwag ituro kaninuman ang bakang nagpapasuso sa guya sa bukid ng iba. Huwag makipag-usap sa panahon ng sūtaka (ritwal na karumihan), at huwag humipo kaninuman sa maselang o masakit na bahagi.

Verse 34

न सूर्यपरिवेषं वा नेन्द्रचापं शवाग्निकम् / परस्मै कथयेद् विद्वान् शशिनं वा कदाचन

Ang marunong ay hindi dapat magsiwalat sa iba—sa anumang oras—ng mga pangitain tulad ng halo sa araw, bahaghari, apoy ng bangkay (apoy sa pagsusunog), o maging ang buwan bilang masamang palatandaan.

Verse 35

न कुर्याद् बहुभिः सार्धं विरोधं बन्धुभिस्तथा / आत्मनः प्रतिकूलानि परेषां न समाचरेत्

Huwag makipagtalo sa marami, ni makipag-away kahit sa sariling kamag-anak. At huwag gawin sa kapwa ang bagay na hindi kanais-nais sa sarili.

Verse 36

तिथिं पक्षस्य न ब्रूयात् न नक्षत्राणि निर्दिशेत् / नोदक्यामभिभाषेत नाशुचिं वा द्विजोत्तमः

Ang pinakadakilang dwija ay hindi dapat magpahayag ng tithi o kalahating buwan, ni magturo ng mga bituin; at hindi dapat makipag-usap sa babaeng may regla, ni sa taong marumi sa ritwal.

Verse 37

न देवगुरुविप्राणां दीयमानं तु वारयेत् / न चात्मानं प्रशंसेद् वा परनिन्दां च वर्जयेत् / वेदनिन्दां देवनिन्दां प्रयत्नेन विवर्जयेत्

Huwag hadlangan ang anumang iniaalay sa mga deva, sa guro, o sa mga Brahmin. Huwag purihin ang sarili, at iwasan ang paninira sa kapwa. Sa masusing pagsisikap, umiwas sa paglapastangan sa Veda at sa mga diyos.

Verse 38

यस्तु देवानृषीन् विप्रान्वेदान् वा निन्दति द्विजः / न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा शास्त्रेष्विह मुनीश्वराः

Ngunit ang dwija na lumalapastangan sa mga deva, sa mga rishi, sa mga pantas na Brahmin, o sa Veda—O pinakadakila sa mga muni—ay walang natatagpuang pagtubos o pag-alis ng kasalanan para sa kanya sa mga śāstra rito.

Verse 39

निन्दयेद् वै गुरुं देवं वेदं वा सोपबृंहणम् / कल्पकोटिशतं साग्रं रौरवे पच्यते नरः

Tunay nga, sinumang manlait sa Guru, sa Diyos, o sa Veda kasama ang mga karugtong at mapagkakatiwalaang paliwanag nito, ang taong iyon ay ‘niluluto’ sa impiyernong Raurava sa loob ng sandaang koti na kalpa at higit pa.

Verse 40

तूष्णीमासीत निन्दायां न ब्रूयात् किञ्चिदुत्तरम् / कर्णौ पिधाय गन्तव्यं न चैतानवलोकयेत्

Kapag hinarap ang paninirang-puri, manatiling tahimik at huwag magsalita ng anumang tugon. Takpan ang mga tainga at lumayo, at huwag man lamang tumingin sa gayong mga tao.

Verse 41

वर्जयेद् वै रहस्यानि परेषां गूहयेद् बुधः / विवादं स्वजनैः सार्धं न कुर्याद् वै कदाचन

Ang marunong ay dapat umiwas sa pagbubunyag ng mga lihim at ingatan ang mga ipinagkatiwala ng iba. Huwag kailanman makipag-away o makipagtalo kasama ang sariling mga kamag-anak.

Verse 42

न पापं पापिनां ब्रूयादपापं वा द्विजात्तमाः / सतेनतुल्यदोषः स्यान्मिथ्या द्विर्देषवान् भवेत्

O pinakamainam sa mga ‘dalawang ulit na isinilang’: huwag ipagsigawan ang kasalanan ng mga makasalanan, ni huwag tawaging makasalanan ang walang sala. Ang gayong gawa ay may kapintasan na tulad ng pagnanakaw; at kung ito’y sa kasinungalingan, ang sala ay nagiging doble.

Verse 43

यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यश्रूणि रोदनात् / तानिपुत्रान् पशून्घ्निन्ति तेषां मिथ्याभिशंसिनाम्

Ang mga luhang pumapatak mula sa mga taong pinaratangan nang kasinungalingan habang sila’y umiiyak, ang mga iyon ay nagiging tagapuksa ng mga anak na lalaki at mga alagang hayop ng mga mapanirang-paratang.

Verse 44

ब्रिह्महत्यासुरापाने स्तेयगुर्वङ्गनागमे / दृष्टं विशोधनं वृद्धैर्नास्ति मिथ्याभिशंसने

Para sa pagpatay sa brahmana, pag-inom ng nakalalasing, pagnanakaw, at paglapit sa asawa ng guro, kinilala ng matatanda ang mga pag-aayuno at pagsisisi na nakapaglilinis. Ngunit para sa maling paratang (paninirang-puri), wala silang nakitang gayong paglilinis.

Verse 45

नेक्षेतोद्यन्तमादित्यं शशिनं चानिमित्ततः / नास्तं यान्तं न वारिस्थं नोपसृष्टं न मघ्यगम् / तिरोहितं वाससा वा नादर्शान्तरगामिनम्

Huwag titigan ang sumisikat na araw, ni ang buwan nang walang wastong dahilan; huwag ding tumingin sa araw habang lumulubog, kapag nasasalamin sa tubig, kapag may eklipse, o kapag nasa tapat ng tanghali; at huwag ding tumingin kapag natatakpan ng tela, o kapag nakikita sa salamin o sa anumang mapanimdim na ibabaw.

Verse 46

न नग्नां स्त्रियमीक्षेत पुरुषं वा कदाचन / न च मूत्रं पुरीषं वा न च संस्पृष्टमैथुनम् / नाशुचिः सूर्यसोमादीन् ग्रहानालोकयेद् बुधः

Huwag kailanman tumingin sa hubad na babae o hubad na lalaki. Huwag ding tumingin sa ihi o dumi, ni sa pakikipagtalik na nagaganap. Ang marunong, kapag nasa karumihan, ay hindi dapat tumingin sa Araw, sa Buwan, at sa iba pang mga graha (mga liwanag sa langit).

Verse 47

पतितव्यङ्गचण्डालानुच्छिष्टान् नावलोकयेत् / नाभिभाषेत च परमुच्छिष्टो वावगुण्ठितः

Huwag tumingin kahit man lamang sa mga nalugmok, may kapansanan, o sa isang caṇḍāla kapag sila’y nasa kalagayang ucchiṣṭa (karumihang dulot ng tirang pagkain). At huwag ding makipag-usap sa kanila—lalo na kung ang sarili ay nasa matinding karumihan, o kung nakatalukbong/nakatakip ayon sa ritwal ng karumihan.

Verse 48

न पश्येत् प्रेतसंस्पर्शं न क्रुद्धस्य गुरोर्मुखम् / न तैलोदकयोश्छायां न पत्नीं भोजने सति / नामुक्तबन्धनाङ्गां वा नोन्मत्तं मत्तमेव वा

Huwag tumingin sa taong nadungisan dahil sa pagdikit sa bangkay; huwag tumingin sa mukha ng guro kapag siya’y galit. Huwag tumingin sa sariling anino sa langis o sa tubig; huwag tumingin sa asawa habang kumakain. Huwag ding tumingin sa taong ang mga bahagi ng katawan ay nakagapos pa, ni sa baliw, ni sa lasing.

Verse 49

नाश्नीयात् भार्यया सार्धंनैनामीक्षेत चाश्नतीम् / क्षुवन्तीं जृम्भमाणां वा नासनस्थां यथासुखम्

Hindi dapat kumain na kasama ang asawa; ni huwag siyang titigan habang siya’y kumakain—gayundin kapag siya’y bumabahin o humihikab, o kapag siya’y nakaupo nang maluwag at panatag ayon sa kaginhawaan.

Verse 50

नोदके चात्मनो रूपं न कूलं श्वभ्रमेव वा / न लङ्घयेच्च मूत्रं वा नाधितिष्ठेत् कदाचन

Huwag tumingin sa sariling anino sa tubig; ni huwag tumapak sa pampang ng ilog o sa gilid ng hukay. Huwag lundagan ang ihi, at huwag kailanman tumayo sa ibabaw nito.

Verse 51

न शूद्राय मतिं दद्यात् कृशरं पायसं दधि / नोच्छिष्टं वा मधु घृतं न च कृष्णाजिनं हविः

Huwag ipagkaloob sa isang Śūdra ang banal na payo (lihim na turo); ni huwag siyang bigyan ng kṛśara (kaning may munggo), pāyasa (kaning-gatas), o dadhi (yogurt/curd). Huwag ding ibigay ang tira-tirang pagkain, pulot o ghee; at huwag ibigay ang balat ng itim na antelope o havis (handog sa yajña).

Verse 52

न चैवास्मै व्रतं दद्यान्न च धर्मं वदेद् बुधः / न च क्रोधवशं गच्छेद् द्वेषं रागं च वर्जयेत्

Ang marunong ay hindi dapat magtakda ng vrata (banal na panata) para sa gayong tao, ni magturo sa kanya ng dharma (banal na tungkulin). Huwag kumilos sa ilalim ng galit; talikdan ang poot at ang pagkakapit ng pagnanasa.

Verse 53

लोभं दम्भं तथा यत्नादसूयां ज्ञानकुत्सनम् / ईर्ष्यां मदं तथा शोकं मोहं च परिवर्जयेत्

Sa masusing pagsisikap, talikdan ang kasakiman at pagkukunwari; ang masamang-loob at paghamak sa tunay na kaalaman. Gayundin, iwaksi ang inggit, kapalaluan, dalamhati, at kamangmangan (moha).

Verse 54

न कुर्यात् कस्यचित् पीडां सुतं शिष्यं च ताडयेत् / न हीनानुपसेवेत न च तीक्ष्णमतीन् क्वचित्

Huwag magdulot ng pagdurusa sa sinuman. Kahit sa pagdidisiplina sa anak o sa mag-aaral, huwag manakit hanggang maging kalupitan. Huwag makisama sa mga mababa ang pag-iisip, at huwag ding makipag-ugnayan sa may talinong matalim at mapanugat ang salita.

Verse 55

नात्मानं चावमन्येत दैन्यं यत्नेन वर्जयेत् / न विशिष्टानसत्कुर्यात् नात्मानं वा शपेद् बुधः

Huwag hamakin ang sarili; sikaping iwasan ang diwang lugmok at kaawa-awa. Ang marunong ay hindi dapat magwalang-galang sa nakahihigit, at hindi rin dapat sumpain ang sarili.

Verse 56

न नखैर्विलिखेद् भूमिं गां च संवेशयेन्न हि / न नदीषु नदीं ब्रूयात् पर्वतेषु च पर्वतान्

Huwag kamutin o gasgasin ang lupa gamit ang mga kuko, at huwag ding piliting ikulong ang baka. Huwag banggitin ang pangalan ng ilog habang nasa ilog, at huwag magsalita tungkol sa bundok habang nasa kabundukan.

Verse 57

आवासे भोजने वापि न त्यजेत् हसयायिनम् / नावगाहेदपो नग्नो वह्निं नातिव्रजेत् पदा

Sa tuluyan man o sa pagkain, huwag iwan ang kasamang nasa ilalim ng iyong pag-aaruga. Huwag lumusong sa tubig nang hubad, at huwag tumapak o lumampas sa apoy.

Verse 58

शिरो ऽभ्यङ्गावशिष्टेन तैलेनाङ्गं न लेपयेत् / न सर्पशस्त्रैः क्रीडेत स्वानि खानि न संस्पृशेत् / रोमाणि च रहस्यानि नाशिष्टेन सह व्रजेत्

Huwag ipahid sa katawan ang langis na natira matapos pahiran ang ulo. Huwag maglaro sa mga sandata, at huwag hawakan ang sariling mga butas ng katawan. Huwag maglakad na may dalang tirang pagkain na marumi, at huwag lihim na gumawa ng di-malinis na gawain gaya ng pagbunot ng balahibo sa katawan nang walang kalinisan.

Verse 59

न पाणिपादवाङ्नेत्रचापल्यं समुपाश्रयेत् / न शिश्नोदरचापल्यं न च श्रवणयोः क्वचित्

Huwag magpakalunod sa pagkabalisa ng mga kamay, paa, pananalita, o mga mata; ni huwag magbigay-daan sa pabagu-bagong pita ng ari o ng tiyan; at huwag hayaang gumala ang mga tainga saanman.

Verse 60

न चाङ्गनखवादं वै कुर्यान्नाञ्जलिना पिबेत् / नाभिहन्याज्जलं पद्भ्यां पाणिना वा कदाचन

Huwag kamutin ang katawan o kiskisin ang mga kuko; at huwag uminom ng tubig mula sa mga palad na nakasalo. Huwag kailanman hampasin o wisikan ang tubig gamit ang paa, ni gamit ang kamay sa anumang oras.

Verse 61

न शातयेदिष्टकाभिः फलानि न फलेन च / न म्लेच्छभाषां शिक्षेत नाकर्षेच्च पदासनम्

Huwag pabagsakin ang mga bunga sa pamamagitan ng mga ladrilyo, ni sa pamamagitan ng ibang bunga. Huwag pag-aralan ang pananalita ng mga mleccha (di-dalisay na wika), at huwag kaladkarin ang tuntungan ng paa o upuan.

Verse 62

न भेदनमवस्फोटं छेदनं वा विलेखनम् / कुर्याद् विमर्दनं धीमान् नाकस्मादेव निष्फलम्

Ang marunong ay huwag magpabiyak, humampas, magputol, o magkayod; ni huwag kuskusin nang marahas. Huwag kumilos nang padalus-dalos na magpapawalang-bisa sa bunga ng ritwal.

Verse 63

नोत्सङ्गेभक्षयेद् भक्ष्यं वृथा चेष्टां च नाचरेत् / न नृत्येदथवा गायेन्न वादित्राणि वादयेत्

Huwag kainin ang pagkain habang nasa kandungan o hita; at huwag gumawa ng mga kilos na walang saysay. Huwag sumayaw o umawit, at huwag tumugtog ng mga instrumento nang pabiro at walang pagpipigil.

Verse 64

न संहताभ्यां पाणिभ्यां कण्डूयेदात्मनः शिरः / न लौकिकैः स्तवैर्देवांस्तोषयेद् बाह्यजैरपि

Huwag kamutin ang sariling ulo gamit ang dalawang palad na magkadikit; at huwag ding subukang palugdan ang mga diyos sa pamamagitan ng makamundong papuri o mga gawaing panlabas lamang.

Verse 65

नाक्षैः क्रीडेन्न धावेत नाप्सु विण्मूत्रमाचरेत् / नोच्छिष्टः संविशेन्नित्यं न नग्नः स्नानमाचरेत्

Huwag maglaro ng sugal na dice, at huwag magtakbo-takbo nang walang pagpipigil; huwag dumumi o umihi sa tubig. Huwag kailanman mahiga habang marumi pa dahil sa tira-tirang pagkain, at huwag maligo nang hubo’t hubad.

Verse 66

न गच्छेन्न पठेद् वापि न चैव स्वशिरः स्पृशेत् / न दन्तैर्नखरोमाणि छिन्द्यात् सुप्तं न बोधयेत्

Huwag maglakad-lakad o bumigkas ng mga banal na teksto kapag nasa di-wastong kalagayan; at huwag hawakan ang sariling ulo nang walang paggalang. Huwag kagatin at putulin ang kuko o buhok gamit ang ngipin, at huwag gisingin ang natutulog.

Verse 67

न बालातपमासेवेत् प्रेतधूमं विवर्जयेत् / नैकः सुप्याच्छून्यगृहे स्वयं नोपानहौ हरेत्

Huwag ilantad ang sarili sa matinding sikat ng araw; iwasan ang usok mula sa pagsusunog ng bangkay. Huwag matulog mag-isa sa bahay na walang laman, at huwag alisin ang sariling panyapak nang mag-isa.

Verse 68

नाकारणाद् वा निष्ठीवेन्न बाहुभ्यां नदीं तरेत् / न पादक्षालनं कुर्यात् पादेनैव कदाचन

Huwag dumura nang walang wastong dahilan. Huwag tumawid ng ilog sa paglangoy gamit lamang ang mga braso. Huwag kailanman hugasan ang isang paa gamit ang kabilang paa.

Verse 69

नाग्नौ प्रतापयेत् पादौ न कांस्ये धावयेद् बुधः / नाभिप्रासरयेद् देवं ब्राह्मणान् गामथापि वा / वाय्वग्निगुरुविप्रान् वा सूर्यं वा शशिनं प्रति

Ang marunong ay hindi dapat magpainit ng paa sa apoy, ni maghugas ng paa sa sisidlang tanso. Huwag ilawit ang paa patungo sa Diyos, sa mga Brahmana, o kahit sa baka—ni patungo sa hangin, apoy, guro, mga pantas na Brahmana, sa araw o sa buwan.

Verse 70

अशुद्धः शयनं यानं स्वाध्यायं स्नानवाहनम् / बहिर्निष्क्रमणं चैव न कुर्वोत कथञ्चन

Kapag ang tao ay marumi o hindi dalisay, huwag kailanman humiga upang matulog, sumakay o maglakbay, magsagawa ng svādhyāya (pagbigkas ng Veda), maligo, umakyat sa sasakyan, o kahit lumabas ng bahay.

Verse 71

स्वप्नमध्ययनं स्नानमुद्वर्तं भोजनं गतिम् / उभयोः संध्ययोर्नित्यं मध्याह्ने चैव वर्जयेत्

Dapat laging iwasan ang pagtulog, pag-aaral, pagligo, pagkuskos ng katawan (sa pulbos o langis), pagkain, at paglalakad na di kailangan—sa dalawang sandhyā (bukang-liwayway at dapithapon), at gayundin sa tanghaling-tapat.

Verse 72

न स्पृशेत् पाणिनोच्छिष्टो विप्रोगोब्राह्मणानलान् / न चासनं पदा वापि न देवप्रतिमां स्पृशेत्

Ang Brahmana na ang kamay ay nadungisan ng tira-tirang pagkain ay hindi dapat humawak sa baka, sa kapwa Brahmana, o sa apoy; huwag ding tapakan o hipuin ng paa ang upuan, at huwag hipuin ang larawan o rebulto ng Diyos.

Verse 73

नाशुद्धो ऽग्निं परिचरेन्न देवान् कीर्तयेदृषीन् / नावगाहेदगाधाम्बु धारयेन्नानिमित्ततः

Kapag hindi dalisay, huwag maglingkod sa banal na apoy, huwag sumamba sa mga deva, at huwag bigkasin ang mga pangalan ng mga ṛṣi. Huwag ding lumusong sa malalim na tubig, at huwag mag-ayuno nang walang wastong dahilan.

Verse 74

न वामहस्तेनोद्धत्य पिबेद् वक्त्रेण वा जलम् / नोत्तरेदनुपस्पृश्य नाप्सु रेतः समुत्सृजेत्

Huwag uminom ng tubig na iniahon gamit ang kaliwang kamay, ni uminom sa paraang idinidikit ang bibig nang tuwiran sa tubig. Huwag dumumi nang hindi muna humahawak sa tubig para sa paglilinis, at huwag magpalabas ng semilya sa tubig.

Verse 75

अमेध्यलिप्तमन्यद् वा लोहितं वा विषाणि वा / व्यतिक्रमेन्न स्त्रवन्तीं नाप्सु मैथुनमाचरेत् / चैत्यं वृक्षं न वै छिन्द्यान्नाप्सु ष्ठीवनमाचरेत्

Huwag lumampas o tumapak sa anumang nabahiran ng karumihan, ni sa dugo, ni sa sungay. Huwag lumampas sa babaeng may regla, at huwag makipagtalik sa tubig. Huwag putulin ang punong nakatalaga sa dambanang caitya, at huwag dumura sa tubig.

Verse 76

नास्थिभस्मकपालानि न केशान्न च कण्टकान् / तुषाङ्गारकरीषं वा नाधितिष्ठेत् कदाचन

Huwag kailanman tumapak sa mga buto, abo, o bungo; ni sa buhok o tinik; ni sa ipa, baga na nagliliyab, o dumi.

Verse 77

न चाग्निं लङ्घयेद् धीमान् नोपदध्यादधः क्वचित् / न चैनं पादतः कुर्यान्मुखेन न धमेद् बुधः

Ang marunong ay hindi dapat lumundag o lumampas sa banal na apoy, at huwag maglagay ng anuman sa ilalim nito kailanman. Huwag itong tratuhin sa pamamagitan ng paa; ang may pag-unawa ay huwag hipan ang apoy gamit ang bibig.

Verse 78

न कूपमवरोहेत नावेक्षेताशुचिः क्वचित् / अग्नौ न च क्षिपेदग्निं नाद्भिः प्रशमयेत् तथा

Huwag bumaba sa balon, at ang marumi o di-dalisay ay huwag tumingin sa loob nito kailanman. Huwag maghagis ng anuman sa apoy, at huwag ding patayin ang apoy sa pamamagitan ng tubig sa gayong paraan.

Verse 79

सुहृन्मरणमार्तिं वा न स्वयं श्रावयेत् परान् / अपण्यं कूटपण्यं वा विक्रये न प्रयोजयेत्

Hindi nararapat na ikaw mismo ang magbalita sa iba tungkol sa pagkamatay o pagdurusa ng isang kaibigang malapit. Ni hindi rin dapat makipagkalakalan sa bagay na di dapat ipagbili, o magbenta ng huwad at mapanlinlang na kalakal.

Verse 80

न वह्निं मुखनिश्वासैर् ज्वालयेन्नाशुचिर्बुधः / पुण्यस्थानोदकस्थाने सीमान्तं वा कृषेन्न तु

Ang marunong na hindi pa malinis ay hindi dapat magsindi ng apoy sa pag-ihip ng bibig. At hindi rin dapat mag-araro sa banal na pook, sa bukal o pinagkukunan ng tubig ng sagradong lugar, o sa mismong hangganan ng lupa.

Verse 81

न भिन्द्यात् पूर्वसमयमभ्युपेतं कदाचन / परस्परं पशून् व्यालान् पक्षिणो नावबोधयेत्

Huwag kailanman sirain ang naunang kasunduang tinanggap na. At huwag udyukan ang mga hayop—baka, mababangis na nilalang, o mga ibon—na magsagupaan laban sa isa’t isa.

Verse 82

परबाधं न कुर्वोत जलवातातपादिभिः / कारयित्वा स्वकर्माणि कारून् पश्चान्न वञ्चयेत् / सायंप्रातर् गृहद्वारान् भिक्षार्थं नावघट्टयेत्

Huwag manakit ng kapwa sa maling paggamit ng tubig, hangin, init, sikat ng araw, at iba pa. Kapag ipinagawa na sa mga manggagawa ang nararapat na gawain, huwag silang dayain pagkatapos. At huwag ding maglibot sa dapithapon at bukang-liwayway na kumakatok sa mga pintuan upang mamalimos.

Verse 83

बहिर्माल्यं बहिर्गन्धं भार्यया सह भोजनम् / विगृह्य वादं कुद्वारप्रवेशं च विवर्जयेत्

Iwasan ang pagsusuot ng kuwintas na bulaklak at pabango upang magpasikat sa labas; iwasan ang pagkain kasama ang asawa sa paraang nag-aanyaya ng di-kagandahang-asal; iwasan ang pakikipagtalo at pag-aaway; at iwasan ang pagpasok sa di-wastong pintuan o sa mga lihim na daanan.

Verse 84

न खादन्ब्राह्मणस्तिष्ठेन्न जल्पेद् वा हसन् बुधः / स्वमग्निं नैव हस्तेन स्पृशेन्नाप्सु चिरं वसेत्

Ang Brāhmaṇa ay hindi dapat manatiling nakatayo habang kumakain; ang marunong ay hindi dapat dumaldal o tumawa sa gayong sandali. Huwag niyang hipuin ng kamay ang sariling banal na apoy, at huwag manatili sa tubig nang napakatagal.

Verse 85

न पक्षकेणोपधमेन्न शूर्पेण न पाणिना / मुखे नैव धमेदग्निं मुखादग्निरजायत

Huwag paypayan ang apoy gamit ang pakpak, ang bilao, o ang kamay. Huwag ding hipan ang apoy gamit ang bibig, sapagkat sinasabing ang apoy ay isinilang mula sa bibig.

Verse 86

परस्त्रियं न भाषेत नायाज्यं याजयेद् द्विजः / नैकश्चरेत् सभां विप्रः समवायं च वर्जयेत्

Ang dalawang-ulit na isinilang ay hindi dapat makipag-usap sa asawa ng iba; ni dapat magpaganap ang Brāhmaṇa ng yajña para sa taong hindi karapat-dapat. Ang pantas na Brāhmaṇa ay hindi dapat pumasok mag-isa sa kapulungan, at dapat iwasan ang mga pagtitipong may paksyon at lihim na sabwatan.

Verse 87

न देवायतनं गच्छेत् कदाचिद् वाप्रदक्षिणम् / न वीजयेद् वा वस्त्रेण न देवायतने स्वपेत्

Huwag kailanman umikot (pradakṣiṇa) sa templo sa paraang di nararapat. Huwag magpaypay gamit ang tela, at huwag matulog sa loob ng bakuran ng templo.

Verse 88

नैको ऽध्वानं प्रपद्येत नाधार्मिकजनैः सह / न व्याधिदूषितैर्वापि न शूद्रैः पतितेन वा

Huwag maglakbay nang mag-isa, at huwag makisama sa mga taong salungat sa dharma. Huwag ding sumama sa mga nadungisan ng karamdaman, ni sa isang Śūdra na nalugmok at itinakwil.

Verse 89

नोपानद्वर्जितो वाथ जलादिरहितस्तथा / न रात्रौ नारिणा सार्धं न विना च कमण्डलुम् / नाग्निगोब्राह्मणादीनामन्तरेण व्रजेत् क्वचित्

Huwag lumakad nang walang sandalyas, ni walang dalang tubig at iba pang kailangan. Huwag maglakbay sa gabi, huwag sumama sa isang babae, at huwag umalis nang walang kamaṇḍalu (banga ng banal na tubig). Huwag kailanman magtungo saanman na may pagwawalang-galang sa sagradong apoy, sa mga baka, sa mga brāhmaṇa, at sa iba pang iginagalang na nilalang.

Verse 90

न वत्सतन्त्रीं विततामतिक्रामेत् क्वचिद् द्विजः / न निन्देद् योगिनः सिद्धान् व्रतिनो वायतींस्तथा

Ang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay huwag kailanman lumampas sa lubid na nakalatag bilang hangganan. At huwag niyang hamakin ang mga yogin, ang mga siddha na ganap, ang mga tagapag-ingat ng panata, at ang mga yati na mga mapagpakumbabang asceta.

Verse 91

देवतायतनं प्राज्ञो देवानां चैव सत्रिणाम् / नाक्रामेत् कामतश्छायां ब्राह्मणानां च गोरपि

Ang marunong ay huwag magwawalang-galang sa tahanan ng mga diyos (templo), ni sa mga banal na pook ng mga deva at ng mga nagsasagawa ng handog na sakripisyo. At huwag, dahil lamang sa kapritso, tumapak sa anino ng isang brāhmaṇa, o kahit sa anino ng isang baka.

Verse 92

स्वां तु नाक्रमयेच्छायां पतिताद्यैर्न रोगिभिः / नाङ्गारभस्मकेशादिष्वधितिष्ठेत् कदाचन

Huwag pahintulutang tapakan ang sariling anino ng mga nalugmok (patita) at mga tulad nila, ni ng mga maysakit. At huwag kailanman tumayo sa baga, abo, buhok, at iba pang natitirang marumi na kahalintulad.

Verse 93

वर्जयेन्मार्जनीरेणुं स्नानवस्त्रघचोदकम् / न भक्षयेदभक्ष्याणि नापेयं च पिबेद् द्विजः

Ang dvija ay dapat umiwas sa alikabok na nalilikha sa pagwawalis, at sa tubig na nagamit na sa pagligo at paglalaba. Huwag niyang kainin ang ipinagbabawal kainin, at huwag din niyang inumin ang ipinagbabawal inumin.