Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुर्दशो ऽध्यायः व्यास उवाच वेदं वेदौ तथा वेदान् वेदान् वा चतुरो द्विजाः / अधीत्य चाधिगम्यार्थं ततः स्नायाद् द्विजोत्तमः

Sa ganito, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa huling bahagi, nagwakas ang ika-labing-apat na kabanata. Wika ni Vyāsa: Matapos pag-aralan ang isang Veda, o dalawa, o ang mga Veda—maging ang apat—kapag naunawaan ng pinakamainam na dwija ang diwa nito, saka siya dapat magsagawa ng paliligo ng paglilinis (snāna).

Verse 2

गुरवे तु वरं दत्त्वा स्नायीत तदनुज्ञया / चीर्णव्रतो ऽथ युक्तात्मा सशक्तः स्नातुमर्हति

Una, maghandog muna sa guro ng nararapat na kaloob (dakṣiṇā), at saka magsagawa ng pangwakas na paliligo ayon sa pahintulot ng guro. Pagkatapos, kapag natapos nang wasto ang panata, may disiplina ang isip at may pagpipigil-sa-sarili, at may lakas ang katawan, saka siya karapat-dapat sa snāna bilang ritwal ng pagwawakas.

Verse 3

वैणवीं धारयेद् यष्टिमन्तर्वासस्तथोत्तरम् / यज्ञोपवीतद्वितयं सोदकं च कमण्डलुम्

Dapat siyang magdala ng tungkod na yari sa veṇu (kawayan/tambo), magsuot ng panloob na kasuotan at pang-itaas na tela, magtaglay ng dalawang sagradong sinulid (yajñopavīta), at magbitbit ng kamaṇḍalu, ang banga ng tubig na puno ng tubig.

Verse 4

छत्रं चोष्णीषममलं पादुके चाप्युपानहौ / रौक्मे च कुण्डले वेदं कृत्तकेशनखः शुचिः

May payong at malinis na putong, nakasuot ng sandalyas at sapatos, at may gintong hikaw—nakapag-aral ng Veda, ginupit ang buhok at mga kuko, at nananatiling dalisay—dapat siyang mamuhay ayon sa dharma.

Verse 5

स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्याद् बहिर्माल्यं न धारयेत् / अन्यत्रकाञ्चनाद् विप्रोनरक्तां बिभृयात् स्त्रजम्

Ang isang brāhmaṇa ay dapat laging nakatuon sa svādhyāya (banal na pag-aaral sa sarili). Huwag siyang magsuot ng kuwintas na bulaklak sa labas para magpakitang-tao; at maliban sa ginto na pinahihintulutan, hindi nararapat sa brāhmaṇa ang pulang garland.

Verse 6

शुक्लाम्बरधरो नित्यं सुगन्धः प्रियदर्शनः / न जीर्णमलवद्वासा भवेद् वै विभवे सति

Dapat siyang laging magsuot ng malinis na puting kasuotan, maging mabango at kaaya-ayang pagmasdan; at kung may kakayahan, huwag na huwag magsuot ng damit na luma o marumi.

Verse 7

न रक्तमुल्बणं चान्यधृतं वासो न कुण्डिकाम् / नोपानहौ स्त्रजं चाथ पादुके च प्रयोजयेत्

Huwag magsuot ng matingkad na pulang kasuotan, ni ng damit na dati nang sinuot ng iba; at huwag ding gumamit ng kundikā, ang sisidlang tubig. Gayundin, sa pagtalimang ito ay huwag gumamit ng sapin sa paa, kuwintas na bulaklak, o mga sandalyas na pādukā.

Verse 8

उपवीतमलङ्कारं दर्भान् कृष्णाजिनानि च / नापसव्यं परीदध्याद् वासो न विकृतं वसेत्

Dapat niyang isuot ang upavīta, ang banal na sinulid, at ang mga itinakdang gamit sa ritwal—darbha na damo at balat ng itim na antelope. Huwag niyang isuot ang banal na sinulid nang pabaligtad (di-mapalad), at huwag magsuot ng damit na baluktot, di-angkop, o magulo ang pagkakasuot.

Verse 9

आहरेद् विधिवद् दारान् सदृशानात्मनः शुभान् / रूपलक्षणसंयुक्तान् योनिदोषविवर्जितान्

Dapat siyang, ayon sa wastong ritwal, kumuha ng asawang mapalad at angkop sa kanya—may magandang anyo at mabubuting palatandaan, at walang kapintasan sa angkan.

Verse 10

अमातृगोत्रप्रभवामसमानर्षिगोत्रजाम् / आहरेद् ब्राह्मणो भार्यां शीलशौचसमन्विताम्

Ang isang Brahmana ay dapat kumuha ng asawang hindi mula sa angkan ng kanyang ina at hindi rin kabilang sa kaparehong gotra, ang linya ng ṛṣi; siya’y dapat may mabuting asal at kadalisayan.

Verse 11

ऋतुकालाभिगामी स्याद् यावत् पुत्रो ऽभिजायते / वर्जयेत् प्रतिषिद्धानि प्रयत्नेन दिनानि तु

Ang maybahay ay dapat lumapit sa asawa sa panahon ng pagkamayabong hanggang sa maisilang ang isang anak na lalaki; at masikap niyang iwasan ang mga araw na tiyak na ipinagbabawal.

Verse 12

षष्ठ्यष्टमीं पञ्चदशीं द्वादशीं च चतुर्दशीम् / ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं तद्वज्जन्मत्रयाहनि

Sa ika-6 at ika-8 na araw ng buwan, sa ika-15, ika-12, at ika-14 din, dapat laging panatilihin ang brahmacarya (pagpipigil at kalinisan); gayundin sa tatlong araw na kaugnay ng sariling kapanganakan.

Verse 13

आदधीतावसथ्याग्निं जुहुयाज्जातवेदसम् / व्रतानि स्नातको नित्यं पावनानि च पालयेत्

Matapos itatag ang banal na apoy ng tahanan, dapat siyang maghandog ng mga alay kay Jātavedas (Agni). Ang snātaka, yaong nakatapos ng pag-aaral ng Veda, ay dapat araw-araw tumupad sa mga panatang nagpapadalisay at mga disiplina.

Verse 14

वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्यादतन्द्रितः / अकुर्वाणः पतत्याशु नरकानतिभीषणान्

Dapat laging gawin, nang walang kapabayaan, ang sariling tungkulin ayon sa itinatakda ng Veda. Ang hindi gumagawa nito ay mabilis na mahuhulog sa mga impiyernong lubhang kakila-kilabot.

Verse 15

अब्यसेत् प्रयतो वेदं महायज्ञान् न हापयेत् / कुर्याद् गृह्याणि कर्माणि संध्योपासनमेव च

Sa pagpipigil sa sarili at kadalisayan, dapat pag-aralan ang Veda at huwag pabayaan ang mga dakilang yajña; gawin din ang mga ritwal sa tahanan at, higit sa lahat, ang pagsamba sa sandhyā sa bukang-liwayway at dapithapon.

Verse 16

सख्यं समाधैकैः कुर्यादुपेयादीश्वरं सदा / दैवतान्यपि गच्छेत कुर्याद् भार्याभिपोषणम्

Sa mga pangunahing nakatuon sa samādhi, makipagkaibigan; at laging lumapit at manalig sa Panginoon, si Īśvara. Maaari ring dumalaw sa mga diyos para sa nararapat na pagsamba; at dapat tustusan at alagaan nang wasto ang asawa.

Verse 17

न धर्मं ख्यापयेद् विद्वान् न पापं गूहयेदपि / कुर्वोतात्महितं नित्यं सर्वभूतानिकम्पकः

Ang marunong ay hindi dapat ipangalandakan ang sariling kabutihan, ni itago ang kasamaan. Lagi siyang kumilos para sa tunay na kapakinabangan ng sarili, na may habag sa lahat ng nilalang.

Verse 18

वयसः कर्मणोर्ऽथस्य श्रुतस्याभिजनस्य च / वेषवाग्बुद्धिसारूप्यमाचरन् विचरेत् सदा

Dapat laging kumilos na may kaangkupan—sa pananamit, pananalita, at pag-unawa—ayon sa edad, hanapbuhay at tungkulin, kakayahang yaman, natamong pag-aaral, at pinagmulan ng angkan.

Verse 19

श्रुतिस्मृत्युदितः सम्यक् साधुभिर्यश्च सेवितः / तमाचारं निषेवेत नेहेतान्यत्र कर्हिचित्

Dapat tapat na sundin ang wastong asal na malinaw na itinuro ng Śruti at Smṛti at isinasagawa ng mga banal. Sa bagay na ito, huwag kailanman lumihis sa ibang landas dito.

Verse 20

येनास्य पितरो याता येन याताः पितामहाः / तेन यायात् सतां मार्गं तेन गच्छन् न रिष्यति

Sa daang dinaanan ng mga ninuno at ng mga lolo sa tuhod—sa daang iyon din dapat lumakad sa landas ng mga matuwid; sa paglakad doon, hindi siya mapapahamak.

Verse 21

नित्यं स्वाध्यायशीलः स्यान्नित्यं यज्ञोपवीतवान् / सत्यवादी जितक्रोधो ब्रह्मभूयाय कल्पते

Dapat siyang laging masigasig sa banal na pag-aaral (svādhyāya), laging may suot na sagradong sinulid (yajñopavīta); tapat sa salita at nagwagi sa galit—ang gayong tao ay karapat-dapat sa brahmahood, ang kalagayang kay Brahman.

Verse 22

संध्यास्नानपरो नित्यं ब्रह्मयज्ञुपरायणः / अनसूयी मृदुर्दान्तो गृहस्थः प्रेत्य वर्धते

Ang maybahay na laging nakatuon sa mga ritong Sandhyā at sa paglilinis na pagligo, matatag sa Brahma-yajña (pag-aaral at pagbigkas ng banal na kaalaman), walang inggit, maamo at may pagpipigil-sa-sarili—pagkaraan ng kamatayan ay uunlad at makakamit ang mas mataas na kagalingan.

Verse 23

वीतरागभयक्रोधो लोभमोहविवर्जितः / सावित्रीजाप्यनिरतः श्राद्धकृन्मुच्यते गृही

Ang maybahay na malaya sa pagkapit, takot, at galit; tumalikod sa kasakiman at pagkalito; matatag sa japa ng Sāvitrī (Gāyatrī); at nagsasagawa ng mga ritong śrāddha—ang gayong gṛhastha ay napapalaya sa gapos at kasalanan.

Verse 24

मातापित्रोर्हिते युक्तो गोब्राह्मणहिते रतः / दान्तो यज्वा देवभक्तो ब्रह्मलोके महीयते

Ang taong nakatuon sa kapakanan ng ina at ama, nagagalak sa ikabubuti ng mga baka at ng mga Brahmin, may pagpipigil-sa-sarili, tagaganap ng mga yajña at deboto ng mga diyos—siya’y pinararangalan sa Brahmaloka, daigdig ni Brahman.

Verse 25

त्रिवर्गसेवी सततं देवतानां च पूजनम् / कुर्यादहरहर्नित्यं नमस्येत् प्रयतः सुरान्

Ang taong nakatuon sa trivarga (dharma, artha, kāma) ay dapat laging magsagawa ng pagsamba sa mga diyos; araw-araw na walang palya, dapat siyang yumukod at magbigay-galang sa mga sura nang may disiplina at pag-iingat ng loob.

Verse 26

विभागशीलः सततं क्षमायुक्तो दयालुकः / गृहस्थस्तु समाख्यातो न गृहेण गृही भवेत्

Ang tunay na maybahay (gṛhastha) ay yaong laging may hilig sa makatarungang pamamahagi, may pagtitiis (kṣamā) at habag; bagama’t naninirahan sa tahanan, huwag maging taong inaangkin ng tahanan.

Verse 27

क्षमा दया च विज्ञानं सत्यं चैव दमः शमः / अध्यात्मनिरतं ज्ञानमेतद् ब्राह्मणलक्षणम्

Pagtitiis (kṣamā), habag, malinaw na pag-unawa (vijñāna), katotohanan, pagpipigil-sa-sarili (dama), kapayapaang-loob (śama), at kaalamang nakatuon sa Kataas-taasang Sarili—ito ang mga tanda ng isang brāhmaṇa.

Verse 28

एतस्मान्न प्रमाद्येत विशेषेण द्विजोत्तमः / यथाशक्तिं चरन् कर्म निन्दितानि विवर्जयेत्

Kaya nga, ang pinakadakila sa mga ‘dalawang-ulit-na-ipinanganak’ (dvijottama) ay huwag magpabaya sa bagay na ito; gampanan ang tungkulin ayon sa kaya, at iwasan ang mga gawaing sinisisi.

Verse 29

विधूय मोहकलिलं लब्ध्वा योगमनुत्तमम् / गृहस्थो मुच्यते बन्धात् नात्र कार्या विचारणा

Kapag naipagpag ang putik ng kamangmangan at natamo ang walang kapantay na Yoga, maging ang maybahay (gṛhastha) ay napapalaya sa pagkagapos—dito’y wala nang dapat pag-alinlangan o pagtalunan pa.

Verse 30

विगर्हातिक्रमाक्षेपहिंसाबन्धवधात्मनाम् / अन्यमन्युसमुत्थानां दोषाणां मर्षणं क्षमा

Ang kṣamā (pagtitiis) ay ang matiising pagtanggap—nang walang pagganti—sa mga pagkukulang na sumisibol mula sa galit sa isa’t isa, gaya ng panlalait, paglabag, pang-iinsulto, pananakit, pagkabihag, at maging tangkang pagpatay.

Verse 31

स्वदुः खेष्विव कारुण्यं परदुः खेषु सौहृदात् / दयेति मुनयः प्राहुः साक्षाद् धर्मस्य साधनम्

Ang habag ay ang pagdama sa pagdurusa ng iba na parang sariling pagdurusa, na nagmumula sa taos-pusong kabutihang-loob sa mga nagdurusa. Ito ang tinatawag ng mga pantas na “dayā” (awa); tunay na ito ang tuwirang kasangkapan ng Dharma.

Verse 32

चतुर्दशानां विद्यानां धारणं हि यतार्थतः / विज्ञानमिति तद् विद्याद् येन धर्मो विवर्धते

Alamin na ang “vijñāna” (ganap na pagkaunawa) ay ang tapat na pagtaglay at paglalapat ng labing-apat na sangay ng kaalaman; sa pamamagitan nito, ang Dharma ay napalalago at pinayayabong.

Verse 33

अधीत्य विधिवद् विद्यामर्थं चैवोपलभ्य तु / धर्मकार्यान्निवृत्तश्चेन्न तद् विज्ञानमिष्यते

Kahit pag-aralan ang kaalaman ayon sa wastong paraan at maunawaan ang kahulugan nito, kung tatalikod naman sa mga gawain at tungkulin ng Dharma, hindi iyon kinikilalang tunay na vijñāna.

Verse 34

सत्येन लोकाञ्जयति सत्यं तत्परमं पदम् / यथाभूतप्रवाद् तु सत्यमाहुर्मनीषिणः

Sa katotohanan napagwawagi ang mga daigdig; ang katotohanan nga ang kataas-taasang kalagayan. Sinasabi ng mga marurunong na ang katotohanan ay ang pagsasalita ng mga bagay ayon sa tunay na kalagayan nila.

Verse 35

दमः शरीरोपरमः शमः प्रज्ञाप्रिसादजः / अध्यात्ममक्षरं विद्याद् यत्र गत्वा न शोचति

Ang dama ay ang pagpapatigil sa mga udyok ng katawan; ang śama ay kapayapaang-loob na sumisibol mula sa linaw at katahimikan ng karunungan. Dapat makilala ang di-nasisirang katotohanan bilang Sarili (adhyātman); pagdating doon, wala nang dalamhati.

Verse 36

यया स देवो भगवान् विद्यया वेद्यते परः / साक्षाद् देवो महादेवस्तज्ज्ञानमिति कीर्तितम्

Ang banal na kaalamang sa pamamagitan nito ay tunay na nakikilala ang Panginoong Transendente—ang Diyos na higit sa lahat—ay ipinahahayag na siyang “jñāna” mismo, sapagkat ito ang Mahādeva na tuwirang nahahayag.

Verse 37

तन्निष्ठस्तत्परो विद्वान्नित्यमक्रोधनः शुचिः / महायज्ञपरो विप्रो लभते तदनुत्तमम्

Ang marunong na brāhmaṇa na matatag sa “Yaon” (Kataas-taasang Katotohanan), tanging sa “Yaon” lamang nakatuon, laging walang poot at dalisay—na nakalaan sa dakilang yajña—ay makakamit ang walang kapantay na kalagayang iyon.

Verse 38

धर्मस्यायतनं यत्नाच्छरीरं परिपालयेत् / न हि देहं विना रुद्रः पुरुषैर्विद्यते परः

Sapagkat ang katawan ang tahanan at sandigan ng dharma, dapat itong ingatan nang maingat at may pagsisikap; sapagkat kung walang katawan, hindi natatanto ng tao si Rudra—ang Kataas-taasan—kailanman.

Verse 39

नित्यधर्मार्थकामेषु युज्येत नियतो द्विजः / न धर्मवर्जितं काममर्थं वा मनसा स्मरेत्

Ang disiplinadong dvija (dalawang-ulit na isinilang) ay dapat laging magsikap sa dharma, artha, at kāma; at ni sa isip ay huwag alalahanin ang pagnanasa o paghahangad ng yaman na hiwalay sa dharma.

Verse 40

सीदन्नपि हि धर्मेण न त्वधर्मं समाचरेत् / धर्मो हि भगवान् देवो गतिः सर्वेषु जन्तुषु

Kahit lumulubog sa pagdurusa, dapat kumilos ayon lamang sa Dharma at huwag gumawa ng Adharma; sapagkat ang Dharma mismo ang Mapalad na Panginoon, ang banal na kanlungan at huling landas ng lahat ng nilalang.

Verse 41

भूतानां प्रियकारी स्यात् न परद्रोहकर्मधीः / न वेददेवतानिन्दां कुर्यात् तैश्च न संवसेत्

Dapat kumilos sa paraang nakalulugod at kapaki-pakinabang sa lahat ng nilalang, at huwag magtangka ng gawaing nananakit sa kapwa. Huwag lapastanganin ang Veda o ang mga diyos, at huwag ding makisama nang malapit sa mga gumagawa nito.

Verse 42

यस्त्विमं नियतं विप्रो धर्माध्यायं पठेच्छुचिः / अध्यापयेत् श्रावयेद् वा ब्रह्मलोके महीयते

Ngunit ang Brahmanang may disiplina at dalisay, na palagiang bumibigkas ng kabanatang ito tungkol sa Dharma—o nagtuturo nito, o nagpaparinig nito sa iba—ay pinararangalan at itinataas sa daigdig ni Brahmā (Brahmaloka).