Adhyaya 23

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वाविशो ऽध्यायः सूत उवाच क्रोष्टोरेको ऽभवत् पुत्रो वृजिनीवानिति श्रुतिः / तस्य पुत्रो महान् स्वातिरुशद्गुस्तत्सुतो ऽभवत्

Ganito, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa Pūrva-bhāga, ang ika-dalawampu’t dalawang kabanata (pangwakas). Wika ni Sūta: “Si Kroṣṭu ay nagkaroon ng iisang anak—si Vṛjinīvān, ayon sa naririnig sa tradisyon. Ang anak niya ay ang marangal na Svāti, at ang anak ni Svāti ay si Uśadgu.”

Verse 2

उशद्गोरभवत् पुत्रो नाम्ना चित्ररथो बली / अथ चैत्ररथिर्लोके शशबिन्दुरिति स्मृतः

Mula kay Uśadgu ay isinilang ang isang makapangyarihang anak na nagngangalang Citraratha. At sa daigdig, ang yaong (mula sa angkan) na tinatawag na Caitrarathi ay inaalala sa pangalang Śaśabindu.

Verse 3

तस्य पुत्रः पृथुयशा राजाभूद् धर्मतत्परः / पृथुकर्मा च तत्पुत्रस्तस्मात् पृथुजयो ऽभवत्

Ang kanyang anak ay si Haring Pṛthuyaśā, tapat at nakatuon sa dharma. Ang anak niya ay si Pṛthukarmā, at mula kay Pṛthukarmā isinilang si Pṛthujaya.

Verse 4

पृथुकीर्तिरभूत् तस्मात् पृथुदानस्ततो ऽभवत् / पृथुश्रवास्तस्य पुत्रस्तस्यासीत् पृथुसत्तमः

Mula sa kanya isinilang si Pṛthukīrti; mula kay Pṛthukīrti lumitaw si Pṛthudāna. Ang anak niya ay si Pṛthuśravā, at mula kay Pṛthuśravā isinilang si Pṛthusattama, ang pinakadakila sa mga Pṛthu.

Verse 5

उशना तस्य पुत्रो ऽबूत् सितेषुस्तत्सुतो ऽभवत् / तस्याभूद् रुक्मकवचः परावृत् तस्य सत्तमाः

Ang anak niya ay si Uśanā; at ang anak ni Uśanā ay si Siteṣu. Mula kay Siteṣu isinilang si Rukmakavaca; at mula kay Rukmakavaca isinilang ang marangal na Parāvṛt.

Verse 6

परावृतः सुतो जज्ञे ज्यामघो लोकविश्रुतः / तस्माद् विदर्भः संजज्ञे विदर्भात् क्रथकैशिकौ

Mula kay Parāvṛta isinilang ang anak na si Jyāmagha, bantog sa buong daigdig. Mula sa kanya isinilang si Vidarbha; at mula kay Vidarbha isinilang sina Kratha at Kaiśika.

Verse 7

रोमपादस्तृतीयस्तु बभ्रुस्तस्यात्मजो नृपः / धृतिस्तस्याभवत् पुत्रः संस्तस्तस्याप्यभूत् सुतः

Si Romapāda ang ikatlo sa linyang iyon. Ang anak niya ay ang haring Babhrū. Ang anak ni Babhrū ay si Dhṛti, at ang anak ni Dhṛti ay si Saṃsta.

Verse 8

संस्तस्य पुत्रो बलवान् नाम्ना विश्वसहस्तु सः / तस्य पुत्रो महावीर्यः प्रजावान् कौशिकस्ततः / अभूत् तस्य सुतो धीमान् सुमन्तुस्तत्सुतो ऽनलः

Mula kay Saṃsta ay isinilang ang makapangyarihang anak na si Viśvasahas. Ang kanyang anak ay si Mahāvīrya; sumunod si Kauśika na sagana sa mga supling. Ang anak ni Kauśika ay ang marunong na si Sumantu, at ang anak ni Sumantu ay si Anala.

Verse 9

कैशिकस्य सुतश्चेदिश्चैद्यास्तस्याभवन् सुताः / तेषां प्रधानो ज्योतिष्मान् वपुष्मांस्तत्सुतो ऽभवत्

Si Kaiśika ay may anak na nagngangalang Cedi; mula sa kanya ay sumibol ang angkang Caidya. Sa kanyang mga anak, ang pinakapanguna ay si Jyotiṣmān, at ang anak ni Jyotiṣmān ay si Vapuṣmān.

Verse 10

वपुष्मतो बृहन्मेधा श्रीदेवस्तत्सुतो ऽभवत् / तस्य वीतरथो विप्रा रुद्रभक्तो महाबलः

Mula kay Vapuṣmān ay isinilang si Bṛhanmedhā; at ang kanyang anak ay si Śrīdeva. O mga brāhmaṇa, ang anak ni Śrīdeva ay si Vītaratha—makapangyarihan at taimtim na deboto ni Rudra (Śiva).

Verse 11

क्रथस्याप्यभवत् कुन्ती वृष्णी तस्याभवत् सुतः / वृष्णेर्निवृत्तिरुत्पन्नो दशार्हस्तस्य तु द्विजाः

Mula kay Kratha ay isinilang si Kuntī; at mula sa kanya ay isinilang ang anak na si Vṛṣṇi. Mula kay Vṛṣṇi ay lumitaw si Nivṛtti; at mula sa kanya, O mga dwija, isinilang si Daśārha.

Verse 12

दशार्हपुत्रोप्यारोहो जीमूतस्तत्सुतो ऽभवत् / जैमूतिरभवद् वीरो विकृतिः परवीरहा

Mula kay Upyāroha, anak ni Daśārha, ay isinilang si Jīmūta; at ang kanyang anak ay si Jaimūti. Mula sa kanya ay lumitaw ang bayaning si Vikṛti, tagapagpuksa ng mga kampeon ng kaaway.

Verse 13

तस्य भीमरथः पुत्रः तस्मान्नवरथो ऽभवत् / दानधर्मरतो नित्यं सम्यक्शीलपरायणः

Ang kanyang anak ay si Bhīmaratha; at mula sa kanya ay isinilang si Navaratha—laging nakatuon sa dharma ng pagkakawanggawa, at palagiang nakasandig sa wastong asal at mabuting pagkatao.

Verse 14

कदाचिन्मृगयां यातो दृष्ट्वा राक्षसमूर्जितम् / दुद्राव महातविष्टो भयेन मुनिपुङ्गवाः

Minsan, lumabas sa pangangaso ang pinakadakilang pantas; nang makita niya ang isang makapangyarihang Rākṣasa na puspos ng lakas, siya’y tinamaan ng matinding sindak at tumakas sa malawak na gubat dahil sa takot.

Verse 15

अन्वधावत संक्रुद्धो राक्षसस्तं महाबलः / दुर्योधनो ऽग्निसंकाशः शूलासक्तमहाकरः

Pagkaraan, ang makapangyarihang Rākṣasa na si Duryodhana, nagngangalit sa poot, ay humabol sa kanya—nagniningas na parang apoy, at ang malaking kamay ay mahigpit na nakahawak sa sibat na śūla.

Verse 16

राजा नवरथो भीत्या नातिदूरादनुत्तमम् / अपश्यत् परमं स्थानं सरस्वत्या सुगोपितम्

Si Haring Navaratha, dahil sa takot, ay hindi kalayuan nang masilayan ang isang walang kapantay na dakilang pook—isang kataas-taasang tahanan na maingat na ikinubli ng diyosang-ilog na Sarasvatī.

Verse 17

स तद्वेगेन महता संप्राप्य मतिमान् नृपः / ववन्दे शिरसा दृष्ट्वा साक्षाद् देवीं सरस्वतीम्

Dala ng malakas na bugso, narating ng marunong na hari ang pook; at nang makita niyang hayagang naroon ang Diyosa Sarasvatī, siya’y yumukod at nag-alay ng pagpupugay sa pamamagitan ng ulo.

Verse 18

तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिर्बद्धाञ्जलिरमित्रजित् / पपात दण्डवद् भूमौ त्वामहं शरणं गतः

Si Amitrajit, na magalang na nagdikit ang mga palad, ay nagpuri sa Panginoon sa mga salitang minamahal; saka siya bumagsak sa lupa na parang tungkod at nagpahayag: “Sa Iyo ako kumupkop.”

Verse 19

नमस्यामि महादेवीं साक्षाद् देवीं सरस्वतीम् / वाग्देवतामनाद्यन्तामीश्वरीं ब्रह्मचारिणीम्

Sumasamba ako sa Mahādevī—sa mismong hayag na Diyosa Sarasvatī—ang diyosa ng banal na pananalita, walang simula at walang wakas, ang Dakilang Ginang na naghahari, ang Brahmacāriṇī na tapat sa disiplina ng espiritu.

Verse 20

नमस्ये जगतां योनिं योगिनीं परमां कलाम् / हिरण्यगर्भमहिषीं त्रिनेत्रां चन्द्रशेखराम्

Sumasamba ako sa Sinapupunan ng lahat ng daigdig—ang Kataas-taasang Yoginī, ang pinakadakilang Kapangyarihang-Diyos. Sumasamba rin ako sa Maharlikang Asawa ni Hiraṇyagarbha, ang Tatlong-Mata, na may buwan bilang putong.

Verse 21

नमस्ये परमानन्दां चित्कलां ब्रह्मरूपिणीम् / पाहि मां परमेशानि भीतं शरणमागतम्

Sumasamba ako sa Iyo—ang Kataas-taasang Kaligayahan, ang maningning na bahagi ng dalisay na Kamalayan, na ang anyo ay Brahman. O Parameśānī, ingatan Mo ako—ako’y natatakot at lumapit upang kumupkop sa Iyo.

Verse 22

एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो राजानं राक्षसेश्वरः / हन्तुं समागतः स्थानं यत्र देवी सरस्वती

Samantala, ang panginoon ng mga Rākṣasa, sa tindi ng galit, ay dumating sa pook na kinaroroonan ni Diyosa Sarasvatī, na may balak patayin ang hari.

Verse 23

समुद्यम्य तदा शूलं प्रवेष्टुं बलदर्पितः / त्रिलोकमातुस्तत्स्थानं शशाङ्कादित्यसंन्निभम्

Pagkaraan, dahil sa pagmamataas sa sariling lakas, itinaas niya ang sibat at tinangkang pasukin nang sapilitan ang tahanan ng Ina ng tatlong daigdig—isang pook na nagniningning na parang Buwan at Araw.

Verse 24

तदन्तरे महद् भूतं युगान्तादित्यसन्निभम् / शूलेनोरसि निर्भिद्य पातयामास तं भुवि

Samantala, lumitaw ang isang makapangyarihang nilalang—nagniningning na parang araw sa wakas ng isang yugto. Tinuhog niya sa dibdib gamit ang trident at ibinagsak ito sa lupa.

Verse 25

गच्छेत्याह महाराज न स्थातव्यं त्वया पुनः / इदानीं निर्भयस्तूर्णं स्थाने ऽस्मिन् राक्षसो हतः

Sinabi niya: “Humayo ka, O dakilang hari; hindi ka na dapat manatili rito. Ngayon, magmadali kang maging walang takot—sa pook na ito mismo napatay na ang rākṣasa.”

Verse 26

ततः प्रणम्य हृष्टात्मा राजा नवरथः पराम् / पुरीं जगाम विप्रेन्द्राः पुरन्दरपुरोपमाम्

Pagkatapos, matapos yumukod nang may pusong nagagalak, si Haring Navaratha ay nagtungo sa kanyang maringal na kabisera, O pinakamainam sa mga Brahmin—isang lungsod na maihahambing sa lunsod ni Purandara (Indra).

Verse 27

स्थापयामास देवेशीं तत्र भक्तिसमन्वितः / ईजे च विविधैर्यज्ञैर्हेमैर्देवीं सरस्वतीम्

Taglay ang debosyon, itinatag niya roon ang Diyosa—ang Kataas-taasang Ginang; at sinamba niya si Diyosang Sarasvatī sa iba’t ibang yajña at mga handog na ginto.

Verse 28

तस्य चासीद् दशरथः पुत्रः परमधार्मिकः / देव्या भक्तो महातेजाः शकुनिस्तस्य चात्मजः

Mula sa kanya ay isinilang si Daśaratha, isang anak na lubhang tapat sa dharma. Ang kanyang anak na si Śakuni ay makapangyarihan at maningning, at isang debotong sumasamba sa Dakilang Diyosa (Devī).

Verse 29

तस्मात् करम्भः संभूतो देवरातो ऽभवत् ततः / ईजे स चाश्वमेधेन देवक्षत्रश्च तत्सुतः

Mula sa kanya ay isinilang si Karambha; at mula kay Karambha ay lumitaw si Devarāta. Isinagawa ni Devarāta ang Aśvamedha (handog na kabayo), at ang kanyang anak ay si Devakṣatra.

Verse 30

मधुस्तस्य तु दायादस्तस्मात् कुरुवशो ऽभवत् / पुत्रद्वयमभूत् तस्य सुत्रामा चानुरेव च

Si Madhu ang tagapagmana niya; mula kay Madhu ay isinilang si Kuruvaśa. Si Kuruvaśa ay may dalawang anak—sina Sutrāmā at Anu.

Verse 31

अनोस्तु पुरुकुत्सो ऽभूदंशुस्तस्य च रिक्थभाक् / अथांशोः सत्त्वतो नाम विष्णुभक्तः प्रतापवान् / महात्मा दाननिरतो धनुर्वेदविदां वरः

Mula kay Anu ay isinilang si Purukutsa; at ang tagapagmana niya ay si Aṁśu. Pagkaraan, mula kay Aṁśu ay lumitaw si Sattvata—deboto ni Viṣṇu, makapangyarihan sa tapang, dakilang-loob, masigasig sa pagkakawanggawa, at pinakadakila sa mga bihasa sa Dhanurveda, agham ng pana.

Verse 32

स नारदस्य वचनाद् वासुदेवार्चनान्वितम् / शास्त्रं प्रवर्तयामास कुण्डगोलादिभिः श्रुतम्

Sa pagsunod sa salita ni Nārada, pinasimulan niya ang isang banal na śāstra na puspos ng pagsamba kay Vāsudeva—na kanyang narinig at natutuhan mula sa mga guro gaya nina Kuṇḍagola at iba pa.

Verse 33

तस्य नाम्ना तु विख्यातं सात्त्वतं नाम शोभनम् / प्रवर्तते महाशास्त्रं कुण्डादीनां हितावहम्

Sa pamamagitan ng mismong pangalan niya, sumikat at lumaganap ang maringal na aral na tinatawag na “Sāttvata”—isang dakilang banal na śāstra na kapaki-pakinabang sa mga ritwal na nagsisimula sa kuṇḍa (hukay ng apoy na itinalaga) at sa mga kaugnay na pagsasagawa.

Verse 34

सात्त्वतस्तस्य पुत्रो ऽभूत् सर्वशास्त्रविशारदः / पुण्यश्लोको महाराजस्तेन वै तत्प्रवर्तितम्

Mula kay Sāttvata ay isinilang ang isang anak na lubos na bihasa sa lahat ng śāstra. Ang dakilang haring yaon, tanyag sa banal na papuri, ang siyang tunay na nagtatag at nagpasimuno ng mismong tradisyong iyon.

Verse 35

सात्त्वतः सत्त्वसंपन्नः कौशल्यां सुषुवे सुतान् / अन्धकं वै महाभोजं वृष्णिं देवावृधं नृपम् / ज्येष्ठं च भजमानाख्यं धनुर्वेदविदां वरम्

Si Sāttvata, puspos ng sattva at marangal na kabutihan, ay nagkaanak kay Kauśalyā: si Andhaka, ang dakilang Bhoja; si Vṛṣṇi; si Devāvṛdha, ang hari; at ang panganay na tinawag na Bhajamāna, pinakadakila sa mga bihasa sa Dhanurveda (agham ng pana).

Verse 36

तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः / पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति प्रभुः

Sa kanila, si Haring Devāvṛdha, ang makapangyarihang panginoon, ay nagsagawa ng pinakamataas na tapas, na may hangaring: “Nawa’y ipanganak sa akin ang isang anak na puspos ng lahat ng kabutihan.”

Verse 37

तस्य बभ्रुरिति ख्यातः पुण्यश्लोको ऽभवन्नृपः / धार्मिको रूपसंपन्नस्तत्त्वज्ञानरतः सदा

Mula sa kanya ay isinilang ang haring kilala bilang Babhrū—tanyag sa banal na papuri—matuwid sa dharma, pinagpala ng kagandahan at kahusayan, at laging nakatuon sa tattva-jñāna, ang kaalaman sa tunay na diwa.

Verse 38

भजमानस्य सृञ्जय्यां भजमाना विजज्ञिरे / तेषां प्रधानौ विख्यातौ निमिः कृकण एव च

Sa angkan ng Sṛñjaya ni Bhajamāna, ang babaeng si Bhajamānā ay nagsilang ng mga anak na lalaki. Sa kanila, ang dalawang pinakabantog at kilala ay sina Nimi at Kṛkaṇa.

Verse 39

महाभोजकुले जाता भोजा वैमार्तिकास्तथा / वृष्णेः सुमित्रो बलवाननमित्रः शिनस्तथा

Mula sa dakilang angkan ng Bhoja ay isinilang ang mga Bhoja, kabilang ang mga Vaimārtika. At mula kay Vṛṣṇi ay lumitaw din si Sumitra, ang makapangyarihang Balavān, si Anamitra, at gayundin si Śina.

Verse 40

अनमित्रादभून्निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः / प्रसेनस्तु महाभागः सत्राजिन्नाम चोत्तमः

Mula kay Anamitra ay isinilang si Nighna. Si Nighna ay nagkaroon ng dalawang anak na lalaki: si Prasena na marangal, at ang dakila na nagngangalang Satrājit.

Verse 41

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद् वृष्णिनन्दनात् / सत्यवान् सत्यसंपन्नः सत्यकस्तत्सुतो ऽभवत्

Mula kay Anamitra ay isinilang si Chini; at mula sa bunsong anak—ang ligaya ng angkan ng Vṛṣṇi—ay lumitaw si Satyavān, puspos ng katotohanan; at ang kanyang anak ay si Satyaka.

Verse 42

सात्यकिर्युयुधानस्तु तस्यासङ्गो ऽभवत् सुतः / कुणिस्तस्य सुतो धीमांस्तस्य पुत्रो युगन्धरः

Mula kay Sātyaki (na kilala rin bilang Yuyudhāna) ay isinilang ang anak na si Asaṅga. Ang anak ni Asaṅga ay ang marunong na si Kuṇi, at ang anak ni Kuṇi ay si Yugandhara.

Verse 43

माद्रया वृष्णेः सुतो जज्ञे पृश्निर्वै यदुनन्दनः / जज्ञाते तनयौ पृश्नेः श्वफल्कश्चित्रकश्च ह

Mula kay Mādrā, nagkaanak si Vṛṣṇi ng isang anak na lalaki—si Pṛśni, ang ligaya ng angkang Yadu. At si Pṛśni naman ay nagkaroon ng dalawang anak: sina Śvaphalka at Citraka.

Verse 44

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत / तस्यामजनयत् पुत्रमक्रूरं नाम धार्मिकम् / उपमङ्गुस्तथा मङ्गुरन्ये च बहवः सुताः

Pinakasalan ni Śvaphalka ang anak na babae ng hari ng Kāśī. Sa kanya isinilang ang anak na si Akrūra, bantog sa katuwiran; at gayundin sina Upamaṅgu, Maṅgu, at marami pang ibang anak na lalaki.

Verse 45

अक्रूरस्य स्मृतः पुत्रो देववानिति विश्रुतः / उपदेवश्च पुण्यात्मा तयोर्विश्वप्रमाथिनौ

Si Akrūra ay inaalala na may anak na bantog na tinatawag na Devavān; at isa pang anak na may banal na diwa, si Upadeva. Ang dalawang ito’y inilalarawan bilang mga pumapawi sa mga kapighatian ng sanlibutan.

Verse 46

चित्रकस्याभवत् पुत्रः पृथुर्विपृथुरेव च / अश्वग्रीवः सुबाहुश्च सुपार्श्वकगवेषणौ

Nagkaroon si Citraka ng mga anak na sina Pṛthu at Vipṛthu; gayundin sina Aśvagrīva at Subāhu, kasama sina Suparśvaka at Gaveṣaṇa.

Verse 47

अन्धकात् काश्यदुहिता लेभे च चतुरः सुतान् / कुकुरं भजमानं च शुचिं कम्बलबर्हिषम्

Mula kay Andhaka, ang anak na babae ni Kaśyapa ay nagsilang ng apat na anak: sina Kukura, Bhajamāna, Śuci, at Kambalabarhiṣ.

Verse 48

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर्वृष्णेस्तु तनयो ऽभवत् / कपोतरोमा विपुलस्तस्य पुत्रो विलोमकः

Ang anak ni Kukura ay si Vṛṣṇi; at si Vṛṣṇi naman ay nagkaroon ng isang anak. Ang anak na iyon ay si Kapotaromā; mula sa kanya isinilang si Vipula; at ang anak ni Vipula ay si Vilomaka.

Verse 49

तस्यासीत् तुम्बुरुसखा विद्वान् पुत्रो नलः किल / ख्यायते तस्य नामानुरनोरानकदुन्दुभिः

Tunay ngang nagkaroon siya ng isang anak na marunong, si Nala ang pangalan, na kasama ni Tumburu; at ang kanyang katanyagan ay ipinahahayag sa lahat ng dako, umaalingawngaw na parang dagundong ng mga kettledrum at malalaking tambol ng digmaan.

Verse 50

स गोवर्धनमासाद्य तताप विपुलं तपः / वरं तस्मै ददौ देवो ब्रह्मा लोकमहेश्वरः

Nang marating niya ang Govardhana, nagsagawa siya ng saganang pag-aayuno at pagtitika; at ang diyos na si Brahmā—Panginoon ng mga daigdig—ay nagkaloob sa kanya ng isang biyaya.

Verse 51

वंशस्य चाक्षयां कीर्ति गानयोगमनुत्तमम् / गुरोरभ्यधिकं विप्राः कामरूपित्वमेव च

At (kanyang natamo) ang di-nalulupasay na katanyagan para sa angkan, ang walang kapantay na pagsasanay sa banal na awit at pagkalubog sa yoga; at, O mga brāhmaṇa, maging mga kapangyarihang hihigit pa sa guro—ang kakayahang mag-anyong ayon sa nais.

Verse 52

स लब्ध्वा वरमव्यग्रो वरेण्यं वृषवाहनम् / पूजयामास गानेन स्थाणुं त्रिदशपूजितम्

Pagkatanggap ng biyaya, naging payapa siya at walang pagkabalisa; at sinamba niya sa pamamagitan ng mga himno ang marangal na Panginoong may sagisag na Toro (Śiva), ang kagalang-galang na Sthāṇu na sinasamba ng mga diyos.

Verse 53

तस्य गानरतस्याथ भगवानम्बिकापतिः / कन्यारत्नं ददौ देवो दुर्लभं त्रिदशैरपि

Pagkaraan, sa kanya na deboto sa banal na pag-awit, ang Mapalad na Panginoon—ang kabiyak ni Ambikā—ay nagkaloob ng isang “hiyas sa mga dalaga,” isang dalagang makalangit na napakabihira, na maging ang tatlumpu’t tatlong diyos ay halos di makamtan.

Verse 54

तया स सङ्गतो राजा गानयोगमनुत्तमम् / अशिक्षयदमित्रघ्नः प्रियां तां भ्रान्तलोचनाम्

Nang siya’y makapiling, ang hari—tagapuksa ng kaaway—ay nagturo sa minamahal niyang ang mga mata’y naliligaw sa pagkalito, ng walang kapantay na gāna-yoga: ang disiplina ng yoga sa pamamagitan ng banal na awit.

Verse 55

तस्यामुत्पादयामास सुभुजं नाम शोभनम् / रूपलावण्यसंपन्नां ह्रीमतीमपि कन्यकाम्

Sa pamamagitan niya, nagkaanak siya ng isang magandang lalaking anak na nagngangalang Subhuja; at nagkaanak din siya ng isang dalagang nagngangalang Hrīmatī, puspos ng ganda at biyaya.

Verse 56

ततस्तं जननी पुत्रं बाल्ये वयसि शोभनम् / शिक्षयामास विधिवद् गानविद्यां च कन्यकाम्

Pagkatapos, ang ina, ayon sa wastong kaugalian, ay nagsanay sa kanyang magandang anak na lalaki mula pa sa pagkabata; at itinuro rin niya nang nararapat sa batang dalaga ang agham ng musika.

Verse 57

कृतोपनयनो वेदानधीत्य विधिवद् गुरोः / उद्ववाहात्मजां कन्यां गन्धर्वाणां तु मानसीम्

Matapos isagawa ang upanayana at, ayon sa wastong paraan, pag-aralan ang mga Veda sa piling ng guro, siya’y nag-asawa ng isang dalagang mula sa mga Gandharva, isang “anak na isinilang sa isip” (mānasī).

Verse 58

तस्यामुत्पादयामास पञ्च पुत्राननुत्तमान् / वीणावादनतत्त्वज्ञान् गानशास्त्रविशारदान्

Sa kanya, nagkaanak siya ng limang anak na walang kapantay—mga nakauunawa sa tunay na mga simulain ng pagtugtog ng vīṇā at lubos na bihasa sa agham ng pag-awit.

Verse 59

पुत्रैः पौत्रैः सपत्नीको राजा गानविशारदः / पूजयामास गानेन देवं त्रिपुरनाशनम्

Kasama ang kanyang mga anak, mga apo, at ang reyna, ang hari—dalubhasa sa banal na awit—ay sumamba sa Panginoon, ang Tagapagwasak ng Tripura, sa pamamagitan ng debosyonal na pag-awit.

Verse 60

ह्रीमती चापि या कन्या श्रीरिवायतलोचना / सुबाहुर्नाम गन्धर्वस्तामादाय ययौ पुरीम्

At ang dalagang si Hrīmatī—na ang mahahabang mata’y tulad ng kay Śrī (Lakṣmī)—ay dinala ng isang Gandharva na nagngangalang Subāhu, at siya’y tumungo sa kanyang lungsod.

Verse 61

तस्यामप्यभवन् पुत्रा गन्धर्वस्य सुतेजसः / सुषेणवीरसुग्रीवसुभोजनरवाहनाः

Mula rin sa kanya ay isinilang ang mga anak na lalaki ng maningning na Gandharva: Suṣeṇa, Vīra, Sugrīva, Subhojana, at Ravāhana.

Verse 62

अथासीदभिजित् पुत्रो वीरस्त्वानकदुन्दुभेः / पुनर्वसुश्चाभिजितः संबभूवाहुकः सुतः

Pagkaraan, si Anakadundubhi ay nagkaroon ng isang magiting na anak na nagngangalang Abhijit; mula kay Abhijit ay isinilang si Punarvasu, at ang anak ni Punarvasu ay si Ahuka.

Verse 63

आहुकस्योग्रसेनश्च देवकश्च द्विजोत्तमाः / देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः

O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, mula kay Āhuka ay isinilang sina Ugrasena at Devaka; at mula kay Devaka ay isinilang ang mga anak na babaeng magigiting, marilag na wari’y mga diyos.

Verse 64

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः / तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय ता ददौ

Isinilang din sina Devavān, Upadeva, Sudeva, at Devarakṣita. Mayroon silang pitong kapatid na babae; si Vasudeva ang nagbigay sa kanila sa pag-aasawa.

Verse 65

वृकदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता / श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा सहदेवा च सुव्रता / देवकी चापि तासां तु वरिष्ठाभूत् सुमध्यमा

Si Vṛkadevopadevī at isa pang babae na nagngangalang Devarakṣitā; si Śrīdevā, si Śāntidevā, si Sahadevā, muli si Sahadevā, at si Suvratā. Sa kanila, si Devakī—may marikit na baywang—ang pinakadakila.

Verse 66

अग्रसेनस्य पुत्रो ऽभून्न्यग्रोधः कंस एव च / सुभूमी राष्ट्रपालश्च तुष्टिमाञ्छङ्कुरेव च

Si Agrasena ay nagkaroon ng mga anak na lalaki—si Nyagrodha at si Kaṁsa; gayundin sina Subhūmī, Rāṣṭrapāla, Tuṣṭimān, at Chaṅku.

Verse 67

भजमानादबूत् पुत्रः प्रख्यातो ऽसौ विदूरथः / तस्य शूरः शमिस्तस्मात् प्रतिक्षत्रस्ततो ऽभवत्

Mula kay Bhajamāna ay isinilang ang isang anak na lalaki na tanyag bilang Vidūratha. Mula sa kanya ay nagmula si Śūra; mula kay Śūra si Śami; at mula kay Śami ay isinilang si Pratikṣatra.

Verse 68

स्वयंभोजस्ततस्तस्माद् हृदिकः शत्रुतापनः / कृतवर्माथ तत्पुत्रो देवरस्तत्सुतः स्मृतः / स शूरस्तत्सुतो धीमान् वसुदेवो ऽथ तत्सुतः

Mula kay Svayaṃbhoja ay nagmula si Hṛdika, ang tagasunog ng mga kaaway. Mula sa kanya isinilang si Kṛtavarmā; ang anak niya’y inaalala bilang Devara. Ang anak ni Devara ay si Śūra, matapang at marunong; mula kay Śūra ay isinilang si Vasudeva—at saka ang anak nito.

Verse 69

वसुदेवावन्महाबाहुर्वासुदेवो जगद्गुरुः / बभूव देवकीपुत्रो देवैरभ्यर्थितो हरिः

Yaong makapangyarihang si Hari—si Vāsudeva, ang Guru ng sanlibutan—ay naging anak ni Devakī, nagkatawang-tao sa angkan ni Vasudeva, matapos siyang taimtim na pakiusapan ng mga diyos.

Verse 70

रोहिणी च महाभागा वसुदेवस्य शोभना / असूत पत्नी संकर्षं रामं ज्येष्ठं हलायुधम्

Si Rohiṇī, ang mapalad at marangal na asawa ni Vasudeva, ay nagsilang kay Saṅkarṣaṇa—si Rāma, ang panganay, ang may hawak ng sandatang araro.

Verse 71

स एव परमात्मासौ वासुदेवो जगन्मयः / हलायुधः स्वयं साक्षाच्छेषः संकर्षणः प्रभुः

Siya mismo ang Paramātman—si Vāsudeva na sumasaklaw sa buong sansinukob. Siya ang may hawak ng sandatang araro; tunay, siya ang mismong Śeṣa—si Saṅkarṣaṇa, ang Panginoong naghahari, na tuwirang nahayag.

Verse 72

भृगुशापच्छलेनैव मानयन् मानुषीं तनुम् / बभूत तस्यां देवक्यां रोहिण्यामपि माधवः

Sa pagkukunwaring ito’y dahil sa sumpa ni Bhṛgu, at sa paggalang sa pag-aangkin ng katawang-tao, si Mādhava ay nahayag doon—kapwa kay Devakī at gayundin kay Rohiṇī.

Verse 73

उमादेहसमुद्भूता योगनिद्रा च कौशीकी / नियोगाद् वासुदेवस्य यशोदातनया ह्यभूत्

Ipinanganak mula sa katawan ni Umā, ang Yogic na Pagkakatulog—si Kauśikī—sa utos ni Vāsudeva, tunay na naging anak na babae ni Yaśodā.

Verse 74

ये चान्ये वसुदेवस्य वासुदेवाग्रजाः सुताः / प्रागेव कंसस्तान् सर्वान् जघान मुनिपुङ्गवाः

At ang iba pang mga anak na lalaki ni Vasudeva, na mga nakatatandang kapatid ni Vāsudeva (Kṛṣṇa), ay matagal nang pinaslang ni Kaṁsa, O pinakadakila sa mga pantas.

Verse 75

सुषेणश्च तथोदायी भद्रसेनो महाबलः / ऋजुदासो भद्रदासः कीर्तिमानपि पूर्वजः

At (naroon) si Suṣeṇa; gayundin si Udāyī; si Bhadrasena na dakila ang lakas; si Ṛjudāsa; si Bhadradāsa; at si Kīrtimān na tanyag mula pa noong una.

Verse 76

हतेष्वेतेषु सर्वेषु रोहिणी वसुदेवतः / असूत रामं लोकेशं बलभद्रं हलायुधम्

Nang mapuksa na silang lahat, si Rohiṇī, sa pamamagitan ni Vasudeva, ay nagsilang kay Rāma—Panginoon ng mga daigdig—si Balabhadra, ang may dalang sandatang araro.

Verse 77

जाते ऽथ रामे देवानामादिमात्मानमच्युतम् / असूत देवकी कृष्णं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्

Pagkaraang maipanganak si Rāma, si Devakī ay nagsilang kay Kṛṣṇa—si Acyuta, ang sinaunang Sarili ng mga deva—na ang dibdib ay may tatak na Śrīvatsa.

Verse 78

रेवती नाम रामस्य भार्यासीत् सुगुणान्विता / तस्यामुत्पादयामास पुत्रौ द्वौ निशठोल्मुकौ

Ang asawa ni Rāma ay si Revatī, puspos ng mahuhusay na kabutihan. Sa kanya, nagkaanak siya ng dalawang lalaki—Niśaṭha at Olmuka.

Verse 79

षोडशस्त्रीसहस्त्राणि कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः / बभूवुरात्मजास्तासु शतशो ऽथ सहस्त्रशः

Si Kṛṣṇa—na ang mga gawa ay magaan at di nadudungisan—ay may labing-anim na libong asawa. Sa kanila, nagkaroon siya ng mga anak na lalaki, daan-daan at maging libu-libo.

Verse 80

चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेषो यशोधरः / चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः शङ्ख एव च

“(Sila ay) Cārudeṣṇa; ang lubhang kaakit-akit na Sucāru; si Cāruveṣa na may gandang anyo at bihis; si Yaśodhara na tagapagdala ng dangal; si Cāruśravas na may mabuting balita at papuri; si Cāruyaśas na may maningning na katanyagan; si Pradyumna; at gayundin si Śaṅkha.”

Verse 81

रुक्मिण्य वासुदेवस्यां महाबलपराक्रमाः / विशिष्टाः सर्वपुत्राणां संबभूवुरिम् सुताः

Mula kina Rukmiṇī at Vāsudeva ay isinilang ang mga anak na lalaking ito—natatangi sa lahat ng kanyang mga anak, puspos ng lakas at kabayanihan.

Verse 82

तान् दृष्ट्वा तनयान् वीरान् रौक्मिणेयाञ्जनार्दनम् / जाम्बवत्यब्रवीत् कृष्णं भार्या तस्य शुचिस्मिता

Nang makita ang mga anak na lalaking magigiting—ang anak ni Rukmiṇī at ni Janārdana—si Jāmbavatī, ang asawang may dalisay na ngiti, ay nagsalita kay Kṛṣṇa.

Verse 83

मम त्वं पुण्डरीकाक्ष विशिष्टं गुणवत्तमम् / सुरेशसदृशं पुत्रं देहि दानवसूदन

O Panginoong may matang-lotus, O tagapagpuksa ng mga Dānava—ipagkaloob Mo sa akin ang isang anak na lalaki: natatangi, puspos ng pinakamataas na kabutihan, at maihahambing sa hari ng mga diyos.

Verse 84

जात्बवत्या वचः श्रुत्वा जगन्नाथः स्वयं हरिः / समारेभे तपः कर्तुं तपोनिधिररिन्दमः

Nang marinig ang mga salita ni Jātbavatī, si Jagannātha—si Hari mismo—ay nagsimulang magsagawa ng pag-aayuno at pagninilay; ang kayamanang-tapas, ang manlulupig ng kaaway, ay nagpasiyang magpenitensiya.

Verse 85

तच्छृणुध्वं मुनिश्रेष्ठा यथासौ देवकीसुतः / दृष्ट्वा लेभे सुतं रुद्रं तप्त्वा तीव्रं महत् तपः

Pakinggan ninyo ito, O pinakamahuhusay na muni—kung paanong ang anak ni Devakī, matapos magsagawa ng matindi at dakilang tapas, ay nakita si Rudra at natamo Siya bilang anak na lalaki.