Adhyaya 24

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयोविंशो ऽध्यायः सूत उवाच अथ देवो हृषीकेशो भगवान् पुरुषोत्तमः / तताप घोरं पुत्रार्थं निदानं तपसस्तपः

Sa gayon, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa Pūrvavibhāga, nagwakas ang ikadalawampu’t ikatlong kabanata. Sabi ni Sūta: Pagkaraan, ang Panginoong Hṛṣīkeśa—Bhagavān, ang Kataas-taasang Persona—ay nagsagawa ng mabagsik na tapas alang-alang sa isang anak, tinahak ang pinagmulan at huwaran ng lahat ng austeridad.

Verse 2

स्वेच्छयाप्यवतीर्णो ऽसौ कृतकृत्यो ऽपि विश्वधृक् / चचार स्वात्मनो मूलं बोधयन् भावमैश्वरम्

Bagaman ganap sa Kanyang Sarili, ang Tagapagtangan ng sansinukob ay bumaba ayon sa Kanyang sariling kalooban; at Siya’y lumibot, inihahayag ang pinakapinagmulan ng Kanyang Sarili at ginigising ang pagkaunawa sa kalagayang Panginoon (Īśvara).

Verse 3

जगाम योगिभिर्जुष्टं नानापक्षिसमाकुलम् / आश्रमं तूपमन्योर्वै मुनीन्द्रस्य महात्मनः

Pagkaraan, nagtungo Siya sa ashram ng dakilang muni na si Upamanyu—isang tahanang dinadalaw ng mga yogi at masigla sa sari-saring ibon.

Verse 4

तपत्त्रिराजमारूढः सुपर्णमतितेजसम् / शङ्खचक्रगदापाणिः श्रीवत्सकृतलक्षणः

Nakaupo sa naglalagablab na hari ng mga ibon—si Garuḍa, ang lubhang maningning na Suparṇa—nagpakita Siya na may hawak na kabibe, diskos, at pamalo, at may mapalad na tanda ng Śrīvatsa sa dibdib.

Verse 5

नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम् / ऋषीणामाश्रमैर्जुष्टं वेदघोषनिनादितम्

Puno iyon ng sari-saring puno at baging, pinaganda ng iba’t ibang bulaklak; dinadalaw ng mga ashram ng mga rishi, at umaalingawngaw sa pagbigkas ng mga Veda.

Verse 6

सिंहर्क्षशरभाकीर्णं शार्दूलगजसंयुतम् / विमलस्वादुपानीयैः सरोभिरुपशोभितम्

Siksik iyon ng mga leon, oso, at śarabha, at may mga tigre at elepante rin; lalo pang pinaganda ng mga lawa na may dalisay at matamis na tubig.

Verse 7

आरामैर्विविधैर्जुष्टं देवतायतनैः शुभैः / ऋषिकैरृषिपुत्रैश्च महामुनिगणैस्तथा

Pinaganda iyon ng iba’t ibang harding pahingahan at ng mga mapalad na dambana ng mga deva; at siksik din sa mga rishi, mga anak ng rishi, at mga pangkat ng dakilang mga muni.

Verse 8

वेदाध्ययनसंपन्नैः सेवितं चाग्निहोत्रिभिः / योगिभिर्ध्याननिरतैर्नासाग्रगतलोचनैः

Dinadalaw ito ng mga ganap sa pag-aaral ng Veda at ng mga nagsasagawa ng Agnihotra; at ng mga Yogin na lubos na nakatuon sa pagninilay, ang tingin ay nakapirmi sa dulo ng ilong.

Verse 9

उपेतं सर्वतः पुण्यं ज्ञानिभिस्तत्त्वदर्शिभिः / नदीभिरभितो जुष्टं जापकैर्ब्रह्मवादिभिः

Pinabanal ito sa lahat ng panig at nilalapitan ng mga pantas—yaong nakakakita sa katotohanan ayon sa tunay nitong anyo; napaliligiran at inaaruga ng mga ilog, at dinadalaw ng mga nagja-japa ng mantra at ng mga tagapagpaliwanag ng Brahman.

Verse 10

सेवितं तापसैः पुण्यैरीशाराधनतत्परैः / प्रशान्तैः सत्यसंकल्पैर्निः शोकैर्निरुपद्रवैः

Ito’y dinadalaw at inaalagaan ng mga banal na ascetic na nakatuon sa pagsamba kay Īśvara; sila’y payapa, tapat ang panata, walang dalamhati, at hindi naaantig ng kaguluhan.

Verse 11

भस्मावदातसर्वाङ्गै रुद्रजाप्यपरायणैः / मुण्डितैर्जटिलैः शुद्धैस्तथान्यैश्च शिखाजटैः / सेवितं तापसैर्नित्य ज्ञानिभिर्ब्रह्मचारिभिः

Ito’y laging dinadalaw ng mga ascetic—ang buong katawan ay pinaputi ng banal na abo (bhasma), at nakatuon sa japa ni Rudra; ng mga dalisay, may mga ahit-ulo, may mga may jaṭā na buhol-buhol, at may mga may śikhā at jaṭā; kasama ang mga tapasvin, mga nakakabatid ng katotohanan, at mga matatag na brahmacārin.

Verse 12

तत्राश्रमवरे रम्ये सिद्धाश्रमविभूषिते / गङ्गा भगवती नित्यं वहत्येवाघनाशिनी

Doon, sa pinakadakila at kaaya-ayang ashram na pinalamutian ng mga banal na tirahan ng mga Siddha, ang banal na Diyosa Gaṅgā ay dumadaloy nang walang patid—laging tagapuksa ng kasalanan.

Verse 13

स तानन्विष्य विश्वात्मा तापसान् वीतकल्मषान् / प्रणामेनाथ वचसा पूजयामास माधवः

Si Madhava—na ang Sarili ay ang sansinukob—ay hinanap sila at pinarangalan ang mga asceta na dalisay sa lahat ng dungis sa pamamagitan ng mapitagang pagpapatirapa at angkop na mga salita.

Verse 14

ते ते दृष्ट्वा जगद्योनिं शङ्खचक्रगदाधरम् / प्रणेमुर्भक्तिसंयुक्ता योगिनां परमं गुरुम्

Nang makita nila Siya—ang Sinapupunan at Pinagmulan ng daigdig—na may hawak na kabibe, diskos, at pamalo, sila’y yumukod na may debosyon sa kataas-taasang Guru ng mga yogin.

Verse 15

स्तुवन्ति वैदिकैर्मन्त्रैः कृत्वा हृदि सनातनम् / प्रोचुरन्योन्यमव्यक्तमादिदेवं महामुनिम्

Matapos iluklok sa kanilang puso ang Walang-Hanggang Isa, pinuri nila Siya sa mga mantrang Veda; at sila’y nag-usap-usap tungkol sa Di-Nahahayag—ang Unang Diyos, ang Dakilang Muni.

Verse 16

अयं स भगवानेकः साक्षान्नारायणः परः / अगच्छत्यधुना देवः पुराणपुरुषः स्वयम्

“Ito nga ang iisang Kataas-taasang Panginoon—si Nārāyaṇa mismo, hayag at higit sa lahat. Ngayon ang Diyos, ang Sinaunang Persona, ay umaalis ayon sa Kanyang sariling kalooban.”

Verse 17

अयमेवाव्ययः स्त्रष्टा संहर्ता चैव रक्षकः / अमूर्तो मूर्तिमान् भूत्वा मुनीन् द्रष्टुमिहागतः

Siya lamang ang di-nasisirang Lumikha, ang Tagapagwasak, at ang Tagapangalaga. Bagaman walang anyo, nag-anyong may anyo Siya at naparito upang masilayan ang mga muni.

Verse 18

एष धाता विधाता च समागच्छति सर्वगः / अनादिरक्षयो ऽनन्तो महाभूतो महेश्वरः

Siya ang Tagapagtaguyod at Tagapag-ayos ng tadhana; ang Lubos na Lumalaganap ay lumalapit sa lahat. Walang pasimula, di-nasisira, at walang hanggan—Siya ang Dakilang Nilalang, Mahābhūta, ang Kataas-taasang Panginoon, Maheśvara.

Verse 19

श्रुत्वा श्रुत्वा हरिस्तेषां वचांसि वचनातिगः / ययौ स तूर्णं गोविन्दः स्थानं तस्य महात्मनः

Sa paulit-ulit na pakikinig sa kanilang mga salita, si Hari—na lampas sa lahat ng pananalita—si Govinda, ay mabilis na nagtungo sa tahanan ng dakilang kaluluwa na iyon.

Verse 20

उपस्पृश्याथ भावेन तीर्थे तीर्थे स यादवः / चकार देवकीसूनुर्देवर्षिपितृतर्पणम्

Pagkaraan, sa bawat banal na tawiran, ang Yādava—ang anak ni Devakī—ay nagsagawa ng ritwal na pag-inom ng tubig at paglilinis nang may pusong deboto; at naghandog ng tarpaṇa sa mga deva, sa mga rishi, at sa mga ninuno.

Verse 21

नदीनां तीरसंस्थानि स्थापितानि मुनीश्वरैः / लिङ्गानि पूजयामास शंभोरमिततेजसः

Ang mga dakilang pantas ay nagtatag ng mga banal na tīrtha sa mga pampang ng ilog; at sinamba niya ang mga liṅga ni Śambhu (Śiva), na ang ningning ay di-masukat.

Verse 22

दृष्ट्वा दृष्ट्वा समायान्तं यत्र यत्र जनार्दनम् / पूजयाञ्चक्रिरे पुष्पैरक्षतैस्तत्र वासिनः

Sa tuwing at saanman nila makita si Janārdana na dumarating, ang mga taga-roon ay paulit-ulit na sumamba sa Kanya gamit ang mga bulaklak at akṣata, ang buo at di-nababasag na bigas.

Verse 23

समीक्ष्य वासुदेवं तं शार्ङ्गशङ्खासिधारिणम् / तस्थिरे निश्चलाः सर्वे शुभाङ्गं तन्निवासिनः

Nang masdan nila si Vāsudeva—may hawak na busog na Śārṅga, kabibe (śaṅkha), at tabak—ang lahat ng naninirahan sa mapalad na dako ay tumindig na lubos na hindi gumagalaw, sa harap ng Kanyang mapagpalang anyo.

Verse 24

यानि तत्रारुरुक्षूणां मानसानि जनार्दनम् / दृष्ट्वा समीहितान्यासन् निष्क्रामन्ति पुराहिरम्

Nang dumating doon ang mga nagnanais umakyat at lumapit sa Kanya, nakita ni Janārdana ang mga hangaring sumibol sa kanilang isipan, at ipinagkaloob Niya ang katuparan ng kanilang minimithi; pagkaraan, umalis si Hari sa pook na iyon.

Verse 25

अथावगाह्य गङ्गायां कृत्वा देवादितर्पणम् / आदाय पुष्पवर्याणि मुनीन्द्रस्याविशद् गृहम्

Pagkaraan, lumusong Siya at naligo sa Ilog Gaṅgā, at nagsagawa ng tarpaṇa—pagbubuhos ng handog na tubig—para sa kasiyahan ng mga deva at iba pang nilalang; saka kumuha ng piling mga bulaklak at pumasok sa tahanan ng pinakadakilang muni.

Verse 26

दृष्ट्वा तं योगिनां श्रेष्ठं भस्मोद्धूलितविग्रहम् / जटाचीरधरं शान्तं ननाम शिरसा मुनिम्

Nang makita niya ang pinakadakila sa mga yogin—ang katawan ay binudburan ng banal na abo, may jata na buhok at suot ang kasuotang balat-kahoy, payapa ang anyo—siya’y yumukod at nagbigay-galang sa muni.

Verse 27

आलोक्य कृष्णमायान्तं पूजयामास तत्त्ववित् / आसने चासयामास योगिनां प्रथमातिथिम्

Nang makita niyang papalapit si Kṛṣṇa, pinarangalan Siya ng nakaaalam sa katotohanan sa pamamagitan ng pagsamba; at pinaupo Siya sa nararapat na āsana, tinanggap Siya bilang pinakadakilang panauhin sa mga yogin.

Verse 28

उवाच वचसां योनिं जानीमः परमं पदम् / विष्णुमव्यक्तसंस्थानं शिष्यभावेन संस्थितम्

Wika niya: “Nakikilala namin si Viṣṇu bilang sinapupunan ng banal na pananalita, ang kataas-taasang kalagayan. Siya’y nananatili sa di-nahahayag na anyo, at kami’y nakatindig sa harap Niya sa diwa ng mga alagad.”

Verse 29

स्वागतं ते हृषीकेश सफलानि तपांसि नः / यद् साक्षादेव विश्वात्मा मद्गेहं विष्णुरागतः

Maligayang pagdating sa Iyo, Hṛṣīkeśa! Nagbunga ang aming mga pag-aayuno at pagninilay, sapagkat si Viṣṇu—ang Sarili ng sanlibutan—ay dumating mismo sa aking tahanan.

Verse 30

त्वां न पश्यन्ति मुनयो यतन्तो ऽपि हि योगिनः / तादृशस्याथ भवतः किमागमनकारणम्

Kahit ang mga muni at mga yogin na nagsisikap nang lubos ay hindi Ka makita. Kaya para sa Isang tulad Mo, ano ang dahilan ng Iyong pagparito rito?

Verse 31

श्रुत्वोपमन्योस्तद् वाक्यं भगवान् केशिमर्दनः / व्याजहार महायोगी वचनं प्रणिपत्य तम्

Nang marinig ang mga salita ni Upamanyu, ang Mapalad na Panginoon—ang pumatay kay Keśin, ang dakilang yogi—ay yumukod sa kanya at saka nagsalita bilang tugon.

Verse 32

श्रीकृष्ण उवाच भगवन् द्रष्टुमिच्छामि गिरीशं कृत्तिवाससम् / संप्राप्तो भवतः स्थानं भगवद्दर्शनोत्सुकः

Sinabi ni Śrī Kṛṣṇa: “O pinagpipitagang Panginoon, nais kong masilayan si Girīśa, ang Panginoon ng mga bundok, na may balat bilang kasuotan. Sabik sa darśana ng Bhagavān, naparito ako sa iyong tahanan.”

Verse 33

कथं स भगवानीशो दृश्यो योगविदां वरः / मयाचिरेण कुत्राहं द्रक्ष्यामि तमुमापतिम्

Paano mahahayag sa paningin ang Mapalad na Panginoon, si Īśa—ang pinakadakila sa mga nakaaalam ng Yoga? At saan, at makalipas ang gaano katagal, ko masisilayan Siya, si Umāpati, ang Panginoon ni Umā?

Verse 34

इत्याह भगवानुक्तो दृश्यते परमेश्वरः / भक्त्या चोग्रेण तपसा तत्कुरुष्वेह यत्नतः

Nang masambit sa Kanya ito, sinabi ng Mapalad na Panginoon: “Tunay na nasisilayan ang Kataas-taasang Panginoon—sa pamamagitan ng bhakti at ng mahigpit na tapas. Kaya isagawa mo iyon dito, nang buong pagsisikap.”

Verse 35

इहेश्वरं देवदेवं मुनीन्द्रा ब्रह्मवादिनः / ध्यायन्तो ऽत्रासते देवं जापिनस्तापसाश्च ये

Dito, ang mga pinakadakilang muni—mga nakaaalam at nagtuturo ng Brahman—ay nagmumuni-muni kay Īśvara, ang Diyos ng mga diyos. At dito rin nananahan yaong sumasamba sa Kanya sa pamamagitan ng japa (pag-uulit ng mantra) at tapas (pagpapakasakit-espirituwal).

Verse 36

इह देवः सपत्नीको भगवान् वृषभध्वजः / क्रीडते विविधैर्भूतैर्योगिभिः परिवारितः

Dito, ang Panginoon—si Bhagavān Vṛṣabhadhvaja (Śiva), kasama ang Kanyang kabiyak—ay naglalaro sa banal na lila sa iba’t ibang uri ng mga nilalang, at napapaligiran ng mga yogin na ganap na nagtagumpay.

Verse 37

इहाश्रमे पुरा रुद्रात् तपस्तप्त्वा सुदारुणम् / लेभे महेश्वराद् योगं वसिष्ठो भगवानृषिः

Sa mismong ashram na ito noon, ang pinagpalang rishi na si Vasiṣṭha ay nagsagawa ng napakahigpit na tapas para kay Rudra; at mula kay Maheśvara ay natamo niya ang Yoga—ang banal na landas ng pag-iisa at ganap na pagkakabatid.

Verse 38

इहैव भगवान् व्यसः कृष्णद्वैपायनः प्रभुः / दृष्ट्वा तं परमं ज्ञानं लब्धवानीश्वरेश्वरम्

Dito mismo sa mundong ito, ang kagalang-galang na Panginoong Vyāsa—si Kṛṣṇa Dvaipāyana, ang makapangyarihan—nang masilayan ang kataas-taasang kaalaman, ay nakamtan si Īśvara, ang Panginoon ng mga panginoon.

Verse 39

इहाश्रमवरे रम्ये तपस्तप्त्वा कपर्दिनः / अविन्दत् पुत्रकान् रुद्रात् सुरभिर्भक्तिसंयुता

Dito, sa marikit at pinakadakilang āśrama, si Surabhī—puspos ng debosyon—ay nagsagawa ng matinding tapa para kay Kapardin (Śiva) at tumanggap ng mga anak na lalaki bilang biyaya mula kay Rudra.

Verse 40

इहैव देवताः पूर्वं कालाद् भीता महेश्वरम् / दृष्टवन्तो हरं श्रीमन्निर्भया निर्वृतिं ययुः

Dito rin noon, ang mga diyos—nanginginig sa Kāla (Panahon)—ay namasdan si Mahādeva, si Hara, ang Mahēśvara; at pagkakita sa Kanya, O marangal, sila’y naging walang takot at nakamtan ang kapayapaan at malalim na ginhawa.

Verse 41

इहाराध्य महादेवं सावर्णिस्तपतां वरः / लब्धवान् परमं योगं ग्रन्थकारत्वमुत्तमम्

Sa pagsamba kay Mahādeva dito, si Sāvarṇi—pinakamainam sa mga asceta—ay nagkamit ng kataas-taasang Yoga, at natamo rin ang pinakadakilang kahusayan bilang tagapagsulat ng mga banal na kasulatan.

Verse 42

प्रवर्तयामास शुभां कृत्वा वै संहितां द्विजः / पौराणिकीं सुपुण्यार्थां सच्छिष्येषु द्विजातिषु

Matapos bumuo ng isang mapalad na saṃhitā, ang dvija (dalawang ulit na isinilang) na pantas ay nagpasimuno ng tradisyong Purāṇika—hitik sa bisa ng kabutihan at banal na layon—sa pamamagitan ng pagtatatag nito sa mga karapat-dapat na alagad sa hanay ng mga dvija.

Verse 43

इहैव संहितां दृष्ट्वा कापेयः शांशपायनः / महादेवं चकारेमां पौराणीं तन्नियोगतः / द्वादशैव सहस्त्राणि श्लोकानां पुरुषोत्तम

Dito mismo, matapos masuri ang Saṃhitā, si Kāpeya Śāṃśapāyana, ayon sa gayong atas, ay bumuo ng Purāṇang ito para kay Mahādeva. O Puruṣottama, ito’y binubuo ng eksaktong labindalawang libong śloka.

Verse 44

इह प्रवर्तिता पुण्या द्व्यष्टसाहस्त्रिकोत्तरा / वायवीयोत्तरं नाम पुराणं वेदसंमितम् / इहैव ख्यापितं शिष्यैः शांशपायनभाषितम्

Dito, ang mapagpalang Purāṇang ito—na tinatawag na Vāyavīya-Uttara, sa salin na bahagyang lampas sa dalawampu’t walong libong śloka at kaayon ng mga Veda—ay ipinalaganap; at dito rin ito pinasikat ng mga alagad bilang mga salitang binigkas ni Śāṃśapāyana.

Verse 45

याज्ञवल्क्यो महायोगी दृष्ट्वात्र तपसा हरम् / चकार तन्नियोगेन योगशास्त्रमनुत्तमम्

Dito, ang dakilang yogin na si Yājñavalkya, matapos masilayan si Hara (Śiva) sa bisa ng matinding tapa, ay ayon sa Kanyang utos ay sumulat ng walang kapantay na śāstra ng Yoga.

Verse 46

इहैव भृगुणा पूर्वं तप्त्वा वै परमं तपः / शुक्रो महेश्वरात् पुत्रो लब्धो योगविदां वरः

Dito rin, noong unang panahon, si Bhṛgu ay nagsagawa ng pinakamataas na tapa; at mula kay Maheśvara ay nakamtan niya si Śukra bilang anak—si Śukra, ang pinakadakila sa mga nakaaalam ng Yoga.

Verse 47

तस्मादिहैव देवेशं तपस्तप्त्वा महेश्वरम् / द्रष्टुमर्हसि विश्वेशमुग्रं भीमं कपर्दिनम्

Kaya nga, dito mismo, matapos isagawa ang disiplina ng tapa para sa Panginoon ng mga diyos—si Mahādeva—ikaw ay karapat-dapat na masilayan ang Panginoon ng sansinukob: ang Kapardin (Śiva na may buhol-buhol na buhok), mabagsik at nakapanghihilakbot.

Verse 48

एवमुक्त्वा ददौ ज्ञानमुपमन्युर्महामुनिः / व्रतं पाशुपतं योगं कृष्णायाक्लिष्टकर्मणे

Pagkasabi nito, ipinagkaloob ng dakilang muni na si Upamanyu ang kaalamang espirituwal—kasama ang panatang Pāśupata at ang disiplina ng Yoga nito—kay Krishna, na ang mga gawa ay dalisay at walang bahid ng pagdurusa o karumihan.

Verse 49

स तेन मुनिवर्येण व्याहृतो मधुसूदनः / तत्रैव तपसा देवं रुद्रमाराधयत् प्रभुः

Sa gayong pag-usal ng pinakadakilang pantas, si Madhusūdana (Viṣṇu) ay nanatili roon; at ang Panginoon ay sumamba at nagpalugod sa diyos na si Rudra sa pamamagitan ng tapas, sa mismong pook na iyon.

Verse 50

भस्मौद्धूलितसर्वाङ्गो मुण्डो वल्कलसंयुतः / जजाप रुद्रमनिशं शिवैकाहितमानसः

Ang buong katawan niya’y pinahiran ng banal na abo (bhasma); ahit ang ulo at nakasuot ng kasuotang balat-kahoy. Sa isip na tanging kay Śiva nakatuon, walang tigil niyang isinagawa ang japa ng pangalan ni Rudra.

Verse 51

ततो बहुतिथे काले सोमः सोमार्धभूषणः / अदृश्यत महादेवो व्योम्नि देव्या महेश्वरः

Pagkaraan ng mahabang panahon, si Mahādeva—ang Dakilang Panginoon na may palamuting gasuklay na buwan—ay nagpakita sa kalangitan bilang Maheśvara, kasama ang Diyosa.

Verse 52

किरीटिनं गदिनं चित्रमालं पिनाकिनं शूलिनं देवदेवम् / शार्दूलचर्माम्बरसंवृताङ्गं देव्या महादेवमसौ ददर्श

Nasdan niya si Mahādeva—ang Diyos ng mga diyos—na may korona, may hawak na pamalo (gada), at may kahanga-hangang kuwintas na bulaklak; tagapagdala ng Pināka at ng trident; ang mga sangkap ay nababalutan ng kasuotang balat ng tigre, kasama ang Diyosa.

Verse 53

परश्वधासक्तकरं त्रिनेत्रं नृसिंहचर्मावृतसर्वगात्रम् / समुद्गिरन्तं प्रणवं बृहन्तं सहस्त्रसूर्यप्रतिमं ददर्श

Namataan niya ang Panginoong may tatlong mata, may hawak na palakol, ang buong katawan ay nababalutan ng balat ng leon—malakas na inuusal ang makapangyarihang pantig na Oṃ—nagniningning na tila sanlibong araw.

Verse 54

प्रभुं पुराणं पुरुषं पुरस्तात् सनातनं योगिनमीशितारम् / अणोरणीयांसमनन्तशक्तिं प्राणेश्वरं शंभुमसौ ददर्श

Sa harapan niya ay namataan si Śambhu (Śiva)—ang Makapangyarihang Panginoon, ang sinaunang Purusha, ang Walang Hanggan: ang Yogin at Kataas-taasang Tagapamahala; higit na maselan kaysa sa pinakamaselan, may walang hanggang kapangyarihan, at Panginoon ng hininga-buhay (prāṇa).

Verse 55

न यस्य देवा न पितामहो ऽपि नेन्द्रो न चाग्निर्वरुणो न मृत्युः / प्रभावमद्यापि वदन्ति रुद्रं तमादिदेवं पुरतो ददर्श

Maging ang mga diyos—kahit si Pitāmaha (Brahmā)—gayundin si Indra, Agni, Varuṇa, o Kamatayan, ay hindi ganap na masusukat ang Kanyang kamaharlikaan. Ang Rudra na iyon, na ang kapangyarihan ay binibigkas pa hanggang ngayon, ay nakita niya sa harap bilang ang Unang Diyos.

Verse 56

तदान्वपश्यद् गिरिशस्य वामे स्वात्मानमव्यक्तमनन्तरूपम् / स्तुवन्तमीशं बहुभिर्वचोभिः शङ्खासिचक्रार्पितहस्तमाद्यम्

Pagkaraan, nakita niya sa kaliwa ni Girīśa (Śiva) ang sarili niyang Sarili—ang Di-nahahayag, may walang hanggang mga anyo—na pumupuri sa Panginoon sa maraming pananalita: ang Sinaunang Isa na may hawak na kabibe (śaṅkha), tabak, at diskong (cakra).

Verse 57

कृताञ्जलिं दक्षिणतः सुरेशं हंसाधिरूढं पुरुषं ददर्श / स्तुवानमीशस्य परं प्रभावं पितामहं लोकगुरुं दिवस्थम्

Na may magkadikit na palad sa paggalang, nakita niya sa timog ang Panginoon ng mga diyos—si Pitāmaha (Brahmā)—nakasakay sa sisne, isang kagalang-galang na Purusha: ang Lolo ng mga nilalang, ang Guro ng mga daigdig, nananahan sa langit, na pumupuri sa walang kapantay na kamaharlikaan ng Kataas-taasang Panginoon.

Verse 58

गणेश्वरानर्कसहस्त्रकल्पान् नन्दीश्वरादीनमितप्रभावान् / त्रिलोकभर्तुः पुरतो ऽन्वपश्यत् कुमारमग्निपतिमं सशाखम्

Pagkaraan, nakita niya sa harap ng Panginoong sumasandig sa tatlong daigdig ang mga Gaṇeśvara, nagniningning na wari’y hinubog mula sa sanlibong araw, kasama si Nandīśvara at iba pang mga tagapaglingkod na di-masukat ang kapangyarihan; at nakita rin niya si Kumāra (Skanda), pinunong kumandante ng hukbong makalangit, naglalagablab na parang apoy, kasama ang kanyang mga kasama.

Verse 59

मरीचिमत्रिं पुलहं पुलस्त्यं प्रचेतसं दक्षमथापि कण्वम् / पराशरं तत्परतो वसिष्ठं स्वायंभुवं चापि मनुं ददर्श

Nakita niya sina Marīci, Atri, Pulaha, Pulastya, Pracetas, Dakṣa, at si Kaṇva rin; pagkatapos ay si Parāśara, at kasunod niya si Vasiṣṭha, at gayundin si Svāyambhuva Manu.

Verse 60

तुष्टाव मन्त्रैरमरप्रधानं बद्धाञ्जलिर्विष्णुरुदारबुद्धिः / प्रणम्य देव्या गिरिशं सभक्त्या स्वात्मन्यथात्मानमसौ विचिन्त्य

Na may magkasanib na palad sa paggalang, si Viṣṇu—dakila ang pag-unawa—ay nagpuri sa Panginoong pinakadakila sa mga walang-kamatayang deva sa pamamagitan ng mga banal na mantra; at matapos yumukod nang may debosyon kay Girīśa (Śiva) kasama ang Diyosa, kanyang pinagnilayan ang Sarili sa loob ng sarili niyang kalooban.

Verse 61

श्रीकृष्ण उवाच नमो ऽस्तु ते शाश्वत सर्वयोने ब्रह्माधिपं त्वामृषयो वदन्ति / तपश्च सत्त्वं च रजस्तमश्च त्वामेव सर्व प्रवदन्ति सन्तः

Wika ni Śrī Kṛṣṇa: Pagpupugay sa Iyo, O Walang-hanggan, pinagmumulan at sinapupunan ng lahat. Sinasabi ng mga ṛṣi na Ikaw ang Panginoon na higit pa kay Brahmā. Ang tapas, ang sattva, at ang rajas at tamas—ipinapahayag ng mga pantas na ang lahat ng ito ay Ikaw lamang.

Verse 62

त्वं ब्रह्मा हरिरथ विश्वयोनिरग्निः संहर्ता दिनकरमण्डलाधिवासः / प्राणस्त्वं हुतवहवासवादिभेद- सत्वामेकं शरणमुपैमि देवमीशम्

Ikaw si Brahmā; Ikaw rin si Hari (Viṣṇu). Ikaw si Agni, sinapupunan ng sansinukob; Ikaw ang Tagapagwasak; Ikaw ay nananahan sa bilog ng Araw. Ikaw ang prāṇa, ang hininga ng buhay; at Ikaw ay lumilitaw bilang iba’t ibang kapangyarihan gaya nina Agni at Vāsava (Indra) at iba pa. Sa Iyo lamang—sa Nag-iisang walang kapantay—ako sumasaklolo, O banal na Panginoong Īśa.

Verse 63

सांख्यास्त्वां विगुणमथाहुरेकरूपं योगास्त्वां सततमुपासते हृदिस्थम् / वेदास्त्वामभिदधतीह रुद्रमग्निं त्वामेकं शरणमुपैमि देवमीशम्

Sinasabi ng mga tagasunod ng Sāṅkhya na Ikaw ay lampas sa mga guṇa, iisang di-nahahating kalikasan. Ang mga yogin ay palaging sumasamba sa Iyo bilang nananahan sa puso. Ipinahahayag ng mga Veda rito na Ikaw si Rudra at si Agni. Sa Iyo lamang ako kumakalinga—sa banal na Panginoon, Īśa.

Verse 64

त्वात्पादे कुसुममथापि पत्रमेकं दत्त्वासौ भवति विमुक्तविश्वबन्धः / सर्वाघं प्रणुदति सिद्धयोगिजुष्टं स्मृत्वा ते पदयुगलं भवत्प्रसादात्

Sa pag-aalay sa Iyong mga paa kahit isang bulaklak—o kahit isang dahon lamang—napapalaya ang tao sa mga gapos ng sanlibutan. Sa Iyong biyaya, ang pag-alaala lamang sa Iyong dalawang paa—na iginagalang ng mga ganap na yogin—ay nagpapawi ng lahat ng kasalanan.

Verse 65

यस्याशेषविभागहीनममलं हृद्यन्तरावस्थितं तत्त्वं ज्योतिरनन्तमेकमचलं सत्यं परं सर्वगम् / स्थानं प्राहुरनादिमध्यनिधनं यस्मादिदं जायते नित्यं त्वामहमुपैमि सत्यविभवंविश्वेश्वरन्तंशिवम्

Lagi’t lagi akong kumakalinga kay Śiva, Panginoon ng sansinukob—na ang dalisay na Katotohanan, walang anumang pagkakahati, ay nananahan sa puso bilang walang-hanggang liwanag: iisa, di-nagagalaw, Kataas-taasang Katotohanan, laganap sa lahat. Siya ang tinatawag na Walang-hanggang Tahanan—walang simula, gitna, o wakas—na mula sa Kanya patuloy na isinilang ang buong daigdig.

Verse 66

ॐ नमो नीलकण्ठाय त्रिनेत्राय च रंहसे / महादेवाय ते नित्यमीशानाय नमो नमः

Om—pagpupugay sa Nīlakaṇṭha, ang May Asul na Lalamunan; sa Trinetra, ang May Tatlong Mata; at sa Panginoong mabilis kumilos. Sa Iyo ako laging yumuyuko, Mahādeva—pagpupugay, pagpupugay muli’t muli kay Īśāna, ang Kataas-taasang Hari.

Verse 67

नमः पिनाकिने तुभ्यं नमो मुण्डाय दण्डिने / नमस्ते वज्रहस्ताय दिग्वस्त्राय कपर्दिने

Pagpupugay sa Iyo, tagapagdala ng busog na Pināka; pagpupugay sa Iyo, ang may palamuting bungo at may hawak na tungkod. Pagpupugay sa Iyo, na may vajra sa kamay; sa ascetikong ang langit ang kasuotan; sa Panginoong may buhol-buhol na buhok (Kapardin).

Verse 68

नमो भैरवनादाय कालरूपाय दंष्ट्रिणे / नागयज्ञोपवीताय नमस्ते वह्निरेतसे

Pagpupugay sa Panginoong umuungal bilang Bhairava—na nag-aanyong Kala, ang Panahon; ang May-Pangil; na suot ang mga ahas bilang banal na sinulid (yajñopavīta). Pagpupugay sa Iyo, na ang binhing-buhay ay ang apoy mismo.

Verse 69

नमो ऽस्तु ते गिरीशाय स्वाहाकाराय ते नमः / नमो मुक्ताट्टहासाय भीमाय च नमो नमः

Pagpupugay sa Iyo, O Girīśa, Panginoon ng mga bundok; pagpupugay sa Iyo na naroroon sa banal na bigkas na “svāhā.” Pagpupugay sa Iyo na ang malayang halakhak ay umaalingawngaw; pagpupugay nang paulit-ulit sa Iyo, O Bhīma, ang Nakapanghihilakbot at maringal.

Verse 70

नमस्ते कामनाशाय नमः कालप्रमाथिने / नमो भैरववेषाय हराय च निषङ्गिणे

Pagpupugay sa Iyo na pumupuksa sa pagnanasa at pita; pagpupugay sa Iyo na nagpapasuko sa Kāla (Kamatayan) mismo. Pagpupugay sa Iyo sa anyong Bhairava; pagpupugay kay Hara, ang may tangan ng tabak.

Verse 71

नमो ऽस्तु ते त्र्यम्बकाय नमस्ते कृत्तिवाससे / नमो ऽम्बिकाधिपतये पशूनां पतये नमः

Pagpupugay sa Iyo, O Tryambaka, Panginoong Tatlong-Mata; pagpupugay sa Iyo, O nagsusuot ng balat (kṛttivāsa). Pagpupugay sa Panginoon ni Ambikā; pagpupugay sa Iyo, O Paśupati, Panginoon ng lahat ng nilalang.

Verse 72

नमस्ते व्योमरूपाय व्योमाधिपतये नमः / नरनारीशरीराय सांख्ययोगप्रवर्तिने

Pagpupugay sa Iyo na ang anyo ay ang kalawakan ng espasyo; pagpupugay sa Panginoon ng kalawakan. Pagpupugay sa Iyo na nag-aanyong katawan ng lalaki at babae; at sa Iyo na nagpapasimula ng mga landas ng Sāṃkhya at Yoga.

Verse 73

नमो दैवतनाथाय देवानुगतलिङ्गिने / कुमारगुरवे तुभ्यं देवदेवाय ते नमः

Pagpupugay sa Panginoon ng mga diyos, na ang Kanyang Liṅga ay iginagalang at sinusundan ng mga deva. O banal na Gurong Kumāra, sa Iyo—Diyos ng mga diyos—muli’t muli ang aking pagpupugay.

Verse 74

तमो यज्ञाधिपतये नमस्ते ब्रह्मचारिणे / मृगव्याधाय महते ब्रह्माधिपतये नमः

Pagpupugay sa Iyo bilang Tamas, Panginoon ng yajña; pagpupugay sa Iyo, dakilang brahmacārī. Pagpupugay sa Iyo, makapangyarihang Mangangaso ng usa; pagpupugay sa Iyo, Panginoon maging ni Brahmā, ang Kataas-taasan.

Verse 75

नमो हंसाय विश्वाय मोहनाय नमो नमः / योगिने योगगम्याय योगमायाय ते नमः

Pagpupugay, muli’t muli, sa Kataas-taasang Haṃsa, sa Panginoong sumasaklaw sa lahat, sa Tagapag-akit ng sansinukob. Pagpupugay sa Iyo, ang Yogi na naaabot lamang sa pamamagitan ng yoga; at pagpupugay sa Iyong Yogamāyā, banal na kapangyarihang nagbubunyag sa Iyo at nagpapakita ng daigdig nang kamangha-mangha.

Verse 76

नमस्ते प्राणपालाय घण्टानादप्रियाय च / कपालिने नमस्तुभ्यं ज्योतिषां पतये नमः

Pagpupugay sa Iyo, Tagapag-ingat ng prāṇa, at sa Iyo na nalulugod sa tunog ng kampana. Pagpupugay sa Iyo, O Kapālin na may dalang bungo; pagpupugay sa Iyo, Hari ng lahat ng liwanag at mga tanglaw.

Verse 77

नमो नमो नमस्तुभ्यं भूय एव नमो नमः / मह्यं सर्वात्मना कामान् प्रयच्छ परमेश्वर

Pagpupugay, pagpupugay sa Iyo; muli’t muli, pagpupugay. O Parameśvara, Ikaw na Panloob na Sarili ng lahat, ipagkaloob Mo sa akin nang ganap ang aking mga minimithi.

Verse 78

एवं हि भक्त्या देवेशमभिष्टूय स माधवः / पपात पादयोर्विप्रा देवदेव्योः स दण्डवत्

Kaya nito, matapos purihin nang may debosyon ang Panginoon ng mga diyos, si Mādhava—O mga brāhmaṇa—ay bumagsak sa paanan ng Banal na Panginoon at ng Banal na Diyosa, ganap na nagpatirapa na parang tuwid na tungkod.

Verse 79

उत्थाप्य भगवान् सोमः कृष्णं केशिनिषूदनम् / बभाषे मधुरं वाक्यं मेघगम्भीरनिः स्वनः

Pagkaraan, ang kagalang-galang na Panginoong Soma ay itinindig si Krishna—ang pumatay kay Keśin—at nagsalita sa kanya ng matatamis na salita, ang tinig ay malalim at umuugong na parang kulog sa ulap.

Verse 80

किमर्थं पुण्डरीकाक्ष तपस्तप्तं त्वयाव्यय / त्वमेव दाता सर्वेषां कामानां कामिनामिह

O May matang-loto, O Panginoong di-nasisira—bakit ka nagsasagawa ng tapa? Sapagkat ikaw lamang ang nagbibigay ng lahat ng ninanais sa lahat ng nagnanais sa mundong ito.

Verse 81

त्वं हि सा परमा मूर्तिर्मम नारायणाह्वया / नानवाप्तं त्वया तात विद्यते पुरुषोत्तम

Ikaw nga ang aking Kataas-taasang Anyo, na nakikilala sa pangalang Nārāyaṇa. O minamahal—O Puruṣottama—wala ni anuman na hindi mo pa natatamo.

Verse 82

वेत्थ नारायणानन्तमात्मानं परमेश्वरम् / महादेवं महायोगं स्वेन योगेन केशव

O Keśava, sa sarili mong Yoga ay nalalaman mo si Nārāyaṇa—ang Walang Hanggan—na siyang Kataas-taasang Sarili at Pinakamataas na Īśvara: si Mahādeva mismo, ang Dakilang Yogin, ang pinakadiwa ng Yoga.

Verse 83

श्रुत्वा तद्वचनं कृष्णः प्रहसन् वै वृषध्वजम् / उवाच वीक्ष्य विश्वेशं देवीं च हिमशैलजाम्

Nang marinig ang mga salitang iyon, ngumiti si Kṛṣṇa; at pagtanaw sa Panginoon ng sansinukob—si Śiva na may watawat na toro—at sa Diyosa, anak ng Himalaya, siya’y nagsalita.

Verse 84

ज्ञातं हि भवता सर्वं स्वेन योगेन शङ्कर / इच्छाम्यात्मसमं पुत्रं त्वद्भक्तं देहि शङ्कर

O Śaṅkara, sa sarili Mong kapangyarihang yoga, tiyak na batid Mo ang lahat. Nais ko ng isang anak na kapantay ng aking sarili—isang tapat na deboto Mo. Ipagkaloob Mo sa akin, O Śaṅkara.

Verse 85

तथास्त्वित्याह विश्वात्मा प्रहृष्टमनसा हरः / देवीमालोक्य गिरिजां केशवं परिषस्वजे

“Mangyari nawa,” wika ni Hara, ang Kaluluwa ng sansinukob, na puspos ng galak. Pagkaraan, pagtanaw sa Diyosang Girijā, mahigpit niyang niyakap si Keśava (Viṣṇu).

Verse 86

ततः सा जगतां माता शङ्करार्धशरीरिणी / व्याजहार हृषीकेशं देवी हिमगिरीन्द्रजा

Pagkaraan, ang Ina ng mga daigdig—ang Diyosang kabahagi ng kalahating katawan ni Śaṅkara—ay nagsalita kay Hṛṣīkeśa; ang Diyosa, anak ni Himagiri, ang tumawag sa kanya.

Verse 87

वत्स जाने तवानन्तां निश्चलां सर्वदाच्युत / अनन्यामीश्वरे भक्तिमात्मन्यपि च केशव

Anak kong mahal—O Acyuta—batid ko na ang iyong debosyon ay walang hanggan at laging matatag: isang bhakti na iisa ang tuon sa Panginoong Īśvara; at, O Keśava, debosyon din sa Ātman na nasa loob.

Verse 88

त्वं हि नारायणः साक्षात् सर्वात्मा पुरुषोत्तमः / प्रार्थितो दैवतैः पूर्वं संजातो दैवकीसुतः

Tunay ngang Ikaw si Nārāyaṇa mismo, hayag sa katauhan—ang Panloob na Sarili ng lahat, ang Kataas-taasang Persona. Noong una, matapos pakiusapan ng mga diyos, isinilang Ka bilang anak ni Devakī.

Verse 89

पश्य त्वमात्मनात्मानमात्मीयममलं पदम् / नावयोर्विद्यते भेद एवं पश्यन्ति सूरयः

Masdan ang Sarili sa pamamagitan ng Sarili—ang sarili mong kalagayang dalisay at walang dungis. Sa pagitan natin ay walang pagkakaiba; ganyan makita ng mga pantas.

Verse 90

इमानिमान् वरानिष्टान् मत्तो गृह्णीष्व केशव / सर्वज्ञत्वं तथैश्वर्यं ज्ञानं तत् पारमेश्वरम् / ईश्वरे निश्चलां भक्तिमात्मन्यपि परं बलम्

“Tanggapin mo mula sa Akin ang mga minimithing biyayang ito, O Keśava: ang ganap na pagkaalam at maharlikang kapangyarihan; ang kataas-taasang kaalamang nakatuon sa Parameśvara; ang di-natitinag na bhakti kay Īśvara; at, sa loob ng sarili mong Atman, ang pinakamataas na lakas.”

Verse 91

एवमुक्तस्तया कृष्णो महादेव्या जनार्दनः / आशिषं शिरसाहृङ्णाद् देवो ऽप्याह महेश्वरः

Nang gayon siyang kausapin ng Dakilang Diyosa, si Kṛṣṇa—Janārdana—ay yumuko at tinanggap ang kanyang pagpapala; at pagkaraan, nagsalita rin ang Panginoong Maheśvara.

Verse 92

प्रगृह्य कृष्णं भगवानथेशः करेण देव्या सह देवदेवः / संपूज्यमानो मुनिभिः सुरेशै- र् जगाम कैलासगिरिं गिरीशः

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon—si Īśa, ang Diyos ng mga diyos—ay hinawakan ang kamay ni Kṛṣṇa, kasama ang Diyosa; habang pinararangalan nang wasto ng mga muni at ng mga panginoon ng mga diyos, nagtungo ang Girīśa sa Bundok Kailāsa, ang Panginoon ng mga bundok.